‘ചോളമാണ് രാജാവ്!’

അടുപ്പിലെ തീയുടെ പുകയും ചോളം വറുക്കുന്നതിൻ്റെ സുഗന്ധവും അന്തരീക്ഷത്തിൽ നിറഞ്ഞു. ഒരു ഹുർദ ആഘോഷം നടക്കുകയാണ്. ഹുർദ എന്നറിയപ്പെടുന്ന പുതുതായി വിളവെടുത്ത ചോളം ജനകീയമായ ഒരു വിഭവമാണ്. കർഷകർ അവരുടെ വിളവുകൾ കൊണ്ടുവന്ന് മറാത്ത്‌വാഡയിലെ ഗ്രാമങ്ങളിലും പട്ടണങ്ങളിലും സ്റ്റാളുകൾ ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു.

“ആളുകൾ അതിനെ വരവേൽക്കാൻ കാത്തിരിക്കുകയാണ്,” ലോന്ധ്യാചിവഡിയിലെ ചോളക്കർഷകനായ സൂര്യകാന്ത് മൈന്ദ് പറയുന്നു. ജൽന ജില്ലയിലെ അഞ്ചേക്കർ ഭൂമിയിൽ, ചോളത്തിൻ്റെ ബെദ്രി, മാൽഡന്തി ഇനങ്ങൾ വളർത്തുകയാണ് അദ്ദേഹം. ഡിസംബറിൽ, തളിരായിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ പകുതി വിളവ് കുടുംബങ്ങൾ കൊയ്തെടുക്കും. ബാക്കിയുള്ളത്, ധാന്യം നന്നായി പാകമാവുന്ന ഫെബ്രുവരിയിലും മാർച്ചിലും.

ശ്രദ്ധയോടെ വിളവെടുത്ത ചോളവുമായി (ഹുർദ) ജൽന പട്ടണത്തിലേക്ക് മൈന്ദ് യാത്രയാവുന്നു. ഓരോ സീസണിലും, കിലോയ്ക്ക് 150 രൂപവെച്ച്, 40 കിലോ തളിർ പ്രായത്തിലുള്ള ചോളം വിൽക്കാറുണ്ടെന്ന് 55 വയസ്സുള്ള ആ കർഷകൻ പറയുന്നു.

സ്റ്റാളുകളിൽ ഹുർദ ഒരുക്കുന്ന പ്രക്രിയ, സാവാധാനത്തിലും ശ്രദ്ധയോടെയുമാണ്. സ്ത്രീകളാണ് മുഖ്യപങ്ക് വഹിക്കുന്നത്. തളിർ പ്രായത്തിലുള്ള ചോളത്തിൻ്റെ കതിരുകൾ ഒരു കുഴിയിലിട്ട് വറക്കുന്നു. മുമ്പത്തെ വിളവിൽനിന്നെടുത്ത കതിരുകളാണ് ചുടാൻ ഉപയോഗിക്കുനത്. സമയം പ്രധാനമാണ്. “വേഗം പുറത്തെടുത്താൽ, പച്ചപ്പ് മാറിയിട്ടുണ്ടാവില്ല. കൂടുതൽ നേരം വെച്ചാൽ ഉണങ്ങിപ്പോവുകയും ചെയ്യും,” 45 വയസ്സുള്ള ഭീമ നാന ദഖനെ പറയുന്നു. ച്ഛത്രപതി സംഭാജിനഗർ (പണ്ടത്തെ ഔറംഗബാദ്) ജില്ലയിൽനിന്നുള്ള 45 വയസ്സുള്ള കർഷകനാണ് അദ്ദേഹം.

വറത്തുകഴിഞ്ഞാൽ, സ്ത്രീകൾ അവയെ കൈയ്യിലിട്ട് ഉരച്ച് അതിലെ തവിട് കളയും. പിന്നെയാണ് പാചകം തുടങ്ങുക. “രാവിലെമുതൽ ഇരുളുന്നതുവരെ മറ്റ് സ്ത്രീകളോടൊപ്പം അടുക്കളയിലായിരിക്കും ഞാൻ,” സവിത ദഖനെ പറയുന്നു. “പാടത്തുനിന്ന് നേരിട്ട് കിട്ടുന്ന വിഭവങ്ങൾ നൽകുന്നതിൽ ഞങ്ങൾ അഭിമാനിക്കുന്നു,” അവർ പറയുന്നു.

