ಬಿರ್ಸಾ ಮುಂಡಾ ಬಂಡಾಯವೆದ್ದ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ಸಂಚು

ಈ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಪುಲಿಟ್ಜರ್ ಕೇಂದ್ರದ ಆರ್ಟಿಫಿಷಿಯಲ್‌ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್‌ ಅಕೌಂಟೆಬಿಲಿಟಿ ನೆಟ್ ವರ್ಕ್ ಸಹಾಯ ದೊರಕಿರುತ್ತದೆ.

ಪೂರ್ವ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ ಮೂಲದ ಬಾಸಿಂಗ್‌ ಮುಂಡಾ ತನ್ನ ಪೂರ್ವಜರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಸ್ಮರಣಿಕೆ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿರುವ ಹೊಲವೊಂದರಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ. ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದೆ ಅವರ ಈ ಹಿರಿಯರು ಸ್ಥಳೀಯರನ್ನು ಅವರ ನೆಲದಿಂದ ಓಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ನಾಯಕ ಬಿರ್ಸಾ ಮುಂಡಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಕೈಜೋಡಿಸಿದ್ದರು. ಬಿರ್ಸಾ ಮುಂಡಾ 1899ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಭೂಕಬಳಿಕೆ ನೀತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದ್ದರು.

ಇದಾಗಿ ಈಗ ಒಂದು ಶತಮಾನ ಕಳೆದಿದೆ. ದುರಂತವೆನ್ನುವಂತೆ ಇಂದು ನಲವತ್ತರ ಹರೆಯದ ಮುಂಡಾ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದ ಬಾಸಿಂಗ್ ಅವರಂತಹ ಆದಿವಾಸಿ ರೈತರು ಹೊಸ ರೂಪದ ಒಕ್ಕಲೆಬ್ಬಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕಳೆದ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಅವರ ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಅವರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಸದೆಯೇ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಳಿಸಿದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ, ನೂರಾರು ರೈತರು ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಭೂಮಿಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು ಹಠಾತ್ತನೆ ಕುಗ್ಗಿರುವುದನ್ನು, ಗಡಿಗಳು ಬದಲಾಗಿರುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಮಾಲೀಕತ್ವವು ಸದ್ದಿಲ್ಲದರೆ ಕೈಜಾರಿ ಹೋಗಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಅದು ಏಪ್ರಿಲ್‌ ತಿಂಗಳ ಒಂದು ದಿನ. ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ರಾಂಚಿಯಿಂದ 33 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಖುಂಟಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ದರಗಾಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಮರಗಳ ವಸಂತ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಲೋ ಎನ್ನುವಂತೆ ಹೂಗಳನ್ನು ಅರಳಿಸಿ ನಿಂತಿದ್ದವು. ಸ್ಥಳೀಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರಕೃತಿ ಆರಾಧನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಆಚರಿಸುವ ʼಸರ್ಹುಲ್‌ʼ ಹಬ್ಬ ಮುಗಿದು ಕೆಲವು ದಿನಗಳಷ್ಟೇ ಕಳೆದಿದ್ದವು. ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಜನಜಂಗುಳಿಯಿಂದ ಗಿಜಿಗುಡುತ್ತಿತ್ತು.

ಮುಂದೆ ಬಂದರೆ ಬಾಸಿಂಗ್‌ ಮತ್ತು ಇತರ ಹಲವರು ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳ ಹೊರಗಿನ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಪಲಾಶ (ಮುತ್ತುಗ) ಮತ್ತು ಅಶ್ವತ್ಥ ಮರಗಳ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಜಮಾಯಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯಾದ ಮುಂಡಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹರಟುತ್ತಿದ್ದರು.

ಬಾಸಿಂಗ್‌ 2023ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ 20 ಊರಿನಿಂದ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಖುಂಟಿ ಎನ್ನುವಲ್ಲಿನ ಭೂ ಮತ್ತು ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ಆನ್‌ಲೈನ್ ತೆರಿಗೆ ರಸೀದಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಬಾಸಿಂಗ್‌ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದರರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 52 ಎಕರೆ ಮತ್ತು 52 ಡಿಸ್ಮಿಲ್ ಜಮೀನು ಇತ್ತು. ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಈ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಭತ್ತ ಮತ್ತು ಕಿರುಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ರಶೀದಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಭೂಮಿಯ ಅಳತೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ, ಅಂದರೆ 52 ಎಕರೆ ಮತ್ತು 5 ಡಿಸ್ಮಿಲ್ ಎಂದು ನಮೂದಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಒಂದು ಎಕರೆಯ ನೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ 'ಡಿಸ್ಮಿಲ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಡಿಸ್ಮಿಲ್ ಎಂದರೆ ಸುಮಾರು 435.6 ಚದರ ಅಡಿಗಳು. ಈ ಪದವು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯ 'ಡೆಸಿಮಲ್' ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿ ನೋಡಿದರೆ, ಒಂದು ಡಿಸ್ಮಿಲ್ ಅಂದರೆ ಮುಂಬೈಯ ಒಂದು ಸಾಧಾರಣ ಬೆಡ್‌ರೂಮ್ ಇರುವ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಷ್ಟು ಜಾಗ. ಹೀಗಿರುವಾಗ, ಬಾಸಿಂಗ್ ಅವರ ಭೂಮಿಯು ಸರ್ಕಾರಿ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ ಅವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಇಲ್ಲದೆಯೇ 47 ಡಿಸ್ಮಿಲ್‌ನಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ.

