കോൽഹാപ്പുരിലെ കരിമ്പ് പാടങ്ങളിൽ: ദുരിതത്തിന്റെ വിളവ്

സോമേശ്വർ ഏക്നാഥ് സാൽഗർ കുളിച്ച്, തന്റെ കുടിലിന്റെ മുമ്പിലിരുന്ന് തല ചീവുകയായിരുന്നു, നവംബറിലെആ ഇളംവെയിലിൽ. തീരെ ചെറിയഒരു ഇടവേളയാണത്. രാവിലെ 4 മണിക്ക് തുടങ്ങുന്ന ജോലി 12-13 മണിക്കൂർവരെ നീണ്ടുനിൽക്കും.

സോമേശ്വർ ഒരുകരിമ്പുവെട്ട് തൊഴിലാളിയാണ്. കോൽഹാപ്പുരിലെകരിമ്പ് ഫാക്ടറികളിലേക്ക് തൊഴിൽതേടിയെത്തുന്ന നൂറുകണക്കിന് തൊഴിലാളികളേയും കുടുംബങ്ങളേയും‌പോലെ. കോൽഹാപ്പുർജില്ലയിലെ പാർഗാംവ് ഭാഡോലെയിലെ ഈ വാരണഷുഗർ ഫാക്ടറിയിൽ കുടുംബത്തോടെആളുകൾ കുടിൽ കെട്ടി താമസിക്കുന്നു. അടുത്ത നാലഞ്ച് മാസംഅവർ കരിമ്പ് വെട്ടി അവിടെജീവിക്കും.

മറാത്ത്‌വാഡയിലെബീഡ് പോലെയുള്ള വരൾച്ചബാധിതപ്രദേശങ്ങളിൽനിന്ന് വരുന്നവരാണ് അധികവും. ബീഡ് ജില്ലയിലെ മുംഗിയിൽനിന്നാണ് സോമേശ്വർ ഭാവുവും കുടുംബവുംവരുന്നത്. കരിമ്പ് കൃഷിയുടെ സാന്ദ്രത കൂടുതലുള്ള കോൽഹാപ്പുരിലേക്കുള്ള 650 കിലോമീറ്റർ താണ്ടാൻഅവർ മൂന്ന് ദിവസമെടുത്തു.

“എന്റെഭാര്യ പരിമള, മൂന്ന് ആണ്മക്കൾ - പ്രമോദ്, വിനോദ്, ദശരഥ് – എന്നിവർ എന്നോടൊപ്പം ഇവിടെയുണ്ട്” എന്ന് അയാൾ പറയുന്നു. വീട്ടുസാധനങ്ങൾ ഒരു ട്രാക്ടർ ട്രോളിയിൽകയറ്റി, അതിലാണ് അവർ ഇവിടെയെത്തിയത്. കുടിലിനകത്ത്, ഒരു ഗ്യാസ്സിലിണ്ടറും, കൂട്ടിവെച്ച ധാന്യച്ചാക്കുകളുമുണ്ട്.

‘ഞങ്ങൾവന്നത് തൊഴിൽക്കരാറുകാരന്റെ കൂടെയാണ്. ഒന്നരലക്ഷം രൂപയാണ് ഓരോ ദമ്പതിമാർക്കും മുൻ‌കൂർ നൽകുന്നത്,’ സോമേശ്വർ പാരിയോട് പറയുന്നു. ട്രാക്ടർട്രോളിയുടെ ഡീസലിനും അറ്റകുറ്റപ്പണിയ്ക്കും 25,000 രൂപഇതിനകം അയാൾ ചിലവഴിച്ച് കഴിഞ്ഞു.

“ഞങ്ങൾകരിമ്പ് വെട്ടി, ഇക്കൊല്ലമോ, അടുത്ത കൊല്ലമോ ഈ മുൻകൂർപണം, ഞങ്ങളുടെ ശമ്പളത്തിൽനിന്ന് തിരിച്ചടയ്ക്കും,” അയാൾ പറയുന്നു. “ഞങ്ങൾദിവസവും 12-13 മണിക്കൂർ ജോലിയെടുക്കുന്നുണ്ട്. ആണുങ്ങളുംപെണ്ണുങ്ങളും, രണ്ടുപേരും കരിമ്പ്വെട്ടിൽ, ഇല കളഞ്ഞ്, അവയെട്രോളിയിലിടും,” സോമേശ്വർ ബാഹുവിവരിക്കുന്നു. ഒരു ടണ്ണിന് 273 രൂപയാണ് കരിമ്പുവെട്ടുകാർക്ക് ലഭിക്കുന്നത്.

