ഖൊനോമയിൽ ഖോഫിയെ നിലനിർത്തുമ്പോൾ

“എല്ലാ അംഗാമി പുരുഷന്മാർക്കും ഖോഫി നെയ്യാൻ അറിയാം,” 39 വയസ്സുള്ള പെലെസലി കൊത്സു പറയുന്നു. നാഗലൻഡിലെ ഖൊനോമ ഗ്രാമത്തിലെ നെയ്ത്തുകാരനാണ് അദ്ദേഹം. മുളയും ചൂരലും ഉപയോഗിച്ചുണ്ടാക്കുന്ന ഖോഫികൾ, വിറകും, നെല്ലും, വിളകളും, അനുഷ്ഠാന സാമഗ്രികളും നിറയ്ക്കാനുള്ള പരമ്പരാഗത അംഗാമി കൊട്ടകളാണ്. “ഞങ്ങളുടെ പാരമ്പര്യത്തിൽ അവ വലിയ പങ്ക് വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഞങ്ങളെന്നും വിലമതിക്കുന്നവ,” അദ്ദേഹം പറയുന്നു.

ഒരുകാലത്ത്, സമുദായത്തിൻ്റെ ഉപജീവനമാർഗ്ഗത്തിൻ്റേയും ജീവിതത്തിൻ്റേയും ഭാഗമായിരുന്ന ഖോഫി നെയ്ത്ത് ഇന്ന് ഖൊനോമയിലെ കഷ്ടിച്ച് 15 വീടുകളിലാണ് നടക്കുന്നത്. ചെയ്യുന്നതാകട്ടെ, മിക്കപ്പോഴും പ്രായമായ പുരുഷന്മാരും. പെലെസലി ഒരു അപവാദമാണ്.

അമ്പതുകളിലെത്തിയ കെപെ തോട്ടോയുടെ കൈകൾ, അളന്നുമുറിച്ചതുപോലെ ചലിച്ച്, മുളയുടെ നാരുകൾ വെട്ടിയൊതുക്കുന്നു. തെർഹു എന്ന് വിളിക്കുന്ന, മുളന്തണ്ടുകളും, തേക്കും, ചൂരലും ഉണങ്ങിയ ഇലകളുംകൊണ്ട് മേഞ്ഞ ഒരു കുടിലിരുന്നുകൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം നെയ്യുന്നത്.

“ഞാനൊരു നെയ്ത്തു കുടുംബത്തിൽനിന്നാണ് വരുന്നത്. ഖോഫി കുട്ടകൾ നെയ്യുന്ന പണി എന്നെയും ബന്ധത്തിലുള്ള സഹോദരന്മാരേയും പഠിപ്പിച്ചു,” ചെയ്യുന്ന ജോലിയിൽ ശ്രദ്ധിച്ചുകൊണ്ട് കെപെ പറയുന്നു.

നാഗലൻഡിലെ 17 അംഗീകൃത ഗോത്രങ്ങളിലൊന്നാന് അംഗാമി. 1800-കളിൽ, ബ്രിട്ടീഷ് അധിനിവേശത്തിനെതിരേ നാഗന്മാർ ചെറുത്തുനിൽപ്പ് നടത്തിയ സ്ഥലമാണ് ഖൊനോമ. സംസ്ഥാന തലസ്ഥാനമായ കോഹിമയിൽനിന്ന് 20 കിലോമീറ്റർ പടിഞ്ഞാറ് മാറിയാണ് അത് കിടക്കുന്നത്. ജൈവകൃഷിയും, സമീപത്തെ കാടുകളിലെ മരംമുറിയും നായാട്ടും നിരോധിക്കുകയും ചെയ്തുകൊണ്ട് പ്രകൃതിസംരക്ഷണ രീതികൾ ജീവിതവ്രതമാക്കിയ സമൂഹമാണ് അവരുടേത്.