ಆದರೆ ಇದು ಬಾಸಿಂಗ್‌ ಒಬ್ಬರ ಕತೆಯಲ್ಲ.

"ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಕೈಚಳಕ ನಡೆದಿದೆ. ಈ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ ಆಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ನಮ್ಮ ಖಾತೆ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ರಕ್ಬಾ (ಭೂಮಿಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ) ಬೇರೆಯೇ ಇತ್ತು. ಈಗಿನ ಆನ್‌ಲೈನ್ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ರಸೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಜಮೀನುಗಳನ್ನೇ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಬಾಸಿಂಗ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮುಂದುವರಿದು ಅವರು, "ನಮ್ಮ ಭೂಮಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಯಾವಾಗ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾವುದೋ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಕಸ್ಮಾತ್ತಾಗಿ ನೋಡಿದಾಗಷ್ಟೇ ಇಂತಹ ತಪ್ಪುಗಳು ನಮ್ಮ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಲೇಟ್ಹಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬರ್ವಾಡಿಹ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ತಥಾ ಗ್ರಾಮದ ಲಾಲಿ ದೇವಿ ಎಂಬ ಆದಿವಾಸಿ ರೈತ ಮಹಿಳೆಯ ಕಥೆಯಿದು. ಇವರು 2017ರಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಮಾಡಲೆಂದು ಜಮೀನನ್ನು ಗುತ್ತಿಗೆಗೆ ಪಡೆದು, ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಲಿ ಹಾಕಿ, ನೀರಾವರಿಗಾಗಿ ಪಂಪ್ ಕೂಡ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ 2023ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಆ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದನ್ನೇ ಬಿಡಬೇಕಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಜಾಗ ಖಾಲಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಅವರಿಗೆ ತಿಂಗಳುಗಟ್ಟಲೆ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಅವರ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಿ, ಬಟ್ಟೆ ಹರಿದು ಹಾಕಿ ಅವಮಾನ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ದಾಖಲೆಗಳು ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಗುವಾಗ ಯಾರೋ ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ಈ ಜಮೀನನ್ನು ತನ್ನ ಹೆಸರಿಗೆ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನಂತೆ. "ಈ ಬನಿಯಾ ಸಮುದಾಯದ ಭೂದಲ್ಲಾಳಿ ಜಮೀನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವಂತೆ ನನಗೆ ತಿಂಗಳುಗಟ್ಟಲೆ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದ್ದ. ಅಸಲಿಗೆ ಆ ಜಮೀನು ಅವರದ್ದೇ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಹಾಗಿರುವಾಗ ನಾನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೋಗಬೇಕು ಅಂತ ಕೇಳೋಕೆ ಅವರಿಗೆ ಯಾವ ಹಕ್ಕಿದೆ?" ಎಂದು ಲಾಲಿ ದೇವಿ ಆಕ್ರೋಶದಿಂದ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಲಾಲಿ ದೇವಿ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, ಆ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು 2023ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ಜಮೀನನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿದ್ದ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. "ಈ ಡಿಜಿಟಲೈಸೇಷನ್‌ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಎಷ್ಟೋ ಬಡವರು ತಮ್ಮ ಜಮೀನುಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಕಲಿ ದಾಖಲೆಗಳ ಹಾವಳಿ ಮತ್ತು ವಂಚನೆ ಪ್ರಕರಣಗಳು ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ" ಎಂದು ಅವರು ಅಳಲು ತೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ದೇಶದ ಜನರಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಭೂ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತರಲಾಯಿತು. ಈಗ ಇವು ಕೇವಲ ದಾಖಲೆಗಳಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ; ಸರ್ಕಾರದ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಯಾರು ಅರ್ಹರು ಮತ್ತು ಯಾರನ್ನು ಹೊರಗಿಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಕೂಡ ಇವೇ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಮರಗಿಡಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಅಥವಾ ಜಿಐಎಸ್ಮೂ ಲಕ ಭೂ ಬಳಕೆಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಿಖರ ಕೃಷಿ, ಹವಾಮಾನ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಂತಹ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಕೂಡ ಇವು ಬಳಕೆಯಾಗಲಿವೆ.

