ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ: ʼಅರ್ಧ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಅರ್ಧ ಆಂಧ್ರʼ

"ನನ್ನಓದು ಮುಗಿದ ನಂತರ, ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ - ಗೃಹರಕ್ಷಕ ಅಧಿಕಾರಿ" ಎಂದು 14 ವರ್ಷದ ಸಂಧ್ಯಾ ಸಿಂಗ್ ಹೇಳಿದಳು. ಅವಳ 16 ವರ್ಷದ ಅಣ್ಣ ಶಿವಂ, ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಹುಡುಕುವ ಆಶಯಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು 14 ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೂಅದಕ್ಕಾಗಿ 'ತರಬೇತಿ' ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. "ನಾನು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 4 ಗಂಟೆಗೆ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು ಪ್ರತಿದಿನ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಅವನು ಹೇಳಿದನು, "ಸೈನಿಕ ತರಬೇತಿಯ ಬಗ್ಗೆಏನು ಕೇಳಿದರೂ - [ಬಾರ್‌ಗಳಿಂದ] ಹೇಗೆ ನೇತಾಡುವುದು, ಪುಷ್-ಅಪ್‌ಗಳು, ಆರೀತಿಯ ಕೆಲಸಗಳು - ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಲಕ ನೋಡಿ ನಾನು ಅದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ."

ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಜಲೌನ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಬಿನೌರಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಛಾವಣಿಯಿಂದಅವರು ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಣ್ಣ-ತಂಗಿಯರು ಮೇ 21ರಂದುಪೋಷಕರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಕಲಿಕಿರಿ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಮರಳಿದರು. "ಮನೆಗೆ ತಲುಪಿದಾಗ, ಇಲ್ಲಿ ಏನೂಇರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ನಾವು ಕೂಡಏನನ್ನೂ ಹೊತ್ತು ತಂದಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದುಅವರ ತಾಯಿ 32 ವರ್ಷದರಾಮ್ದೇಕಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. "ನಾವು ಆ ರಾತ್ರಿಖಾಲಿ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದೆವು..."

ಜುಲೈ 8ರಂದು, ಶಿವಂ ತನ್ನ 10ನೇ ತರಗತಿಯ ಬೋರ್ಡ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿಶೇ. 71ರಷ್ಟು ಅಂಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತೀರ್ಣನಾಗಿದ್ದಾನೆಎಂದು ರಾಮ್ದೇಕಲಿ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ನನಗೆತಿಳಿಸಿದರು. ಅವನ 11 ಮತ್ತು 12ನೇತರಗತಿಯ ಪ್ರವೇಶ ವಿಧಾನದ ಬಗ್ಗೆವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ ಅವರ ಸ್ವರ ಬದಲಾಯಿತು. "ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ಆನ್‌ಲೈನ್ಶಾಲೆಗೆ ಹೇಗೆ ಹೋಗುವುದು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆಚಿಂತಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ನಾವು [ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ] ಹಿಂತಿರುಗಿದರೆ, ಫೋನ್ ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಶಿವಂ ಯುಪಿಯಲ್ಲಿ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಗೆಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ? ಮತ್ತು ನಾವು ಇಲ್ಲಿಯೇಇದ್ದರೆ, ಅವರ ಶಿಕ್ಷಣದ ಖರ್ಚನ್ನು ಹೇಗೆ ಭರಿಸುವುದು?" ಎಂದು ಅವರು ಕೇಳಿದರು. ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿರುವ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳ ಒಟ್ಟುವಾರ್ಷಿಕ ಶುಲ್ಕ 15,000 ರೂ.

ಕೆಲವು ತಿಂಗಳ ಹಿಂದಿನವರೆಗೂ, ರಾಮದೇಕಲಿಮತ್ತು ಅವರ ಪತಿ 37 ವರ್ಷದಬೀರೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಚಿತ್ತೂರುಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಲಿಕಿರಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮೂರುಪಾನಿ ಪುರಿ ಬಂಡಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಂಧ್ಯಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆಶಿವಂ ಜಲೌನ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬರ್ದಾರ್ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿಯರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಕುಟುಂಬವುಅಲೆಮಾರಿ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಡಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾದ ಪಾಲ್ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ.

