મા બોનબીબી, માનવીઓ અને વાઘની માતા

ભક્તિભાવપૂર્વક આકાશ તરફ ઈશારોકરતા શમ્પાએ કહ્યું, "મા બોનબીબીના આહ્વાનનેકોઈ અવગણી શકે નહીં, જોયમા બોનબીબી!" તેઓ, તેમના પતિરઘુ ગુચાઈ અને તેમનો ત્રણવર્ષનો દીકરો ઝડપભેર તેમના ગામના દક્ષિણ છેડે આવેલા માબોનબીબીના 150 વર્ષ જૂના મંદિરતરફ જઈ રહ્યા હતા. જાન્યુઆરીમહિનાની બપોરનો સમય હતો, અનેપશ્ચિમ બંગાળના દક્ષિણ 24 પરગણા જિલ્લાના રામરુદ્રપુરમાં દરેક વ્યક્તિ, પછીભલે તે હિન્દુ હોયકે મુસ્લિમ, ત્યાં જતા હોય તેવુંલાગતું હતું. ગામના એક વૃદ્ધ વડીલફૂલ માશી (માસી) એ કહ્યું, "માબોનબીબી આ જંગલના રાણીછે. આજે અહીં ક્યાંયજંગલ નથી, પરંતુ તેમનાઆશીર્વાદ હજી પણ અહીંછે. બોનબીબી શક્તિનું પ્રતીક છે અને આમેળો આ ગામની સદીઓજૂની પરંપરા છે."

બોનબીબીઉત્સવ વર્ષમાં એકવાર, જાન્યુઆરી કે ફેબ્રુઆરીમાં ઉજવવામાંઆવે છે, અને રામરુદ્રપુરનોમેળો સૌથી જૂના અનેસૌથી મોટા મેળાઓમાંનો એકછે. રઘુ મને તેમનાસ્ટોલ પર લઈ ગયા, આ સ્ટોલ તેમણે પોતાના ભાઈ શિબુ સાથેમળીને લગાવ્યો હતો. તેમનો સ્ટોલરંગબેરંગી બંગડીઓ અને બીજાં ઘરેણાંથીભરેલો હતો, આ બધુંતેમણે કોલકાતાના એક વેપારી પાસેથીખરીદ્યું હતું. આ ભાઈઓને બોનબીબીનાઆશીર્વાદ મેળવવામાં ખાસ રસ નહોતો, પરંતુ તેઓએ સમજદારીપૂર્વક પોતાનોસ્ટોલ મંદિરની નજીકજ્યાં મહિલાઓનો સૌથી વધુ ભીડજોવા મળતી હતી એવીજગ્યાએ રાખ્યો હતો. આ જ ગામના સકીના મંડલે હસતાં હસતાં મને પૂછ્યું, "દીદી [મોટી બહેન], તમે મંદિર જઈઆવ્યા?" અને તેમની દીકરી, સબીનાને મારી સાથે ત્યાંમોકલી.

એવુંમાનવામાં આવે છે કેબોનબીબી પોતાના બધા ભક્તોને આશીર્વાદઆપે છે અને તેમનીબધી ઈચ્છાઓ પૂરી કરે છે, પછી ભલે તે કોઈપણ ધર્મના હોય. હિન્દુ અનેમુસ્લિમ બંને ધર્મની મહિલાઓતહેવારના દિવસ દરમિયાન ઉપવાસકરે છે અને સંધ્યાકાળેજ ખાય છે. બોનબીબીનાઆશીર્વાદમાં લોકોની આ શ્રદ્ધા તેમનાપૂજા કરવાના ઉત્સાહમાં જોઈ શકાય છે. આરતી અને બિભાષ નાસ્કરેપરંપરાગત મીઠાઈઓનો થાળ ધરાવી દેવીપાસે બાળક માટે પ્રાર્થનાકરી; શમ્પાએ પોતાના પરિવારની સુખાકારી માટે પ્રાર્થના કરી; સંજયે સારી ફસલ માટે; અને મફુજા અને અલ્તાફ મન્નાતેમની નવજાત દીકરીને દેવીના આશીર્વાદ મેળવવા લઈ આવ્યા હતા.