ದರಗಾಮ ಗ್ರಾಮದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 500ರಷ್ಟಿದೆ, ಇಲ್ಲಿನ ಜನರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಮುಂಡಾ ಮತ್ತು ಓರಾಂವ್ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರು. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಪುರಾತನ ಭೌಗೋಳಿಕ ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಇಲ್ಲಿನ ಜನರು ಕೀಟಗಳಿಂದ (ಕೆರಿಯಾ ಲಕ್ಕ) ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ 'ಅರಗು' ಅಥವಾ ನೈಸರ್ಗಿಕ ರಾಳದ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ದರಗಾಮದಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ದಾಖಲೆಗಳು ಭೂಮಾಲೀಕರ ತೀರಿಕೊಂಡಿರುವ ಪೂರ್ವಜರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೇ ಇವೆ.

ಪಕ್ಕದ ಕಾಟುಡ್ ಗ್ರಾಮದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಕಲ್ಯಾಣ್ ನಾಗ್ ಒಬ್ಬ ಸಮಾಜ ಸೇವಕ. ಇವರು ತಮ್ಮ ಹೆಂಡತಿಯ ಜೊತೆ ಸೇರಿ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ರೇಷನ್ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಹಳೆಯ ದಿನಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ನಾಗ್ ಹೀಗೆ ಹೇಳ್ತಾರೆ, "ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಶಾಲೆ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಹತ್ತಿದ್ದು ನಾನೇ. ಆಗ ಒಂದು ಬೆಲ್ಟ್ ಅಥವಾ ಕುರ್ತಾ ಕೊಳ್ಳೋಕು ಕೂಡ ನನ್ನ ಹತ್ತಿರ ದುಡ್ಡಿರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ." ಸಂಸಾರ ನಡೆಸಲು ಇವರು ತೋಟದ ಕೆಲಸ, ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಲ್ಪರ್ ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತಹ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ದಿನಗೂಲಿ ಕೆಲಸಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಿಕೊಂಡೇ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.

ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಡಿದ ಈ ದಾಖಲೆಗಳ ಹಾರ್ಡ್ ಕಾಪಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ ಕಲ್ಯಾಣ್ ನಾಗ್ ಅವರು ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಹಳ್ಳಿಯವರ ಹತ್ತಿರ ಜಮೀನು ಅವರದ್ದೇ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಅಸಲಿ ದಾಖಲೆಗಳಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಸರ್ಕಾರಿ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅವರ ಜಮೀನಿನ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ: ಹಲ್ಕಾ ನಂ. 5, ಥಾನಾ ನಂ. 75ರ ಖಾತಾ ನಂ. 27ರಲ್ಲಿ ಮಾಲೀಕನ ಜಮೀನು 47 ಡಿಸ್ಮಿಲ್ ಅಳತೆಯಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಖಾತಾ ನಂ. 26ರಲ್ಲಿ 18 ಡಿಸ್ಮಿಲ್ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಖಾತಾ ನಂ. 9ರಲ್ಲಿ 29 ಡಿಸ್ಮಿಲ್ ಅಳತೆಯಷ್ಟು ಜಮೀನು ಮಾಯವಾಗಿದೆ.

ಬಾಸಿಂಗ್ ಅವರ ಜಮೀನಿನ ದಾಖಲೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಅವರ ಮೃತ ಮುತ್ತಜ್ಜನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೇ ಇವೆ. "ಇದು ಕೂಡ ದೊಡ್ಡ ತಲೆನೋವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ; ಆ ಜಮೀನು ಅಸಲಿಗೆ ಯಾರಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಸುಮಾರು ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನವರೆಗೂ, ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಭೂಮಾಲೀಕರ ವಂಶವೃಕ್ಷವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು ಜಮೀನು ಯಾರಿಂದ ಯಾರಿಗೆ ಸೇರಬೇಕು ಎಂಬ ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಈ ದಾಖಲೆಗಳು ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದವು. "ಆದರೆ ಈಗ ಇಂತಹ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲದಂತಾಗಿದೆ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಒಂದು ದಶಕದಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಕಲ್ಯಾಣ್ ನಾಗ್.

2017ರಲ್ಲಿ ಸಮಾಜ ಸೇವಕರೊಬ್ಬರು ಬಾಸಿಂಗ್ ಅವರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಅಂತ ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ಆದರೆ ದರಗಾಮದ ಉಳಿದ ಜನರಿಗೆ ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ ತಮ್ಮ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿರುವ ಜಮೀನು ಸರಿಯಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆಯೇ ಇಲ್ಲವೇ ಅಂತ ಚೆಕ್ ಮಾಡುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದು ಇಂದಿಗೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ.

