নতুন দিল্লী: ঘৰত জীয়াই থকাৰ দৈনিক সংঘৰ্ষ

‘‘গাভৰু কালত মই ধুনীয়াই আছিলো৷ কিন্তু এতিয়া মোৰ নিজৰ যতন ল’বলৈ সময়েই নোপোৱা হৈছো,” ভাড়া ঘৰটোৰ চিৰিত বহি সামান্য অৱকাশ উপভোগ কৰি নুৰে (নাম সলনি কৰা হৈছে) হুমুনিয়াহ কাঢ়ি এইদৰে কয়৷

পাৰিক নুৰে কয়, ‘‘২২ বছৰ বয়সৰে পৰা মই নিৰ্মাণ কাৰ্যত শ্ৰমিক হিচাপে, কাৰখানাত আৰু তাৰ পিছত ঘৰুৱা সহায়িকা হিচাপে কাম কৰি আহি এতিয়া অৱশেষত দিল্লীৰ এখন ব্যক্তিগত হাস্পতালত চাফাই কৰ্মী হিচাপে কাম কৰি আছো। দিল্লীলৈ অহাৰ দিন ধৰি মই কেৱল কামেই কৰি আছো৷’’

ৰোহিণী ছেক্টৰ ১৫-ত অৱস্থিত হাস্পতালখনত নুৰে নাৰ্ছিং আৰু চাফ-চিকুণ কৰা কামত সহায় কৰে৷ তেওঁ ৰোগীৰ কোঠাবোৰ পৰিষ্কাৰ কৰে আৰু প্ৰয়োজন হ’লে খাদ্য আৰু পানী আনি দিয়ে৷ যদি নাৰ্ছসকলক বেণ্ডেজ কৰা বা ৰোগীৰ চোৱাচিতা কৰাত সহায়ৰ প্ৰয়োজন হয়, তাতো নুৰে সহায় কৰি দিয়ে৷ ‘‘মই দিনে প্ৰায় ১২-১৩ ঘণ্টা কাম কৰোঁ৷ মাহে মই ১১,০০০ টকাকৈ উপাৰ্জন কৰোঁ৷ কিন্তু দিল্লীৰ দৰে মহানগৰত জীয়াই থাকিবলৈ এইখিনিয়েই পৰ্যাপ্ত নহয়,’’ তেওঁ কয়৷ ‘‘মই ঘৰ ভাড়া, পানী আৰু বিদ্যুতৰ বিলো দিব লাগে।’’ এই খৰচবোৰ মিলি মাহেকত প্ৰায় ৯,৬০০ টকা হয় বুলি নুৰে জনায়।

২০০৪ চনত নুৰে তেওঁৰ মাহীয়েক আৰু গিৰিয়েকৰ সৈতে দিল্লীলৈ আহিছিল৷ মাত্ৰ ২১ বছৰ বয়সতে অন্তঃসত্বা হোৱা নুৰে বিহাৰৰ ছুলিন্দাবাদৰ পৰা অহা পৰিয়ালটোৰ সৈতে কাম আৰু উন্নত উপাৰ্জনৰ সন্ধানত ৰাজধানী চহৰলৈ আহিছিল৷ এক উন্নত জীৱন বিচাৰিছিল নুৰে৷

১৯৯১ চনৰ পৰা ২০০১ চনৰ ভিতৰত, দিল্লী-এনচিটিলৈ অহা প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ সংখ্যাৰ ক্ষেত্ৰত বিহাৰ দ্বিতীয় স্থানত আছিল৷ ২০২৪ চনৰ পর্যায়কালীন শ্ৰম শক্তি জৰীপৰ তথ্যই দেখুৱাইছে যে এই স্থিতি এতিয়াও সলনি হোৱা নাই৷ জৰীপটোৰ মতে, বিহাৰৰ পৰা দিল্লীলৈ ১১ লাখতকৈও অধিক লোকে প্ৰব্ৰজন কৰিছে আৰু ইয়াৰ মূল কাৰণ হৈছে কৰ্মসংস্থাপনৰ নিশ্চিতি৷

দিল্লীলৈ অহাৰ পিছত নুৰৰ পৰিয়ালটো কাশ্মীৰী গেটৰ ঝুগ্গি (অস্থায়ী বসতিস্থল) ত বসবাস কৰিবলৈ লৈছিল৷ সেই সময়ত গাভৰু তথা অন্তঃসত্বা অৱস্থাত থকা নুৰে প্ৰথমে নিৰ্মাণ কাৰ্যৰ শ্ৰমিক হিচাপে কাম আৰম্ভ কৰিছিল; পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ স্বৰূপ নগৰৰ এটা কাৰখানাত কাম কৰিবলৈ লৈছিল৷