മലമ്പ്രദേശത്ത് 20 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിലായി പരന്നുകിടക്കുന്ന ഈ ഗ്രാമത്തിൽ കല്ലുപാകിയ വഴികളും, തട്ടുതട്ടായ നെൽപ്പാടങ്ങളും, വീടുകളുടെ പുറത്ത് ഭംഗിയായി അടുക്കിവെച്ച വിറകുകളും കാണാം.

400 അംഗാമി കുടുംബങ്ങളുള്ള (2011-ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം ജനസംഖ്യ 1,943) ഗ്രാമത്തിൻ്റെ ഉപജീവനമാർഗ്ഗം തട്ടുതട്ടായ നെൽക്കൃഷിയും ഇടക്കൃഷിയും വനവിഭവങ്ങളുമാണ്. ചുറ്റുവട്ടത്തുള്ള കാടുകളെ സംരക്ഷിക്കുന്നത് അവിടുത്തെ സമൂഹമാണ്. പ്രത്യേകിച്ചും, ഖൊനോമ നേച്വർ കൺസർവേഷൻ ആൻഡ് ട്രാഗോപൻ സാങ്ച്വറിയിലൂടെ.

അംഗാമി പുരുഷന്മാർ ഏകാഗ്രതയോടെ ഖോഫി കുട്ടകൾ നെയ്യുന്നത് കണ്ടാണ് കെപെ വളർന്നത്. ഓരോ നാരുകളും അറ്റങ്ങളുടെ ചുറ്റും മുറുക്കിവേണം നെയ്യാൻ. ഇടയ്ക്ക് നിർത്തിയാൽ, അത് അയഞ്ഞുപോവുകയും ചെയ്യും.

നേരത്തെ പഠിച്ചുവെങ്കിലും അത് പരിശീലിച്ചിരുന്നില്ല കെപെ. മറിച്ച്, ചൂരലും മുളയും ശേഖരിക്കാൻ അമ്മയെ സഹായിക്കലും, നെൽപ്പാടത്ത് പണിയെടുക്കലും, കോഹിമയിലെ തിരക്കുള്ള കമ്പോളത്തിൽ അച്ഛനമ്മമാർ നടത്തുന്ന ചെറിയ പലചരക്കുകടയിൽ സഹായിക്കലുമായിരുന്നു അദ്ദേഹം ചെയ്തിരുന്നത്.

രണ്ടുവർഷം മുമ്പ് 30 വയസ്സ് കഴിഞ്ഞപ്പോഴാണ് ഖോഫി നെയ്ത്ത് അദ്ദേഹം സ്ഥിരമായ തൊഴിലാക്കിയത്. ഖൊനോമയിലെ നെയ്ത്തുകാരുടെ എണ്ണം കുറയുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, അച്ഛൻ്റെ പൈതൃകം തുടർന്നുപോകണമെന്ന ആഗ്രഹമായിരുന്നു അതിൻ്റെ പിന്നിൽ. “എല്ലാം കൈകൊണ്ട് നെയ്യുന്നതാന്. എൻ്റെ പൂർവ്വികർ അവരുടെ കൈകൊണ്ടാണ് ഇത് ചെയ്തിരുന്നത്. അതാണ് ഞാനും പഠിച്ചത്. മാത്രമല്ല, ഖൊനോമയിൽ, ഇത് ചെയ്യാനുള്ള യന്ത്രങ്ങളുമില്ല.”

ഖൊനോമയിൽ, ഇന്ത്യൻ ടിമ്പർ ബാംബുവാണ് (ബാംബുസ തുൽഡ), നെയ്യാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. അതിൻ്റെ ബലവും വഴക്കവും മൂലം. നാരുകളായി അതിനെ പിളർത്തി, മുറുക്കി നെയ്യാനാവുന്നതിനാൽ, നല്ല ഭാരം താങ്ങാനുള്ള ശേഷിയും അതിനുണ്ട്.