ಅಲ್ಲಿಂದ ಸುಮಾರು 250 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಗರ್ವಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲೂ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬೇರೆಯೇನಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿನ ಬುಡಕಟ್ಟು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಂಶೋಧಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾದ ಮಾಣಿಕ್ ಚಂದ್ ಕೊರ್ವಾ ಅವರ ಅನುಭವ ಕೂಡ ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಕುಸುಮತಿ ಗ್ರಾಮದ ನಿವಾಸಿಯಾದ ಕೊರ್ವಾ ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, "ನಮ್ಮ ಇಡೀ ಕೊರ್ವಾ ಸಮುದಾಯವೇ ಈ ಊರಿನಿಂದ ಒಕ್ಕಲೆಬ್ಬಿಸಲ್ಪಡುವ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, ನಮ್ಮ ಜಮೀನುಗಳನ್ನು ಪಂಡಿತರಿಗೆ (ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ಕೆಲವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಉಪಜಾತಿಗಳ ಪದವಿ) ಮತ್ತು ಇತರ ಜಾತಿಯ ಜನರಿಗೆ ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಮತ್ತು ತಪ್ಪಾಗಿ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡಿರುವುದು."ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಕೊರ್ವಾ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ 'ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ದುರ್ಬಲ ಬುಡಕಟ್ಟು ಗುಂಪು' (ಪಿವಿಟಿಜಿ)ಗಳಡಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಮಾಣಿಕ್ ಚಂದ್ ಕೊರ್ವಾ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣದ ಎಡವಟ್ಟಿನಿಂದಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಿ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಆದಿವಾಸಿ ಕುಟುಂಬಗಳು ಸುಮಾರು 100 ಎಕರೆಗಳಷ್ಟು ಜಮೀನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಅವರು ಹೇಳುವಂತೆ, "ಪ್ರಭಾವಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ವಿಷಯ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗೊತ್ತು; ಅದೇನೆಂದರೆ, ಈ ಬಡ ಆದಿವಾಸಿಗಳು ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳ ಅಸಲಿ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ತರಲು ಪಕ್ಕದ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಪಾಟ್ನಾಕ್ಕೆ ಅಲೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು." ಅಸಲಿಗೆ, 2000ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಹಾರದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಜಾರ್ಖಂಡ್ ರಾಜ್ಯ ಉದಯವಾಗುವ ಮೊದಲು, ಎಲ್ಲಾ ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳ ಕಚೇರಿಗಳು ಪಾಟ್ನಾದಲ್ಲೇ ಇದ್ದವು. ಹಾಗಾಗಿ ಹಳೆಯ ದಾಖಲೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಅಲ್ಲೇ ಇವೆ.

ಮಾಣಿಕ್ ಚಂದ್ ಕೊರ್ವಾ ಭೂ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಕರಣಗಳ ಕುರಿತು ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು 2019ರಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳಾಗಿವೆ. ಅವರು ಈ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವಂತೆ ಕೋರಿ 2021, 2022 ಮತ್ತು 2025ರಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ದೂರುಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 2016ರಲ್ಲಿ 'ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧುನೀಕರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ' (ಡಿಐಎಲ್‌ಆರ್‌ಎಮ್‌ಪಿ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಳಿಸಲು ಶುರು ಮಾಡಿತು. 2024ರ ಸಂಸತ್ತಿನ ಬಜೆಟ್ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರು ಕೂಡ ಈ ಡಿಐಎಲ್‌ಆರ್‌ಎಮ್‌ಪಿ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಈ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ 2024-25 ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ 141 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಬಜೆಟ್ ಅನುದಾನವನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.

ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳೆಂದರೆ: "ಭೂಮಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ನೀಡುವುದು, ಭೂಮಿಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜಗಳಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು." ಈ ಗುರಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (ಎಐ) ಮತ್ತು ಮಷೀನ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ಮಾದರಿಗಳು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳಿದೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನವೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ, "ಡೀಪ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ಮಾಡೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಹಸಿರು ಹೊದಿಕೆ ಅಥವಾ ಮರಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು, ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಮತ್ತು ಭೂಮಿ ಯಾವ ರೀತಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ."

ಆದರೆ, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ಅನುಭವವೇ ಬೇರೆಯಿದೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಈ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣದ ಹೊಡೆತ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಿದ್ದಿರುವುದು ಆದಿವಾಸಿ ಸಮುದಾಯಗಳ ಮೇಲೆ ಎಂಬ ಕಹಿ ಸತ್ಯ ಹೊರಬೀಳುತ್ತದೆ.

