സുന്ദർബൻസിൽ അത്യുഷ്ണത്തിൽ വലഞ്ഞ് സ്ത്രീകൾ

ഷോജ്നെഖലി കടുവാസങ്കേതം, പീർഖാലി, ദോബാങ്കി കടുവാസങ്കേതം തുടങ്ങിയ നയനമനോഹരങ്ങളായ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകിനീങ്ങുകയാണ് ഒരു ക്രൂയിസ് ബോട്ട്. എന്നാൽ ആ പ്രകൃതിദൃശ്യം ആസ്വദിക്കാൻപോലും സമയമില്ലാത്തത്ര തിരക്കിലാണ് ഭാനുമതി. കണ്ണെത്താദൂരത്തോളം ഒഴുകിനീങ്ങുന്ന നദിയും നിരീക്ഷണ ടവറുകളും വൃക്ഷത്തലപ്പുകളിലെ പക്ഷികളുമെല്ലാം അവരുടെ മുന്നിൽ മങ്ങിമറയുന്നു. ഭാനുമതിയെപ്പോലെ, ക്രൂയിസ് ബോട്ടുകളിൽ പാചകക്കാരും സഹായികളുമായി ജോലി ചെയ്യുന്ന തൊഴിലാളികൾ ഏത് സമയവും തിരക്കിലായിരിക്കും. പല നേരത്തേയ്ക്കുള്ള ഭക്ഷണ വിഭവങ്ങൾ തയ്യാറാക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി ഉരുളക്കിഴങ്ങും പരിപ്പും മുട്ടയും വേവിക്കുക, ഇഞ്ചിയും വെളുത്തുള്ളിയും അരിയുക, പല തരം സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ അരച്ചെടുക്കുക എന്നിങ്ങനെ പലവിധ ജോലികളിൽ വ്യാപൃതരായിരിക്കും അവർ.

സമയം ഉച്ചയോടടുക്കുന്നതോടെ അടുക്കളയിൽ പാചകം ചെയ്യുന്ന സ്ത്രീകൾ ചൂടിൽനിന്ന് അല്പം ആശ്വാസം നേടാൻ ജോലിയിൽനിന്ന് ചെറിയ ഇടവേളകളെടുക്കും. "ജോലി വേഗമാകട്ടെ," അവർ പരസ്പരം പറയും. "മോട്ടോർ പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങിയാൽ പിന്നെ വേവുന്നത് നമ്മളായിരിക്കും," ലിപിക മോണ്ഡൽ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു. ബോട്ടിലെ മോട്ടോർ പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നതോടെ അതിന് സമീപത്തുള്ള അടുക്കളയിൽ ചൂട് പിന്നെയും കൂടുന്നതിനെക്കുറിച്ചാണ് സാധാരണഗതിയിൽ പാചകക്കാരിയായും ചിലപ്പോഴെല്ലാം സഹായിയായും ജോലി ചെയ്യാറുള്ള ലിപിക സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. അസഹനീയമായ ചൂട് സഹിച്ചാണ് തങ്ങൾ ജോലി ചെയ്യുന്നതെന്ന് പാചകക്കാരികളായും സഹായികളായും ജോലി ചെയ്യുന്ന ഈ സ്ത്രീകൾ പറയുന്നു. അഞ്ച് മിനിറ്റ് നേരത്തേയ്ക്കുപോലും ഈ ചൂടിൽനിന്ന് രക്ഷതേടി മാറിനിൽക്കാൻ അവർക്ക് സാധിക്കാറില്ല.

കൊൽക്കത്തയിൽനിന്ന് ഏകദേശം 110 കിലോമീറ്റർ അകലെ, സുന്ദർബൻസിലെ ഗോഷാബാ ദ്വീപിലുള്ള പാഖീറലായ് ഗ്രാമത്തിൽനിന്നാണ് ക്രൂയിസുകൾ പുറപ്പെടുന്നത്. സുന്ദർബൻസിലെ ഉൾവനങ്ങളിലേക്കുള്ള കവാടമായ ഈ പ്രദേശത്ത് ബംഗാൾ കടുവകളെ (പാന്തറ ടൈഗ്രിസ് ടൈഗ്രിസ്) കാണാമെന്നത് കൊണ്ടുതന്നെ ഈ പ്രദേശം ഒരു ജനപ്രിയ വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രമാണ്.