આખરેસબીના અને હું મંદિરમાંપ્રવેશ્યા અને 15 વર્ષના દેબોલે અમને આવકાર્યા, તેણેકહ્યું, "દીદી, તમારી પ્રાર્થના કરો, આ સમયખૂબ જ શુભ છે."

થોડીવારમાં સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો શરૂ થયા હતા. સ્થાનિકકલાકારો તેમજ કોલકાતાના કલાકારોએઅલગ-અલગ ખૂણામાં ઊભાકરાયેલા તંબુઓમાં તિક્ર્યા થવા લાગ્યા હતા. સ્થાનિકલોકો તોરજા ગાન (પૌરાણિક પાત્રોઅથવા રોજિંદા જીવન વિશેના બંગાળીલોકગીતો) અથવા કીર્તન (ધાર્મિકગીતો) ગાતા અને જાત્રા (ઐતિહાસિક અથવા પૌરાણિક દ્રશ્યોદર્શાવતા નાટકો) રજૂ કરવાના હતા. બહારના લોકો "ઓર્કેસ્ટ્રા નાઇટ્સ" - બોલીવુડ અથવા ટોલીવુડ ગીતો - જાત્રા અને નૃત્યનો કાર્યક્રમરજૂ કરવાનાહતા.

તે મેળામાં હાજર દરેક વ્યક્તિઉત્સાહ, ઉર્જા અને સંતોષની ભાવનાથીભરપૂર હોય તેમ લાગતુંહતું: માતાઓ ઘરેણાં જોઈને મંત્રમુગ્ધ થઈ ગઈ હતી, પિતાઓ પોતાના બાળકોની માંગણીઓ પૂરી કરવામાં વ્યસ્તહતા, અહીં-ત્યાં થોડાપ્રેમી-પંખીડા દેખાતા હતા, મિત્રો હસતાહતા અને ગપસપ કરતાહતા - બધું બોનબીબીના આદેશથી થઈ રહ્યું હતું.

મનેખુશીથી રસગુલ્લા ખાવામાં મશગૂલ ફૂલ માશી દેખાયાઅને મેં તેમને પૂછ્યુંકે મેળો પૂરો થશેત્યારે શું થશે. તેમણેજવાબ આપ્યો " આવતા વર્ષે ફરીઆવશે. આ મેળો જતો દરેકનું જીવન છે અનેદરેકનો સાથી છે."

સુંદરવનનાઆ ઊંચાણવાળા વિસ્તારોમાં, જ્યાં જંગલ ઓછા થઈગયા છે, ત્યાં બોનબીબીનીપૂજાનુંઆ અદ્દભૂતઅને ઉજવણીપૂર્ણ સ્વરૂપ, જંગલથી છવાયેલા નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં કરવામાં આવતી પૂજાના મૂળસ્વરૂપથી તદ્દન અલગ છે, ત્યાં હજી પણ અત્યંત સાદગી અને ઉત્સાહપૂર્વક બોનબીબીનીપૂજા કરવામાં આવે છે. આ "નીચે" ના ટાપુઓમાં, જંગલમાંપ્રવેશ કરવાનો અર્થ છે મૃત્યુનીસંભાવના, અને બોનબીબીની ભૂમિકાસરળ પણ મહત્વપૂર્ણ છે: વાઘ અને સાપના જોખમથીમાનવીઓનું રક્ષણ કરવાની.

મા બોનબીબી મૂળે એક "સુપરપાવર" તરીકે ઉભરી આવ્યા હતાજેઓ માછીમાર સમુદાય, મધ એકઠું કરનારાઓ, કઠિયારાઓ અને જંગલમાં પ્રવેશતાબીજા લોકોને વાઘના હુમલાથી બચાવતા હતા. 19 મીસદીની એક પુસ્તિકા, બોનબીબીજોહુરાનામા, તેમની વાર્તા કહે છે, આપુસ્તિકા કદાચ કોઈ મુસ્લિમદ્વારા લખાયેલી છે - તે બંગાળીમાંછે, તે ડાબેથી જમણેલખાયેલી છે, પરંતુ અરબીલિપિનું અનુકરણ કરવા માટે પાછળથીઆગળ લખાયેલી છે.