മഹാരാഷ്ട്രയാണ് ചോളം ഏറ്റവുമധികം കൃഷി ചെയ്യുന്നത്. 4,8 ദശലക്ഷം ടണ്ണിൻ്റെ മൊത്തം ഉത്പാദനത്തിൽ (2010-21) 36 ശതമാനവും ഇവിടെനിന്നാണ്. എന്നാലിന്ന്, ചുരുക്കം കർഷകരാണ് ഇത് കൃഷി ചെയ്യുന്നത്. 2013-14-ൽ 2.8 ദശലക്ഷം ഹെക്ടറിൽ സംസ്ഥാനത്ത് ഇത് കൃഷി ചെയ്തിരുന്നുവെങ്കിൽ, 2018-19-ൽ അത് 1.5 ദശലക്ഷം ഹെക്ടറായി കുറഞ്ഞുവെന്ന് പി.ഐ.ബി.യുടെ ഒരു പത്രക്കുറിപ്പിൽ പറയുന്നു.

മഴയെ ആശ്രയിക്കാനാവാത്തതിനാൽ കർഷകർ തുള്ളിനനയും കുഴൽക്കിണറുകളുമാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. മൈന്ദിൻ്റെ ഗ്രാമത്തിൽ കനാലുകളൊന്നുമില്ല. കഴിഞ്ഞ ചില വർഷങ്ങളായി മഴയിലുണ്ടായ കുറവുമൂലം വേനൽക്കാലത്ത് കുഴൽക്കിണറുകൾ വറ്റിയെന്ന് അദ്ദേഹം പറയുന്നു. തൻ്റെ പറമ്പിൽ, വർഷത്തിലുടനീളം, പച്ചക്കറികളോടൊപ്പം സോയാബീനും, പയർവർഗങ്ങളും ഗോതമ്പും കൃഷി ചെയ്യുന്നുണ്ട് അദ്ദേഹം.

വില്പന ഇടിഞ്ഞിട്ടുണ്ടെന്ന് ഷെവാലെയെപ്പോലുള്ള കർഷകർ പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും, നാനാചിവാഡി (ചിക്കൽഠാന ഗ്രാമം), ഖാടോഡ് (കച്നേർ ഗ്രാമം), മഹാകാൾ (തഹെർപുർ ഗ്രാമം), ദേവ്ഗീരി (ധോർകിൻ ഗ്രാമം) എന്നിങ്ങനെ, ഔറംഗബാദ് ജില്ലയിലെ ജനകീയ സ്റ്റാളുകളിൽ പലതിലും സീസണാവുമ്പോൾ ആയിരക്കണക്കിന് സന്ദർശകർ ഇപ്പൊഴും എത്തുന്നു.

മഹാരാഷ്ട്രയിലെ വിവിധയിടങ്ങളിൽനിന്നും പുറത്തുനിന്നും ഔറംഗബാദ് നഗരത്തിൻ്റെ വെളിമ്പ്രദേശത്തുള്ള ജൽന റോഡ് ഭാഗത്തേകെത്തുന്ന കർഷകരും അവരുടെ കുടുംബവും പച്ചനിറമുള്ള ടെൻ്റുകളുടെ ചുറ്റും വർത്തമാനങ്ങൾ പങ്കുവെച്ച് കൂടിനിൽക്കുന്നു. തുറസ്സായ സ്ഥലങ്ങളിൽ കൊച്ചുകുട്ടികൾ കളിക്കുന്നു.

ശർക്കര, തൈർ, ചട്ടിണി എന്നിവയോടൊപ്പമാണ് ചൂടുള്ള ഈ ധാന്യം വിളമ്പുന്നത്. “അദ്ധ്വാനമുണ്ടെങ്കിലും, അതിഥികൾ ഭക്ഷണത്തെക്കുറിച്ച് പുകഴ്ത്തുമ്പോൾ സന്തോഷം തോന്നും,” സവിത പറയുന്നു. കുടുംബാംഗങ്ങളെയെല്ലാം ഈ ഹുർദ വിരുന്ന് ഒരുമിപ്പിക്കുന്നത് വിശദീകരിക്കുമ്പോൾ ആ 35-കാരിയുടെ മുഖത്ത് പുഞ്ചിരി വിരിയുന്നു. “വീട്ടിലെ ചെറിയ പെൺകുട്ടികൾപോലും സഹായിക്കും. ഞങ്ങൾ അമ്മമാരിൽനിന്ന് പഠിച്ചതുപോലെ അവർ ഞങ്ങളിൽനിന്നും പഠിക്കുന്നു,” അവർ പറയുന്നു.