സാധാരണയായി ടൂർ ഓപ്പറേറ്റർമാർ ഒരു ബോട്ടിൽ ഏതാണ്ട് 40 സഞ്ചാരികളെ കൊണ്ടുപോകാറുണ്ട്. ആറ് മണിക്കൂർ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഒരു ക്രൂയിസിൽ സഞ്ചരിക്കാൻ ആളൊന്നിന്ന് 2,000-5,000 രൂപയാണ് നിരക്ക്. രണ്ടുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ദൈർഘ്യമേറിയ ക്രൂയിസുകൾക്ക് ചിലവേറും. ബോട്ടുകളിലെ രണ്ടു ഡെക്കുകളിൽ താഴത്തേതിൽ, പകൽനേരത്ത് ചൂട് കൂടുമ്പോൾ സഞ്ചാരികൾക്ക് വിശ്രമിക്കാനായി കിടക്കകളും തലയിണകളും സജ്ജീകരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

സുന്ദർബൻസിലെ ക്രൂയിസുകൾ വർഷത്തിലുടനീളം പ്രവർത്തിക്കുമെങ്കിലും, ഇലിഷ് അഥവാ ഹിൽസാ മത്സ്യം (ടെനുവാലോസ ഇലിഷാ) ലഭ്യമാകുന്ന മാസങ്ങളിലാണ് - ജൂൺ മുതൽ ആഗസ്റ്റ്വരെയും നവംബർ മുതൽ ജനുവരിവരെയും- ഇവിടെ തിരക്കേറുന്നത്. വർഷത്തിന്റെ ഏതാണ്ട് പകുതിയോളം ടൂറിസ്റ്റ് സീസൺ നീണ്ടുനിൽക്കുന്നതിനാൽ, പ്രധാനമായും വിനോദസഞ്ചാരമേഖലയെ ആശ്രയിച്ചാണ് പ്രദേശവാസികൾ സ്ഥിരവരുമാനം കണ്ടെത്തുന്നത്.

ഭാനുമതി മൊണ്ഡൽ കഴിഞ്ഞ ആറുവർഷമായി ഇത്തരം ബോട്ടുകളിൽ പാചകത്തൊഴിലാളിയായി ജോലി ചെയ്തുവരികയാണ്. രാവിലെ 5 മണിക്ക് ജോലി തുടങ്ങുന്ന ഭാനുമതി കുട്ടികൾക്കുള്ള ഭക്ഷണം തയ്യാറാക്കുകയും വീട്ടുജോലികൾ തീർക്കുകയും ചെയ്തതിനുശേഷം 6:30 മണിയോടെ ബോട്ടിൽ ജോലിക്കെത്തും.

ബോട്ടിലെത്തിക്കഴിഞ്ഞാൽ, 38 വയസ്സുകാരി ഭാനുമതിയുടെ ആദ്യത്തെ ജോലി ലുച്ചി തയ്യാറാക്കാനായി 10 കിലോ സംസ്‌കൃത ആട്ട കുഴച്ചെടുക്കുകയാണ്. വൃത്താകൃതിയിൽ ചുട്ടെടുക്കുന്ന റൊട്ടിയായ ലുച്ചി പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ ജനപ്രിയ പ്രാതൽ വിഭവമാണ്. അതിനുശേഷം പിന്നീടുള്ള 12 മണിക്കൂറുകൾ ഭാനുമതിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, പൂർണ്ണമായും സ്ത്രീകൾ ഉൾപ്പെടുന്ന പാചകസംഘം തിരക്കിട്ട പണിയിലായിരിക്കും. "ഞാൻ ഒരേസമയം മൂന്ന് അടുപ്പ് കൈകാര്യം ചെയ്യാറുണ്ട്," സ്ത്രീകളായ പാചകത്തൊഴിലാളികൾ ജോലിയ്ക്കിടെ കടുത്ത ചൂടുമായി പൊരുത്തപ്പെടേണ്ടിവരുന്നത് പരാമർശിച്ച് ഭാനുമതി കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു.