આ દંતકથા અનુસાર, દોખિન રાય બોનબીબીનો મોટોદુશ્મન હતો, તે એકબ્રાહ્મણ ઋષિ હતો, તેજંગલમાં રહેતો હતો અને ક્રોધેભરાઈને તેણે માણસોને ખાઈનેજીવતા રહેવાનું નક્કી કર્યું હતું. તેથી તેણે વાઘનુંરૂપ ધારણ કર્યું હતું. લોભી હોવાને કારણે તેણે કોઈપણ વનસંસાધનોનો હિસ્સો માણસો સાથે વહેંચવાનું બંધકરી દીધું હતું અને માણસોનીહત્યાને કાવર અથવા કરવેરાતરીકે કાયદેસર ઠેરવી હતી. દોખિન રાયએક લાલચુ જમીનદારનું પ્રતીક હોય તેવું લાગેછે. તેણે આખરે પોતાનેમેન્ગ્રોવનો એકમાત્ર માલિક જાહેર કર્યો હતો અને માણસોનોશિકાર કરતો રાક્ષોશ અથવારાક્ષસ બની ગયો હતો. જંગલના બધા વાઘ અનેબીજા જીવો તેની પ્રજા બની ગયા હતાઅને માણસોને ડરાવવા લાગ્યા હતા, અને પરિણામેપ્રાણીઓ અને માણસો વચ્ચેનોઅગાઉનો વિશ્વાસ તૂટી ગયો હતો.

લોકોનાંદુઃખ જોઈને અલ્લાહે દોખિન રાયના શાસનનો અંત લાવવા માટેજંગલમાં રહેતી એક નાની છોકરીબોનબીબીને પસંદ કરી હતી. બોનબીબી નાની બાળકી હતાત્યારે તેમની માતાએ તેમને ત્યજી દીધા હતા અનેએક હરણે તેમને ઉછેર્યાહતા. તેમને અલ્લાહનો આદેશ થયો ત્યારેતેમણે પોતાના જોડિયા ભાઈ શાહ જોંગોલીને (બોન અને જોંગોલ બંનેનોઅર્થ જંગલ થાય છે) પોતાની પાસે બોલાવ્યો હતો. આ ભાઈ-બહેન ફાતિમાનાઆશીર્વાદ મેળવવા માટે મદીના ગયાહતા, અને પછીથી મક્કાગયા હતા, ત્યાંથી તેઓથોડી પવિત્ર માટી સુંદરવનમાં લઈઆવ્યા હતા.

અલ્લાહનીદખલગીરીથી નારાજ થયેલા દોખિન રાયે બોનબીબીને ભગાડીદેવાનું નક્કી કર્યું હતું. પરંતુ દોખિન રાયની માતા નારાયણીએ આગ્રહરાખ્યો હતો કે મહિલાસાથે એક મહિલા લડેએ જ વધુ સારુંછે, અને નારાયણી પોતેજ બોનબીબી સાથે લડ્યા હતા. જ્યારે નારાયણીને લાગ્યું કે તેઓ યુદ્ધહારી રહ્યા છે ત્યારે તેમણેબોનબીબીને તેમની સાઈ (સખી) કહીનેસંબોધિત કર્યા હતા. બોનબીબી પ્રસન્નથયા હતા અને સંઘર્ષનોઉકેલ આવ્યો હતો.

તે વર્ષે, 2014 માં, રામરુદ્રપુર ખાતેયોજાયેલા ઉત્સવમાં 'દુ:ખેનીવાર્તા' (દુ:ખો પરથી દુ:ખે, જેનો અર્થ દુ:ખ થાયછે) નાટક રજૂ કરવામાંઆવ્યું હતું. આ વાર્તા દેવીએદોખિન રાય વાઘ અનેમાનવો, જેમનું દુઃખે દ્વારા પ્રતિનિધિત્વ કરાયું હતું તેમની વચ્ચેદેવીએ કરાવેલ કરારનેસ્પષ્ટ કરે છે. વાઘનાહુમલામાં પોતાના પતિને ગુમાવનાર ફૂલ માશીએ કહ્યું, "દુ:ખેનીવાર્તા અમારીવાર્તા જેવી છે. દુ:ખે અમારા દીકરાજેવો છે અને તેનીદુર્દશા અમારી દુર્દશા છે, કારણ કેઅમે જંગલનું મહત્વ સમજીએ છીએ. જંગલ લોભીલોકોને પ્રવેશવાની મંજૂરી આપતું નથી. લોભ પ્રતિબંધિતછે અને દુ:ખેની વાર્તાતેનું પ્રતીક છે."

