ಡೂವಾರ್: ಟೀ ತೋಟದಲ್ಲೊಂದು ಪುಸ್ತಕದ ಕೋಣೆ

“ಅಕ್ಕಾ ನಾವಿಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನಮ್ಮ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಓದಬಹುದೇ?” ಇದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕುಡುಕ್‌ ಭಾಷೆಯ ಪುಸ್ತಕವೊಂದನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ 15 ವರ್ಷದ ಅನ್ಶ್‌ ಒರಾಂವ್‌ ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆ.

ನಾವೀಗ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಜಲಪಾಯ್‌ಗುರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಟೀ ತೋಟದ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮಕ್ಕಳು ಓದುತ್ತಿರುವ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ. ಅನ್ಶ್‌ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಪೋಷಕರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಟೀ ತೋಟವಿರುವುದು ಲೀಶ್‌ ನದಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ

ಇಲ್ಲಿನ ಬಹುತೇಕ ಕಾರ್ಮಿಕರಂತೆ ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವೂ ಒರಾಂವ್‌ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ನಮ್ಮಪೂರ್ವಜರು ನಾಲ್ಕು ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದೆ ಛೋಟಾನಾಗ್ಪುರ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದರು - ರಾಂಚಿ, ಗುಮ್ಲಾ ಮತ್ತು ಸಿಮ್ದೇಗಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು - ಇದು ಇಂದಿನ ಜಾರ್ಖಂಡ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಈಗಲೂ ನಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದ ಭಾಷೆಯಾದ ಕುಡುಕ್‌ ಭಾಷೆಯನ್ನೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಹೊರಗೆ ಹಿಂದಿ ಹಾಗೂ ಬಂಗಾಳಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತೇವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅನ್ಶ್‌ ನಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆಯ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ನೋಡಿರಲಿಲ್ಲ.

ನಾನು ಓಡಾಡಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದು ಲೀಶ್‌ ರಿವರ್‌ ಟೀ ಗಾರ್ಡನ್‌ ಒಳಗಿನ ಪಾಟಿಬಾರಿಯಲ್ಲಿ. ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ನದಿಯನ್ನು ಲಿಶ್‌ (Lish) ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ಲೀಶ್‌ (Leesh) ಎಂದೇ ಬಳಸುತ್ತದೆ.

ಮಹಿಳೆಯರು ಬುಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ಸಾಗುವುದು, ಗಂಡಸರು ಕಾರ್ಖಾನೆ ಕಡೆಗೆ ನಡೆದು ಹೋಗುವುದು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಹಳೆಯ ನೀಲಿ ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಸಮವಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ದಿನನಿತ್ಯದ ಸಾಮಾನ್ಯ ದೃಶ್ಯ.

ನನ್ನ ಅಪ್ಪ-ಅಮ್ಮ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಟೀ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಕೀಳುವುದು, ಪೊದೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವುದು, ರಸಗೊಬ್ಬರ ಸಿಂಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿರುವ ಇತರ ಗಿಡಗಳನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸುವುದು. ಇಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಗಂಟೆಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಒಂದು ದಿನದ ವೇತನ ಸುಮಾರು 250 ರೂ. ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಪಾತ್ರ ಸರ್ದಾರ್ ಅಥವಾ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕನದು.

ಸಣ್ಣ ಮಕ್ಕಳು ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಪಾಟಿಬಾರಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ 1ರಿಂದ 5ನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಓದುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯೂ ಅದೇ ಆವರಣದಲ್ಲಿದೆ.

ನವೆಂಬರ್ 30, 2024ರಂದು, ಶಾಲೆಯ ಖಾಲಿ ಕೋಣೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಇದು ದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ, ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 9ರಿಂದ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 12ರವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ 3ರಿಂದ 6 ಗಂಟೆಯವರೆಗೆ.

