ଇରାନ୍ ଯୁଦ୍ଧରେ ଧୂଳିସାତ୍ ସାଙ୍ଗଭି ଗାଁର ସମୃଦ୍ଧି

୨୦୧୯ ଡିସେମ୍ବରରେ, ଛତ୍ରପତି ସମ୍ଭାଜୀନଗରର ଗୋଟିଏ ପରିବହନ କମ୍ପାନୀରେ ଦୁଇ ଦଶନ୍ଧି ହେଲା କାର୍ଯ୍ୟରତ ଟ୍ରକ୍ ଚାଳକ, ୫୦ ବର୍ଷୀୟ ସୁଭାଷ ବିକ୍କଡ଼ ଭିନ୍ନ ଏକ ସୁଉଚ୍ଚ ରାଜପଥରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ।

“ମୁଁ ଓ ମୋର ଦୁଇ ଜଣ ସାଙ୍ଗ ମିଶି ଆମ ନିଜର ପରିବହନ କମ୍ପାନୀ ଖୋଲିଥିଲୁ ଏବଂ ତିନିଟି ଟ୍ରକ୍ ଓ କଣ୍ଟେନର କିଣିଥିଲୁ । ଆମେ ସମସ୍ତେ ଗୋଟିଏ ଗାଁର ଏବଂ ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ଜାଗାରେ ଟ୍ରକ୍ ଚଳାଇ ଆସିଛୁ । ପୁଣେର ଜଣେ ବନ୍ଧୁ ଆମକୁ ସାହାଯ୍ୟ କଲେ, ଏବଂ ଆମ ପାଇଁ ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟର ରହିଲେ ।”

ସେହିଠାରୁ ହିଁ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ଡ୍ରାଇଭରରୁ ମାଲିକ ସାଜିବାର ଏକ ବିସ୍ମୟକର ଯାତ୍ରା । କେବଳ ବିକ୍କଡ଼ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଅଂଶୀଦାର ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କର ନୁହେଁ, ବରଂ ଏ ଯାତ୍ରା ଥିଲା ତାଙ୍କ ଗାଁ ସାରଣି ସାଙ୍ଗଭିର ୮୦ ଜଣ ଯୁବକଙ୍କର । ଏହାର ଅର୍ଥ ୧,୪୬୦ ଜଣ ଲୋକସଂଖ୍ୟା ବିଶିଷ୍ଟ ଏହି ଗାଁର, ପ୍ରତି ଚାରିଟିରେ ଗୋଟିଏ ପରିବାର ଟ୍ରକ୍ ବ୍ୟବସାୟରେ ସଂପୃକ୍ତ । ସାରଣି ସାଙ୍ଗଭି ହେଉଛି ମରୁଡ଼ି ପ୍ରବଣ ବୀଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର କୈଜ ତହସିଲ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଏକ ଦ୍ୱେତ ଗ୍ରାମ ।

୨୦୨୫ ସୁଦ୍ଧା ଟ୍ରକ୍ ଓ ଟ୍ରକ୍ କଣ୍ଟେନରର (ଶିପିଂ କିମ୍ବା କାର୍ଗୋ କଣ୍ଟେନର ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ) ଏକ ଗାଁରେ ପରିଣତ ହେଲା ସାରଣି ସାଙ୍ଗଭି । ଗାଁର ୮୦ ଜଣ ଥିଲେ ୪୦୦ ଟ୍ରକ୍ ଓ ଲୋଡିଂ କଣ୍ଟେନରର ମାଲିକ । ବ୍ୟବସାୟ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବଢ଼ିବାରେ ଲାଗିଲା ଏବଂ ଦେଶର କେତେକ ବଡ଼ ବଡ଼ ପରିବହନ ସଂସ୍ଥା ସେମାନଙ୍କୁ କାମ ଦେବାରେ ଲାଗିଲେ । ଋଣ ନେବା ପାଇଁ ଜଣେ ଆଉ ଜଣଙ୍କର ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟର ହେଲେ ଏବଂ ଅନେକ ସଫଳତା ହାସଲ କଲେ । ଏବଂ, ସରପଞ୍ଚ ସୁନୀଲ କେଦାର ‘ପରୀ’କୁ କହିଲେ: “ପଡ଼ିଆରେ ସବୁ ଟ୍ରକ୍ ଏକାଠି ପୂଜା କରି ଆମେ ଦୀପାବଳି ଉତ୍ସବ ପାଳନ କଲୁ ।”