“അദ്ധ്വാനിച്ചാൽ മാത്രമേ പൈസ വരൂ”.

സോമേശ്വറിന്റെ ഭാര്യപരിമളയുടെ ദിവസത്തിന് ഇതിനേക്കാൾനീളമുണ്ട്. കാരണം, പാടത്തെ പണിക്ക്പുറമേ, വൈദ്യുതിയും, ആവശ്യത്തിന്വെള്ളവും, കക്കൂസും ഇല്ലാത്ത കുടിലിലെകാര്യങ്ങളും അവർക്ക് നോക്കേണ്ടതുണ്ട്. “എന്റെദിവസം രാവിലെ 3 മണിക്ക്തുടങ്ങും. രാത്രി 10 മണിവരെ,” കുടിലിന് പുറത്ത്, വെള്ളംതിളപ്പിക്കുകയായിരുന്ന അവർ പറയുന്നു. ദിവസം മുഴുവൻ നടുവേദനയനുഭവപ്പെടാറുണ്ടെങ്കിലും, ജോലിയിൽനിന്ന്വിട്ടുനിൽക്കാനാവില്ല. “ജോലിയുണ്ടെങ്കിലേ തിന്നാനുണ്ടാവൂ,” അവർ പറയുന്നു.

മഴക്കുറവ് കാരണം, കൃഷി ചെയ്യാനാകാത്തതുകൊണ്ടാണ് സാൽഗർകുടുംബത്തിന് ബീഡിൽനിന്ന് ഇങ്ങോട്ടേക്ക് പോരേണ്ടിവന്നത്.

79 ലക്ഷത്തിലധികം ആളുകൾ (2011-ലെസെൻസസ് പ്രകാരം) മഹാരാഷ്ട്രയിൽപലായനം ചെയ്യാറുണ്ട്. രാജ്യത്തെസംസ്ഥാനങ്ങളിൽ‌വെച്ച് ഏറ്റവുംകൂടുതലാണ് ഇവിടത്തേത്. എല്ലാവർഷവും 8-10 ലക്ഷത്തിനടുത്ത് കുടിയേറ്റത്തൊഴിലാളികൾ കരിമ്പ് പാടത്തേക്ക് പണിയെടുക്കാൻ പോകുന്നു. കടുത്ത തണുപ്പും, വെള്ളം‌പോലുള്ളഅടിസ്ഥാന സൌകര്യങ്ങളുടെ അഭാവവുംസഹിച്ച്.

അവരവിടെ, ടർപോളിനുംമുളയും പ്ലാസ്റ്റിക്കുംകൊണ്ട് കെട്ടിയകുടിലുകളിൽ താമസിക്കുന്നു. അതിലേക്ക്അവർ മാസത്തിൽ 1,000 രൂപയുംവാടക കൊടുക്കുന്നുണ്ട്. അഞ്ചുപേരുള്ളഒരു കുടുംബത്തിന് തിങ്ങിഞെരുങ്ങി വേണം അതിൽ കഴിയാൻ.

തൊട്ടടുത്തുള്ള കുടിലിൽ, മാരുതി കേന്ദ്രെയും ഭാര്യസിന്ധുവുമാണുള്ളത്. ബീഡ് ജില്ലയിലെപരളി ബ്ലോക്കിലെ വാക്കയിൽനിന്നാണ് അവർ വരുന്നത്. ആറ്വയസ്സിന് താഴെയുള്ള നാല്കുട്ടികളും – പായൽ, പ്രേം, റാണി, ബാലാജി – അവരോടൊപ്പം വന്നിട്ടുണ്ട്.

