ବନ୍ୟା ବିତ୍ପାତ କବଳରେ ଅମୃତସର ଜିଲ୍ଲା

ମାଛିୱାଲା ଗାଁର ଲୋକମାନେ ଦୁର୍ବିପାକ ସମୟରେ ବଣ୍ଟନ କରାଯାଉଥିବା ରିଲିଫ ସାମଗ୍ରୀରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କପେ ଚା’ ଏହି ରିପୋର୍ଟରକୁ ପିଇବାକୁ ଦେଲେ । ରାବି ନଦୀ ତା’ର କୂଳ ଲଙ୍ଘିବା ଦ୍ଵାରା ସଂଘଟିତ ସର୍ବବ୍ୟାପି ବନ୍ୟା ଲୋକଙ୍କ ଘର ଉଜାଡ଼ିଲା, ସେମାନଙ୍କ ଜମି ପାଣି କାଦୁଅରେ ଭରିଗଲା, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଅସହାୟ କରିଦେଲା ଓ ସେମାନେ ଯାଇ ଅସ୍ଥାୟୀ ଟେଣ୍ଟରେ ରହିଲେ ।

ଅଗଷ୍ଟ ମାସର ସେହି ବନ୍ୟାରେ ସେମାନେ ପ୍ରାୟ ସବୁକିଛି ହରାଇଲେ ।

ସରବଜିତ କୌର ରାମଦାସ ବ୍ଲକର ମାଛିୱାଲା ଗାଁ ବାହାରେ ଗୋଟିଏ ଝୁଗ୍ଗି (ଅସ୍ଥାୟୀ ଘର) ଭିତରେ ବସିଛନ୍ତି, ଯାହା ପାଖରେ ପୂର୍ବରୁ ଥିବା ତାଙ୍କ ଘରକୁ ରାବି ନଦୀ ଭସେଇ ନେଲା । କୌର ମୁହଁରେ କୌଣସି ମତେ ଶୁଖିଲା ହସ ଟିକେ ଖେଳେଇ ଜୀବନ କେମିତି ଦାରୁଣ ଅବସ୍ଥାରେ ପକେଇଲା ତା’ର ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଥିଲେ ।

“ଆମେ ରାତି ସାରା ବୁନ୍ଧକୁ [ଲୋକେ ତିଆରି କରିଥିବା ବନ୍ଧକୁ] ଅଧିକ ମଜବୁତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲୁ”, ସେହି ୧୮-ବର୍ଷୀୟା ଝିଅ ଜଣକ ‘ପରୀ’କୁ କହନ୍ତି । “ଅଗଷ୍ଟ ୨୭ ତାରିଖ [୨୦୨୫] ଦିନ ସକାଳ ଛ’ଟା ବେଳକୁ ଡାକବାଜି ଯନ୍ତ୍ର ଦ୍ଵାରା ଗୁରୁଦ୍ୱାରାରୁ ଘୋଷଣା କରାଗଲା ଯେ ଧୁସି [ମାଟିରେ ତିଆରି ଗୋଟିଏ ବନ୍ଧ] ଭାଙ୍ଗି ଯାଇଛି – ଯାହାକୁ ଲୋକେ ଶୁଣିଲେ ଓ ଗାଁ ସାରା ପ୍ରସାର କଲେ । ଆମେ ସମସ୍ତେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ ଦେଖି ଆଶ୍ରୟ ନେବାକୁ ଧାଇଁଲୁ” ।