ಶಿವಂ ಬಳಿಯೂ ಒಂದು ಫೋನ್ಇದೆ (ಅವನು ತನ್ನ ಹೆತ್ತವರಿಂದದೂರ ಇರುವಾಗ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ), ಆದರೆ ಕುಟುಂಬವು ಈಗ ಎರಡುಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ರೀಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಲುಶಕ್ತವಾಗಿಲ್ಲ. "ಒಂದು ಫೋನಿಗೆ ರೀಚಾರ್ಜ್ಮಾಡಿಸುವುದಕ್ಕೇ ನಮಗೆ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದೆ" ಎಂದುರಾಮ್ದೇಕಲಿ ಹೇಳಿದರು.

"ಕನಿಷ್ಠಪಕ್ಷ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಾದರೂ ಲೈಟ್‌ [ವಿದ್ಯುತ್] ಇತ್ತು" ಎಂದು ಬೀರೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಹೇಳಿದರು. "ಇಲ್ಲಿ, ಅದು ಯಾವಾಗ ಬರುತ್ತೆ, ಯಾವಾಗ ಹೋಗುತ್ತೆ ಒಂದೂ ಗೊತ್ತಾಗೋದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವುದಿನ ಫೋನ್ ಚಾರ್ಜ್ಮಾಡುವಷ್ಟು ಸಮಯ ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತದೆ. ಉಳಿದದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅದೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ."

ಲಾಕ್‌ಡೌನ್‌ನ ಮೊದಲೇಬೀರೇಂದ್ರ ಅವರ ಆದಾಯ ನಷ್ಟಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿತ್ತು. ಮಾರ್ಚ್ 24ಕ್ಕೆ ಎರಡುತಿಂಗಳ ಮೊದಲು - ಕೋವಿಡ್ -19 ಹರಡುವುದನ್ನುತಡೆಯಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿಬಂದ್ ಘೋಷಿಸಿದಾಗ - ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಅನಾರೋಗ್ಯ ಪೀಡಿತತಂದೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಿನೌರಾದಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಮರಳಿದ್ದರು.

ಮಾರ್ಚ್ 20ರಂದು ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಶಿವಂ ಜೊತೆಗೆ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಕಲಿಕಿರಿ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ್ದರು. ರಾಮದೇಕಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಧ್ಯಾ ಈಗಾಗಲೇ ಅಲ್ಲಿದ್ದರು. ನಂತರ ಲಾಕ್‌ಡೌನ್ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.

ಏಪ್ರಿಲ್ 6 ರಂದು, ಬೀರೇಂದ್ರ ಅವರು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಹಲವಾರು ನಾಗರಿಕ ಗುಂಪುಗಳು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವಕೋವಿಡ್-19 ಸಹಾಯವಾಣಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿದರು. ಆಹೊತ್ತಿಗೆ, ಕುಟುಂಬವು ಅನಂತಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯಕೊಕ್ಕಂತಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ರಾಮದೇಕಲಿಯ ಸಹೋದರ ಉಪೇಂದ್ರಸಿಂಗ್ ಅವರ ಮನೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತ್ತು, ಅಲ್ಲಿ ಉಪೇಂದ್ರ ಕೂಡ ಪಾನಿಪೂರಿಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಬಂಡಿಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಹಾಯವಾಣಿಯಿಂದ, ಒಂಬತ್ತು ಜನರ ಸಂಯೋಜಿತಕುಟುಂಬವು ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡುಬಾರಿ ಆಟಾ, ಬೇಳೆ, ಎಣ್ಣೆಮತ್ತು ಇತರ ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳಪಡಿತರವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.

"ಕೆಲವುಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಬಂದಿದ್ದಾಗ ನಮ್ಮ ಗ್ಯಾಸ್ 1-2 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾವು ಅವರಿಗೆಹೇಳಿದೆವು. ಅವರು ಹೋಗಿ ಕಟ್ಟಿಗೆತಂದು ಸರಿಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ ಎಂದರು. ನಾವು ಹಾಗೆಯೇಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ," ಎಂದು ಬೀರೇಂದ್ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 13ರಂದುಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು. "ಮನೆಗೆ ಹೇಗೆ ಮರಳುವುದು ಎಂಬುದರಕುರಿತು ನಮಗೆ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಅಥವಾಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಅಥವಾಮೋದಿಜಿಯ ಸರ್ಕಾರದಿಂದಲೂ ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿ ಬಂದಿಲ್ಲ."