"ഗ്രാമത്തിൽ ഞങ്ങൾക്ക് നാലേക്കർ ഭൂമിയുണ്ട്. ബജ്രയും പരുത്തിയും അതിൽനിന്ന് കിട്ടും. വീട്ടാവശ്യത്തിന് അത് മതിയാകും,” സിന്ധു പറയുന്നു. സോമേശ്വറിന്റെ കുടുംബത്തെപ്പോലെ, ഇവരും, മാരുതിയും സിന്ധുവും വഞ്ജാരി വിഭാഗക്കാരാണ്. സംസ്ഥാനത്ത്, നാടോടിഗോത്ര പട്ടികയിലുൾപ്പെട്ടവരാണ് അവർ. “ഞങ്ങൾ ഒരുകരാറുകാരന്റെ കൂടെയാണ് വന്നത്. അയാളിൽനിന്ന്നാല് ലക്ഷം രൂപയാണ് മുൻ‌കൂറായിഞങ്ങൾ വാങ്ങിയത്,” സിന്ധുപറയുന്നു. ഈ വർഷം എന്തായാലുംഅത് തിരിച്ചടയ്ക്കാൻ പറ്റില്ലെന്ന്അവർക്കറിയാം. “കടത്തിന്റെ ചക്രത്തിൽ‌പ്പെട്ടിരിക്കുകയാണ് ഞങ്ങൾ,” പണക്കാരനായ കരാറുകാരനോടുള്ള ദേഷ്യം മറച്ചുവെക്കാതെ അവർപറയുന്നു.

ആറ് വയസ്സുള്ളപായൽ കുടിലിന്റെ മുമ്പിലുള്ളമുറ്റമടിക്കുകയായിരുന്നു. സിർസാലയിലെ യശ്‌രാജ്പബ്ലിക് സ്കൂളിന്റെ യൂണിഫോമായിരുന്നു അവളുടെ വേഷം. “ഞാൻസ്കൂൾ വിട്ടു,” അവൾപറയുന്നു. ഗ്രാമത്തിൽ ആരുംനോക്കാനില്ലാത്തതിനാൽ, അച്ഛനമ്മമാരോടൊപ്പം ഇങ്ങോട്ട്പോന്നതായിരുന്നു അവൾ. ഗ്രാമത്തിൽസർക്കാർ സ്കൂളൊന്നും ഇല്ലാത്തതിനാൽരണ്ട് കുട്ടികളെ സ്വകാര്യസ്കൂളിൽ ചേർത്തു എന്ന് അച്ഛൻമാരുതി പറയുന്നു. “രണ്ട്കുട്ടികൾക്കുംകൂടി 40,000 രൂപഫീസായി.”

“സ്കൂളിൽഅവർ ഞങ്ങളെ കവിതകൾ പഠിപ്പിക്കും. ചോക്ലേറ്റും കേക്കും തരും,” സ്കൂളിനെക്കുറിച്ചുള്ള നല്ല ഓർമ്മകൾപായൽ പങ്കുവെച്ചു. എന്നാൽ, എല്ലാ കൊല്ലവും ആറ് മാസംനാടുവിട്ട് പോകേണ്ടിവരുന്നത്, പ്രൈമറിവിദ്യാഭ്യാസം (1 മുതൽ 4 വരെയുള്ളക്ലാസ്) പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനുപോലും വെല്ലുവിളിയാവുന്നുണ്ട്.

മറാത്ത്‌വാഡയിലെവരൾച്ചാ പ്രദേശങ്ങളിൽനിന്നും അയൽ‌പ്രദേശങ്ങളിൽനിന്നും തൊഴിലന്വേഷിച്ച് വന്നവരാണ് ഈകുടുംബങ്ങളിലധികവും. അച്ഛനമ്മമാരുടെ കൂടെപോരേണ്ടിവരുന്നതുകൊണ്ട് ഈ കുട്ടികൾസ്കൂളിൽനിന്ന് പുറത്താവുന്നു.