“মোৰ অতি কম বয়সতে বিয়া হৈছিল আৰু মই কেতিয়াও সুখী হোৱা নাছিলো,” তেওঁ কয়৷ ‘‘মুঝে লগতা হে অভি কে জমানে মে লড়কিয়ো কো লড়কো কি জৰুৰত নেহী হে৷ জব বাহাৰ যা কৰ ওনহে হি কাম কৰনা হে ঔৰ ঘৰ চলানা হে, তো ৱহ আদমীও চে ক্যা চিৰ্ফ মাৰ খানে কে লিয়ে ছাদী কৰে ( মই ভাবোঁ আজিকালিৰ যুগত ছোৱালীবোৰক ল’ৰাৰ কোনো প্ৰয়োজন নাই৷ যদি বাহিৰলৈ ওলাই গৈ তেওঁলোকে কামেই কৰিব লাগে আৰু ঘৰ চলাব লাগে, তেন্তে তেওঁলোকে পুৰুষৰ পৰা কেৱল মাৰ খাবলৈকে বিয়া কৰাব নেকি?)” তেওঁ প্ৰশ্ন কৰে৷

২০০৬ চনত দিল্লী চৰকাৰৰ পথ সম্প্ৰসাৰণ আৰু যমুনা নদীৰ সৌন্দৰ্যবৰ্ধন আঁচনিৰ বাবে নুৰৰ পৰিয়ালৰ দৰে বহুকেইটা পৰিয়ালে সেই ঠাই এৰি যাবলৈ বাধ্য হৈছিল৷ নুৰৰ পৰিয়ালটো প্ৰথমে মজনু কা টিলালৈ আৰু তাৰ পিছত উত্তৰ-পশ্চিম দিল্লীৰ ভালচৱা জাহাংগীৰপুৰলৈ উঠি আহে, য’ত তেওঁ এতিয়া নিজৰ চাৰিটা সন্তানৰ সৈতে এটা কোঠাত বাস কৰে৷ তেওঁৰ নিৰ্যাতনকাৰী গিৰিয়েকে এতিয়া তেওঁলোকৰ সৈতে নাথাকে৷

নুৰ মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ লোক আৰু তেওঁ জনোৱা মতে এজনী ঘৰুৱা সহায়িকা হিচাপে কাম পোৱাটো তেওঁৰ বাবে অতিশয় কঠিন আছিল৷ “বহুতো মানুহে কৈছিল যে তেওঁলোকে মুছলমান মহিলাক কামত ৰাখিব নিবিচাৰে,” তেওঁ কয়৷ অৱশেষত এজন চিনাকি ব্যক্তিৰ জৰিয়তেহে তেওঁ হাস্পতালখনত এই কামটো পাইছিল৷

এই পইচাখিনি পৰ্যাপ্ত নহয়, কিন্তু নুৰে কয় যে সন্তানক প্ৰয়োজনীয় সকলো বস্তু যোগান ধৰিবলৈ তেওঁ সাধ্যানুসাৰে চেষ্টা কৰে৷ কামৰ পৰা ছুটী পোৱা দিনবোৰত নুৰে কেতিয়াবা তেওঁলোকৰ সৈতে স্মার্টফোনত চিনেমা চায় (কেইমাহমান আগতে তেওঁলোকৰ টিভিটো বেয়া হৈছিল) আৰু তেওঁলোকৰ হাঁহিৰ শব্দই ১২ x ১২ ফুটৰ ঘৰটো মুখৰিত কৰি তোলে৷ “এইবোৰেই মোৰ জীৱনৰ কিছুমান মধুৰতম মুহূর্ত,” নুৰে এইদৰে কয়৷

‘‘মোৰ তিনিগৰাকী ছোৱালীয়েই মোৰ বাবে সৰ্বস্ব৷ মোৰ গোটেই জীৱনটো সিহঁতক কেন্দ্ৰ কৰিয়েই ঘূৰি থাকে,” নূৰৰ ওচৰৰে বাসিন্দা অঞ্জুৱে (নাম সলনি কৰা হৈছে) কয়৷ “মই দিনটোৰ আৰম্ভণিতে সিহঁতৰ বাবে দুপৰীয়াৰ আহাৰ ৰান্ধো আৰু তাৰ পিছত স্কুললৈ পঠিয়াই দিওঁ৷” ছোৱালীকেইজনী স্কুললৈ যোৱাৰ পিছত অঞ্জুৰ হাতত কিছু আজৰি সময় থাকে৷ ‘‘এই বিল্ডিঙতে মোৰ এজনী বান্ধৱী আছে, তাইৰ সৈতে আড্ডাত কেতিয়াবা আমি গিৰিহঁতৰ কথা পাতি হাঁহি-ধেমালি কৰোঁ!” তেওঁ এইদৰে কয়৷ অঞ্জুৱে মাত্ৰ ১৫ বছৰ বয়সতে তেওঁৰ গিৰিয়েকক লগ পাইছিল আৰু প্ৰেমত পৰিছিল৷ তেওঁ ইয়াক “ৱহ আলহাদ উমৰ কা প্যাৰ” (অবুজ বয়সৰ নিস্পাপ প্ৰেম) বুলি অভিহিত কৰে৷ যেতিয়া মাক-দেউতাকে এই কথা গম পালে, তেতিয়া অঞ্জুৱে তেওঁকেই বিয়া কৰাবলৈ জেদ ধৰিছিল৷ “মই কৈছিলোঁ যে যদি আন কাৰোবাক বিয়া কৰাব লাগে, তেন্তে মই মৰি থাকিম৷”