ಮೇ 2 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಕುಟುಂಬವು ಸರ್ಕಾರ ನಡೆಸುವ ಶ್ರಮಿಕ್ಸ್ಪೆಷಲ್ ರೈಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸೀಟುಗಳಿಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿತ್ತು ಮತ್ತುಮೇ 6 ರಂದು ಅವರು ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕಾಗಿಕಡ್ಡಾಯವಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದರು. "ಒಂದು ವಾರದ ನಂತರ ನಾನುಹಿಂತಿರುಗಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ವರದಿ ಈಗ ಬಂದಿರಬೇಕುಎಂದು ವಿಚಾರಿಸಿದೆ" ಎಂದು ಸಿಂಗ್ ಹೇಳಿದರು. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಅವರುಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ವಿಚಾರಿಸಿದರು; ಹೀಗೆ ಒಂದು ತಿಂಗಳುಕಳೆದುಹೋಯಿತು. ಇದರ ಮಧ್ಯೆ, ಮೇ 10ರಂದು, ಅವರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪಡಿತರದೊಂದಿಗೆಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಹಾಯವಾಣಿಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

"[ಲಾಕ್‌ಡೌನ್‌ನ] ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ನಮಗೆ ಊಟಕ್ಕೆ ಕೊರತೆಯಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ನಮಗೆಪಡಿತರ ಬೇಕೇ ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾಅನೇಕ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಂದ [ಎನ್‌ಜಿಒಗಳು, ನಾಗರಿಕರಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರರು] ಕರೆಗಳುಬಂದವು. ನಾವು ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದೇವೆ ಎಂದುಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿದೆವು. ಈಗ ಯಾರೂಕರೆ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ," ಎಂದುಬೀರೇಂದ್ರ ಮೇ 11 ರಂದು ನನಗೆಹೇಳಿದರು.

ಐದು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಒಂಬತ್ತುಜನರ ಕುಟುಂಬವು ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅವರಲ್ಲಿಉಪೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿರೇಖಾ ದೇವಿಯವರ ಮಗ ಕಾರ್ತಿಕ್ಕೂಡ ಇದ್ದರು, ಅವನಿಗೆಮೂರು ವರ್ಷಗಳು ಕೂಡ ತುಂಬಿಲ್ಲ.

ಅವರು ಮೂರು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 36 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದರು. "ಮೋಟಾರ್ಸೈಕಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದ ಜನರುಆಹಾರ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಬೀರೇಂದ್ರ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿದ್ದ ಕಾರಣ ಅವರುರಸ್ತೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಂಗಡಿಗಳಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಲು ಹಲವುಬಾರಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕಾಯಿತು. ಕುಟುಂಬವು ತಮ್ಮ ಸಾಮಾನುಗಳಿಗಾಗಿ - ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಟ್ಟೆಗಳಿಗಾಗಿ - ಕೊಕ್ಕಂತಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸೈಕಲ್ಅನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಅವರಹೆಚ್ಚಿನ ವಸ್ತುಗಳು ಇನ್ನೂ ಕಲಿಕಿರಿಯಲ್ಲಿರುವತಮ್ಮ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಮಾರ್ಚ್‌ನಿಂದ ಬಾಡಿಗೆಪಾವತಿಸದ ಕಾರಣ ಮನೆಮಾಲೀಕರು ಅವುಗಳೊಂದಿಗೆಏನು ಮಾಡಬಹುದೆಂದು ಅವರಿಗೆಖಚಿತವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಬೀರೇಂದ್ರ ಹೇಳಿದರು.