വിളനഷ്ടവും പൂർവ്വികമായ ഭൂമിയിലുള്ള സമ്മർദ്ദവുംമൂലം കേജ് ബ്ലോക്കിലുള്ള തർനാലിയിലെബണ്ടു ബംഗറിനെപ്പോലെയുള്ള ചെറുകിടകർഷകർക്ക് മറ്റ് മാർഗ്ഗങ്ങളില്ല. ചെറിയമകളോടൊപ്പം മരത്തിന്റെ ചുവട്ടിലിരുന്നുകൊണ്ട് ബണ്ടു പറയുന്നു, “ഞങ്ങൾഒരു കൂട്ടുകുടുംബമാണ്. അഞ്ചേക്കർഭൂമിയാണ് എല്ലാവർക്കുംകൂടിയുള്ളത്. ബജ്രയുടെഒരു വിളവ് മാത്രമേ കിട്ടുന്നുള്ളു. അതിൽനിന്ന് കൃഷിക്ക് ചിലവായപൈസപോലും ലഭിക്കുന്നില്ല.”

മിക്ക കുടുംബങ്ങളും 500 രൂപ ദിവസക്കൂലിക്ക് നിർമ്മാണസൈറ്റുകളിലാണ് ജോലിയെടുക്കുന്നത്. “ജോലിചെയ്താലേ അടുപ്പ് പുകയൂ,” ബണ്ടുപറയുന്നു.

കോൽഹാപ്പുരിലെ പഞ്ചസാരഫാക്ടറിയിൽ “ഞങ്ങൾ രാവിലെ 4 മണിക്ക്ജോലിയാരംഭിക്കും. ബാക്കിവന്ന ഭക്രിയൊക്കെകഴിച്ച് ജോലി തുടങ്ങും. നിശ്ചിതസമയമൊന്നുമില്ല,” അയാൾ പറയുന്നു. “കരിമ്പുകെട്ടുകൾ ട്രോളിയിലിടുന്നത് അദ്ധ്വാനമുള്ളപണിയാണ്. റാമ്പിലെ പടികൾ ഒരേപോലെയല്ല. ഇത് ചെയ്യുമ്പോൾ എന്റെഅമ്മയ്ക്ക് വലിയ പരിക്ക് പറ്റി,” അയാൾ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു.

പക്ഷേ ബണ്ടുവിനുംഭാര്യയ്ക്കും, മറ്റ് രണ്ട്ദമ്പതിമാരോടൊപ്പം, ഒരുമിച്ചെടുത്ത ഏഴ്ലക്ഷം രൂപ തിരിച്ചടയ്ക്കേണ്ടതുണ്ട്. അതിനാൽമറ്റ് മാർഗ്ഗങ്ങളില്ല. “തിരിച്ചടയ്ക്കാൻ പറ്റിയില്ലെങ്കിൽ, പലിശക്കാരൻ എണ്ണാൻതുടങ്ങും.” കടം തിരിച്ചടയ്ക്കാൻ പറ്റിയില്ലെങ്കിൽ അത് അടുത്ത കൊല്ലത്തേക്ക്നീക്കിവെക്കും. അപ്പോൾ പലിശവർദ്ധിച്ച് കൂടുതൽ വലിയ കെണിയിലകപ്പെടും. മാസാമാസം 3 മുതൽ 5 ശതമാനം‌വരെയാണ്പലിശക്കാർ പലിശ കണക്കാക്കുന്നത്. വർഷത്തിൽഅത് 36 മുതൽ 60 ശതമാനം‌വരെഎത്തും. പക്ഷേ വേറെ വഴിയില്ലാത്തതിനാൽ വീണ്ടും അവരുടെയടുത്തേക്ക് പോകേണ്ടിവരുന്നുവ്ന്ന് ബണ്ടു പറയുന്നു.

വൈകുന്നേരമായതോടെ അന്തരീക്ഷത്തിൽ തണുപ്പ് പടർന്നു. എന്നാലും, കുട്ടികൾ പണിയിലായിരുന്നു. കന്നുകാലിത്തീറ്റയായി ഉപയോഗിക്കാവുന്ന കരിമ്പിൻ‌ചണ്ടികൾവെട്ടുകയായിരുന്നു അവർ