“ഞങ്ങളുടെ ഉത്പന്നങ്ങൾ വാങ്ങുന്നവർ, ആ പണി തീർന്ന സാധനം മാത്രമേ കാണൂ. ഇതുണ്ടാക്കാൻ എത്ര സമയം വേണമെന്നൊന്നും അവർക്കറിയില്ല,” കെപെ പറയുന്നു. പരന്ന അടിത്തട്ടും, വട്ടത്തിലുള്ള ആകൃതിയും വരുത്താൻ, ഒരു ലോഹ വാർപ്പിൻ്റെ മുകളിൽവെച്ച്, മുളനാരുകൾ മുറുക്കിക്കെട്ടുമ്പോൾ കെപെ പറയുന്നു. പരന്ന ഒരു കത്തിയും (ദാവോ), വിരലുകൾ മുറിയാതിരിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു കഷണം തുണിയുമായിരുന്നു അയാളുടെ ഉപകരണങ്ങൾ.

“തെറുസൊവിൽനിന്ന് (ഗ്രാമത്തിൽ ശുദ്ധജല ടാപ്പ്) വെള്ളം കൊണ്ടുവന്നാണ് പണി തുടങ്ങുക. മൂന്ന് മുതൽ ഏഴുദിവസംവരെ മുള കുതിർക്കണം. ഇതാണ് കൂടുതൽ സമയമെടുക്കുന്ന പ്രക്രിയ. മുല മൃദുവും വളയ്ക്കാവുന്നതുമായാൽ, എളുപ്പത്തിൽ മുറിക്കാൻ പറ്റും,” അദ്ദേഹം പറയുന്നു.

ചെറിയ കുട്ടകളുണ്ടാക്കാൻ ഒരാഴ്ചയോ 10 ദിവസമോ എടുക്കും. വലിയവ നിർമ്മിക്കാൻ 40 ദിവസംവരെയും. പണി കഴിഞ്ഞാൽ, ഓരോന്നിലും മെടഞ്ഞ വള്ളികൾ ഘടിപ്പിച്ച്, ചാരവും ചൂരലിൻ്റെ അവശിഷ്ടവുംകൊണ്ട് ഉരച്ച് മിനുസപ്പെടുത്തും. 5,000 രൂപ മുതൽ 15,000 രൂപയ്ക്കുവരെയാണ് അവ വിൽക്കുക.

ഖോഫി നെയ്ത്തിൻ്റെ സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം, അതുണ്ടാക്കാനാവശ്യമായ അദ്ധ്വാനത്തിൻ്റെയോ വൈദഗ്ദ്ധത്തിൻ്റെയോ അനുപാതത്തിനനുസരിച്ചല്ല. ഒരു നെയ്ത്തുകാരന് മാസത്തിൽ രണ്ടോ നാലോ കുട്ടകൾ നിർമ്മിക്കാനാവും. ഒരു കുട്ടയിൽനിന്ന്, അതിൻ്റെ സാധനങ്ങളുടെ വിലയും, ഗതാഗതച്ചിലവും എല്ലാ കിഴിച്ചാൽ, കിട്ടുന്ന വില 1,000 – 1,500 ആണ്. അതായത്, ഖോഫി കുട്ട നെയ്താൽ, ഒരുമാസത്തിൽ 4,000 മുതൽ 6,000 രൂപവരെയാണ് കൂടിവന്നാൽ ലഭിക്കുക.

“അവസാനമില്ലാത്ത ജോലിയാണ്. അതിനുള്ള വരുമാനവുമില്ല. അതുകൊണ്ട് മിക്ക ആണുങ്ങളും ഇത് ഉപേക്ഷിക്കുകയാണ്,” പെലെസലി പറയുന്നു. എന്നാൽ, “സ്വന്തം കൈകൊണ്ട് എന്തെങ്കിലും ഉണ്ടാക്കുന്നതിൻ്റെ സംതൃപ്തി” അവർ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

കോഹിമ മാർക്കറ്റിൽ കുടുംബത്തിൻ്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ഒരു ചെറിയ പലചരക്കുകടയിലാണ് പെലെസലി ജോലി ചെയ്യുന്നത്. മിക്ക നെയ്ത്തുകാരും കൂടുതൽ വരുമാനത്തിനായി, ഒഴിവു കിട്ടുമ്പോൾ കൃഷിയും കൂലിപ്പണിയും ചെയ്യാറുണ്ടെന്ന് അദ്ദേഹം പറയുന്നു.