മഹാരാഷ്ട്രയിലെ മറ്റ് പരമ്പരാഗത വിഭവങ്ങളായ താലിപീഠ് (ചുട്ട ചോളം, കടല എന്നിവചേർത്ത് ഉണ്ടാക്കുന്നത്) കൊതിംബിർവഡി (കൊത്തമല്ലിയും പൊട്ടിച്ച വെള്ളക്കടലയും ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്നത്) എന്നിവയോടൊപ്പം, നിലക്കടലയുടെ ചട്ടിണിയും ചേർത്താണ് ഹുർദ വിളമ്പുന്നത്. “ശർക്കര മധുരവും, വെളുത്തുള്ളിയുടേയും നിലക്കടലയുടേയും ചട്ടിണി എരിവും നൽകുന്നു. തൈര് ശരീരത്തെ തണുപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും,” നാനാചിവാഡി സന്ദർശിക്കുന്ന ഉർവ അമൃത്കർ പറയുന്നു.

ഈ മേഖലയിലെ ധാരാളമാളുകൾക്ക്, ഈ ധാന്യം ഒരേസമയം ഭക്ഷണവും മരുന്നുമാണ്. “ഇത് ശരീരത്തിൻ്റെ ചൂട് നിലനിർത്തുകയും ദഹനത്തെ സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു,” സൂര്യകാന്ത് മൈന്ദ് പറയുന്നു.

അധികവരുമാനം ലഭിക്കാനുള്ള ജോലിയും ഹുർദ നൽകുന്നുണ്ട്. കൊല്ലത്തിൽ, ബാക്കിയുള്ള മാസങ്ങളിലെ ചിലവുകൾ സുനിത ടാംഗ്ഡെ നടത്തുന്നത് ഇതിൽനിന്നുള്ള വരുമാനത്തിൽനിന്നാണ്. “ഞാൻ ഈ മൂന്ന് മാസമേ ജോലി ചെയ്യാറുള്ളു,” ആ 24-കാരി പറയുന്നു. 16 വയസ്സിൽ വിവാഹിതയായ അവർക്ക് ഇതൊരു ജീവനോപാധിക്കുള്ള പിടിവള്ളിയാണ്. ച്ഛത്രപതി സംഭാജിനഗർ ജില്ലയിലെ ചികൽഠാന ഗ്രാമത്തിൽ വാടകയ്ക്കെടുത്ത ഒരു കെട്ടിടത്തിൽ ഹുർദ പാർട്ടികൾ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന അച്ഛൻ നാനേശ്വർ ഷെവാലെയുടെ കൂടെയാണ് അവൾ ജോലിയെടുക്കുന്നത്.

“ഈയിടെയായി ധാരാളം ഹുർദ കേന്ദ്രങ്ങളുള്ളതുകൊണ്ട്, തിരക്ക് കുറവായിരിക്കും,” ഷെവാലെ പറയുന്നു. “കിലോഗ്രാമിന് 90-100 രൂപയായിരുന്നു ഹുർദയ്ക്ക്. ഇപ്പോൾ 150-160 രൂപയാണ്. വറക്കാനുള്ള ഇന്ധനമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ഉണങ്ങിയ ചാണകവരളിക്ക് ഓരോന്നിനും 2.50-3 രൂപ കൊടുക്കണം. ഒരു കിലോഗ്രാം ഹുർദ വറക്കാൻ 15 ചാണകവരളികൾ ആവശ്യമാണ്.”

ഇതൊക്കെയായിട്ടും ഹുർദ പാർട്ടികൾക്ക് കുറവൊന്നുമില്ല. ഹുർദ ആഘോഷങ്ങൾ തന്നെ വിദർഭയിലെ തൻ്റെ കുടുംബവേരുകളിലേക്ക് ബന്ധിപ്പിക്കുന്നുവെന്ന് 60 വയസ്സുള്ള അൽക അമൃത്കർ പറയുന്നു. അവിടെ ചോളത്തിന് പകരം, പച്ച ഗോതമ്പാണ് ആളുകൾ വറക്കുക. “മറാത്ത്‌വാഡയിൽ ചോളമാണ് രാജാവ്. പക്ഷേ എവിടെപ്പോയാലും, ആശയം ഒന്നുതന്നെ. വിളവിൻ്റെ ആഘോഷം. പ്രിയപ്പെട്ടവരുടെ ഒത്തുകൂടൽ,” ആഹ്ലാദത്തോടെ അവർ പറയുന്നു.

പരിഭാഷ: രാജീവ് ചേലനാട്ട്