പാചകം കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം, ഭക്ഷണം എടുത്തുവെക്കേണ്ട വലിയ പാത്രങ്ങൾ കഴുകിവെക്കുകയും, വലിയ ഒരു വല ഉപയോഗിച്ച് ചോറിലെ വെള്ളം വാർത്തുകളയുകയും വേണം. അതിന് പിന്നാലെ, അവർ ഈ പാത്രങ്ങളിൽ ഭക്ഷണം എടുത്തുവെക്കുകയും ടൂർ ഓപ്പറേറ്റർമാർക്കൊപ്പം പ്രവർത്തിക്കുന്ന ചെറുപ്പക്കാരെ വിളിച്ച് ഭക്ഷണം മുകൾനിലയിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോകാനും അവിടെ ബുഫെ സജ്ജീകരിക്കാനും സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ദിവസത്തിലുടനീളം ഈ ഒരു സമയത്ത് മാത്രമാണ് ഈ സ്ത്രീകൾക്ക് അല്പമെങ്കിലും വിശ്രമം ലഭിക്കുന്നത്. അതിഥികൾ ഭക്ഷണം കഴിച്ചുകഴിഞ്ഞതിന് ശേഷം താഴേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന ബാക്കിയുള്ള ഭക്ഷണമാണ് അവർക്കുള്ളത്. ജോലി കഴിഞ്ഞ് രാത്രി ഏതാണ്ട് ഒൻപതുമണിക്ക് മാത്രമാണ് അവർ വീടുകളിൽ തിരികെയെത്തുക. മൊബൈൽ ഫോണിന്റെ വെട്ടത്തിൽ മൺവഴിയിലൂടെയാണ് അവരുടെ സഞ്ചാരം. മഴക്കാലത്ത് ഈ വഴികളിലൂടെ നടക്കുന്നത് പിന്നെയും ദുഷ്ക്കരമാകും.

സുന്ദർബൻസിലെ ചൂടും ഈർപ്പവും കൂടുതലുള്ള കാലാവസ്ഥയിൽ മണിക്കൂറുകളോളം കടുത്ത ശാരീരികാധ്വാനം ആവശ്യമുള്ള ജോലികൾ ചെയ്യുന്നതിനാൽ ഈ സ്ത്രീകൾക്ക് ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾ പതിവാണ്. "ഈ വർഷം ചൂട് സാധാരണയിലും കൂടുതലാണ്," പാഖീറലായിൽ താമസിക്കുന്ന ലിപിക പറയുന്നു. കഴിഞ്ഞ വർഷം (2024) മേയിൽ, ഇവിടത്തെ താപനില 40 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസ് കടന്നിരുന്നു. "ചൂട് കാരണം എനിക്ക് വല്ലാത്ത തളർച്ചയാണ്," അവർ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു.

ഇപ്പോൾ നാല്പതുകളിലുള്ള ലിപിക 10 വർഷം മുൻപ് 100 രൂപ ദിവസക്കൂലിക്കാണ് ബോട്ടുകളിൽ ജോലി തുടങ്ങിയത്. "സ്ഥിരമായി ജോലിയുണ്ടെങ്കിൽ എനിക്ക് കുടുംബം നോക്കാനും വീട്ടുസാധനങ്ങൾ വാങ്ങാനും കഴിയും. എനിക്ക് ചില ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളുമുണ്ട്," അവർ പാരിയോട് പറഞ്ഞു. "ഞാൻ ചികിത്സയ്ക്കായി കൊൽക്കത്തയിൽ പോയിരുന്നു. പക്ഷെ ഇത്രയും ദൂരം പോയിവരാൻ എനിക്ക് സാധിക്കില്ല," അവർ പറഞ്ഞു.

"കടുത്ത ചൂടിൽ മണിക്കൂറുകളോളം ജോലി ചെയ്യുമ്പോൾ, ഞങ്ങളുടെ രക്തസമ്മർദം വല്ലാതെ കൂടും. പ്രത്യേകിച്ചും, ഇടവേളയില്ലാതെ ജോലി ചെയ്യേണ്ടിവരുന്ന ആഴ്ചകളിൽ എന്റെയും രക്തസമ്മർദം ഉയരാറുണ്ട്," ഭാനുമതി പറയുന്നു.