“മുമ്പ് ഞങ്ങൾ പട്ടണത്തിലേക്ക് പോയി, കടകൾ കെട്ടി കുട്ടകൾ വിറ്റിരുന്നു. ഇപ്പോൾ എല്ലാം മുൻകൂട്ടി കിട്ടുന്ന ഓർഡറുകളനുസരിച്ചാണ്. അംഗാമികൾപോലും ഇത് അധികം വാങ്ങുന്നില,” പെലെസലി കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു.

പരമ്പരാഗതമായി, അംഗാമി സ്ത്രീകൾ ഈ കരകൗശലവിദ്യയിൽ ഒരു നിർണ്ണായകമായ ഭാഗം നിർവ്വഹിച്ചിരുന്നു. അത്ര ദൃശ്യമല്ലാത്ത ഒരു പങ്ക്.

“പ്രായമായ പല അംഗാമി സ്ത്രീകളും കാട്ടിലേക്ക് പോകാൻ പദ്ധതിയിടുന്നത് ഞാൻ കണ്ടിട്ടുണ്ട്. നല്ല തെളിഞ്ഞ ദിവസം നോക്കിയാണ് പോവുക,” 29 വയസ്സുള്ള സെൻസെൻ പെസിയെ പറയുന്നു. ഉണങ്ങിയ കാട്ടുപൂക്കളും ഗോതമ്പിൻ്റെ തണ്ടുകളും വിൽക്കുന്ന ഒരു ചെറിയ കട നടത്തുകയാണ് സെൻസെൻ. “മണിക്കൂറുകളോളം കാട്ടിൽ ചിലവഴിച്ച്, ഓരോ സ്ഥലവും ചികഞ്ഞുനോക്കും അവർ. ദിവസങ്ങളോളം ഇത് ചെയ്യും.”

കുട്ടകളുടെ രൂപവും ഉപയോഗവും എന്തായിരിക്കണമെന്നും തീരുമാനിക്കുന്നതിലും അവരുടെ പങ്കുണ്ട്. ഖൊണോമയിലെ വളഞ്ഞുപുളഞ്ഞ റോഡിലൂടെ കുട്ടകൾ തലയിലേറ്റി നടക്കുന്നതിൻ്റെ ബുദ്ധിമുട്ട് ഒഴിവാക്കാൻ ഇതിൽ വള്ളികൾ വെച്ചുപിടിപ്പിക്കാമെന്നത് അവരാണ് കണ്ടുപിടിച്ചത്.

“അംഗാമി സ്ത്രീകൾ കാട്ടിൽനിന്ന് അസംസ്കൃതവസ്തുക്കൾ ശേഖരിച്ച്, മുള തയ്യാറാക്കാൻ സഹായിക്കും. നെയ്ത്ത് അവർ ചെയ്യാറില്ല. അത് പുരുഷന്മാരുടെ ജോലിയാണ് പ്രധാനമായും,” അംഗാമി മാതൃഭാഷയായ ടെൻയിഡി സംരക്ഷിക്കാനുള്ള ഉറ അക്കാദമിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു വിദ്യാഭ്യാസപ്രവർത്തകനായ സെഡ്.ബി.കിക്രുനീനുവോ ലിസെറ്റ്സു പറയുന്നു.