"ಸರ್ಕಾರವು ಏನೋ ಒಂದು ಕೆಟ್ಟ ಉದ್ದೇಶ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ಈ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಶುರು ಮಾಡಿರವು ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಅನುಮಾನವಿದೆ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಬಾಸಿಂಗ್. ಖುಂಟಿಯ 'ಸಂಯುಕ್ತ ಗ್ರಾಮ ಸಭಾ ಸಮಿತಿ'ಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹಲವು ಹಳ್ಳಿಗಳ ಜನರು ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಜಮೀನಿನ ಪ್ಲಾಟ್ ಸೈಜ್ ಚಿಕ್ಕದಾಗುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಜಮೀನಿನ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ (ರಕ್ಬಾ) ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ದನಿ ಎತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮೂರು ರೀತಿಯ ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳಿದ್ದವು: ಖತಿಯಾಂ 1: ಇದರಲ್ಲಿ ಜಮೀನಿನ ಪ್ಲಾಟ್‌ಗಳ ವಿವರಗಳು, ಮಾಲೀಕರ ವಂಶಾವಳಿ ಮತ್ತು ಗೇಣಿದಾರರ ಮಾಹಿತಿ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ 'ಮುಂಡಾರಿ ಕುಂಟ್‌ಕಟ್ಟಿದಾರ್' ಅಥವಾ ಕಾಡನ್ನು ಕಡಿದು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕೃಷಿಯೋಗ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಕ್ಕು ಹೊಂದಿರುವ ಮುಂಡಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯದವರ ವಿವರಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಖತಿಯಾಂ 2: ಇದು ಸಮುದಾಯದ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿಯುವ ಹಕ್ಕು, ದನಕರುಗಳನ್ನು ಮೇಯಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಮಹುವಾದಂತಹ ಅರಣ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೇಲಿನ ಹಕ್ಕುಗಳ ವಿವರಗಳು ಇದರಲ್ಲಿವೆ. ಮೂರನೇ ವರ್ಗ: ಇದರಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದ ನಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮದ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.

'ಸೇವ್ ದಿ ಖತಿಯಾಂ' ಎನ್ನುವ ಸಂಘಟನೆಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು, ವಕೀಲರು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧಕರ ತಂಡವು ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದೆ. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ 'ಗ್ರಾಮ ಟಿಪ್ಪಣಿ' (ವಿಲೇಜ್‌ ನೋಟ್ಸ್) ವಿಭಾಗವನ್ನೇ ಕೈಬಿಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಅಂಶ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ.‌ ಈ ವಿಭಾಗವು ಗ್ರಾಮದ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ, ಸಾಗುವಳಿ ಭೂಮಿ, ನೀರಾವರಿ ಪ್ರದೇಶ, ಗ್ರಾಮದ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಘಟನೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಬಾಕಿ ಇರುವ ಭೂ ವಿವಾದಗಳಂತಹ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೇ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣದಿಂದ ಹೊರಗಿಟ್ಟಿರುವುದು ಈಗ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ.

ಜೊತೆಗೆ ಇತರ ದೋಷಗಳೂ ಇವೆ.

ದಯಾಮಣಿ ಬಾರ್ಲಾ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ವಕೀಲರಾದ ರಶ್ಮಿ ಕಾತ್ಯಾಯನ್ ಅವರಂತಹ ಹೋರಾಟಗಾರರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ 'ಸೇವ್ ದಿ ಖತಿಯಾಂ' ಮತ್ತು ಇತರ ತಂಡಗಳು ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ಆಘಾತಕಾರಿ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿವೆ. ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಭೂಮಿಯ ಹಕ್ಕುದಾರರ ಹೆಸರುಗಳು, ಖೇವಾಟ್ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು (ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯು ನೀಡುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಖ್ಯೆ) ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಟ್ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಅಥವಾ ತಪ್ಪಾಗಿ ನಮೂದಾಗಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ಲಾಟ್ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು '0' ಎಂದು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಕಡೆ ಬೇರೆಯವರ ಹೆಸರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. "ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾದ ತಪ್ಪು. ಏಕೆಂದರೆ, ಭೂಮಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜಗಳಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ, ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಈ ತೆರಿಗೆ ರಸೀದಿಯನ್ನೇ ಅಂತಿಮ ಪುರಾವೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಈ ತಪ್ಪು ದಾಖಲೆಗಳಿಂದಾಗಿ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಜಮೀನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಪಾಯವಿರುತ್ತದೆ" ಎಂದು 'ಸೇವ್ ದಿ ಖತಿಯಾಂ' ತನ್ನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.