દુ:ખે એક ખૂબજ ગરીબ છોકરો હતો, તે તેની વિધવા માતાસાથે રહેતો હતો. તેના કાકાધોના (ધોન એટલે સંપત્તિ) દ્વારા તેને કેદોખાલીમાં ત્યજીદેવામાં આવ્યો હતો, આ એકમાત્રટાપુ હજુ પણ દોખિનરાયના નિયંત્રણમાં હોવાનું માનવામાં આવે છે. દુઃખેનેવાઘને ખવડાવી દેવાનો હતો, પરંતુ બોનબીબીએતેને બચાવી લીધો હતો અનેતેને તેની માતા પાસેપાછો મોકલી દીધો હતો. દોખિનરાય સલાહ લેવા માટેતેના એકમાત્ર મિત્ર અને સમર્થક ગાઝીપાસે દોડી ગયો હતોઅને તેમના સૂચનથી તેણે બોનબીબીની ક્ષમામાગી હતી. દેવીએ દોખિનરાયને માફ કરીને તેનેપોતાના દીકરા તરીકે સ્વીકાર્યો હતો - અને બદલામાં તેનીપાસેથી અને બીજા પ્રાણીઓપાસેથી વચન લઈ લીધુંહતું કે માનવીઓ સહિતતમામ જીવો હવેથી ભાઈ-બહેન બનીને રહેશેઅને સુંદરવનની સંપત્તિ સમાન રીતે વહેંચશે. તેની સામે માનવીઓએ તેમનાતરફથી વચન આપ્યું હતુંકે તેઓ તેમના ભાઈ-બહેનો, જંગલના જીવો પાસેથી ફક્તતેમના જીવનનિર્વાહ માટે જરૂરી હોયએટલું જ લેશે, એથીવધુ નહીં.

સુંદરવનનાજંગલ વિસ્તારોમાં જે સાદગીથી અનેભક્તિભાવપૂર્વક બોનબીબીની પૂજા કરવામાં આવેછે તેમાં - જો માનવીઓ જંગલમાંથીતેમના જીવનનિર્વાહ માટે જરૂરી છેતેટલું જ લેશે તોબોનબીબી માનવોનું રક્ષણ કરશે - એ શ્રદ્ધા જોઈશકાય છે. કોઈપણ વ્યક્તિ, પછી ભલે તે હિન્દુહોય કે મુસ્લિમ, ફક્તબોનબીબી જોહુરાનામાની શરૂઆત અને અંત વાંચેઅને તેના સાથીઓ જોહુરાનામાનાવચ્ચેના ભાગો વાંચે તોતે દેવીને આહ્વાન કરી શકે છે. આ પુસ્તિકા એટલી ટૂંકી છેકે તે અંતરિયાળ ભાગોમાંજંગલના રસ્તે ચાલવા માટે લાગતા થોડાકલાકોમાં જ વાંચી શકાયછે.

વધુમાં, બાઉલી અથવા વાઘ-મોહક વિના અથવાતેઓની પાસેથી આદેશ લીધા વિનાકોઈ પણ વનકર્મી જંગલમાંપ્રવેશતા નથી. આ બાઉલીઓવાઘથી બીજા લોકોને બચાવવામાટે બોનબીબી દ્વારા પોતાને શક્તિ આપવમાં આવી હોવાનો દાવોકરે છે. આ બાઉલીજે મંત્રોનો ઉપયોગ કરે છે તેઅરબીમાં છે, જે સૂફીસંતો પાસેથી તેમની ઉત્પત્તિને પ્રતિબિંબિત કરે છે, આસૂફી સંતોએ મેન્ગ્રોવ જંગલમાંથી જમીન પુનઃપ્રાપ્ત કરવામાં, વાઘના નિયંત્રણમાં અને 16મી સદીમાં આવિસ્તારમાં ઇસ્લામના પ્રસારમાં ફાળો આપ્યો હતો. (બાઉલીઓ હિંદુ પણ હોઈ શકેછે પરંતુ હું જેઓને મળીહતી તે બધા મુસ્લિમહતા.)

