ଡୁଆର୍ସର ବହି ଘର

“ଦିଦି, ଆମେ କ’ଣ ବାସ୍ତବରେ ଏଠାରେ ଆମ ନିଜ ଭାଷା ପଢ଼ିପାରିବା?” ହାତରେ ଏକ କୁଡ଼ୁଖ ପୁସ୍ତକ ଧରି ୧୫ ବର୍ଷୀୟ ଅଂଶ ଓରାଓଁ ମୋତେ ପଚାରିଲା ।

ଆମେ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ଜଲପାଇଗୁଡ଼ି ଜିଲ୍ଲାରେ ଥିବା ଚା' ବଗିଚା ଶ୍ରମିକଙ୍କ ପିଲାମାନେ ପଢୁଥିବା ଏକ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛୁ ।ଅଂଶ’ର ବାପାମା' ଏବଂ ମୋର ବାପାମା' କାମ କରୁଥିବା ବଗିଚାଟି ଲିସ୍‌ ନଦୀକୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ।

ଏଠାରେ ଥିବା ଅଧିକାଂଶ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ପରି, ଆମ ପରିବାରଗୁଡ଼ିକ ଓରାଓଁ ଜନଜାତିର ଅଟନ୍ତି । ଆମ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନେ ଚାରି ପିଢ଼ି ପୂର୍ବରୁ ଛୋଟନାଗପୁର ମାଳ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଆସିଥିଲେ - ଯାହାକି ବର୍ତ୍ତମାନ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ରାଞ୍ଚି, ଗୁମଲା ଏବଂ ସିମଡ଼େଗା ଜିଲ୍ଲା ଭାବେ ପରିଚିତ । ଘରେ ଆମେ ଏବେ ବି ଆମ ସମୁଦାୟର ଭାଷା କୁଡ଼ୁଖ କହୁ, କିନ୍ତୁ ବାହାରେ ଆମେ ହିନ୍ଦୀ ଓ ବଙ୍ଗଳା ଭାଷା କହିଥାଉ ।ତେଣୁ, ଅଂଶ ଆମ ମାତୃଭାଷାରେ ଲେଖା ଯାଇଥିବା କୌଣସି ପୁସ୍ତକ କେବେ ଦେଖିନାହିଁ ।

ମୁଁ ଏହିଠାରେ, ଲିସ୍‌ ନଦୀ ଚା' ବଗିଚା ଭିତରେ ଥିବା ପତିବାରିରେ ବଢ଼ିଛି । ଜନଗଣନା ହ୍ୟାଣ୍ଡବୁକ୍ ଏହି ନାମକୁ 'Lishriver' ବୋଲି ବନାନ କରେ, କିନ୍ତୁ ଗ୍ରାମବାସୀ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରଶାସନ 'Leesh River' ବନାନ ବ୍ୟବହାର କରୁଛି ।

ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ଆପଣ ଦେଖିପାରିବେ ଯେ ମହିଳାମାନେ ଚା'ପତ୍ର ତୋଳିବା ପାଇଁ ଟୋକେଇ ଧରି ଯାଉଛନ୍ତି, ପୁରୁଷମାନେ କାରଖାନାକୁ ଚାଲି ଚାଲି ଯାଉଛନ୍ତି ଏବଂ ପିଲାମାନେ ସେମାନଙ୍କର ପୁରୁଣା ନୀଳ-ଧଳା ୟୁନିଫର୍ମ ପିନ୍ଧି ସ୍କୁଲ୍ ଯାଉଛନ୍ତି ।

ମୋ ବାପା-ମା' ବଗିଚାରେ କାମ କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଋତୁ ଅନୁଯାୟୀ କାମ ବଦଳିଥାଏ – ଚା'ପତ୍ର ତୋଳିବା, ବୁଦା କାଣ୍ଟଛାଣ୍ଟ କରିବା, ଉର୍ବରକ ସିଞ୍ଚନ କରିବା କିମ୍ବା ଅନାବନା ଗଛ ସଫା କରିବା । ଆଠଘଣ୍ଟା କାମ ପାଇଁ ଦୈନିକ ମଜୁରି ପ୍ରାୟ ୨୫୦ ଟଙ୍କା। ମୋ ବାପା ଜଣେ ସର୍ଦ୍ଦାର ବା ସୁପରଭାଇଜର ଭାବେ କାମ କରୁଛନ୍ତି ।