ಮೊದಲ ದಿನ, ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ 'ದಾದಾಜಿ ಕಾ ಛಾತಾ' ಎಂಬ ಕಥೆಯನ್ನು ಜೋರಾಗಿ ಓದಿದೆ. ಮಳೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಣ್ಣು ಕೀಳಲು ಮತ್ತು ಇತರ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಇದು ಒದಗುವುದನ್ನು ಕತೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಸರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿದರೆ, ಒಂದೇ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ಹಲವು ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಬಹುದು ಎಂಬುದು ಇದರ ನೀತಿ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, "ನೀವು ಇದರಿಂದ ಏನನ್ನು ಕಲಿತಿರಿ?" ಎಂದು ಕೇಳಿದೆ. ಆಗ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹುಡುಗಿ ಚಿತ್ರದ ಕಡೆ ಕೈತೋರಿಸಿ, "ಶಿಕ್ಷಕರಿಗಿಂತ ಕೋತಿಯೇ ಹೆಚ್ಚು ತಮಾಷೆಯಾಗಿದೆ!" ಎಂದು ಕೂಗಿದಳು. ಇಡೀ ಕೋಣೆ ನಕ್ಕಿತು. ಆ ನಗುವಿನಲ್ಲಿಯೇ ಲೈಬ್ರರಿ ಜೀವಂತವಾಯಿತು.

ಪಶ್ಚಿಯ ಡೂವಾರ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಲೀಶ್‌ ರಿವರ್‌ ಟೀ ತೋಟವು ಉತ್ತರ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಮೊದಲ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಪಾಟಿಬಾರಿ ಅದರ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು - ಲೀಶ್ ಮತ್ತು ಹೋಪ್ ಇತರ ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳು. ಈ ಚಹಾ ತೋಟಕ್ಕೆ ಹೆಸರು ಕೊಟ್ಟಿರುವ ನದಿಯು ಕಾಲಿಂಪಾಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತೀಸ್ತಾ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಮೂರು ಹಳ್ಳಿಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.

ಟೀ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿನ ಚಟುವಟಿಕೆ ಬಹಳ ಬೇಗನೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಸುಮಾರು 4:30 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನ್ನ ಅಥವಾ ರೊಟ್ಟಿ ಜೊತೆಗೆ ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೆ ಒಂದು ತರಕಾರಿ ಪಲ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಊಟವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ, ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ. ಬೆಳಗ್ಗೆ 6:00 ಗಂಟೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಕಾರ್ಮಿಕರ ಗುಂಪುಗಳು ತಮ್ಮ ಸುತ್ತ 'ಜೋಲಾ' (ಬಟ್ಟೆಯ ಚೀಲ) ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಚಹಾ ಗಿಡಗಳ ಕಡೆಗೆ ನಡೆಯುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

ಶಾಲೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 10 ಗಂಟೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದರಿಂದ, ಮಕ್ಕಳು ತಾವೇ ಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಹೊರಡುವ ಮೊದಲು ಮನೆಗೆಲಸಗಳನ್ನು ಸಹ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿ ಮನೆಗೂ ನೀರಿನ ಸೌಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ನೆರೆಯವರ ಮನೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ಸಮುದಾಯದ ಕೈಪಂಪಿನಿಂದ ನೀರನ್ನು ತರುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲಿರುತ್ತದೆ.

ಕೆಲವು ಮಕ್ಕಳು ಬಿಸಿಯೂಟದ ಸಲುವಾಗಿಯೇ ಶಾಲೆಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಹಲವರು 8ನೇ ತರಗತಿಯ ನಂತರ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನವರು 12ನೇ ತರಗತಿಯಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮುಂದೆ ಅವರು ಟೀ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ, ಅಥವಾ ದಿನಗೂಲಿ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೋಗುವವರ ಸಂ‍ಖ್ಯೆ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ.

ನನ್ನ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗಯಾಗಂಗಾದಲ್ಲಿರುವ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿಸ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಹೈಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ನನ್ನ ತಾಯಿ ನನ್ನನ್ನು 72 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಹನ್ಸ್‌ಕ್ವಾ ಟೀ ತೋಟದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಅಜ್ಜಿಯೊಂದಿಗೆ ಇರಲು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗಲಿ ಎನ್ನುವುದು ಅಮ್ಮನ ಯೋಚನೆ. ನಮ್ಮ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ತರಗತಿ ಕೊಠಡಿಗಳಿವೆ, ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಶಿಕ್ಷಕರಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಾಲಯವಿತ್ತು. ಆದರೆ ಟೀ ತೋಟದ ಸಮುದಾಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ತಯಾರಿ ನಡೆಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ 'ದಹರ್' ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗಿನ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ವಾರಕ್ಕೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಗುಂಪು ಅಧ್ಯಯನ ನನಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪುಸ್ತಕಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು.

ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೋಗಲು ಆಸಕ್ತಿಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಆಗಸ್ಟ್ 2021ರಲ್ಲಿ ನಾನು ನನ್ನ ಖರ್ಚುಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ತೋಟದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಟ್ಯೂಷನ್ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಅನೇಕ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಓದಲು ಅಥವಾ ಬರೆಯಲು ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಜುಲೈ 2023ರಲ್ಲಿ, ಅಜೀಂ ಪ್ರೇಮ್‌ಜಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಮಾಡಲು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಹೊರಟೆ.

ನನಗೆ ಒಂದು ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಲೈಬ್ರರಿ ತೆರೆಯುವ ಬಯಕೆಯಿತ್ತು. ಅದರ ಉದ್ದೇಶ ಕೇವಲ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಓದಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದಲ್ಲ. ಓದನ್ನು ಆನಂದಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಕತೆಗಳನ್ನು ಓದಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಹಾಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಯಸಿದ್ದೆ. ಮಕ್ಕಳು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಬೇಕು, ಅವುಗಳಿಗೆ ಹೆದರಬಾರದು ಎನ್ನುವುದು ನನ್ನ ಕಾಳಜಿಯಾಗಿತ್ತು.

ಶಾಲಾ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣವಾದಾಗಿನಿಂದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಳಕೆಯಾಗದೆ ಇದ್ದ ಒಂದು ಕೊಠಡಿಯಿತ್ತು. ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯರಾದ ಸಾಜನ್ ಮೊಕ್ತಾನ್ ಅವರು ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. "ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದಾಗುವುದಾದರೆ. ಆ ಕೊಠಡಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ನಂತರ ನಾನು ಇಬ್ಬರು ಪಂಚಾಯತ್ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದೆ, ಅವರು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಆಲಿಸಿ, "ನಿಮಗೆ ನಮ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲವಿದೆ" ಎಂದರು. ಅವರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವು ಸಮುದಾಯದ ವ್ಯಾಪಕ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯಕ್ಕೆ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು.

ಕೋಣೆ ಬಹಳ ಗಲೀಜಾಗಿತ್ತು. ಒಳಗೆ ಮದ್ಯದ ಬಾಟಲಿಗಳು, ಗಾಜಿನ ಚೂರುಗಳಿದ್ದವು. ಹೊರಗೆ ಕಳೆ ಗಿಡಗಳು ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿದ್ದವು. ನಾವು ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದೆವು. ಊರಿನ ಹುಡುಗ-ಹುಡುಗಿಯರು ನಮ್ಮ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ನಿಂತರು. ಎರಡು ವಾರಗಳವರೆಗೆ, ನಾವು ಗುಡಿಸುವುದು, ತೊಳೆಯುವುದು, ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚುವುದು, ಬಿದಿರಿನ ಬೇಲಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕಪಾಟುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುವ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದೆವು.

ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು “ಏನು ಮಾಡ್ತಿದ್ದೀರಿ ಇಲ್ಲಿ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ನಾನು “ಲೈಬ್ರರಿ” ಎಂದೆ. ಅವರು “ಓದೋದಕ್ಕೆ ಯಾರು ಬರ್ತಾರೆ?” ಎಂದು ನಕ್ಕು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋದರು.