വേനൽമാസങ്ങളിൽ, തീരെ ഇടുങ്ങിയ സ്ഥലത്ത് ഭക്ഷണംപോലും കഴിക്കാതെ ജോലി ചെയ്യുന്നതുകൊണ്ടുള്ള തളർച്ചയും കടുത്ത ചൂടും ഈ സ്ത്രീകളുടെ സ്ഥിതി വഷളാക്കും. ഇതിനുപുറമെ, ബോട്ടിന്റെ തുടർച്ചയായ ചലനം കാരണം അനുഭവപ്പെടുന്ന ക്ഷീണവും അവരെ വലയ്ക്കും. സുന്ദർബൻസിൽ അഞ്ച് നദികൾ സംഗമിക്കുന്ന പഞ്ചമുഖി എന്ന സ്ഥലത്തെത്തുമ്പോഴാണ് ബോട്ടിന്റെ കുലുക്കം അസഹനീയമാകുകയെന്ന് ഈ സ്ത്രീകൾ പറയുന്നു. അതിമനോഹരമായ പ്രകൃതിദൃശ്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ഈ സ്ഥലത്ത് ഒഴുക്ക് ക്രമാതീതമായതിനാൽ പാചകക്കാർക്ക് ഇവിടം ഒരു പേടിസ്വപ്നമാണ്. "ഓരോ തവണ ബോട്ട് ഇവിടെയെത്തുമ്പോഴും എനിക്ക് ഛർദ്ദിക്കാൻ വരും. ഇതിലൂടെ യാത്ര ചെയ്യാൻ തുടങ്ങിയിട്ട് ഇത്രയും വർഷമായെങ്കിലും, ഒഴുക്ക് കൂടുമ്പോൾ ഇപ്പോഴും എനിക്ക് പേടി തോന്നും. അത് കടന്നുപോകുന്നതുവരെ ഞാൻ കണ്ണുകൾ ഇറുക്കി അടയ്ക്കും," ഭാനുമതി പറയുന്നു

ഉച്ചഭക്ഷണം ആസ്വദിച്ച് കഴിക്കുന്ന വിനോദസഞ്ചാരികളിൽ ചിലർ അല്പംകൂടി സൊന്ദേഷ് വേണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടും. ചിലർ പ്രദേശവാസിയായ ഗൈഡിന് ചുറ്റും കൂടി ബോൺബീബിയെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ അറിയാൻ താത്പര്യപ്പെടും; വനങ്ങളുടെ സംരക്ഷകയായി ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന ദേവതയാണ് ബോൺബീബീ. സഞ്ചാരികളുടെ കൂട്ടത്തിലെ ചെറുപ്പക്കാർ ഫോണിൽ പാട്ട് വെച്ച് ഡെക്കിൽ കൂട്ടംകൂടും. ഏകാകികളായ ചിലർ ഡെക്കിന്റെ മൂലയിൽ അഭയം പ്രാപിച്ച് സുന്ദർബൻസിലെ ഉൾവനങ്ങളുടെ സൗന്ദര്യം ആസ്വദിക്കും. ബോട്ട് ഒഴുകിനീങ്ങുന്നതിനിടെ പെട്ടെന്ന് ഒഴുക്ക് കൂടുകയും വെള്ളം തെറിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ സഞ്ചാരികൾ ആവേശംകൊണ്ട് ആർപ്പുവിളിക്കും.

സുന്ദർബൻസിലെ വിനോദസഞ്ചാര മേഖലയുടെ വികസനത്തിനായി സർക്കാർ വലിയ തോതിൽ നിക്ഷേപമിറക്കുമ്പോഴും ഈ മേഖലയിൽ തൊഴിലെടുക്കുന്നവരുടെ അടിസ്ഥാനാവശ്യങ്ങൾപോലും അവഗണിക്കപ്പെടുന്നതിലെ കടുത്ത വൈരുധ്യം നരവംശ ശാസ്ത്രജ്ഞയായ അന്നു ജാലൈസ് ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നുണ്ട്. "ഇവിടെ ആശുപത്രികൾ, ഡിസ്പെൻസറികൾ, വിദ്യാലയങ്ങൾ, കോളേജുകൾ തുടങ്ങിയ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ അഭാവമുണ്ട്. പാചകത്തൊഴിലാളികൾ, തോട്ടം തൊഴിലാളികൾ, ബോട്ടിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന മറ്റ് തൊഴിലാളികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ജോലിക്കാർക്ക് തുച്ഛമായ ശമ്പളം മാത്രമാണ് കൊടുക്കുന്നത്," കെ.ആർ.ഇ.എ. സർവ്വകലാശാലയിൽ അസ്സോസിയേറ്റ് പ്രൊഫസറായ ജാലൈസ് പറയുന്നു. ഇന്ത്യയിലും ബംഗ്ലാദേശിലുമായി സുന്ദർബൻസിനെക്കുറിച്ച് രണ്ടര പതിറ്റാണ്ടോളം ആഴത്തിൽ ഗവേഷണം നടത്തിയിട്ടുള്ള അവർ ഫോറെസ്റ്റ് ഓഫ് ടൈഗേഴ്‌സ്: പീപ്പിൾ, പൊളിറ്റിക്സ് ആൻഡ് എൻവയൺമെൻറ് ഇൻ ദി സുന്ദർബൻസ് എന്ന പുസ്തകത്തിന്റെ രചയിതാവാണ്.