ଟ୍ରକ୍-କଣ୍ଟେନର ହେଲା ଗାଁର ନୂତନ ଇଷ୍ଟଦେବତା ।

ହେଲେ ଆଜି, ସେଥିରୁ ଅନେକ ଟ୍ରକ୍ ଏବଂ କଣ୍ଟେନର ନିଜ ନିଜର ଲକ୍ଷ୍ୟସ୍ଥଳରେ କିମ୍ବା କେତେକ ରାସ୍ତା ମଝିରେ ଅଟକି ରହିଛନ୍ତି । ଗାଁରେ ଆମେ ସେଥିରୁ ଅଳ୍ପ କେଇଟା ଦେଖିଲୁ । ଆମେରିକା-ଇସ୍ରାଏଲ ସହିତ ଇରାନର ଯୁଦ୍ଧ ସାରଣି ସାଙ୍ଗଭିର ସମୃଦ୍ଧିରେ ବ୍ୟାଘାତ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି- ପୂର୍ବରୁ ବିଭିନ୍ନ ଏବଂ ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ିବାରେ ଲାଗିଥିବା ସଡ଼କ ଟିକସ ସମେତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାରଣରୁ ଏହି ସମୃଦ୍ଧି କେତେକାଂଶରେ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇସାରିଥିଲା ।

ବିକ୍କଡ଼ଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ୪୨ ବର୍ଷୀୟ ହନୁମନ୍ତ ପୱାର କହନ୍ତି, ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ହେଉଛି “ଆମର ସର୍ବଶେଷ ସମସ୍ୟା ।”

ଅଭାବ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧ ଲାଗିଥିବାରୁ ଆଗକୁ ଆଉ ନମିଳିବା ଆଶଙ୍କାରେ ଲୋକେ କିଣିନେଉଥିବାରୁ, ୨୦୧୯ରେ ୬୦ ଟଙ୍କାରେ ମିଳୁଥିବା ଡିଜେଲ ଏବେ ଲିଟର ପିଛା ୧୦୦ ଟଙ୍କା । ବେସରକାରୀ ଭାବରେ ବିକାକିଣା ଉପରେ କଟକଣା ଲାଗୁ ହୋଇଥିବାରୁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପରିମାଣର ଡିଜେଲ ମିଳିବା କଷ୍ଟକର । ୧୫ଟି ଟ୍ରକର ମାଲିକ ଏବଂ ମୁଖ୍ୟତଃ ସାରା ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ଭାଗକୁ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ ଏବଂ ଦ୍ରୁତ ବିକ୍ରିଯୋଗ୍ୟ ନିତ୍ୟ ବ୍ୟବହାର୍ଯ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ପରିବହନ କରୁଥିବା ପୱାର ଏବେ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ।

“ଏହା ଖୁବ୍ ମହଙ୍ଗା ହୋଇଗଲାଣି,” ବିକ୍କଡ଼ କହନ୍ତି । ଆମେ ଦେଖିଲୁ ଯେ ତାଙ୍କ ଅଫିସ୍ ପାଖରେ ବଡ଼ ବଡ଼ କଣ୍ଟେନର ସଂଲଗ୍ନ ଚାରି ପାଞ୍ଚଟି ଟ୍ରକ୍ ରଖାଯାଇଛି । “ଟୋଲ୍ ଦରବୃଦ୍ଧି, ଡିଜେଲ ଅଭାବ ଯୋଗୁଁ ଆମ ପରିବହନରେ ବାଧା ଉପୁଜିଛି; ଡିଜେଲ ମିଳୁ ନଥିବାରୁ ଆମର କେତେକ ଟ୍ରକ୍ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଜାଗାରେ ଅଟକି ରହିଛି,” ସାଙ୍ଗଭିର ତାଙ୍କ ଅଫିସରେ ସେ ‘ପରୀ’କୁ କହନ୍ତି । ଡ୍ରାଇଭରଙ୍କ ଦରମା, ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ମାଲଭଡ଼ା, ଏବଂ ଆଉ କେତେକ ବାଧାବିଘ୍ନ ବି ରହିଛି । ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ବାବଦ ଖର୍ଚ୍ଚ ବି ବଢ଼ି ଚାଲିଛି ।

