మహారాష్ట్ర రైతులను యెద్దులవైపుకు నడిపిస్తోన్న ఇరాన్ యుద్ధం

తుకారామ్ మాసళ్ రెండు పెద్ద ప్లాస్తిక్ డబ్బాలను మోటార్ సైకిల్‌కు కట్టుకొని, తన ట్రాక్టర్ల కోసం డీజిల్ కొనేందుకు పట్టణానికి వెళ్ళారు. అయితే, ఆ వాహనాలనే నేరుగా అక్కడికి తీసుకెళ్ళవచ్చుకదా?

"దానివల్ల డబ్బూ, డీజిల్ రెండూ దండగే," అంటారు మాసళ్. ఒక ట్రాక్టర్ ఒక లీటర్ డీజిల్ మీద ఎక్కువలో ఎక్కువగా ఐదు కిలోమీటర్ల దూరం వెళ్తుంది. "ఇప్పుడు లీటర్ డీజిల్ ధర సుమారు వంద రూపాయలుంది." ఆ డీజిల్ కోసం ఆయన అనేక బంకులకు తిరగాల్సి ఉంటుంది కూడా.

డీజిల్‌పై నియంత్రణ మొదలైంది.

"ప్రతిసారీ వాళ్ళు మాకు కొన్ని లీటర్లు మాత్రమే ఇస్తున్నారు," అన్నారు వాక్‌వడ్ గ్రామానికి చెందిన 53 ఏళ్ళ రైతు మాసళ్. ఈ గ్రామం మహారాష్ట్రలోని కరువు పీడిత ధారాశివ్ జిల్లాలోని భూమ్ పట్టణానికి 25 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.

"రోజు మొత్తంలో 20-25 లీటర్ల డీజిల్ కొనటం కోసం నేను ఐదు వేరు వేరు పెట్రోల్ పంపులకు వెళ్తాను," అన్నారాయన. భూమ్ పరిసర ప్రాంతాల్లో ఇంధన కేంద్రాలు చాలా దూరంగానూ, చాలా తక్కువగా కూడా ఉన్నాయి.

కొన్ని రోజుల్లో డీజిల్ కోసం అన్ని పంపులకూ తిరుగుతూ 70-80 కిలోమీటర్లు ప్రయాణిస్తారు మాసళ్. "ప్రతి రెండు మూడు రోజులకు ఒకసారి దొరికితే కూడా అదృష్టమే," అంటారతను. ఒక్కోసారి, ట్రాక్టర్లను పంపు వద్దకు తీసుకురావాల్సిందేనని పట్టుబట్టి, ప్లాస్టిక్ డబ్బాలలో డీజిల్ ఇవ్వడానికి పెట్రోల్ బంకులవాళ్ళు నిరాకరిస్తారు.

మే నెలలో, ఖరీఫ్ సీజన్‌కు ముందు, డీజిల్‌కు డిమాండ్ భారీగా పెరిగింది. పశ్చిమాసియాలో యుద్ధం జరుగుతున్నప్పటికీ ఇంధన కొరత ఏమీ లేదని కేంద్రం, చమురు కంపెనీలు నొక్కి చెబుతున్నప్పటికీ క్షేత్రస్థాయిలో పరిస్థితి మాత్రం భిన్నంగా ఉంది. మే 15 నుంచి తొమ్మిది రోజుల వ్యవధిలోనే పెట్రోల్ ధరలను నాలుగుసార్లు పెంచడం వల్ల నగరాలు ఎక్కువగా ప్రభావితమయ్యాయి.

గ్రామీణ లోతట్టు ప్రాంతాల్లో డీజిల్ గురించిన ఆందోళన తీవ్రంగానూ, అంతకంతకూ పెరుగుతూనూ ఉంది. పలు జిల్లాల్లో ఆందోళన చెందుతున్న రైతుల పొడవైన క్యూలు, కొనుగోలు పరిమితులు, భవిష్యత్తు సరఫరాలపై అనిశ్చితి రూపుకడుతున్నాయి.

ఈ ఆందోళనతో సతమతమవుతోన్న వేలాదిమంది రైతులలో మాసళ్ ఒకరు.

ధన్‌గర్ కులానికి చెందిన మాసళ్‌కు రెండెకరాల సొంత భూమి ఉంది. పాడి పరిశ్రమ అతని ప్రధాన ఆదాయ వనరు. ఆ కుటుంబం ఒక చిన్న వెచ్చాల కొట్టును కూడా నడుపుతోంది. ఆయన తన రెండు ట్రాక్టర్లను పొరుగు గ్రామాల్లోని రైతులకు అద్దెకివ్వడం ద్వారా, ఏడాది పొడవునా ఆయనకు కొంత అదనపు ఆదాయం లభిస్తుంది.