ସାନ ପିଲାମାନେ ପତିବାରି ସରକାରୀ ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପାଠ ପଢ଼ନ୍ତି – ୧ମ ଶ୍ରେଣୀରୁ ୫ମ ଶ୍ରେଣୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ।ଉଚ୍ଚବିଦ୍ୟାଳୟଟି ସେହି ପରିସରରେ ହିଁ ରହିଛି ।

୨୦୨୪ ମସିହା ନଭେମ୍ବର ୩୦ ତାରିଖରେ, ମୁଁ ବିଦ୍ୟାଳୟର ଏକ ଖାଲି କୋଠରିରେ ଏକ ପାଠାଗାର ଆରମ୍ଭ କଲି । ଏହା ଦିନକୁ ଦୁଇ ଥର, ସକାଳ ୯ଟାରୁ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ୧୨ଟା ଏବଂ ଅପରାହ୍ଣ ୩ଟାରୁ ସନ୍ଧ୍ୟା ୬ଟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖୋଲା ରହୁଛି ।

ପ୍ରଥମ ଦିନ, ମୁଁ ହିନ୍ଦୀରେ 'ଦାଦାଜୀ କା ଛାତା' ନାମକ ଏକ ଗଳ୍ପ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ପଢ଼ିଲି । ଏଥିରେ ବର୍ଷାରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ବ୍ୟତୀତ ଜେଜେବାପାଙ୍କ ଛତାର ଅନେକ ବ୍ୟବହାର ବିଷୟରେ କୁହାଯାଇଥିଲା - ଯେପରିକି ଫଳ ତୋଳିବା । ଏହାର ନୈତିକ ଶିକ୍ଷା ହେଉଛି ଯେ ଯଦି ବୁଦ୍ଧିମତା ସହିତ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, ତାହାହେଲେ ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁ ଅନେକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବ। ଶେଷରେ, ମୁଁ ପଚାରିଲି, “ତୁମେ କ’ଣ ଶିଖିଲ?” ଗୋଟିଏ ଛୋଟଝିଅ ଏକ ଛବିକୁ ଦେଖାଇ ଚିତ୍କାର କରି କହିଲା, “ମାଙ୍କଡ଼ଟି ଶିକ୍ଷକଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ ମଜାଳିଆ!” କୋଠରିରେ ଥିବା ସମସ୍ତେ ଠୋ ଠୋ ହୋଇ ହସିଲେ । ସେହି ହସରେ ହିଁ ପାଠାଗାରଟି ପ୍ରାଣବନ୍ତ ହୋଇ ଉଠିଲା ।

ପଶ୍ଚିମ ଡୁଆର୍ସରେ ଥିବା ଲିସ୍‌ ନଦୀ ଉତ୍ତର ବଙ୍ଗରେ ପ୍ରଥମେ ଲଗାଯାଇଥିଵା ବଗିଚାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ।ପତିଵାରି ହେଉଛି ଏହାର ତିନୋଟି ବିଭାଗ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ – ଲିସ୍‌ ଏବଂ ହୋପ୍ ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟି ।ଏହି ଚା' ବଗିଚା ଯେଉଁ ନଦୀରୁ ନିଜର ନାମ ପାଇଛି, ତାହା କଲିମପଙ୍ଗ ଜିଲ୍ଲାରୁ ବାହାରି ତିନିଟି ଗ୍ରାମ ଦେଇ ପ୍ରବାହିତ ହେବା ପରେ ତିସ୍ତା ନଦୀରେ ମିଶିଯାଏ ।

ଚା' ବଗିଚାରେ ଦିନ ଶୀଘ୍ର ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ । ମହିଳାମାନେ ପ୍ରାୟ ଭୋର୍‌ ୪.୩୦ ସମୟରେ ଉଠନ୍ତି, ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି, ପ୍ରାୟତଃ ଲୁଣ ସହିତ ଭାତ କିମ୍ବା ରୁଟି ଏବଂ ଯଦି ଉପଲବ୍ଧ ଥାଏ ତାହାହେଲେ କୌଣସି ପରିବା ରୋଷେଇ କରିଥାନ୍ତି, ଏବଂ କାମକୁ ବାହାରି ଯାଆନ୍ତି । ସକାଳ ୬ଟା ସୁଦ୍ଧା, ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ଦଳ ନିଜ ନିଜ କାନ୍ଧରେ ଝୋଲା (କପଡ଼ା ବ୍ୟାଗ୍) ବାନ୍ଧି ଚା' ବୁଦା ଆଡ଼କୁ ଚାଲି ଚାଲି ଯାଉଥିବାର ଦେଖାଯାଏ ।