150 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ದೂರಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವುಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಟ್ರಕ್ ಅನ್ನುಹತ್ತಿತು. ಟ್ರಕ್‌ನಲ್ಲಿ 41 ವಯಸ್ಕರುಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು. ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕಾಗಿಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ 2,500 ರೂ. ಪಾವತಿಸಲು ಕೇಳಲಾಯಿತು. ಬೀರೇಂದ್ರ ರವರ ಬಳಿ 7,000 ರೂ. ಇದ್ದಿದ್ದರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಸೀಟುಗಳಿಗೆ ಹಣಪಾವತಿಸಲು ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತ ಜನರಿಂದ ಸಾಲಪಡೆಯಬೇಕಾಯಿತು. ಎಂಟು ದಿನಗಳ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆಬೀರೇಂದ್ರ ಅವರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ದಿನಕ್ಕೆ 450-500 ರೂ. ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೀರುಬೀಳುತ್ತಿತ್ತು - ಟ್ರಕ್ ಚಾಲಕ ನಿಲ್ಲಿಸಲುಒಪ್ಪಿದರೆ.

ಲಾಕ್‌ಡೌನ್‌ಗೆ ಮುನ್ನ, ಬೀರೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಮ್‌ದೇಕಲಿತಿಂಗಳಿಗೆ ರೂ. 20,000 ದಿಂದ ರೂ. 25,000 ಗಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರು ಪಾನಿ ಪುರಿಬಂಡಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದು, 2019 ರ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆಇಬ್ಬರು ಸಂಬಂಧಿಕರನ್ನು (ಇಬ್ಬರೂ ರಾಹುಲ್ ಪಾಲ್ಎಂಬವರಾಗಿದ್ದಾರೆ) ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡು ಈ ಎರಡುಗಾಡಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. (ಒಬ್ಬ ರಾಹುಲ್ ದೀಪಾವಳಿಯಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು, ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಿಂತಿರುಗಿದ್ದರು).

ಪ್ರತಿದಿನ, ರಾಮದೇಕಲಿ ಮತ್ತು ಬೀರೇಂದ್ರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 4 ಗಂಟೆಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಿದ್ದರುಮತ್ತು ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಸುಮಾರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಡಿಗೆ, ಮನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರವೆಚ್ಚಗಳು, ಶಾಲಾ ಶುಲ್ಕ ಮತ್ತಿತರಖರ್ಚುಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸಿದ ನಂತರ, ಉಳಿಸಲುಏನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. "ನಮ್ಮಲ್ಲಿಹೆಚ್ಚು ಹಣವಿರಲಿಲ್ಲ. ಮನೆಗೆ ಮರಳಲು 10,000 ರೂ.ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದರಿಂದನನ್ನ ಈಗಾಗಲೇ ಕುಂದಿದ್ದ ಉಳಿತಾಯಖಾಲಿಯಾಯಿತು" ಎಂದು ಸಿಂಗ್ ಜೂನ್ 26 ರಂದು ನನಗೆ ಹೇಳಿದರು.

"ಹಿಂದಿರುಗುವಪ್ರಯಾಣದ ಎರಡನೇ ಅಥವಾ ಮೂರನೇದಿನದಂದು, ಮಳೆ ತುಂಬಾ ಜೋರಾಗಿಸುರಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಟ್ರಕ್ ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ನಾವುಒದ್ದೆಯಾಗಿದ್ದೆವು. ನಾವು ಟ್ರಕ್ಕನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ, ಒದ್ದೆಯಾಗಿಯೇ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕಾಯಿತು" ಎಂದು ಸಂಧ್ಯಾ ಹೇಳಿದರು. ಪ್ರಯಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಬಹಳಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ನಿಂತಿದ್ದರು; ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲುಸ್ಥಳಾವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕ ಅದೃಷ್ಟಶಾಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರೂಒಬ್ಬರು.

ಬಿನೌರಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ಮನೆಗೆ ತಲುಪಿದ ಒಂದುವಾರದ ನಂತರ, ಸಂಧ್ಯಾ ಜ್ವರದಿಂದಎಚ್ಚರಗೊಂಡಳು. "ಅವಳು ಉದ್ವೇಗದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಹೀಗಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗ ನಾವು ಇಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಓದು ಹೇಗೆಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅವಳುಚಿಂತಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ನನ್ನ ಮಗಳು ಓದಿನಲ್ಲಿತುಂಬಾ ಮುಂದಿದ್ದಾಳೆ, ಅವಳಿಗೆ ಅರ್ಧ ಕರ್ನಾಟಕಮತ್ತು ಅರ್ಧ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ತಿಳಿದಿದೆ" ಎಂದು ರಾಮದೇಕಲಿ ತನ್ನ ಮಗಳಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ನಿರರ್ಗಳತೆಯಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದರು.