"...പ്രധാനമായും പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗ്ഗ വിഭാഗങ്ങൾ താമസിക്കുന്ന ഈ പ്രദേശം സംസ്ഥാനത്തെ പിന്നാക്ക പ്രദേശങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു; തീരെ വാസയോഗ്യമല്ലാത്ത ഈ പ്രദേശത്ത് എത്തിപ്പെടുക എളുപ്പമല്ല; ആശയവിനിമയ ഉപാധികൾ പരിമിതമായ ഇവിടെ ജീവിതം ഏറെ ദുഷ്‌കരമാണ്" എന്ന് സുന്ദർബൻസിനെക്കുറിച്ച് സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ് ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് 'വികസനം' ലക്ഷ്യമാക്കി പരിസ്ഥിതി ടൂറിസം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാൻ ഇവിടെ സംഘടിതമായ ശ്രമം നടക്കുന്നത്.

സാമ്പത്തികശാസ്ത്ര വിദഗ്ധയായ ജയതി ഘോഷ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ നടപടികളോട് വിയോജിക്കുന്നു: "തീർത്തും തുച്ഛമായ വേതനത്തിന് ലഭ്യമാകുന്ന തൊഴിലാളികളുടെ ചൂഷണമാണ് പരിസ്ഥിതി ടൂറിസം എന്ന പേരിൽ ഇവിടെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത് എന്ന് നിസ്സംശയം പറയാനാകും. സ്ത്രീകളുടെ ആരോഗ്യമാണ് ഇവിടെ ബലികഴിക്കപ്പെടുന്നത്," സ്ത്രീകൾ, തൊഴിൽ എന്നീ വിഷയങ്ങളിൽ വിപുലമായി എഴുതിയിട്ടുള്ള ഘോഷ് പറയുന്നു. "സ്ത്രീകൾ ജോലി ചെയ്യുന്ന സാഹചര്യങ്ങൾ, അവരുടെ ജോലിയുടെ സ്വഭാവം എന്നിവ പരിഗണിക്കാതെയാണ് നയങ്ങൾ രൂപീകരിക്കപ്പെടുന്നത്," ഈ ലേഖികയ്ക്ക് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ ഘോഷ് പറഞ്ഞു.

ഘോഷ് പറയുന്നത് വാസ്തവമാണ് - വേതനത്തിന്റെ കാര്യമെടുത്താലും ജോലിസാഹചര്യങ്ങൾ പരിഗണിച്ചാലും തൊഴിലാളികളുടെ ശ്രേണിയിൽ ഏറ്റവും താഴെയാണ് ബോട്ടിൽ പാചകം ചെയ്യുന്ന സ്ത്രീകളുടെ സ്ഥാനം. പ്രധാനമായും സ്ത്രീകളാണ് ബോട്ടിൽ പാചകത്തൊഴിലാളികളായി ജോലി ചെയ്യുന്നത്; വല്ലപ്പോഴും ഈ ജോലി പുരുഷന്മാർ ഏറ്റെടുക്കുമ്പോൾ അവർക്ക് നൂറോ ഇരുനൂറോ രൂപ അധികം ലഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഏറ്റവും തുച്ഛമായ വേതനത്തിന് ലഭ്യമാകുന്ന തൊഴിലാളികളെയാണ് ഈ ജോലിയ്ക്ക് നിയോഗിക്കുന്നത്. "കൂടുതലും പ്രദേശവാസികളെയാണ് ഞങ്ങൾ ജോലിക്കെടുക്കാറുള്ളത്. പാചകത്തൊഴിലാളിയ്ക്ക് 600-700 രൂപയും സഹായിക്ക് 400 രൂപയുമാണ് കൂലി. പ്രാതലും ഉച്ചഭക്ഷണവും അത്താഴവും തയ്യാറാക്കേണ്ടത് അവരുടെ ചുമതലയാണ്," പാഖീറലായ് ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ടൂർ ഓപ്പറേറ്ററായ അരൂപ് സർക്കാർ പറയുന്നു.