ବିଦ୍ୟାଳୟ ସକାଳ ୧୦ଟାରେ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବାରୁ ପିଲାମାନେ ନିଜେ ନିଜେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନେ ଯିବା ପୂର୍ବରୁ ଘରର କାମ ମଧ୍ୟ କରିଥାନ୍ତି ।ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରକୁ ପାଣିର ସୁବିଧା ନାହିଁ ଏବଂ ପଡ଼ୋଶୀଙ୍କ ଘରୁ କିମ୍ବା ସାମୂହିକ ହାତପମ୍ପରୁ ପାଣି ସଂଗ୍ରହ କରିବାର ଦାୟିତ୍ୱ ପିଲାମାନଙ୍କ ଉପରେ ରହିଥାଏ ।

କିଛି ପିଲା କେବଳ ମଧ୍ୟାହ୍ନଭୋଜନ ପାଇଁ ବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ଆସନ୍ତି । ଅନେକ ଅଷ୍ଟମଶ୍ରେଣୀ ପରେ ପାଠପଢ଼ା ଛାଡ଼ି ଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ଅଧିକାଂଶ ଦ୍ୱାଦଶ ଶ୍ରେଣୀରୁ ଅଧିକ ପଢ଼ନ୍ତି ନାହିଁ ।ସେମାନେ ଚା' ବଗିଚାରେ ଚାକିରି କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଦିନମଜୁରିଆ ଭାବେ ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟକୁ କାମ କରିବାକୁ ଚାଲିଯାଆନ୍ତି ।ବହୁତ କମ୍ ପିଲା କଲେଜ ଯାଆନ୍ତି ।

ମୁଁ ଦାର୍ଜିଲିଂ ଜିଲ୍ଲାର ଗୟାଗଙ୍ଗାସ୍ଥିତ ସେଣ୍ଟ ମେରୀ ବାଳିକା ଉଚ୍ଚମାଧ୍ୟମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପାଠ ପଢ଼ିଥିଲି ।ମୋ ମା' ମତେ ସେଠାରେ ସ୍କୁଲ ଯିବା ପାଇଁ ୭୨ କିଲୋମିଟର ଦୂର ହଂସକ୍ୱା ଚା' ବଗିଚାରେ ରହୁଥିବା ମୋ ଜେଜେମା'ଙ୍କ ସହ ରହିବାକୁ ପଠାଇଥିଲେ । ଆମ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଉପଯୁକ୍ତ ଶ୍ରେଣୀଗୃହ, ତାଲିମପ୍ରାପ୍ତ ଶିକ୍ଷକ ଏବଂ ଏକ ପାଠାଗାର ଥିଲା ।କିନ୍ତୁ ଦହାର, ଯାହା ଏକ ସଂଗଠନ ଏବଂ ଚା' ବଗିଚା ସମୁଦାୟର ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରବେଶିକା ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ, ତାହା ସହିତ ସପ୍ତାହକୁ ତିନିଥର ହେଉଥିବା ଗୋଷ୍ଠୀ ଅଧ୍ୟୟନ ସମୟରେ ମୁଁ ପ୍ରକୃତରେ ପୁସ୍ତକ ସହ ଯୋଡ଼ି ହେବା ଆରମ୍ଭ କଲି ।

କଲେଜ ଯିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ ଥିବାରୁ, ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୧ରେ ମୁଁ ମୋର ଖର୍ଚ୍ଚ ତୁଲାଇବା ପାଇଁ ବଗିଚାର ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଟ୍ୟୁସନ୍ ଦେବା ଆରମ୍ଭ କଲି ।ଅନେକ ଠିକ୍ ଭାବରେ ପଢ଼ି କିମ୍ବା ଲେଖି ପାରୁନଥିଲେ । ଜୁଲାଇ ୨୦୨୩ରେ, ମୁଁ ଅଜିମ୍ ପ୍ରେମଜୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଡେଭେଲପମେଣ୍ଟ ଷ୍ଟଡିଜ୍‌ରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଶିକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ବାଙ୍ଗାଲୋର ଅଭିମୁଖେ ଯାତ୍ରା କଲି ।