“ଆପଣ ବିଶ୍ୱାସ କରିବେନି,” ହନୁମନ୍ତ ପୱାର କହନ୍ତି, “କିନ୍ତୁ ଗୋଟିଏ ଥର ସମ୍ଭାଜୀନଗରରୁ (ପୂର୍ବ ଔରଙ୍ଗାବାଦ) ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ ଯାଇ ଆସିଲେ ପଥ କର ଓ ଟୋଲ ବାବଦରେ ଆମକୁ ୪୦,୦୦୦ ଟଙ୍କା ଦେବାକୁ ପଡ଼େ । ସେହି ଥରକର ଯାତ୍ରା ଲାଗି ଆମକୁ ମାଲଭଡ଼ା ବାବଦରେ ୫୫,୦୦୦ ଟଙ୍କା ମିଳେ, କିନ୍ତୁ ଇନ୍ଧନ ମୂଲ୍ୟ, ଡ୍ରାଇଭରଙ୍କ ଦରମା, ସେମାନଙ୍କର ଖାଇବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଖର୍ଚ୍ଚ ଲାଗି ଆମକୁ ୬୦-୭୦,୦୦୦ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବାକୁ ପଡ଼େ ।” ପୱାରଙ୍କ କହିବା କଥା ଯେ, ଇରାନ ଯୁଦ୍ଧ ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ଭାରତର ନିଜସ୍ୱ ନୀତି ଯୋଗୁଁ କ୍ଷୁଦ୍ର ବ୍ୟବସାୟ ସବୁ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେଉଥିଲା ।

ପୂର୍ବରୁ ଖର୍ଚ୍ଚର ବୋଝ ତ ଥିଲା, ଆଉ ତା ସାଙ୍ଗକୁ ଇରାନ ବିପକ୍ଷ ଯୁଦ୍ଧ ଯୋଗୁଁ ଡିଜେଲର ଦର ବଢ଼ିବା କାରଣରୁ ସେମାନେ ଏକ ଚରମ ପରିସ୍ଥିତିର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ । ସରପଞ୍ଚଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ, ଆମେ କେବଳ ବିକ୍କଡ଼ ଓ ପୱାରଙ୍କ ସହିତ ଦେଖା କରିପାରିଥିଲୁ। ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନେକ ଗାଁ ବାହାରେ ଏହି ନୂତନ ଆହ୍ୱାନର ମୁକାବିଲା କରିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ ।

ସାଙ୍ଗଭି ଗାଁ ମୁଖ୍ୟତଃ ବନଜାରି ସଂପ୍ରଦାୟର ବସତି ଏବଂ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଏହି ସଂପ୍ରଦାୟକୁ ‘ଯାଯାବର ଜନଜାତି’ ରୂପେ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି । ଆଖୁ କାଟିବା ସେମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ବେଉସା । ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଶୀତ ଋତୁରେ ମରାଠୱାଡ଼ା ଅଞ୍ଚଳର ହଜାର ହଜାର ପରିବାର ଆଖୁ କାଟିବା ଲାଗି ଏବଂ ଚିନିକଳରେ ବୋଲହାକ କରୁଥିବା ଶ୍ରମିକ ରୂପେ କାମ କରିବା ଲାଗି ‘ସୁଗାର ବେଲଟ’ ବା ଚିନି କ୍ଷେତ୍ର ରୂପେ ପରିଗଣିତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଚାଲି ଯାଇଥାଆନ୍ତି । ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଏହି କାମ କରିଥିଲେ ବିକ୍କଡ଼ ଏବଂ ପୱାରଙ୍କ ବାପାମାଆ । ହେଲେ ଏହି ଦୁଇ ବନ୍ଧୁ, କିଶୋର ବୟସରେ, କାମଧନ୍ଦା ଖୋଜି ଖୋଜି ସମ୍ଭାଜୀନଗରକୁ ଗଲେ ।