বিয়াৰ পিছত অঞ্জু আৰু তেওঁৰ স্বামীয়ে প্ৰথমে একেলগে সুখেৰে দিনবোৰ কটাইছিল বুলি তেওঁ কয়৷ কিন্তু তাৰ পিছত লাহে লাহে যেন সকলো সলনি হ’বলৈ ধৰিলে৷ “তেওঁ হিংস্ৰ হৈ পৰিছিল৷ মই জানিছিলোঁ যে তেওঁ এজন মদাহী আছিল৷ তেওঁ মোক মাৰ-ধৰ কৰিছিল আৰু কিছু সময়ৰ পিছত মদৰ ওপৰত দোষ জাপি দি ক্ষমা খুজিছিল৷”

ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ লকডাউনৰ সময়ত হিংসাৰ মাত্ৰা আৰু বাঢ়ি গৈছিল৷ সেই সময়ত তেওঁৰ স্বামীয়ে ট্ৰাক চলোৱাৰ কামটো হেৰুৱাইছিল আৰু ড্ৰাগচ্ আসক্ত হৈ পৰিছিল৷ অঞ্জুৱে কয়, “আমি ভাড়াত থাকোঁ আৰু এই ২,০০০ টকা ভাড়াটো দিয়াটো এতিয়া প্ৰায় অসম্ভৱ হৈ পৰিছে৷ আমি যোৱা দুমাহৰ ভাড়া দিয়া নাই৷ মই কামৰ বাবে বাহিৰলৈ ওলাই যোৱাৰ কথা ভাবিছিলোঁ, কিন্তু মই মোৰ ছোৱালীকেইজনীক অকলে এৰি থৈ যাব নোৱাৰোঁ৷ মোৰ ভয় হয় যে দেউতাকে হয়তো সিহঁতকো মাৰ-ধৰ কৰিব৷ তেওঁ ইতিমধ্যেই এবাৰ মোৰ আটাইতকৈ সৰু ছোৱালীজনীক মাৰ-ধৰ কৰিছে৷’’ তেওঁৰ স্বামীয়ে এতিয়া অটো-ৰিক্সা চলায়, যাৰ বাবে তেওঁ দিনটোত ৩৫০ টকাকৈ ভাড়া দিব লাগে।

ৰাষ্ট্ৰীয় মহিলা আয়োগৰ তথ্য অনুসৰি ভাৰতত ৬,০০০ টা ঘৰুৱা হিংসাৰ গোচৰ পঞ্জীয়ন কৰা হৈছে, যাৰ ভিতৰত উত্তৰ প্ৰদেশ (১৫,৭৬২) আৰু দিল্লীত (২,৩৮৭) সৰ্বাধিক গোচৰ ৰুজু হৈছে (২০২৩-২০২৪)৷ ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিয়াল স্বাস্থ্য জৰীপ-৫ ৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ১৮ ৰ পৰা ৪৯ বছৰ বয়সৰ ভিতৰত প্ৰায় ৩১.২ শতাংশ বিবাহিত মহিলাই নিজৰ স্বামীৰ দ্বাৰা ঘৰুৱা হিংসাৰ বলি হয়৷

অঞ্জুৰ অসুস্থ পিতৃ ওচৰতে থাকে আৰু তেওঁ নিজৰ ঘৰখন চম্ভালিবলগীয়া হোৱাৰ উপৰিও মাতৃৰ মৃত্যুৰ পিছত অসুস্থ পিতৃৰো যত্ন ল’বলগীয়া হৈছে৷ “মোৰ এজনী সৰু ভনী আছে যিয়ে ঘৰখন চলায়, সেয়েহে মই মোৰ দেউতাৰ যত্ন ল’ব বিচাৰোঁ আৰু ভনীজনীক সহায় কৰিব বিচাৰোঁ,” তেওঁ এইদৰে কয়৷

“মই মোৰ গিৰিহতক এৰি যাব নোৱাৰোঁ,” অঞ্জুৱে কৈ যায়, “কাৰণ মই নিজেই তেওঁক পচন্দ কৰিছিলোঁ৷’’ তেওঁৰ ভনীয়েকে কেতিয়াবা তেওঁক নিজৰ ঘৰলৈ ঘূৰি আহিবলৈ কয়৷ “‘তুমি এতিয়াও কিয় এই দানৱটোৰ লগত আছা?’— ভনীয়ে মোক সোধে, কিন্তু মই মোৰ দেউতাৰ ওপৰত বোজা হ’ব নিবিচাৰোঁ৷ মেৰী য়েহি কিচমৎ হে, ইছে ঝুঠলা তো নহী সকতি [এয়াই মোৰ ভাগ্য, মই ইয়াৰ পৰা হাত সাৰিব নোৱাৰোঁ]৷’’

অনুবাদ: মনোৰঞ্জন মজুমদাৰ