ମୁଁ ଏକ ଗୋଷ୍ଠୀ ପାଠାଗାର ଖୋଲିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲି ।କେବଳ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ପଢ଼ିବା, ଗପ ଏବଂ ଖୁସି ପାଇଁ ।ମୁଁ ଚାହୁଁଥିଲି ଯେ ପିଲାମାନେ ପୁସ୍ତକକୁ ଭଲପାଆନ୍ତୁ, ଡରନ୍ତୁ ନାହିଁ ।

ବିଦ୍ୟାଳୟ ପରିସରରେ, ଯାହା ଵିଷୟରେ ଆଲୋଚନା ଚାଲିଛି, ଗୋଟିଏ କୋଠରି ଥିଲା ଯାହା ବର୍ତ୍ତମାନର ବିଲ୍ଡିଂ ନିର୍ମାଣ ହେବା ଦିନଠାରୁ ବ୍ୟବହାର ହେଉନଥିଲା ।ପ୍ରଧାନଶିକ୍ଷକ, ସାଜନ ମୋକ୍ତାନ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସହାୟକ ଥିଲେ । ସେ କହିଲେ, “ହଁ, କୋଠରିଟି ନିଅନ୍ତୁ ।ଯଦି ଏହା ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ତେବେ ଏହା ଭଲ ।” ତା’ପରେ ମୁଁ ଦୁଇଜଣ ପଞ୍ଚାୟତ ସଦସ୍ୟଙ୍କୁ ଭେଟିଲି, ଯେଉଁମାନେ ଧ୍ୟାନର ସହ ମୋ କଥା ଶୁଣିଲେ ଏବଂ କହିଲେ, “ଆପଣଙ୍କୁ ଆମର ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମର୍ଥନ ରହିଛି ।” ସେମାନଙ୍କର ଉତ୍ସାହ ବୃହତ୍ତର ସମୁଦାୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପାଠାଗାରକୁ ଵୈଧତା ପ୍ରଦାନ କଲା ।

କୋଠରିଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅପରିଷ୍କାର ଥିଲା, ଭିତରେ ମଦ ବୋତଲ ଓ ଗ୍ଲାସ୍ ସବୁ ପଡ଼ିଥିଲା ।ବାହାର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା ସ୍ଥାନଟି ଘାସ ଏବଂ ଅନାବନା ଲତା ବଢ଼ି ଯାଇଥିଲା ।ଆମେ ସଫା କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲୁ । ଗାଁର ପୁଅ ଓ ଝିଅମାନେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଆସିଲେ । ଦୁଇ ସପ୍ତାହ ଧରି ଆମେ ଓଳାଇଲୁ, ଧୋଇଲୁ, ରଙ୍ଗ ଦେଲୁ, ବାଉଁଶ ବାଡ଼ ତିଆରି କଲୁ ଏବଂ ଆଲମାରି ଲଗାଇଲୁ ।

ସେହି ବାଟ ଦେଇ ଯାଉଥିବା ଜଣେ ଲୋକ ପଚାରିଲେ, "ଆପଣମାନେ ଏଠାରେ କ’ଣ ତିଆରି କରୁଛନ୍ତି?" ମୁଁ କହିଲି, "ଗୋଟିଏ ପାଠାଗାର ।" ସେ ହସିଦେଇ କହିଲେ, "କିଏ ପଢ଼ିବାକୁ ଆସିବ?"