ശോചനീയമായ തൊഴിൽസാഹചര്യങ്ങളും ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളും മൂലം വലയുമ്പോഴും, വേറെ എന്ത് ജോലി ചെയ്താലാണ് ഇതുപോലെ സ്ഥിരവരുമാനം ലഭിക്കുകയെന്ന് ഭാനുമതിയ്ക്ക് ഉറപ്പില്ല. വിവാഹിതയായതിന് ശേഷമുള്ള 21 വർഷങ്ങളിൽ അവർ പല ജോലികൾക്കും പോയിട്ടുണ്ട്- കുടുംബത്തിന് സ്വന്തമായുള്ള 2.5 ബീഗാ (ഒരേക്കറിൽ കുറവ്) നിലത്ത് നെല്ല്, ഉരുളക്കിഴങ്ങ്, മുളക് തുടങ്ങിയ വിളകളുടെ കൃഷി, ഞണ്ട് പിടുത്തം, മത്സ്യബന്ധനം തുടങ്ങിയവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും.

എന്നാൽ സുന്ദർബൻസിലെ കാലാവസ്ഥ അതിദ്രുതം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നത് മൂലം അടിയ്ക്കടിയുണ്ടാകുന്ന കൊടുങ്കാറ്റുകൾ കൃഷിയുടെ സാധ്യതകൾ പാടെ തകർത്തിരിക്കുകയാണ്. "ഇവിടെ എല്ലായ്‌പ്പോഴും ഒന്നുകിൽ മഴയോ അല്ലെങ്കിൽ കൊടുങ്കാറ്റോ ആയിരിക്കും," ഭാനുമതി കൂട്ടിച്ചേർത്തു," നേരത്തെ ഇവിടെ നെല്ലും മുളകും പരിപ്പുമെല്ലാം കൃഷി ചെയ്യുമായിരുന്നു...പക്ഷെ പാടത്ത് ഉപ്പുവെളളം കയറിയാൽ പിന്നെ ഒന്നും ചെയ്യാനാകില്ല." കൊടുങ്കാറ്റുകൾ ഇവിടത്തുകാരുടെ വീടുകൾക്കും ഭീഷണി സൃഷ്ടിക്കുന്നുണ്ട്. "എല്ലാ വർഷവും കൊടുങ്കാറ്റിനുശേഷം വീടുകൾ പുതുക്കിപ്പണിയേണ്ടിവരുന്നു. പിന്നെ എങ്ങനെയാണ് ഞങ്ങൾക്ക് സാധാരണ ജീവിതം നയിക്കാനാകുക?" അവർ ഈ ലേഖികയോട് ചോദിച്ചു.

അതിലോലമായ ഈ ആവാസവ്യവസ്ഥയിൽ അതിതീവ്ര കാലാവസ്ഥാ ദുരന്തങ്ങളുടെ തോത് കൂടിവരികയാണ്."കഴിഞ്ഞ 16 വർഷത്തിനിടെ ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിൽ 16 കൊടുങ്കാറ്റുകൾ ഞങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്; അതിൽ കുറഞ്ഞത് അഞ്ചെണ്ണം തീവ്രനാശം ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്തു. ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിലെ പ്രതല താപനില കൂടിവരികയാണ്- ആഗോള ശരാശരിയുടെ ഇരട്ടിയോളം വരുമിത്," പശ്ചിമ ബംഗാൾ മലിനീകരണ നിയന്ത്രണ ബോർഡിന്റെ ചെയർപേഴ്‌സണായ കല്യാൺ രുദ്ര പറയുന്നു. കടൽ നിരന്തരം കരയിലേക്ക് കയറുകയും തീരശോഷണം സംഭവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് മൂലം പ്രാദേശികജനത കുടിയൊഴിപ്പിക്കപ്പെടുന്നതിനും ഇത് കാരണമാകുന്നുവെന്ന് അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു.

നാട്ടിൽ ജോലി ലഭിക്കാത്തത് മൂലം ഭാനുമതിയുടെ ഭർത്താവ് ചാണോക്യാ മൊണ്ഡൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടുതവണ ആന്ധ്രാപ്രദേശിലേയ്ക്ക് കുടിയേറും. നെൽപ്പാടങ്ങളിൽ ദിവസക്കൂലിയ്ക്ക് ജോലി ചെയ്യാൻ. അവരുടെ മൂത്ത മകൻ മാനസ് ആരോഗ്യ സപ്ലിമെന്റുകൾ കൊണ്ടുനടന്ന്‌ വിൽക്കുന്ന സെയിൽസ്മാനായി ജോലി ചെയ്യുന്നു. നേരത്തെ, ഈ 20 വയസ്സുകാരൻ തന്റെ കുടുംബത്തെ സഹായിക്കാനായി കൊൽക്കത്തയിലേക്ക് കുടിയേറി ദിവസക്കൂലിയ്ക്ക് ജോലി ചെയ്യുകയും കുറച്ചുകാലം സുന്ദർബൻസിലെ ഒരു ലോഡ്ജിൽ മാനേജരായി പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ലോഡ്ജിൽ പണിയെടുക്കുന്ന കാലത്ത് അവിടത്തെ എല്ലാ ജോലിയും ചെയ്യേണ്ടത് മാനസിന്റെ ഉത്തവാദിത്വമായിരുന്നു.