ଅଳ୍ପ ପାଠ ପଢ଼ିଥିଲେ ହେଁ, କଠିନ ପରିଶ୍ରମ ଏବଂ କିଛି ମାତ୍ରାରେ ବିପଦକୁ ବରି ନେବାର ମାନସିକତା ବଳରେ ୨୦୨୫ ମସିହା ବେଳକୁ ସାଙ୍ଗଭିର ଏହି ଟ୍ରକ୍ ଡ୍ରାଇଭର ଜଣକ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ନିରକ୍ଷରତାକୁ ପଛରେ ପକାଇବା ସହିତ କାମ ଅନ୍ୱେଷଣରେ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ବାହାର ରାଜ୍ୟକୁ ଯିବାର ବାଧ୍ୟବାଧକତାରୁ ମୁକୁଳି ଚାଷଜମି କିଣିଥିଲେ ଏବଂ ଭଲ ଘର ଗଢ଼ିଥିଲେ । ନିଜ ବ୍ୟବସାୟର ପରିସୀମାକୁ ସଂପ୍ରସାରିତ କରିବା ଲାଗି ସେମାନେ ଆଉ ଅଧିକ ଟ୍ରକ୍ କିଣିଥିଲେ । ଯାହା ଫଳରେ ଟ୍ରକ୍ ଡ୍ରାଇଭର, ହେଲପର ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଅଫିସ କର୍ମଚାରୀ ଭାବରେ ସାଙ୍ଗଭି ଓ ଆଖପାଖ ଗାଁର ଅଧିକ ସଂଖ୍ୟକ ଯୁବକ ଓ ଯୁବତୀଙ୍କ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା ।

ହେଲେ ତା ସହିତ ସରକାରଙ୍କର କେତେକ ନୂଆ ନୀତି, ନୂଆ ଟିକସ ଓ ଟୋଲ ଲାଗୁ ହେବାରୁ ଖର୍ଚ୍ଚ ବଢ଼ିଗଲା । ୨୦୧୯ରେ ଗୋଟିଏ ଟ୍ରକ୍ ଓ କଣ୍ଟେନରର ମୂଲ୍ୟ ୧୯ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ଥିଲା । ଆଜି:୨୭ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା । ସାଙ୍ଗଭିର ଅଧିକାଂଶ ଗାଡ଼ି ବ୍ୟାଙ୍କ ଓ ବେସରକାରୀ ଆର୍ଥିକ ସଂସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ଆର୍ଥିକ ସହାୟତାରେ କିଣା ହୋଇଥାଏ – ସାତ ବର୍ଷ ପାଇଁ ସମାନ କିମ୍ବା ‘ସହଜ ମାସିକ କିସ୍ତି’ (ଇଏମ୍ଆଇ) ଜରିଆରେ । ଏବେ ଆଉ ସେହି କିସ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ‘ସହଜ’ ହୋଇ ରହିନାହିଁ ।

ପୱାର ଯେତେବେଳେ ବ୍ୟବସାୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ଟ୍ରକରୁ ମାସକୁ ୧.୫ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାର ଲାଭ ମିଳୁଥିଲା । ଜଣେ ଟ୍ରକ୍ ଡ୍ରାଇଭର ଭାବରେ ତାଙ୍କ ରୋଜଗାରର ପ୍ରାୟ ୧୦-୧୫ ଗୁଣ । ଆହୁରି ଅଧିକ ଟ୍ରକ୍, ଲମ୍ବା ଯାତ୍ରା, ବ୍ୟବସାୟ ଜମିବାର ଅର୍ଥ ହେଲା ଆହୁରି ଅଧିକ ଫାଇଦା । ଏବେ ସେମାନେ ପ୍ରାୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯାତ୍ରାରେ କ୍ଷତି ସହୁଛନ୍ତି ।

ଦିନେ ସାଙ୍ଗଭିର ଯୁବ ପିଢ଼ିକୁ ଅନୁପ୍ରାଣିତ କରୁଥିବା ବିକ୍କଡ଼ ଏବଂ ପୱାର, ଏବେ ସେମାନଙ୍କୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇ କହୁଛନ୍ତି ଯେ, “ଏ ବ୍ୟବସାୟରେ ପଶିବା ଲାଗି ଏହା ପ୍ରକୃଷ୍ଟ ସମୟ ନୁହେଁ । ସରକାରୀ ନୀତି, ବିଶେଷତଃ ଲାଗୁ କରାଯାଇଥିବା ଟିକସ, ଆଦୌ ସହାୟକ ନୁହେଁ ।

ଆଉ ଇରାନ ଯୁଦ୍ଧ ଆସିଛି ଠିକ୍ ସେହି ପ୍ରବାଦ ଭଳି, ଟ୍ରକ୍ କଣ୍ଟେନରର ବୋଝ ଉପରେ ଲଳିତା ବିଡ଼ା ଭଳି ।