ମୁଁ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଗୋଦାମକୁ ଯାଇଥିଲି, ଯେତେବେଳେ ଶ୍ରମିକମାନେ ଚା’ ପତ୍ର ଧରି ଫେରନ୍ତି । ଏହା ଥିଲା ଏକ ଖୋଲା ଓ ବ୍ୟସ୍ତ ସ୍ଥାନ, ଯେଉଁ ସ୍ଥାନର ଚାରିଆଡ଼େ ସତେଜ ଚା’ ପତ୍ରର ବାସ୍ନା ଏବଂ କୋଳାହଳ ଥିଲା ।ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକ ପାଠାଗାରର ଅବଧାରଣା ଏବଂ ଏହା ସେମାନଙ୍କ ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେ ବିଷୟରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କଲି ।

ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସକାରାତ୍ମକ ଥିଲା ।ଜଣେ ମହିଳା କହିଲେ, “ଯଦି ମୋ ଝିଅକୁ ସ୍କୁଲ୍ ପରେ ପଢ଼ିବା ପାଇଁ ଏକ ସ୍ଥାନ ମିଳୁଛି, ତାହାହେଲେ ମୁଁ ଖୁସି ହେବି ।” ଜଣେ ପୁରୁଷ ପଚାରିଲେ, “ଆପଣ ଚାଲିଗଲେ ଏହାକୁ କିଏ ଚଳାଇବ?” ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଥଟ୍ଟା କରି କହିଲେ, “ଯଦି ଆପଣ ପୁସ୍ତକ ଆଣିବେ, ତେବେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଚୌକି ଦେବି ।” ଲୋକମାନେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ । କିଏ କଏନ୍ ତ କିଏ ୨୦ ଟଙ୍କା କିମ୍ବା ୧୦୦ ଟଙ୍କା, ସେମାନଙ୍କର ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଦେଇଥିଲେ ।ଆମେ ପ୍ରାୟ ୬,୦୦୦ ଟଙ୍କା ସଂଗ୍ରହ କଲୁ । କିଛି ଲୋକ ପୁରୁଣା ବହି ଦେଲେ ଏବଂ କିଛି ଲୋକ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସେମାନଙ୍କର ସମୟ ଦେଲେ ।

ଆଲମାରିଗୁଡ଼ିକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ପାଇଁ, ମୁଁ ଅନେକ ନାଗରିକ ସମାଜ ସଂଗଠନକୁ ଚିଠି ଲେଖିଲି । କିଛି ସଂଗଠନ କିଛି କିଛି ପୁସ୍ତକ ପଠାଇଲେ । ଜଣେ ସ୍ଥାନୀୟ ଯୁବକ, ଜ୍ୟାକ୍ରିୟାସ୍ ବାରା, ପୁସ୍ତକ, ମୁକ୍ତ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ ସରକାରୀ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିବା ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ ସମ୍ବଳ ଦାନ କଲେ ।ମୋର ସ୍କୁଲ ବେଳର ନିଜସ୍ୱ ପୁସ୍ତକ ମଧ୍ୟ ଥିଲା । ଆମ ପାଖରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ହିନ୍ଦୀ, ବଙ୍ଗଳା, ଇଂରାଜୀ ଏବଂ କୁଡ଼ୁଖ୍‌ ଭାଷାର ପୁସ୍ତକ ରହିଛି ।

ଯେତେବେଳେ ଅଂଶ କୁଡ଼ୁଖ୍ ପୁସ୍ତକ ଦେଖିଲା, ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ପଚାରିଲା, “ଦିଦି, ଆମ ନିଜ ଭାଷାର ପୁସ୍ତକ ଲାଇବ୍ରେରୀରେ?”

କୁଡ଼ୁଖ୍, ଏକ ଉତ୍ତର ଦ୍ରାବିଡ଼ୀୟ ଭାଷା ଅଟେ, ଯାହା ଓରାଓଁ ସମୁଦାୟର ସଂସ୍କୃତି, ଲୋକଗୀତ ଏବଂ ରୀତିନୀତି ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଏକ ମୌଖିକ ପରମ୍ପରା ଏହା ବର୍ତ୍ତମାନ ଲିଖିତ ରୂପରେ ମଧ୍ୟ ରହିଛି ।ଭାରତରେ ୨୦ ଲକ୍ଷରୁ କମ୍ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୁହାଯାଉଥିବା ଏହି କୁଡ଼ୁଖ୍ ଭାଷା, ୟୁନେସ୍କୋର ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଷା ଆଟଲାସ୍‌ରେ ଏକ ବିପଦଗ୍ରସ୍ତ ଭାଷା ଭାବରେ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ ହୋଇଛି ।