പഠനം തുടരാനുള്ള അടങ്ങാത്ത ആഗ്രഹവുമായി മാനസ് ഈയിടെ സമീപപ്രദേശമായ പത്താൻഖാലിയിലെ ഒരു കോളേജിൽ പ്രവേശനം നേടിയിട്ടുണ്ട്; സെയിൽസ്മാന്റെ ജോലി ചെയ്യുന്നതിനൊപ്പമാണ് പഠനം. "അവന് എപ്പോഴും പഠിക്കാനായിരുന്നു ആഗ്രഹം. അങ്ങനെയുള്ള അവൻ ദിവസക്കൂലിയ്ക്ക് ജോലിയ്ക്ക് പോകുന്നത് എനിക്ക് സഹിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല," ഭാനുമതി പറയുന്നു. അവരുടെ ഇളയ മകൻ ഹിറോക് സ്കൂൾ വിദ്യാർത്ഥിയാണ്. ഭാനുമതിയും ഭർത്താവും ജോലിയ്ക്ക് പോകുമ്പോൾ, ഇളയ മകൻ പലപ്പോഴും വീട്ടിൽ തനിച്ചാകും. "എനിക്ക് അവനെക്കുറിച്ചോർത്ത് ആധിയാണ്," ആ അമ്മ പറയുന്നു.

കൊൽക്കത്തയിലെ ഒരു സ്വകാര്യ മെഡിക്കൽ കോളേജിലെ ഗൈനക്കോളജി വിഭാഗം ഓ.പി.ഡിയ്ക്ക് (ഔട്ട്പേഷ്യന്റ് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ്) പുറത്ത് വരിനിൽക്കുകയാണ് ഭാനുമതി. ഒരു മാസത്തിനിടെ ഇത് മൂന്നാംതവണയാണ് അവർ ഇവിടെ വരുന്നത്. "ഇത്തവണ എന്റെ യു.എസ്.ജി റിപ്പോർട്ട് (അൾട്രാ സോണോഗ്രഫി) കയ്യിലുള്ളതുകൊണ്ട്, എന്താണ് എന്റെ പ്രശ്നമെന്ന് വ്യക്തമാകുമെന്നാണ് എന്റെ പ്രതീക്ഷ," പാഖീറലായിൽ താമസിക്കുന്ന ഈ 38 വയസ്സുകാരി പറയുന്നു.

ഭാനുമതിയ്ക്ക് അഡിനോമയോസിസ് ബാധിച്ചിരിക്കുന്നതായാണ് യു.എസ്.ജി റിപ്പോർട്ടിൽ കാണുന്നത്. ഗർഭാശയ ഭിത്തി അതിന്റെ പേശികളായി വളരുന്ന ഈ രോഗാവസ്ഥയുടെ ഫലമായി രോഗിയ്ക്ക് അമിതവും ഏറെനാൾ നീണ്ടുനിൽക്കുന്നതുമായ രക്തസ്രാവം ഉണ്ടാകും. 2023 ഒക്ടോബറിൽ ഭാനുമതിയുടെ ഗർഭാശയത്തിൽ മുഴകൾ കണ്ടെത്തിയതിനെത്തുടർന്നാണ് അവർ ആദ്യമായി ചികിത്സ തേടിയത്. എന്നാൽ കഴിഞ്ഞ വർഷം, തുടർച്ചയായ 60 ദിവസം അവരുടെ രക്തസ്രാവം നീണ്ടുനിന്നു. "എനിക്ക് വിശ്രമം ആവശ്യമായിരുന്നു. പക്ഷെ എനിക്ക് അതിന് കഴിയുമായിരുന്നില്ല," ഭാനുമതി പറയുന്നു.

