ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ ਬਣਿਆ ਵਜੀਫ਼ੇ ਦੇ ਰਾਹ ਦਾ ਰੋੜਾ: ਭਾਗ 2

ਚਾਰ ਛੋਟੇ ਸਕੂਲੀ ਬੱਚੇ ਉਸ ਥਾਵੇਂ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ਼ ਭਰੇ ਬੈਠੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਹੈੱਡਮਾਸਟਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਜੀਫ਼ਾ ਦਾਅ 'ਤੇ ਲੱਗਿਆ ਹੈ- ਜਿਸਦਾ ਕਾਰਨ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਜਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ। ਹੈੱਡਮਾਸਟਰ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਸੀ, ਨਾ ਕਿ ਕੋਈ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਅਤੇ ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਕਲਾਸ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਮਦਾਗੁਰ, ਜੋ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਨੰਤਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗ਼ਰੀਬ ਮੰਡਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਾਟਕ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਨਜ਼ਾਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲ਼ਾ ਸੀ।

ਪਾਰੀ ਨੇ 16 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ, ਅਮਦਾਗੁਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲ਼ੇ ਪੰਜਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਚਾਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ 10 ਸਾਲਾ ਦਲਿਤ ਕੁੜੀ, ਜੇ. ਇੰਦੂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਪੰਜੋਂ ਬੱਚੇ ਇਸ ਸਾਲ ਆਪਣੇ ਵਜੀਫ਼ੇ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲ਼ੇ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਕਾਰਡਾਂ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸਪੈਲਿੰਗ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਲਿਖੇ ਗਏ। ਇੰਦੂ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਡ ਤੇ 'ਹਿੰਦੂ' ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਘਰਵਾਲ਼ਿਆਂ ਨੇ ਨਾਮ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਬਿਨੈ ਕੀਤਾ, ਤਦ ਵੀ ਠੀਕ ਨਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ 'ਤੇ ਵੀ ਨਾਮ 'ਹਿੰਦੂ' ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਰਿਹਾ।

ਇਸੇ ਕਾਰਨ, ਇੰਦੂ ਦਾ ਸਕੂਲਉਸ ਲਈ ਬੈਂਕ ਖਾਤਾ ਨਹੀਂ ਖੁਲ੍ਹਵਾ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ- ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਲਈ ਸਹੀ ਅਤੇ ਮਿਲ਼ਦੇ ਹੋਏ ਨਾਮ ਵਾਲ਼ਾ ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਚਾਰ ਹੋਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਸਾਰੇ ਮੁੰਡਿਆਂ (ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਦਲਿਤ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੈ), ਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ, ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਨਜਾਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਿਛੜੇ ਵਰਗ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜਵੀਂ ਕਲਾਸ ਤੋਂ 1,200 ਰੁਪਏ ਸਲਾਨਾ ਵਜੀਫ਼ਾ ਮਿਲ਼ਦਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਪਾਰੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ, ਉਹਦੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਯੂਆਈਡੀਏਆਈ (ਯੂਨੀਕ ਆਈਡੈਂਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਅਥਾਰਿਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ) ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਅਮਦਾਗੁਰ ਦੇ ਆਧਾਰ ਓਪਰੇਟਰ ਕੇ. ਨਾਗੇਂਦਰ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕੀਤਾ। ਨਾਗੇਂਦਰ ਨੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਹੈੱਡਮਾਸਟਰ ਐੱਸ ਰੋਸ਼ੀਆਹ (ਜੋ ਖ਼ੁਦ ਇੱਕ ਦਲਿਤ ਹਨ) ਨਾਲ਼ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਧਾਰ ਕਾਰਡਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਵਾਉਣ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਰੋਸ਼ੀਆਹ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸਕੂਲ ਬੰਦ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੋਂਗਲ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਗੇਂਦਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਛੁੱਟੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ‘ਮੀ ਸੇਵਾ ਕੇਂਦਰ’ ਭੇਜ ਦੇਣਗੇ।

ਇੰਦੂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਾਗੇਂਦਰ ਉਸਨੂੰ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਿੰਟਿਡ ਪਾਵਤੀ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕੇ, ਇਸਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਹੱਥ-ਲਿਖੀ ਰਸੀਦ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ,“ਪ੍ਰਿੰਟਰ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।” ਨਾਗੇਂਦਰ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਡਾਟਾ ਅਪਲੋਡ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾ ਲੱਗੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ, “ਮੈਂ ਸਕੈਨ ਨੂੰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਆਧਾਰ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਅਪਲੋਡ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਫਾਈਲਾਂ ਮੇਰੇ ਲੈਪਟਾਪ 'ਤੇ (ਆਫ਼ਲਾਈਨ) ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।” ਨਾਗੇਂਦਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦਿਨ ਜੋ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਇੱਕ ਦੂਜਾ ਓਪਰੇਟਰ ਕਰੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਲੈਪਟਾਪ ਉਸ ਓਪਰੇਟਰ ਦੇ ਕੋਲ਼ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।

ਰੋਸ਼ੀਆਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ,"ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਜੀਫ਼ੇ ਦਾ ਪੂਰਾ ਕਾਰਜ ਭਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ (ਭਾਰਤੀ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਦੇ ਸਰਵਰ ਦੇ ਕਾਰਨ) ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ 3 ਤਾਰੀਖ ਤੱਕ ਕੋਈ ਵੀ ਆਪਣਾ ਖਾਤਾ ਨਹੀਂ ਖੁੱਲ੍ਹਵਾ ਪਾਏਗਾ।" ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਜੀਫ਼ਾ ਜ਼ਰੂਰ ਮਿਲ਼ੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ ਅਪਡੇਟ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਰੋਸ਼ੀਆਹ ਮੁਤਾਬਕ,"ਬੈਂਕ ਖਾਤਾ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵਜੀਫ਼ੇ ਲਈ ਪੰਜੀਕ੍ਰਿਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਇਹਨਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਵਜੀਫ਼ਾ ਇਸ ਸਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਮਿਲ਼ੇਗਾ।"

ਆਧਾਰ ਨਾਲ਼ ਸਬੰਧਤ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਜਦੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਇੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ਼ ਹਰਕਤ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੈ? ਇਸ ਸਵਾਲ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਏ. ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ,"ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਧਿਕਾਰੀ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਇੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ਼ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਏ ਹੋਣ; ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਿਚਾਰ ਅਧੀਨ ਹੈ।" ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਕਾਲਜ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਗਠਨ, ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਫੋਰਮ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਤਾਲਮੇਲ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹਨ। "ਉਹ (ਅਧਿਕਾਰੀ) ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਲਈ, ਜੇਕਰ ਅਜਿਹੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਮਾਮਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 10,000 ਮਾਮਲੇ ਵੀ ਠੀਕ ਕਰ ਸਕੇ, ਤਾਂ (ਆਧਾਰ) ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾੜਾ-ਮੋਟਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਬਹਾਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇੱਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਉਹ ਕੋਸ਼ਿਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤ ਕੀ ਹੈ।"

ਤਰਜਮਾ: ਕਮਲਜੀਤ ਕੌਰ