સુંદરવનમાંઘણા લોકો ઇસ્લામને દુષ્ટઆત્માઓ અને રાક્ષસોને કાબૂમાંરાખવા માટેની એક જાદુઈ તકનીકતરીકે જુએ છે, અનેબાઉલીઓ નમ્ર અને શાંતિપ્રિયહોય એવી અપેક્ષા રાખવામાંઆવે છે. વન કર્મચારીઓપર તેમનો ઊંડો ભાવનાત્મક પ્રભાવહોય છે. જોકે, ઘણીવાર, વન અધિકારીઓ દ્વારા વાઘ-મોહકોની મજાકઉડાવવામાં આવે છે, વનઅધિકારીઓ ભારપૂર્વક કહે છે કેવાઘ-મોહકો સ્થાનિક લોકોની નિર્દોષતાનો ગેરલાભ લે છે અનેતેમની પાસે એવી કોઈશક્તિ નથી જે ધરાવવાનો તેઓ દાવો કરેછે.

રસપ્રદ વાતએ છે કે સુંદરવનની બહારરહેતા આપણામાંના મોટાભાગના લોકો વાઘથી ડરતા હોવાથી આ જંગલવિસ્તારોમાં રહેતા લોકો બહારના લોકો સાથેના કોઈપણ પ્રકારના સંપર્કને હિંસક અને ઉતરતા દરજ્જાનો માને છે. તેનાથી વિપરીત, તેમનામતે જંગલ લોકોને જોડવાનું અને સમાન દરજ્જો આપવાનું કામ કરે છે. આ જ કારણે મોટાભાગના બોનબીબી મંદિરોને, ખાસ કરીને ટાપુ બ્લોક્સમાં આવેલા મંદિરોને, દરવાજા નથી, અને આ મંદિરો રસ્તાઓ અનેનદી કિનારા જેવા જાહેર વિસ્તારોમાં આવેલા છે. તે બધા માટે સુલભ છે. લોકોજંગલની અંદર ડાળીઓ અને શાખાઓથી બનેલા અને ક્યારેક ફૂલોથી શણગારેલા કામચલાઉ ઝૂંપડા પણબનાવે છે, જ્યાં તેઓવાઘના ક્ષેત્રમાં પ્રવેશતા પહેલા બોનબીબીના આશીર્વાદ માગે છે.

સ્થાનિકબજારમાં માછલી વેચતો ફૂલ માશીનો નાનોદીકરો જતીન્દ્ર કહે છે કેજંગલ એક મંદિર છેઅને પવિત્ર છે; તે શુદ્ધઅને શાંત છે, અનેતેમાં શુદ્ધ અને શાંત મનથીપ્રવેશ કરવો જોઈએ. ત્યાંજે કંઈ થાય છેતે બોનબીબીની ઇચ્છાથી થાય છે, અનેતેની પીઠ પાછળ કંઈકરી શકાતું નથી. તેમણે યાદકર્યું, "લગભગ 10 કે 12 વર્ષ પહેલાં કઠિયારાઓનુંએક જૂથ સાપ કરડવાથીમૃત્યુ પામ્યું હતું. સ્થાનિક લોકો માનતા હતાકે તેઓ જંગલને દૂષિતકરી રહ્યા હતા અને આપ્રદેશની નૈતિકતાનો આદર કરતાનહોતા. તેથી બોનબીબીએ તેમનેસજા કરી હતી."

અનેકજાતિઓ (વિવિધ જાતિ, કુળ અથવા ધર્મ) ના લોકો દ્વારા ફરીફરી કરવામાં આવતી બોનબીબીની વાર્તાઓનીરજૂઆત દ્વારા બોનબીબીનો સમાનતાવાદ સ્થાપિત કરવામાં આવે છે અનેતેને અમલમાં મૂકવામાં આવે છે. રામરુદ્રપુરના એક રહેવાસી અને એક જાત્રા જૂથ, બોનબીબી ઓપેરાના અભિનેતા શમસુદ્દીન અલીએ મને તે સમજાવ્યું: "જો અમેજાતિ, ધર્મ અને બીજા ઊંચનીચના રાજકારણમાં પડીશું તો મા બોનબીબી અમારા માથેથી પોતાનો હાથલઈ લેશે. મા દરેક માટે છે અનેજ્યારે તે બધાને એક થતા જુએછે ત્યારે, ખાસ કરીને અમેતેમની વાર્તાઓની રજૂઆત કરીએ છીએ ત્યારે, તેમની ખુશીનો પારરહેતો નથી. ધર્મ મહત્વનોનથી. વ્યક્તિ મહત્વની છે."

