''ਰਾਮ ਸਵਰੂਪ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਵਿਅਕਤੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ਼ ਕੁਝ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ।" ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਹਰ ਕੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਿੜਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੱਸਦਾ ਹੈ। ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਇਸ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚੋਂ ਰਾਮ ਸਵਰੂਪ ਹੀ ਇਕਲੌਤੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ਼ ਇੱਕ ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ਼ ਦੋ ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਸੀ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ-ਬਰਾਬਰ ਮਿਲ਼ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਬਣ ਗਏ।
ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਫਤਿਹਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 150 ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਇਸ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਇੱਕ ਠੇਕੇਦਾਰ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਕੰਮ ਵਾਲ਼ੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਵਜ਼ੀਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ,''ਇਹ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਫਤਿਹਾਬਾਦ ਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਵੀ ਕਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਵੀਹ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੈਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਭੱਠੂ ਤੋਂ ਕੰਮ ਦੀ ਭਾਲ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਆਇਆ ਸੀ।'' ਕੰਮ ਵਾਲ਼ੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਅਸੀਂ ਦੋ ਔਰਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ਼ੇ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ਼ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਰੁਕ ਗਏ। ਆਖਰਕਾਰ, ਉਹ ਜਾ ਕਿੱਥੇ ਰਹੀਆਂ ਸਨ?
ਉਸਾਰੀ ਵਾਲ਼ੀ ਥਾਂ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ਼ ਪੈਰ ਪੁੱਟਦੇ ਸੀਤਾ ਦੇਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ,"ਅਸੀਂ ਉਸਾਰੀ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਆਪਣੇ ਸਿਰਾਂ 'ਤੇ ਇੱਟਾਂ ਜਾਂ ਰੇਤਾ ਢੋਂਹਦੇ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਵਿਖੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਦੌਸਾ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲ਼ੀ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਦੀਵਾਲ਼ੀ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਘਰ ਜਾਊਂਗੀ। ਪਰ ਫਿਲਹਾਲ ਮੈਂ ਕੰਮ 'ਤੇ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੇਰ ਹੋ ਜਾਊਗੀ।''