2020ರ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಸುತ್ತೋಲೆಯು ಎಲ್ಲಾ ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಿರುವ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಸಹ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದೆ. ಮುಂಡಾ, ಮಂಕಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ್‌ರಂತಹ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯ ಕುಲನಾಯಕತ್ವದ ಪದ್ಧತಿಯು ಪ್ರಬಲವಾಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಭೂ ಕಂದಾಯವನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬದಲಾಗಿ ಹಳೆಯ ಪದ್ಧತಿಯಂತೆ ಕೈಬರಹದ ಮೂಲಕ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ನಂತರ ಸರ್ಕಲ್ ಆಫೀಸರ್‌ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಮತ್ತೊಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಸುತ್ತೋಲೆಯು ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೂ ಒಂದು ವರ್ಷ ಮೊದಲು, ಅಂದರೆ 1 ಜನವರಿ 1946ಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ನೀಡಲಾದ ಭೂ ವಸಾಹತು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್‌ ರೂಪಕ್ಕೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ತೊಂದರೆಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದು ಈ ಸುತ್ತೋಲೆ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಈ ತಪ್ಪು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು ಬೆಟ್ಟ ಹತ್ತುವಷ್ಟೇ ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸ. ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ತಮ್ಮ ಹೊಲದ ಕೆಲಸ ಅಥವಾ ಕಾಡಿನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಒಂದು ದಿನ ರಜೆ ಹಾಕಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ದರಗಾಮ ಗ್ರಾಮವು ಖುಂಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಂದಾಯ ಕಚೇರಿಯಿಂದ 20 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು 'ವಿಕ್ರಮ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಶೇರ್ ರಿಕ್ಷಾಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಕೆಲವು ಮೈಲಿಗಳನ್ನು ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುವ ಬೈಕ್ ಸವಾರರ ಹಿಂದೆ ಕುಳಿತು ಕ್ರಮಿಸಬೇಕು. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ, ಒಂದೇ ಒಂದು ಭೇಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಚೇರಿ ಕೆಲಸ ಆಗುವುದು ಅಪರೂಪ. ರಾಂಚಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಬುಡಕಟ್ಟು ಹಕ್ಕುಗಳ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿ ಎಲೀನಾ ಹೊರೊ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆದಿವಾಸಿಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ 60,000ದಿಂದ 70,000 ರೂಪಾಯಿಗಳವರೆಗೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಕಾಟುಡ್ ಗ್ರಾಮದ ನಿವಾಸಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ್ ನಾಗ್ ಅವರ ಪತ್ನಿಯಾದ ಫ್ಲೋರಾ ನಾಗ್ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಅರಿವೇ ಇಲ್ಲ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪುರುಷರನ್ನೇ ಮಾಲೀಕರು ಎಂದು ನಮೂದಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಹಕ್ಕುಗಳು ಕುಟುಂಬದ ಪುರುಷ ವಂಶಸ್ಥರಿಗೇ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. "ಈ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸರಿಪಡಿಸಿಲ್ಲ; ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲೂ ಈ ಅಂಶವನ್ನು ಪರಿಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಅವರು ವಿಷಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಬಾಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರ ಕುಟುಂಬಗಳು ಭತ್ತ, ವಿವಿಧ ಧಾನ್ಯಗಳು, ಮಡುವ (ರಾಗಿ), ಉದ್ದು, ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆಕಾಳುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ರಬಿ ಅಥವಾ ಚಳಿಗಾಲದ ಹಂಗಾಮಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ಟೊಮೆಟೊ, ಆಲೂಗಡ್ಡೆ, ಬಟಾಣಿ ಮತ್ತು ಮೂಲಂಗಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ರೈತರಾಗಿರುವ ಬಾಸಿಂಗ್ ಒಬ್ಬ ಜೇನು ಸಾಕಾಣಿಕೆದಾರರೂ ಹೌದು; ಅವರು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಜೇನುತುಪ್ಪ ಮಾರುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಶಾಲಾ ದಿನಗಳಲ್ಲೂ ತಮ್ಮ ಶಾಲಾ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಇದೇ ರೀತಿ ಜೇನುತುಪ್ಪ ಮಾರಿ ಹಣ ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

2023 ಮತ್ತು 2024ರಲ್ಲಿ ಕಚೇರಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮನವಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಸಹ, 2025ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಜಮೀನಿನ ದಾಖಲೆ ಸ್ಥಿತಿ ಇನ್ನೂ ಬದಲಾಗದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಬಾಸಿಂಗ್ ಬೆಚ್ಚಿಬಿದ್ದರು. "ಹಿಂದೆಲ್ಲಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಆಗಾಗ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಬಂದು, ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಜೊತೆ ಕುಳಿತು ಜಮೀನು ವಿವಾದಗಳು ಅಥವಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿ ಅದರಂತೆ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುತ್ತಿದ್ದರು" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ನಾಗ್. "ಅದೊಂದು ಉಪಯೋಗಕರ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿತ್ತು."