തിരക്കേറിയ ടൂറിസ്റ്റ് സീസണിൽ വല്ലപ്പോഴും ഒരു അവധിദിവസം കിട്ടിയാലാണ് ഭാനുമതിയ്ക്ക് ആശുപത്രിയിൽ എത്താനാകുക. 2025 ജനുവരിയിൽ ആശുപത്രിയിൽ വരുന്നതിന് തലേ ദിവസവും അവർ 10 മണിക്കൂറോളം ജോലി ചെയ്തിരുന്നു. അന്ന് ഒരു സഹായിയോടൊപ്പം ചേർന്ന് 15 വിഭവങ്ങളാണ് അവർ തയ്യാറാക്കിയത്. അന്ന് രാത്രി ഭാനുമതി വീട്ടിലേയ്ക്ക് എത്തിയപ്പോഴേയ്ക്കും അവരുടെ ഭർത്താവ് നാലംഗ കുടുംബത്തിന് വേണ്ട ഭക്ഷണം പാകം ചെയ്തുവെച്ചിരുന്നു. "ഭക്ഷണം തയ്യാറായിരുന്നു എന്നത് ഒരു വലിയ ആശ്വാസമായിരുന്നു," ഭാനുമതി പുഞ്ചിരിക്കുന്നു.

ഒരു മാസത്തിനിടെ മൂന്നുതവണയാണ് ഭാനുമതി കൊൽക്കത്തയിലുള്ള സ്വകാര്യ മെഡിക്കൽ കോളേജിലെ ഗൈനക്കോളജി വിഭാഗത്തിൽ പോയത്. അതിൽ ഒരു തവണ, ഭാനുമതിയുടെ ശരീരത്തിൽ ഇരുമ്പിന്റെ അളവ് തീരെ കുറവായിരിക്കുന്നത് കണ്ട് ആശങ്കപ്പെട്ട ഡോക്ടർ അവരോട് ആശുപത്രിയിൽ തുടരാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. "ആരാണ് നഗരത്തിൽ എന്നെ പരിചരിക്കുക? അവിടെ ഒരു രാത്രി നില്ക്കാൻ തക്കവണ്ണം എനിക്ക് നഗരങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഒന്നും അറിയില്ല," അവർ ഈ ലേഖികയോട് പറഞ്ഞു. പിന്നീട്, ഭാനുമതിയുടെ ഹീമോഗ്ലോബിൻ പരിശോധനാഫലം വന്നപ്പോൾ, ഡോക്ടർ അവരെ വീട്ടിലേയ്ക്ക് പോകാൻ അനുവദിച്ചെങ്കിലും, കുറച്ച് ദിവസത്തേയ്ക്ക് പാഖീറലായിലെ ബോട്ടിൽ ജോലിയ്ക്ക് പോകാൻ അവർക്ക് സാധിച്ചില്ല.

"പൊതുജനാരോഗ്യനയം രൂപീകരിക്കുമ്പോൾ, തൊഴിലും ആരോഗ്യവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം കണക്കിലെടുക്കാറില്ല," ഘോഷ് ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. "കൗമാരപ്രായക്കാരുടെ ആരോഗ്യം, ഗർഭകാലം, പ്രസവം എന്നീ മാനദണ്ഡങ്ങൾ മാത്രമാണ് പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നത്."

ഗ്രാമത്തിലെ മിക്ക താമസക്കാരും ജോലി തേടി മറ്റിടങ്ങളിലേയ്ക്ക് ചേക്കേറിയെങ്കിലും ഭാനുമതി ഇവിടെത്തന്നെ തുടരുകയാണ്. "എനിക്ക് എപ്പോഴും ഇവിടെനിന്ന് വരുമാനം കണ്ടെത്താൻ കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്." സ്വന്തം ഗ്രാമത്തിൽ കെട്ടുറപ്പുള്ള ഒരു വീട് പണിയണമെന്നതാണ് അവരുടെ സ്വപ്നം. പ്രധാൻമന്ത്രി ആവാസ് യോജനാ പദ്ധതിയ്ക്ക് കീഴിൽ വീട് പണിയാൻ അവർക്ക് 1.2 ലക്ഷം രൂപ അനുവദിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ഒരു രണ്ടുമുറി വീട് പണിയാനായി ഏകദേശം 6 ലക്ഷം രൂപ അവർ സ്വരുക്കൂട്ടേണ്ടതുണ്ട്.

ആ ലക്‌ഷ്യം നിറവേറണമെങ്കിൽ, "ഞാൻ തുടർന്നും ബോട്ടിൽ ജോലി ചെയ്തേ മതിയാകൂ," അവർ പറയുന്നു.

പുലിറ്റ്സർ ക്രൈസിസ് സെന്ററിൽനിന്നുള്ള ഗ്രാന്റുപയോഗിച്ചാണ് ഈ ലേഖനം പൂർത്തിയാക്കിയിരിക്കുന്നത്.

പരിഭാഷ: പ്രതിഭ ആര്‍. കെ.