ଆମେ ସାଂସ୍କୃତିକ ଅଧିବେଶନ ମଧ୍ୟ କରିଥିଲୁ ।ଦିନେ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ, ଆମେ 'କୋଡା ରାଜ୍ଜି' ନାମକ ଏକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲୁ, ଯାହା ଆଦିବାସୀ ଲୋକମାନଙ୍କର ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡରୁ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ଏବଂ ଆସାମ ଚା' ବଗିଚାରେ କାମ କରିବା ପାଇଁ ହୋଇଥିବା ପ୍ରବାସ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଥିଲା । ଏହା ସେମାନଙ୍କର ସଂଘର୍ଷ, ଚା'ପତ୍ର ତୋଳିବାର ଶୈଳୀ ଏବଂ କିପରି ପରିବାରଗୁଡ଼ିକ ଏଠାରେ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ବସବାସ କରିଵାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ତାହା ପ୍ରତିଫଳିତ କରିଥିଲା । ସମସ୍ତେ ନିରବରେ ଦେଖିଲେ । ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଶେଷ ହେବା ପରେ, ଜଣେ ବୃଦ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତି ଠିଆ ହୋଇ କହିଲେ, "ଏହା ହେଉଛି ଆମର କାହାଣୀ ।"

ଅନ୍ୟ ଏକ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ, ଆମେ ଲୋକଗୀତ ଗାଇଲୁ ଏବଂ ମାନ୍ଦର ଢୋଲ ବଜାଇଲୁ ।ପାରମ୍ପରିକ ଆଦିବାସୀ ଢୋଲଟି ସିଲିଣ୍ଡର ଆକୃତିର ଏବଂ କାଠରେ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ, ଯାହାର ଉଭୟ ମୁଣ୍ଡରେ ଚମଡ଼ା ଲାଗିଥାଏ ।ଏହାକୁ କାଠି କିମ୍ବା ବେଳେବେଳେ ହାତରେ ବଜାଯାଏ । ମାନ୍ଦରର ଶବ୍ଦ ଆଦିବାସୀ ସମାବେଶ ଏବଂ ନୃତ୍ୟର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶ । ସେହି ସ୍ଥାନଟି ଏକ ଆଖଡ଼ା ପରି ମନେ ହେଉଥିଲା - ଯାହା ଏକ ସାଂସ୍କୃତିକ ସମାବେଶ, ଯେଉଁଠାରେ ଜ୍ଞାନ, କାହାଣୀ ଏବଂ ପରମ୍ପରା ବୟସ୍କମାନଙ୍କଠାରୁ ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ନିକଟକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇଥାଏ ।

ପାଠାଗାରଟି କେବଳ ଏକ ପଢ଼ା କୋଠରି ନଥିଲା ।ଏହା ଆମେ କିଏ, ତାହା ମନେ ରଖିବାର ଏକ ମାଧ୍ୟମ ମଧ୍ୟ ଥିଲା ।

ସ୍କୁଲ ଛୁଟି ହେବା ପରେ ପିଲାମାନେ ପାଠାଗାରକୁ ଆସିବା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି – ପଢ଼ିବା ପାଇଁ ଏବଂ ଟ୍ୟୁସନ୍ କ୍ଲାସ୍‌ରେ ଯୋଗ ଦେବା ପାଇଁ ।ସପ୍ତାହାନ୍ତରେ କିଛି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ରହିଥାଏ – ଯଥା: ଗପ କହିବା, ପାଠଚକ୍ର, ଲୋକଗୀତ ଏବଂ ଗୋଷ୍ଠୀଗତ ଅଧ୍ୟୟନ । "ପାଠାଗାର ଆମର ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ପଢ଼ିବା ପାଇଁ ପ୍ରେରିତ କରେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଏପରି ପୁସ୍ତକଗୁଡ଼ିକ ପଢ଼ିବାର ସୁଯୋଗ ଦିଏ, ଯାହା ସେମାନେ ଅନ୍ୟସ୍ଥାନରେ ପାଇପାରିବେ ନାହିଁ," ବୋଲି ପ୍ରଧାନଶିକ୍ଷକ କହିଥିଲେ ।