ಸಂಜೆ ತೋಟದ ಗೋದಾಮಿಗೆ ಹೋದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಟೀ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ತರುತ್ತಾರೆ. ತಾಜಾ ಟೀ ಎಲೆಗಳ ಪರಿಮಳ ಅಲ್ಲಿ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ. ಜನರ ಕಲರವವೂ ಕೇಳುವ ಹೊತ್ತದು. ನಾನು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಪಾಲಿಗೆ ಲೈಬ್ರರಿ ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ವಿವರಿಸಿದೆ.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬಹಳ ಪೂರಕವಾಗಿತ್ತು. ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆ “ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಾಲೆಯ ನಂತರ ಓದಲು ಸ್ಥಳವೊಂದು ಸಿಕ್ಕರೆ ಸಂತೋಷ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. “ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವಾಗ ಅದನ್ನು ಯಾರು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ?” ಎಂದು ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಕೇಳಿದರು. ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ತಮಾಷೆಯಾಗಿ “ನಿಮಗೆ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಸಿಕ್ಕರೆ, ನಾನು ಕುರ್ಚಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ” ಎಂದರು. ಕೆಲವರು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಮುಂದಾದರು. ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರು ಚಿಲ್ಲರೆ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟರೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು 20 ಅಥವಾ 100 ರೂಪಾಯಿ ಕೊಟ್ಟರು. ಅಂದು ಒಟ್ಟು 6,000 ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದೆವು. ಇನ್ನುಳಿದವರು ಲೈಬ್ರರಿಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು.

ಕಪಾಟುಗಳನ್ನುತುಂಬುವ ಸಲುವಾಗಿ, ನಾನು ಅನೇಕ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದಿದ್ದೆ. ಕೆಲವರು ಕೆಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಸ್ಥಳೀಯ ಯುವಕ ಜಾಕ್ರಿಯಾಸ್ ಬಾರಾ ಅವರು ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಮುಕ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಧ್ಯಯನ ಸಾಮಗ್ರಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ತಯಾರಿ ನಡೆಸುವವರಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರು. ನನ್ನ ಬಳಿಯೂ ಒಂದಷ್ಟು ಶಾಲೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳಿದ್ದವು. ಈಗ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ, ಬಂಗಾಳಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಕುಡುಖ್ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಇದ್ದವು.

ಆನ್ಶ್‌ ಕುಡುಕ್‌ ಭಾಷೆಯ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ನೋಡಿ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಕೇಳಿದ್ದ, “ದೀದಿ, ನಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ಪುಸ್ತಕವೂ ಇಲ್ಲಿದೆಯಾ?”

ಕುಡುಖ್, ಒಂದು ಉತ್ತರ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಒರಾಂವ್ ಸಮುದಾಯದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದೀಗ ಅದನ್ನು ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ 20 ಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಜನರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತು ಯುನೆಸ್ಕೋದ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಭಾಷೆಗಳ ಅಟ್ಲಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕುಡುಖ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಅಪಾಯದಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಭಾಷೆಯೆಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ನಾವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಹ ಏರ್ಪಡಿಸಿದೆವು. ಒಂದು ಸಂಜೆ, ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನಿಂದ ಆದಿವಾಸಿ ಜನರು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂಗೆ ಟೀ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ವಲಸೆ ಹೋದ ಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 'ಕೋಡಾ ರಾಜೀ' ಎನ್ನುವ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದೆವು. ಇದು ಅವರ ಹೋರಾಟಗಳು, ಅವರು ಟೀ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಚಿವುಟುವ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ನೆಲೆಸಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿತ್ತು. ಎಲ್ಲರೂ ಮೌನವಾಗಿ ನೋಡಿದರು. ಚಲನಚಿತ್ರ ಮುಗಿದ ನಂತರ, ಒಬ್ಬ ವೃದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎದ್ದು ನಿಂತು, “ಇದು ನಮ್ಮ ಕಥೆ” ಎಂದರು.

ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಜೆ, ನಾವು ಜಾನಪದ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದೆವು ಮತ್ತು ಮಂದರ್ ಡೋಲನ್ನು ಬಾರಿಸಿದೆವು. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬುಡಕಟ್ಟು ಡೋಲು ಕೊಳವೆ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಮರದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಎರಡೂ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕೋಲುಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೈಗಳಿಂದ ಬಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಂದರ್‌ನ ಶಬ್ದವು ಆದಿವಾಸಿ ಸಮಾವೇಶಗಳು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು. ಆ ಸ್ಥಳವು ಅಖ್ರಾದಂತೆ (ಅಖಾಡ) ಭಾಸವಾಯಿತು — ಹಿರಿಯರಿಂದ ಕಿರಿಯರಿಗೆ ಜ್ಞಾನ, ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಮಾವೇಶದಂತೆ.

ಈ ಲೈಬ್ರರಿ ಓದುವ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ಬೆಳೆದಿತ್ತು. ಇದು ನಮ್ಮ ಬೇರುಗಳನ್ನು ನಮಗೆ ನೆನಪಿಸುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.