ಹಳ್ಳಿಯ ಜನರಿಗೆ ಈಗ ಹೊಸದಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಗಿರೋ ತಮ್ಮ ಮಾಹಿತಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತುಂಬಾನೇ ಆತಂಕ ಇದೆ. ಮೊದಲೆಲ್ಲಾ ಕಾಗದದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭ ಇರಲಿಲ್ಲ – ಯಾರಾದರೂ ಅಪರಿಚಿತರು ಬಂದು ಅವುಗಳನ್ನ ಕೇಳಿದರೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅನುಮಾನ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. "ಆದರೆ ಈಗ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ ಆಗಿರೋದ್ರಿಂದ ಯಾರೇ ಬೇಕಾದರೂ ನಿಮ್ಮ ಜಮೀನಿನ ಹಳ್ಳ-ಕೊಳ್ಳ, ರಸ್ತೆ, ನದಿ, ಮನೆ ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಕೂತು ಬೇಕಾದರೂ ನೋಡಬಹುದು" ಎಂದು ನಾಗ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯಲು ಯಾವುದೇ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಈಗ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಜಗಳಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲರು ಮತ್ತು ಸಲಹೆಗಾರರಾದ ರಶ್ಮಿ ಕಾತ್ಯಾಯನ್ ಅವರು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: "ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದ ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯನ ಹೆಸರು ಬದಲಾದ ತಕ್ಷಣ ಮನೆಯವರಲ್ಲೇ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಜಗಳಗಳು ಶುರುವಾಗಿವೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಜಮೀನು ಮಹಿಳೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬ ವಿಷಯ ತಿಳಿದ ತಕ್ಷಣ ವಂಚಕರು ಅವರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಮೋಸ ಮಾಡಲು ಹೊಂಚು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ." ಅವರು ಒಂದು ಆಘಾತಕಾರಿ ಘಟನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ—ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಲು ವಂಚಕರು ಪುಣೆಯಲ್ಲಿರುವ 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್' (ಭೂ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣದ ಪ್ರಮುಖ ಏಜೆನ್ಸಿ) ವರೆಗೂ ಹೋಗಿ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿದ್ದರು!

2023ರಲ್ಲಿ ರಾಂಚಿಯ ಹೈ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಕಚೇರಿಯಿಂದಲೇ ಗ್ರಾಮದ ಹಳೆಯ ನಕ್ಷೆಗಳು ಕಳುವಾಗಿದ್ದವು. "ಈ ನಕ್ಷೆಗಳು ಕಳುವಾದವು ಎಂದರೆ, ಈಗ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ನಕ್ಷೆಗಳು ಸರಿಯಿವೆಯೇ ಅಥವಾ ತಪ್ಪಿವೆಯೇ ಎಂದು ಕ್ರಾಸ್ ಚೆಕ್ ಮಾಡಲು ನಮಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಸಲಿ ದಾಖಲೆಗಳೇ ಉಳಿದಿಲ್ಲ ಎಂದರ್ಥ" ಎಂದು ಕಾತ್ಯಾಯನ್ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಮುಂಬೈ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲರಾದ ಮಿಹಿರ್ ದೇಸಾಯಿಯವರ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದತ್ತಾಂಶ ಅಥವಾ ಮಾಹಿತಿಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸರಿಯಾದ ಕಾನೂನುಗಳಿಲ್ಲ. "ನೋಂದಾಯಿತ ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದಾಖಲೆಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಅವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಸಿಗುವಂತಿರಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು ನಿಜ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅವರು. "ಆದರೆ, ಒಂದು ದಾಖಲೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿರುವುದು ಒಂದು ವಿಷಯವಾದರೆ, ಎಲ್ಲಾ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಿಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಬೇರೆಯದೇ ವಿಷಯ."

ಆನ್‌ಲೈನ್ ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸುರಕ್ಷಿತಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೇವಲ ನೈಜ ಅಥವಾ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಈ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಬಹುದು.

ದೆಹಲಿಯ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಪಾಲಿಸಿ ರಿಸರ್ಚ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹಿರಿಯ ಫೆಲೋ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಡ್ ರೈಟ್ಸ್ ಇನಿಶಿಯೇಟಿವ್ ಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ನಮಿತಾ ವಾಹಿ ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: "ಭೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಶ್ರೀಮಂತರ ಪರವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಈಗ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿರುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ದಾಖಲೆಗಳ ಲಾಭ ಕೂಡ ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅರಿವಿರುವವರಿಗೇ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಭೂಮಿ ಇಲ್ಲದ ಬಡವರು ಮತ್ತು ಆದಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಈ ಕ್ರಮಗಳಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆ. ಬದಲಾಗಿ, ಇದರಿಂದ ಅವರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹದಗೆಡಬಹುದು."

ಖುಂಟಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸರ್ಕಲ್ ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಸುಕೇಶ್ ರಂಜನ್ ಪ್ರಕಾರ, ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣದಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಖುಂಟಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಲಸ ಈಗ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಗಿದಿದೆ. "ಹಿಂದೆಲ್ಲಾ ನಾವು ಹಣ ಡ್ರಾ ಮಾಡಲು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದೆವು ಎಂಬುದು ನಿಮಗೆ ನೆನಪಿದೆಯೇ? ಆಮೇಲೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳೆಲ್ಲಾ ಹೇಗೆ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆದವೋ, ಇದು ಕೂಡ ಅಂತಹದ್ದೇ ಬದಲಾವಣೆ" ಎಂದು ಅವರು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಆದರೆ, ಕೆಲವು ದಾಖಲೆಗಳು ಕಾಣೆಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ರಂಜನ್ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಶುರುವಾಗಿ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳೇ ಕಳೆದಿದ್ದರೂ ತಪ್ಪುಗಳ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕೆಲಸ ಇನ್ನೂ ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜನರ ಎಲ್ಲಾ ದೂರುಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಯಾವಾಗ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಗೆಹರಿಯಬಹುದು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಹೇಳಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.

ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣದ ಜೊತೆಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಲಿಂಕ್ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆಯೂ ಇದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಾದ ಆಧಾರ್, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ವಿವರಗಳು ಮತ್ತು ಬೆರಳಚ್ಚಿನಂತಹ ಬಯೋಮೆಟ್ರಿಕ್ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಭೂಮಿಯ ದಾಖಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

2015-16ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತರಿ ಯೋಜನೆಯಾದ ಮನರೇಗಾ ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವಾಗ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೋರಾಟಗಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆರೆಂಜ್ ಅವರಿಗೆ ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಆಘಾತಕಾರಿ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು. ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೆ ಕೂಲಿ ಹಣ ಜಮಾ ಆಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲಸವನ್ನೇ ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿದ ಅವರು, ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಹಲವಾರು ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಕೊನೆಗೆ ಜನರಿಗೆ ನರೇಗಾ ಹಣ ತಲುಪದೇ ಇರಲು 17 ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಾರಣಗಳಿವೆ ಎನ್ನುವುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಯಿತು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರಣಗಳು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಆನ್‌ಲೈನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಎದುರಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದವು.

2017ರಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ಸಿಮ್ದೇಗಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಂತೋಷಿ ಕುಮಾರಿ ಎಂಬ ಎಳೆವಯಸ್ಸಿನ ಬಾಲಕಿ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಸಾವಿಗೀಡಾದ ಸುದ್ದಿ ಹೋರಾಟಗಾರರ ಆತಂಕಗಳು ನಿಜವೆಂಬುದನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾರಿತು. ಆ ಬಾಲಕಿಯ ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್ ಪಡಿತರ ಚೀಟಿಗೆ ಲಿಂಕ್ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವಳಿಗೆ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಸಿಗಬೇಕಾದ ಉಚಿತ ಅಕ್ಕಿ ಸಿಕ್ಕಿರಲಿಲ್ಲ. "ಸಾಯುವ ಮುನ್ನ ಆ ಮಗು ಸ್ವಲ್ಪ ಅನ್ನ ಕೊಡಿ ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು" ಎಂದು ಹೆರೆಂಜ್ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಭಾವುಕರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಭಾರತದ 110 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಹೊಂದಿರುವ ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು, ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಬೆರಳಚ್ಚು ಮತ್ತು ಕಣ್ಣಿನ ಪಾಪೆಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ವಿವಿಧ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳು, ಪೆನ್ಷನ್ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಆಧಾರ್ ಲಿಂಕ್ ಮಾಡುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅರಿವಿಲ್ಲದ ಬಡವರು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದ್ದಾರೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸಂಪರ್ಕದ ಸಮಸ್ಯೆ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇವರಿಗೆ ಈ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಸಿಗದೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗುತ್ತಿದೆ.

"2017ರಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ರಘುಬರ್ ದಾಸ್ ಸರ್ಕಾರವು ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಾಧನೆಯೆಂದು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಹೆರೆಂಜ್. "ಅವರು ಈ ತಾಂತ್ರಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊರಗಿನ ಖಾಸಗಿ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳಿಗೆ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಭೂಮಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ತುಂಬಾನೇ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮುಂಬೈ ಅಥವಾ ದೆಹಲಿಯಂತಹ ಐಐಟಿ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜುಗಳಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದವರು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ನೆಲಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಕನಿಷ್ಠ ಅರಿವೂ ಇಲ್ಲ. ಹೊರಗಿನವರಿಗೆ ನಮ್ಮೂರಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹೇಗೆ ತಾನೇ ಅರ್ಥವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯ?"

ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣದಿಂದ ಮುಂದೆ ಏನೆಲ್ಲಾ ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೆರೆಂಜ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇರಬೇಕಾದ ನೆಲಮಟ್ಟದ ಪರಿಶೀಲನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೂ ಅಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ.

ಖುಂಟಿ ಜನರ ಅನುಭವವು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯೋಗವಿದ್ದಂತೆ ಎಂದು ಹೆರೆಂಜ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. "ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಿರಿಯರನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಸಲು ಅಥವಾ ಕಡೆಗಣಿಸಲು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗ ಸಿಕ್ಕಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ, ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಹೊರದಬ್ಬಲು ಈ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ" ಎನ್ನುವುದು ಅವರ ಗಂಭೀರ ಆರೋಪ.

ಅನುವಾದ: ಶಂಕರ. ಎನ್. ಕೆಂಚನೂರು