ଅଧିକାଂଶ ଅଭିଭାବକ ଉତ୍ସାହ ପ୍ରଦାନ କରୁଛନ୍ତି ।ଜଣେ ଶ୍ରମିକ, ହେମଲତା ଟପ୍ପୋ, କହିଲେ: "ମୁଁ ଚାହେଁ ଯେ ମୋ ପିଲାମାନେ ପାଠ ପଢ଼ନ୍ତୁ ଏବଂ ମୋ'ଠାରୁ ଭଲ ଜୀବନ ପାଆନ୍ତୁ ।" ଶିକ୍ଷକମାନେ ମଧ୍ୟ ସହଯୋଗ କରୁଛନ୍ତି ।ଯେପରି ପ୍ରମିଳା ତିର୍କୀ ମତେ କହିଲେ: "ଆମ ପିଲାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନେକଙ୍କର ଘରେ ବହି ନାହିଁ ।ଯଦି ସେମାନେ ପାଠାଗାରରେ ସମୟ ବିତାଇ ପାରିବେ, ତାହାହେଲେ ଏହା ସେମାନଙ୍କର ପଢ଼ିବା ଅଭ୍ୟାସରେ ପ୍ରକୃତରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବ ।"

ରେନ୍‌ ରାଇଡ୍‌, ଚରୱାହ ଔର ଭେଡିୟା, ଏବଂ କ୍ୟାରି ମି ମାମା ଆଦି ହେଉଛି ଲୋକପ୍ରିୟ ବହି । ମୁଁ ୧୦୦ଟି ପୁସ୍ତକରେ ଆରମ୍ଭ କରିବା ନେଇ ଆଶା କରିଥିଲି, କିନ୍ତୁ ଆମେ ୧୫୦ରୁ ଅଧିକ ପୁସ୍ତକ ସହିତ ଆରମ୍ଭ କଲୁ ।ଆମର ପାଠାଗାରରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ପୁସ୍ତକ ସଂଖ୍ୟା ୩୦୦ରୁ ଅଧିକ ରହିଛି ।

ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ପତିବାରି ଛାଡ଼ିଲି, ଗାଁର ଯୁବକମାନେ ସେହି ଦାୟିତ୍ୱ ନେଲେ । ସେମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ପାଠାଗାର ଖୋଲନ୍ତି, ପୁସ୍ତକଗୁଡ଼ିକର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ସେଠାକୁ ଲଗାତାର ଆସିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କ ଅଭିଭାବକମାନେ ମତେ କହୁଛନ୍ତି, "ଆମ ପିଲାମାନେ ବର୍ତ୍ତମାନ ବାସ୍ତବରେ ପଢୁଛନ୍ତି ।"

ପାଠାଗାରଟି ଛୋଟ ।ଏହା ଦାନ ଏବଂ ଲୋକେ ଦେଉଥିବା ସେମାନଙ୍କ ସମୟକୁ ନେଇ ଚାଲିଛି ।କିନ୍ତୁ ଏହା ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ଯାହା ଆଶା କରିଥିଲି ତା'ଠାରୁ ଅଧିକ ହୋଇସାରିଛି ।ଏହା ହେଉଛି ଏପରି ଏକ ସ୍ଥାନ, ଯେଉଁଠାରେ ପିଲାମାନେ ହସନ୍ତି, ମହିଳାମାନେ ଏକାଠି ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ଆମ ସଂସ୍କୃତିକୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ ।

ପୁସ୍ତକରେ ଭରି ରହିଥିବା ଏହି ଛୋଟ ବାଉଁଶ-ବାଡ଼ ଥିବା କୋଠରିଟି, ଚାରିପାଖର ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାଣବନ୍ତ ହୋଇଉଠିଛି ।ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଏଠାରେ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ପଢୁଥିବାର କିମ୍ବା ଗୀତ ଗାଉଥିବାର ଦେଖେ, ମୁଁ ମନେପକାଏ ଏହି ପାଠାଗାର ଆମେ କାହିଁକି କରିଥିଲୁ । ପୁସ୍ତକଗୁଡ଼ିକ କେବଳ କାଗଜ ନୁହନ୍ତି । ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛନ୍ତି ଦ୍ୱାର ।ଏବଂ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ, ଆମ ପାଖରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଦ୍ୱାର ଅଛି ।

ଅନୁବାଦ: ଓଡ଼ିଶାଲାଇଭ୍‍