ಮಕ್ಕಳು ಶಾಲೆಯ ನಂತರ ಲೈಬ್ರರಿಗೆ ಬರಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ – ಓದಲು ಮತ್ತು ಟ್ಯೂಷನ್ ತರಗತಿಗಳಿಗೆ ಹಾಜರಾಗಲು. ಪ್ರತಿ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಇರುತ್ತವೆ — ಕಥೆ ಹೇಳುವುದು, ಓದಿನ ಗುಂಪು, ಜಾನಪದ ಗೀತೆಗಳು ಮತ್ತು ಗುಂಪು ಅಧ್ಯಯನ. "ಲೈಬ್ರರಿ ನಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಓದಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ದೊರೆಯದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಓದಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯರು ಹೇಳಿದರು.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೋಷಕರು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹೇಮಲತಾ ಟೊಪ್ಪೊ ಎನ್ನುವ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮಹಿಳೆ ಹೇಳಿದಂತೆ, "ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳು ಓದಿ ನನಗಿಂತ ಒಳ್ಳೆಯ ಬದುಕು ನಡೆಸಬೇಕೆನ್ನುವುದು ನನ್ನ ಬಯಕೆ." ಶಿಕ್ಷಕರು ಕೂಡ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಶಿಕ್ಷಕಿ ಪ್ರಮೀಳಾ ತಿರ್ಕಿ ನನಗೆ ಹೇಳಿದಂತೆ, "ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ಮಕ್ಕಳ ಬಳಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಲ್ಲ. ಅವರು ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಮಯ ಕಳೆದರೆ, ಅದು ಅವರ ಓದುವ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ."

ರೈನ್ ರೈಡ್, ಚರ್ವಾಹಾ ಔರ್ ಭೇಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರಿ ಮೀ, ಮಮ್ಮಾ ಇವು ಜನಪ್ರಿಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ. ನಾನು 100 ಪುಸ್ತಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಲೈಬ್ರರಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಆಶಿಸಿದ್ದೆ, ಆದರೆ ನಾವು 150ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪುಸ್ತಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆವು. ನಮ್ಮ ಲೈಬ್ರರಿ ಈಗ 300ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ನಾನು ಪಾಟಿಬಾರಿಯನ್ನು ತೊರೆದ ನಂತರ ಊರಿನ ಯುವಕರು ಲೈಬ್ರರಿಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಪ್ರತಿದಿನ ಲೈಬ್ರರಿ ತೆರೆಯುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಲೈಬ್ರರಿ ಕಡೆಗೆ ಬರುತ್ತಿರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊ‍ಳ್ಳುವುದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮಕ್ಕಳ ಪೋಷಕರು "ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ಈಗ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಓದುತ್ತಿದ್ದಾರೆ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಲೈಬ್ರರಿ ಸಣ್ಣದು. ಇದು ದೇಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಜನರ ಸಮಯವನ್ನು ನಂಬಿಕೊಂಡು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಈಗಾಗಲೇ ನನ್ನ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಈಗಿದು ಮಕ್ಕಳು ನಗುವ, ಮಹಿಳೆಯರು ಒಟ್ಟುಗೂಡುವ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ಪುಸ್ತಕಗಳಿಂದತುಂಬಿದ ಬಿದಿರಿನ ಬೇಲಿಯ ಸಣ್ಣ ಕೋಣೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನಜನರ ಓದಿಗೆ ತೆರೆದಿದೆ. ಮಕ್ಕಳು ಇಲ್ಲಿ ಓದುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಹಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ನಾವು ಅದನ್ನು ಏಕೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆವು ಎನ್ನುವುದು ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ. ಪುಸ್ತಕಗಳು ಕೇವಲ ಕಾಗದವಲ್ಲ. ಅವು ಹೊರ ಜಗತ್ತಿನ ಬಾಗಿಲುಗಳು. ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ, ಅಂತಹ ಒಂದು ಬಾಗಿಲನ್ನು ಇಲ್ಲಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ತೆರೆದಿದ್ದೇವೆ.

ಅನುವಾದ: ಶಂಕರ. ಎನ್. ಕೆಂಚನೂರು