​​આવિસ્તારમાં બીજી જાત્રા કંપનીમાંકામ કરતા એક વડીલપોરેશ બ્રીહાએ ઉમેર્યું કે આવા અસંખ્યસંગઠનો બંધ કરવા પડ્યા હતા કારણ કે તેઓફક્ત એક જ જાતિના લોકોનો ભરાવોથવા લાગ્યો હતો. તેમણે કહ્યું, "આ જૂથોહવે અલગ-અલગ સમુદાયોનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા નથી. બોનબીબીએકતાની માંગ કરે છેઅને તેમની પૂજા માટે દરેકનોસહયોગ મહત્વપૂર્ણ છે."

વધતા લોભને કારણે ઘણા લોકો જંગલમાં પ્રવેશે છે અને તેની શાંતિને ખલેલ પહોંચાડે છે એ માન્યતા વનવાસીઓને બાંધતી બીજી એક સામાન્ય દોર છે. જ્યારે કંઈક ખોટું થાય ત્યારે ઘણીવાર ઝીંગાના બીજ એકઠા કરનાર વનકર્મીઓની નવી જાતિને દોષી ઠેરવવામાં આવે છે. પરંતુ ઝીંગાના બીજ એકઠા કરનાર કુસુમ મંડલ ભારપૂર્વક કહે છે કે વધુ પડતો લોભ કરવા માટે મધ એકઠું કરનારાઓને દોષી ઠેરવવા જોઈએ. તેમણે ચેતવણી આપી, "બોનબીબી ખૂબ જ જલ્દી બદલો લેશે કારણ કે બોનબીબી અને દોખિન રાય વચ્ચેની વર્ષો જૂની સંધિનો અંત આવી રહ્યો છે. જંગલમાં કંઈક ખૂબ જ ખરાબ થવાનું છે."

જોકેબધા વનકર્મીઓ સહમત છે કેતેમના અંદરોઅંદરના વધતા જતા ઝઘડાતેમજ ઘોંઘાટિયા પ્રવાસીઓની નિયમિત ઘૂસણખોરીને કારણે વાઘ અસુરક્ષિતતા અનેપરેશાની અનુભવે છે. પરિણામે વાઘનાહુમલાઓ વધ્યા છે. ગોસાબા ટાપુનામાછીમાર કંચને જણાવ્યું કે કેવી રીતેએક વાઘ જમીન પરપોતાની જાળ સાફ કરીરહેલા તેમના સાથીને ઝડપથી ખેંચી ગયો હતો: વાઘ સાવ અચાનકક્યાંયથી બહાર આવ્યો હતોઅને ઝડપથી તેમને ઉઠાવી ગયો હતો. કંચનેકહ્યું, "જો વાઘ કોઈનેખાઈ જવાનું નક્કી કરે તો કોઈકંઈ કરી ન શકે. આપણે તેને તે કરવાજ દેવું પડે." કંચને પોતાના પિતાને પણ આ રીતેવાઘના હુમલામાં ગુમાવ્યા હતા.

શમસુદ્દીનભારે હૃદયે કહ્યું, "ઓછામાં ઓછા 12 લોકોને વાઘ લઈ ગયોહતો, અને ભગવાન જાણેબીજા કેટલાને લઈ જશે. જોઆવું જ ચાલુ રહેશેતો બોનબીબી પણ કોઈને બચાવીનહીં શકે." પોતાની લાગણીઓ પર કાબૂમેળવવા તેઓ એક ક્ષણમાટે થોભ્યા અને પછી કહ્યું, "આ ખરેખરદોખિન રાયનો ક્રોધ છે. વાઘગુસ્સે ભરાયો છે, આપણે કારણે, માણસોને કારણે. હવે તેને કેવી રીતે શાંત કરવો તે ફક્તબોનબીબી જ જાણે છે."

આ પણ વાંચો: અઢાર ભરતી અનેએક દેવીની ભૂમિ
આ પણ વાંચો: હોડીઓ, માછલીઓ, વાઘ અને પ્રવાસન

અનુવાદ: મૈત્રેયી યાજ્ઞિક