2018 ರಲ್ಲಿಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಕಲಿಕಿರಿ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುವಮೊದಲು, ಕುಟುಂಬವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಗದಗನಗರದಲ್ಲಿ 10 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಾಸಿಸುತ್ತಿತ್ತು. "ನಾನು ಸಂಜೆ ಬೀದಿಯಿಂದ ಬೀದಿಗೆಹೋಗಿ ಗೋಬಿ-ಮಂಚೂರಿಯನ್ ಮಾರಾಟಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಬೀರೇಂದ್ರ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ, ರಾಮದೇಕಲಿ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. "ಹಲವು ಬಾರಿ, ಜನರು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದರುಆದರೆ ಹಣ ಕೊಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರು ಗಾಲಿ [ನಿಂದನೆ] ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಬೀರೇಂದ್ರ ಹೇಳಿದರು. "ನನಗೆ ಜಗಳವಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ - ನಾನುಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದೆ. ಹೇಗೋ, ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು."

ಜುಲೈ 8 ರಂದು ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತುನಾನು ಮಾತನಾಡುವಾಗ, ಕುಟುಂಬವು ಮನೆಗೆ ಮರಳಿಒಂದು ತಿಂಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯವಾಗಿತ್ತು. "ನಾನು [ಎಪಿಗೆ] ಹಿಂತಿರುಗಲು ಸಿದ್ಧನಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ಅವರು ನನಗೆಹೇಳಿದರು. "ಆದರೆ [ಕೋವಿಡ್-19] ರೋಗಿಗಳಸಂಖ್ಯೆ ಏರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ಗ್ರಾಹಕರು [ಪಾನಿಪೂರಿತಿನ್ನಲು] ಬರುತ್ತಾರೋ ಇಲ್ಲವೋ ನನಗೆತಿಳಿದಿಲ್ಲ."

ಬೀರೇಂದ್ರಅವರಂತೆಯೇ, ಶೇಕಡಾ 99 ರಷ್ಟು ಸ್ವಯಂಉದ್ಯೋಗಿಗಳು (ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ) ಲಾಕ್‌ಡೌನ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಟ್ರಾಂಡೆಡ್ವರ್ಕರ್ಸ್ ಆಕ್ಷನ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಗಮನಿಸುತ್ತದೆ. (ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಕಷ್ಟದಕರೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಮಾರ್ಚ್ 27 ರಂದುಈ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಅನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 1,750 ಕರೆಗಳನ್ನುದಾಖಲಿಸುವ ಮೂರು ವರದಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿದೆ.)

ಈಮಧ್ಯೆ, ಬೀರೇಂದ್ರ ಅವರು ಬಿನೌರಾಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಜನರ ಕಚ್ಚಾ ಮನೆಗಳನ್ನುಸರಿಪಡಿಸುವ, ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ದಿನಕ್ಕೆ 200 ರೂ. ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ 2-3 ದಿನಗಳ ಕೆಲಸ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆಅಷ್ಟೇನೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ರಾಮದೇಕಲಿ ಮನೆಗೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ - ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವುದು, ಬಟ್ಟೆ ಒಗೆಯುವುದು, ಮತ್ತು ಮನೆ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವುದು. "ಪರ್ದಾ ಧರಿಸಬೇಕಾಗುವುದರಿಂದಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದುತುಂಬಾ ಕಷ್ಟ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಸಹ ನನಗೆಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನನಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾದಾಗಲೆಲ್ಲಾನಾನು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಅವರು ಜುಲೈ 30 ರಂದು ನನಗೆ ಹೇಳಿದರು.