భవిష్యత్తులో కొరత ఏర్పడుతుందేమో, ధరలు పెరుగుతాయేమో అనే భయాల మధ్య ప్రజలు వస్తువులను ఎక్కువగా కొనుగోలు చేయడం, నిల్వ చేసుకోవడం వంటి కారణాల వల్ల పాక్షికంగా ఈ కొరత ఏర్పడుతోంది. అధికారిక అంచనాల ప్రకారం, కొన్ని చోట్ల సగటు ఇంధన అమ్మకాలు సాధారణం కంటే 150 శాతం ఎక్కువగా ఉన్నాయి.

నాశిక్ వంటి జిల్లాల్లో పరిస్థితి అటు గొడ్డలి పెట్టు, ఇటు పిడుగుపాటు అన్నట్లుగా తయారైంది. ఉల్లిపాయల ధరలు భారీగా పడిపోగా, ఇంధన ఖర్చులు మాత్రం ఆకాశాన్ని తాకుతున్నాయి. "నా ఉల్లిపాయలకు క్వింటాలుకు కేవలం 211 రూపాయలే వచ్చాయి," అని శ్రీ సాయి పెట్రోల్ పంప్ దగ్గర మాకు కలిసిన సురేశ్ కార్భారీ గైక్వాడ్ అనే రైతు చెప్పారు. అంటే కిలో ఉల్లిపాయల ధర 2.11 రూపాయలన్నమాట.

నాగపూర్ నుండి నాశిక్ వరకు ఉన్న సమృద్ధి హైవే వెంబడి ఉన్న పెట్రోల్ బంకుల వద్ద, అలాగే సంభాజీ నగర్ జిల్లాలోని వైజాపూర్, యేవలా, నాశిక్‌ల మధ్యనున్న పట్టణాల్లో డీజిల్ ట్యాంకర్ల రాక కోసం ఎదురుచూస్తూ ట్రాక్టర్లు, మోటార్‌సైకిళ్ళు అర్ధరాత్రి వరకు బారులు తీరుతున్నాయి. గత వారం రోజుల్లో ఈ విలేకరి సందర్శించిన అనేక బంకుల వద్ద డీజిల్ గానీ పెట్రోల్ గానీ అందుబాటులో లేవని తెలిపే బోర్డులు కనిపించాయి.

ఎక్కువగా నష్టపోతున్నవారు చిన్న రైతులు. వాహనాలను అద్దెకు ఇచ్చే ట్రాక్టర్ యజమానులు డీజిల్‌ను వారినే ఏర్పాటు చేసుకోమని సాగుదారులను కోరుతున్నారు. పెద్ద రైతులు డీజిల్‌ను డ్రమ్ములలో, ట్యాంకులలో నిల్వ చేసుకోవడం మొదలుపెట్టారు. తాను ఇప్పటికే దాదాపు 2,000 లీటర్ల డీజిల్‌ను నిల్వ చేసుకున్నట్లు నాశిక్‌లోని వాని మార్కెట్‌లో ఒక ఉల్లి రైతు PARIకి తెలియజేశారు.

మహారాష్ట్ర వ్యాప్తంగా పెట్రోల్ పంపుల ముందు రాత్రంతా బారులు తీరిన ట్రాక్టర్ల గురించి, క్యూ లైన్లలో చెలరేగుతున్న వాగ్వివాదాల గురించి, డీజిల్ కోసం రైతులు ఒక స్టేషన్ నుండి మరొక స్టేషన్‌కు డబ్బాలు మోసుకెళ్తున్న వీడియోలతోనూ సోషల్ మీడియా ప్లాట్‌ఫారమ్‌లు నిండిపోయాయి.

డీజిల్ కోసం జరుగుతున్న తీవ్రమైన పెనగులాట ఊహించని పరిణామాలకు కూడా దారితీస్తోంది.

జాల్నా జిల్లాలోని అంబడ్ తహసీల్ పరిధిలో ఉన్న షాహ్‌పూర్ గ్రామంలో 48 ఏళ్ళ అనీస్ పఠాన్‌కు ఒక ఎకరం భూమి ఉంది. వ్యవసాయం ద్వారా వచ్చే ఆదాయానికి అదనంగా ఆయన కూలి పనులు చేస్తూ జీవనోపాధి పొందుతుంటారు. ఇటీవల ఆయన తన పొలం దున్నడానికి యెద్దుల జతను ఉపయోగిస్తున్నారు. "ఒక ఎకరాకు ట్రాక్టర్ అద్దె 1,000 రూపాయల నుండి 1,500 రూపాయలకు పెరిగింది," అని ఆయన చెప్పారు. "ట్రాక్టర్లు అర రోజులో చేసే పనిని యెద్దులతో చేయడానికి రెండు రోజులు పడుతుంది, కానీ దీనివల్ల డబ్బు ఆదా అవుతుంది," పఠాన్ మాకు వివరించారు. షాహ్‌పూర్, దాని పరిసర ప్రాంతాల్లో సుమారు 500 యెద్దుల జతలు ఉన్నాయని ఆయన అన్నారు.

"ఇక్కడి రైతులు చాలామంది ఈ ఏడాది ఇప్పటికే యెడ్ల వాడకానికి మారిపోయారు."