“ഞാൻ അഞ്ചിലാണ്, വിജയ് മൂന്നാം ക്ലാസ്സിലും,” അജയ് എന്നോട് പറയുന്നു. ഇരുവരും തർനാലിയിലെ അഹില്യാദേവി ആശ്രം സ്കൂളിലാണ്. “ഈ വർഷം ഞാൻ സ്കൂളിൽ പോയിട്ടില്ല,” അവൻ പറയുന്നു. “സ്കൂളിലെ ടീച്ചർമാർ എന്നെ അടുത്ത ക്ലാസ്സിലേക്ക് അയയ്ക്കും. എനിക്ക് വായിക്കാനും 10 വരെയുള്ള പെരുക്കപ്പട്ടിക എണ്ണാനും അറിയാം.” വിജയ്ക്ക് 11-ന്റെ പെരുക്കപ്പട്ടിക മാത്രമേ അറിയൂ എന്നതിനാൽ അത്ര ഭാഗ്യമുണ്ടാവുമെന്ന് അജയിന് തോന്നുന്നില്ല. “അവൻ 4-ആം ക്ലാസ്സിലെത്തില്ല.”

“ഞങ്ങളുടെ സ്കൂൾ ഒരു വലിയ ബംഗ്ലാവാണ്. ദിവസവും നാല് നേരം ഭക്ഷണം തരും പുസ്തകങ്ങളും നോട്ടുബുക്കുകളും കിട്ടും,” വിജയ് പറയുന്നു. അജയുടെ സഹോദരി സ്വാതി 7-ആം ക്ലാസ്സിലാണെങ്കിലും അവൾ സ്കൂളിൽ പോവുന്നില്ല. “അവൾ ഞങ്ങളോടൊപ്പം ജോലിസ്ഥലത്ത് വന്നു,” വിജയ് പറയുന്നു. ഞങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണം കേട്ട് ഇരിക്കുകയായിരുന്നു ബണ്ടു. “ഞങ്ങളെന്താണ് വേണ്ടത്? കരിമ്പ് വെട്ടി, കുടുംബത്തിനെ ഊട്ടണോ, അതോ, സ്കൂളിനുവേണ്ടി പൈസ ചിലവാക്കണോ? ഞങ്ങളുടെ കുടുംബത്തിലെ മൂന്ന് തലമുറകൾ കരിമ്പ് വെട്ടിയാണ് ജീവിച്ചത്. സർക്കാർ ഞങ്ങളുടെ കഷ്ടപ്പാടുകൾ മനസ്സിലാക്കണം.”

ഏറ്റവുമധികം അനുഭവിക്കുന്നത് ആദിവാസിത്തൊഴിലാളികളാണ്. അവർക്ക് വായിക്കാനും അറിയില്ല. സാമ്പത്തികമായ സാക്ഷരതയുമില്ല. അവർക്ക് ഗ്രാ‍മത്തിൽ സ്വന്തമായി ഭൂമിയൊന്നുമില്ല. മറ്റുള്ളവരുടെ പാടത്ത് കള പറിക്കുന്ന ജോലിയാണ് അവരുടെ മുഖ്യ ആശ്രയം.

വളരെ സംശയിച്ച് സംശയിച്ചാണ് ഒടുവിൽ കുടിയേറ്റത്തൊഴിലാളിയായ കമലേഷ് റാംസിംഗ് റാവോത്തഡെ ഈ റിപ്പോർട്ടറോട് സംസാരിക്കാൻ തയ്യാറായത്. “ഞങ്ങൾ ജൽഗാംവിലെ ചോപ്ഡ താലൂക്കിൽനിന്നുള്ളവരാണ്. എന്നാൽ ജോലി തേടി ഞാൻ നാസിക്കിലേക്ക് പോയി. ഗ്രാമത്തിലെ ഭൂമിയിൽ വനംവകുപ്പ് വളർത്തുന്ന നഴ്സറികളിൽ മാത്രമേ ഞങ്ങൾക്ക് ജോലിയുള്ളു,” 32 വയസ്സുള്ള ആ പാവ്‌ര ആദിവാസി പറയുന്നു. എട്ടുമണിക്കൂർ ജോലിക്ക് സ്ത്രീകൾക്കും പുരുഷന്മാർക്കും 130 രൂപയാണ് കൂലിയെന്നും അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു.