ଅମୃତସର ଜିଲ୍ଲାର ମାଛିୱାଲା ହେଉଛି ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ଗାଁ ଯାହାର ଜନସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୧,୧୮୬ (ଜନଗଣନା ୨୦୧୧), ସେମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ମୁଖ୍ୟତଃ ଜାଠ ଶିଖ ଓ ରାଇ ଶିଖ ସଂପ୍ରଦାୟର, ଓ ପଞ୍ଜାବରେ ରାଇ ଶିଖମାନଙ୍କୁ ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି ରୁପେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି । ଏହି ଦଳିତ ପରିବାରଗୁଡ଼ିକ ଖଣ୍ଡେ ଖଣ୍ଡେ ଛୋଟ ଜମିରେ ଚାଷ କରି ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଚାଷ ଜମିରେ କୃଷି ଶ୍ରମିକ ଭାବେ କାମ କରି ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କରନ୍ତି ।

ସରବଜିତଙ୍କ ପରିବାର ହେଉଛି ଭୂମିହୀନ ରାଇ ଶିଖ ସଂପ୍ରଦାୟର ଓ ସେମାନେ କୃଷି ଶ୍ରମିକ ଭାବେ ଜୀବନ ବଞ୍ଚନ୍ତି । ତାଙ୍କ ମା’ ମଧ୍ୟ ଜଣେ କୃଷି ଶ୍ରମିକ ଭାବେ କାମ କରୁଥିଲେ, ଯେ କି ଛ’ ମାସ ତଳେ ମରିଗଲେ; ତାଙ୍କ ବାପା ଅପସ୍ମାର ବା ବାତ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ଓ କାମ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ । ଦୁଇ ଭାଇ ଓ ଗୋଟିଏ ଭଉଣୀଙ୍କୁ ନେଇ ସେମାନଙ୍କ ପରିବାରର ସମସ୍ତେ ଶ୍ରମିକ ଭାବେ କାମ କରି ଘର ଚଳାନ୍ତି ।

ବନ୍ୟା ଯୋଗୁଁ ଗାଁଟି ତିନି ଚାରି ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଣିରେ ବୁଡ଼ି ରହିଲା, ପାଣି ସ୍ତର ୮ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତାକୁ ଛୁଇଁଲା । ଏହା ଚାଷ ଜମିର ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ସାଧାରଣ ଘରଗୁଡ଼ିକୁ ଭାଙ୍ଗିରୁଜି ଦେଲା, ପାଚି ଆସୁଥିବା ଖରିଫ ଧାନ ଫସଲକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲା, ଓ ଜମିରେ କାଦୁଅ ଭରିଦେଲା । ବିରାଟ ଇଉକାଲିପଟସ ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ମୂଳରୁ ଉପାଡ଼ି ଦେଲା ।

ରାବି ନଦୀ ଉପରେ ଥିବା ରଣଜିତ ସାଗର ବନ୍ଧରୁ ହଠାତ୍‌ ପାଣି ଛାଡ଼ି ଦିଆଯିବାରୁ ସାରା ଅମୃତସର ଓ ଗୁରଦାସପୁର ଜିଲ୍ଲାରେ ଥିବା ବିସ୍ତୃତ ଅଞ୍ଚଳ ବନ୍ୟା ପ୍ଲାବିତ ହୋଇଗଲା । ଥିନ ଡ୍ୟାମ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ ଏହି ବନ୍ଧ ସରବଜିତଙ୍କ ଗାଁଠାରୁ ୧୦୦ କି. ମି. ଅଞ୍ଚଳରେ ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ତର ସୀମାନ୍ତରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଅଗଷ୍ଟ ୨୬ ସୁଦ୍ଧା ହିମାଚଳ ଏବଂ ଜାମ୍ମୁ ଓ କାଶ୍ମୀରସ୍ଥିତ ଜଳ-ସଂଗ୍ରହ (କ୍ୟାଚମେଣ୍ଟ) ଅଞ୍ଚଳରେ ଯେଉଁଠାରେ ବିଳମ୍ବିତ ମୌସୁମୀଜନିତ ବର୍ଷା ଅତ୍ୟଧିକ ଭାବେ ହୁଏ, ସେଠାରେ ଅବିଶ୍ରାନ୍ତ ଜଳସ୍ରୋତର ପ୍ରବେଶ ଯୋଗୁଁ ଜଳସ୍ତର ସର୍ବାଧିକ ୫୨୮ ମିଟର ସୀମା ପୁରାପୁରି ଛୁଇଁ ସାରିଥିଲା ।