കുട്ട നിർമ്മാണത്തിൽ സ്ത്രീകളുടെ പങ്ക് ഇപ്പോൾ കുറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. മിക്കവരും ഇപ്പോൾ കൃഷി, വീട്ടുപണി, വീടുകളിലുണ്ടാക്കുന്ന ആക്സോൺ ചട്ട്ണികളുടെ വില്പന തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. മുളപ്പിച്ച സോയാബീൻസ്, മുളക്, വെളുത്തുള്ളി, മുളമൊട്ടുകൾ എന്നിവയിൽനിന്ന് ഉണ്ടാക്കുന്ന ചട്ട്ണിയാണ് ആക്സോൺ.

“ഞങ്ങൾ സ്ത്രീകളാണ് പാടങ്ങളിൽ ഈ കുട്ട ഉപയോഗിക്കുന്നതും അത് കമ്പോളത്തിൽ കൊണ്ടുപോകുന്നതും. എന്നാൽ, സ്ത്രീകൾ ഈ ഖോഫികൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിൽനിന്ന് പിന്നോട്ട് പോവുകയാണിപ്പോൾ. ഉപയോഗിക്കാൻ കൂടുതൽ എളുപ്പം പ്ലാസ്റ്റിക് ബാഗും മറ്റുമാണ്,” കിക്രുനീനുവോ പറയുന്നു.

പ്രാദേശികമായ മുളകൾ കിട്ടുന്നതും ബുദ്ധിമുട്ടായിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഉത്പാദനച്ചിലവ് കൂടുന്നു. നാഗലൻഡിലെ മുള ഉത്പാദനം അധികം വർദ്ധിച്ചിട്ടില്ല. 2021-നും 2023-നുമിടയിൽ കഷ്ടിച്ച് 0.084 ശതമാനം മാത്രം. ഇന്ത്യൻ സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് ഫോറസ്റ്റ് റിപ്പോർട്ട് (ഐ.എസ്.എഫ്.ആർ) 2023-ൻ്റെ കണക്കുപ്രകാരം.

ചില നെയ്ത്തുകാർ മുള കൊണ്ടുവരുന്നത്, സമീപത്തെ മണിപ്പുരിൽനിന്നാണ്. എന്നാൽ ശ്രദ്ധിച്ച് കൊണ്ടുവരേണ്ടതുള്ളതിനാൽ - ഇല്ലെങ്കിൽ അവ പൊട്ടിപ്പോകും – ഡ്രൈവർമാർ കൂടുതൽ പൈസ ചുമത്താറുണ്ട്.

കഷ്ടിച്ച് 100 കിലോഗ്രാം വരുന്ന കെട്ടിവെച്ച പുത്തൻ മുളകൾക്ക് 3,000 രൂപ ചിലവ് വരും. ഒരു ട്രക്കിൻ്റെ കുറച്ചുഭാഗമേ അത് കയ്യടക്കുകയുള്ളു. സാധാരണയായി ട്രക്കുകളിൽ ഒന്നോ രണ്ടോ ടൺ വിവിധ സാധനങ്ങൾ കൊള്ളും. മറ്റ് ഉത്പാദകരുമായി പങ്കിട്ടാണ് നെയ്ത്തുകാർ മുളകൾ ട്രക്കുകളിൽ കൊണ്ടുവരിക.

“മുളകൾ സമീപത്തുണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ സൗകര്യവും വിലക്കുറവുമായേനേ. അല്ലെങ്കിൽ കൂടുതൽ പൈസ ഇറക്കണം. അത് ബുദ്ധിമുട്ടാണ്,” പെലെസലി പറയുന്നു.

നെയ്ത്തുകാരുടെ ആരോഗ്യത്തെയും ഈ അദ്ധ്വാനം ബാധിക്കാറുണ്ട്.