അങ്ങിനെ കമലേഷും കുടുംബവും കരാറുകാരന്റെ കൂടെ പണിസ്ഥലത്തെത്തി കുടിൽ കെട്ടി. “ഒരു ഹാൻഡ്‌പമ്പ് മാത്രമേയുള്ളു. വൈദ്യുതിയില്ല,” അയാൾ പറയുന്നു. കമലേഷും ഭാര്യയും മറ്റൊരു ദമ്പതിമാരും ഒരു ലക്ഷം രൂപ ജോലിക്ക് മുൻകൂറായി വാങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. വിളവെടുത്ത കരിമ്പ് രണ്ടോ മൂന്നോ ട്രോളികളിൽ കയറ്റാൻ ദിവസത്തിൽ അവർ 14 മുതൽ 16 മണിക്കൂർവരെ എടുക്കും.

തങ്ങളുടെ വേതനം എങ്ങിനെയാണ് കണക്ക് കൂട്ടുന്നതെന്നോ, വാങ്ങിയ അഡ്വാൻസിൽനിന്ന് തട്ടിക്കിഴിക്കുന്നതെന്നോ കമലേഷിനും അയാളുടെ കൂട്ടത്തിലുള്ളവർക്കും അറിയില്ല. “യജമാനനോട് ചോദിച്ചാൽ അയാൾ പറയുക, ‘നിങ്ങൾ പണം കടം വാങ്ങിയില്ലേ. നിങ്ങളുടെ ജോലി ചെയ്താൽ മതി’ എന്നായിരിക്കും.” കമലേഷിന്റെ ഭാര്യ ഗർഭിണിയാണ്. പക്ഷേ അവർക്കും കരിമ്പിൻ‌പാടത്ത് ജോലിയെടുത്തേ മതിയാവൂ. വായ്പ വാങ്ങിയതിനാൽ.

എന്തോ കാര്യത്തിന് വാശി പിടിച്ച് കരയുന്ന മകൻ പവനെ കമലേഷ് വിളിക്കുന്നു, “വാ, ഇങ്ങോട്ട് വാ,” അവൻ സ്കൂളിൽ പോവുന്നില്ല. “ഞങ്ങളൊക്കെ കൂലിത്തൊഴിലാളികളാണ്. ആരും സ്കൂളൊന്നും ശ്രദ്ധിക്കാറില്ല. ഞങ്ങളുടെ സമുദായത്തിലെ മിക്കവരും എഴുത്തും വായനയും അറിയാത്തവരാണ്.” ആദിവാസി കുടുംബങ്ങൾ അഹിരാണി ഭാഷയാണ് സംസാരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ സ്കൂളിലെ പഠനമാധ്യമം മറാത്തിയാണ്. “അതും ഒരു പ്രശ്നമാണ്. കാരണം, ആർക്കും അത് മനസ്സിലാവില്ല,” കമലേഷ് പറയുന്നു.

കുട്ടികളുടെ പഠനം മുടങ്ങുന്നതോർത്ത് അദ്ദേഹത്തിന് വിഷമമുണ്ട്. എന്നാൽ, എന്തോ ആലോചിച്ചതിനുശേഷം, ഒന്ന് നിർത്തി, ഇത്രയും പറഞ്ഞു, “ഞങ്ങളുടെ ഗ്രാമത്തിലും സ്ഥിതി ഇതുതന്നെയാണ്. സ്വന്തമായി ഭൂമിയുള്ളവരുടെ കുട്ടികൾ മാത്രമേ സ്കൂളിൽ പോകുന്നുള്ളു.”

“സന്തോഷമായാലും സങ്കടമായാലും, ഞങ്ങൾക്ക് ജോലി ചെയ്തേ മതിയാകൂ. ജോലി, ജോലി, ജോലി. പഞ്ചസാര ഫാക്ടറി അടയ്ക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഞങ്ങൾക്ക് തിരിച്ചുപോകാനാവില്ല,” കമലേഷ് പറയുന്നു.

“ഇത് അടിമപ്പണിയാണ്.”

ഈ കഥ മറാത്തിയിലാണ് ആദ്യം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടത്

പരിഭാഷ: രാജീവ് ചേലനാട്ട്