"ನಾವುಏನೂ ಮಾಡದೆ ಇಲ್ಲಿಕೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಮತ್ತು ಸಾಲಗಳ ರಾಶಿಏರುತ್ತಲೇ ಇವೆ..." ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. "ನಾವು ಫೋನ್‌ನ ರೀಚಾರ್ಜ್‌ಗೂ ಸಹ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಬಳಿ ಕೇಳಬೇಕಾಯಿತು."ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರ ಬಳಿ 30,000 ರೂ.ಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಾಕಿಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಗಿ ಬೀರೇಂದ್ರ ಅಂದಾಜಿಸಿದರು, ಇದುಲಾಕ್‌ಡೌನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದವೆಚ್ಚಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ. ಜುಲೈ 30 ರಂದು, ಗ್ಯಾಸ್ ಸಿಲಿಂಡರ್ ಖಾಲಿಯಾದಾಗ, ರಾಮ್‌ದೇಕಲಿ ಹೇಳಿದರು, "ನಾನುಆಹಾರ ತಯಾರಿಸಲು ಬೇರೆಯವರ ಮನೆಗೆಹೋಗಬೇಕಾಯಿತು. ಈಗ ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿಯಷ್ಟೇ ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತೇವೆ, ಮೊದಲು ಹೀಗಿರಲಿಲ್ಲ."

ಬಿನೌರಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದ ಸುಮಾರು 2.5 ಎಕರೆಭೂಮಿಯಿದೆ. ಮಳೆಗಾಗಿ ಎರಡು ತಿಂಗಳಿಗಿಂತಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕಾದ ನಂತರ, ಜುಲೈ 29 ರಂದು ಉತ್ತಮ ಮಳೆಯಾಯಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಎಳ್ಳು ಬಿತ್ತಲುಅವಕಾಶವಾಯಿತು. ಬೀರೇಂದ್ರ ಬೆಂಡೆಕಾಯಿ ಮತ್ತುಉದ್ದಿನ ಬೇಳೆಯನ್ನು ಸಹ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದಾಗಭೂಮಿಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡರು, ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಅವರುಗೋಧಿ, ಸಾಸಿವೆ ಮತ್ತು ಬಟಾಣಿಗಳನ್ನುಬೆಳೆದರು. ಒಂದಷ್ಟು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟಮಾಡಿ, ಉಳಿದದ್ದನ್ನು ಕುಟುಂಬಕ್ಕಾಗಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬಿನೌರಾ ತಲುಪಿದ ಒಂದು ವಾರದನಂತರ, ಬೀರೇಂದ್ರ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಕಿಸಾನ್ ಸಮ್ಮಾನ್ ನಿಧಿ ಯೋಜನೆಗೆನೋಂದಾಯಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದವರ್ಷಕ್ಕೆ 6,000 ರೂ.ಗಳನ್ನುಅರ್ಹ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಅತಿಸಣ್ಣ ರೈತರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳಿಗೆನೇರವಾಗಿ ಜಮಾ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆಅವರು ಕಟ್-ಆಫ್ ದಿನಾಂಕವನ್ನುತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು ಪಡಿತರಚೀಟಿಗೆ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು.

ಜುಲೈ 30 ರಂದು ನಾವು ಕೊನೆಯಬಾರಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದಾಗ, ಈ ವರ್ಷಕೃಷಿಯಿಂದ ಬರುವ ಆದಾಯದ ಬಗ್ಗೆಬೀರೇಂದ್ರ ಅವರಿಗೆ ಖಚಿತವಿರಲಿಲ್ಲ: "ಮತ್ತೆಮಳೆ ಬಂದರೆ, ಬೆಳೆಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಯಾವಾಗ ಮಳೆಬರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದು ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆಯೋಇಲ್ಲವೋ, ನನಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ."

ಅವರು ತಮ್ಮ ಪಾನಿ ಪುರಿವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದರು, "ಯಾರಿಗೆ ನೀರು ಬೇಕೋ ಅವರುಹೋಗಿ ಹುಡುಕಲೇಬೇಕು. ನೀರು ಅವರನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ವರದಿಗಾರರುಏಪ್ರಿಲ್ ಮತ್ತು ಮೇ 2020 ರಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಕೋವಿಡ್ ಲಾಕ್ಡೌನ್ ರಿಲೀಫ್ ಅಂಡ್ ಆಕ್ಷನ್ ಕಲೆಕ್ಟಿವ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರಾಗಿದ್ದರು, ಇದು ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಸಹಾಯವಾಣಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು.

ಕವರ್ ಫೋಟೊಃ ಉಪೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್