“മണിക്കൂറുകളോളം കുനിഞ്ഞിരുന്ന് എനിക്ക് ഇപ്പോൾ മുതുകുവേദനയുണ്ട്,” നാല്പതുകൾ കഴിയാറായ ചട്ടോ കൊത്സൊ എന്ന നെയ്ത്തുകാരൻ പറഞ്ഞു. “ചുമലുകൾക്ക് വേദനയുണ്ട്. കണ്ണിനും മങ്ങൽ തുടങ്ങി. കൂടുതൽ നേരം ഏകാഗ്രമായിരിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. ആളുകൾ ഞങ്ങളുടെ അദ്ധ്വാനത്തെ വിലമതിക്കുന്നില്ല. വാങ്ങുന്നതുപോലുമില്ല. ഈ ജോലിയിൽ വലിയ രസമൊന്നുമില്ല ഇപ്പോൾ.”

ഖോഫി നെയ്ത്തുകാരുടെ സംഖ്യ ഓരോ വർഷവും കുറയുകയാണ് ഇളംപ്രായത്തിൽത്തന്നെ നെയ്ത്ത് പഠിപ്പിച്ചിരുന്നത് കെപെയെപ്പോലുള്ള മുതിർന്ന നെയ്ത്തുകാർ ഓർമ്മിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇന്ന് അങ്ങിനെയല്ല. ചെറുപ്പക്കാരായ അംഗാമികൾ ഈ കല പഠിച്ചിട്ടേയില്ല. അവർക്ക് നഗരങ്ങളിലെ സുസ്ഥിരമായ ജോലികളോടാണ് താത്പര്യം. പിന്തുടർച്ചക്കാരില്ലാതെ, ഇല്ലാതായിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ് ഈ കരകൗശലവിദ്യ.

ഹോൺബിൽ ഫെസ്റ്റിവൽ പ്രദർശനങ്ങൾ, നാഗലൻഡ് ഹാൻഡലൂം ആൻഡ് ഹാൻഡിക്രാഫ്റ്റ്സ് ഡെവലപ്പ്മെൻ്റ് കോർപ്പറേഷൻ്റെ വക (എൻ.എച്ച്.എച്ച്.ഡി.സി) ചെറിയ ഗ്രാൻഡുകൾ എന്നിവയിലൂടെ നാഗലൻഡിലെ ഡിപ്പാർട്ട്മെൻ്റ് ഓഫ് ആർട്ട് ആൻഡ് കൾച്ചർ, ശില്പശാലകളിലൂടെയും മറ്റും ഖോഫി നെയ്ത്തിന് ചെറിയ ചില പ്രോത്സാഹനങ്ങൾ നൽകുന്നുണ്ട്.

എന്നാൽ, ഹ്രസ്വകാല ഇടപെടലുകൾ, വൈകുന്ന പ്രതിഫലം എന്നിവ പ്രശ്നമാണെന്ന് നെയ്ത്തുകാർ പറയുന്നു. കുട്ടകൾ കമ്പോളത്തിലെത്തിക്കുന്നതിൽ തടസ്സങ്ങളുണ്ടാവുന്നുണ്ടെന്ന് അംഗാമി ട്രാവൽ ഗൈഡായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന വിബു ഇരളു പറയുന്നു. “ഉത്പന്നങ്ങൾ ആളുകളിലേക്കെത്തുന്നതിൽ താമസം വരുന്നുണ്ട്,” അദ്ദേഹം പറയുന്നു. തൻ്റെ സഹോദരബന്ധുക്കളും ഈ ബുദ്ധിമുട്ട് അനുഭവിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് അദ്ദേഹം സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

ഇത്തരം പ്രതിസന്ധികൾക്കിടയിലും, ഈ കലയെ ജീവനോട് നിലനിർത്തേണ്ടത്, അംഗാമി സമുദായത്തിൻ്റെ ഉത്തരവാദിത്തമായി മാറുകയാണ്. “ചെറിയ ജോലിയാണ്. എന്നാലും ഇത് ഞങ്ങളുടെ പൈതൃകമാണ്. ഞങ്ങളുടെ ആത്മാവും സ്വത്വവും ഈ കലയിലാണ്,” പെലെസാലി പറയുന്നു.

പരിഭാഷ: രാജീവ് ചേലനാട്ട്