ସ୍ଥାନୀୟ ଖବର ଅନୁଯାୟୀ ପୁଣି ୨୬ ଅଗଷ୍ଟ, ୨୦୨୫ ଦିନ ୨୪ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ଉଧମପୁରରେ ୬୨୯ ମି. ମି. ବୃଷ୍ଟିପାତ ହେଲା । ସ୍ରୋତର ତଳ ମୁଣ୍ଡରେ ଥିବା ସର୍ବାଧିକ ୫୨୮.୦୦୮ ମି. ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ ଏହି ବନ୍ଧ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭର୍ତ୍ତି ହୋଇଯାଇଥିଲା । ଯେତେବେଳେ ବୃଷ୍ଟିଜଳ ଜଳଭଣ୍ଡାର ଭିତରକୁ ପଶିବା ଆରମ୍ଭ କଲା ଗେଟ୍‌ ଖୋଲିବା ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି ଉପାୟ ନଥିଲା, ଯାହା ଦ୍ଵାରା ସେତେବେଳେ ପ୍ରତି ସେକେଣ୍ଡରେ ଜଳଭଣ୍ଡାର ଭିତରକୁ ୨.୨୫ ଲକ୍ଷ କ୍ୟୁବିକ ଫୁଟ ପାଣି ପଶୁଥିଲା ବେଳେ ୨.୧୫ ଲକ୍ଷ କ୍ୟୁବିକ ଫୁଟ ପାଣି ବାହାରୁଥିଲା।

ଏହି ଜଳ ନିଷ୍କାସନ ଯୋଗୁଁ ୧୯୫୯ରେ ନିର୍ମିତ ମାଧୋପୁର ଆନିକଟର ଦୁଇଟି ଗେଟ୍‌ ଭାଙ୍ଗିଗଲା । ଭରି ଯାଇଥିବା ରାବି ନଦୀରେ ଏହାର ଉପନଦୀ ଉଝର ପ୍ରଖର ଗତିରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିବା ଜଳ ମିଶି ଅମୃତସର, ଗୁରଦାସପୁର ଓ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସୀମା ଆରପଟେ ଥିବା ଅଞ୍ଚଳକୁ ବନ୍ୟା ପ୍ଳାବିତ କରିଦେଲା – ସରବଜିତଙ୍କ ଗାଁ ପାକିସ୍ତାନ ସୀମାଠାରୁ ମାତ୍ର ୫ କି. ମି. ଦୂରତାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ରାବି ନଦୀରେ ଏଭଳି ବନ୍ୟା ଶେଷ ଥର ପାଇଁ ୧୯୮୮ରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା ।

ସରବଜିତ ମନେ ପକାନ୍ତି ତାଙ୍କୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଏହା ଯେଉଁଭଳି ଆତଙ୍କିତ କରିଥିଲା । ସେମାନେ ଏଭଳି କିଛି ଏହା ପୂର୍ବରୁ କେବେହେଲେ ଦେଖି ନଥିଲେ । ଜଳସ୍ତର ଶୀଘ୍ର ଶୀଘ୍ର ବଢ଼ି ଉଠୁଥିବାରୁ ଗାଁ ଲୋକେ ବିଶେଷ କିଛି ଜିନିଷ ପତ୍ର ଉଦ୍ଧାର କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଓ ଶେଷକୁ ସେମାନେ ଆଶ୍ରୟ ନେବାକୁ ଉଚ୍ଚ ଭୂମିରେ ଥିବା ଜମିଦାରଙ୍କ ଘରକୁ ଧାଇଁ ପଳେଇଲେ । ଅଧିକାଂଶ ଜାଠ ଶିଖ ଘରଗୁଡ଼ିକ କ୍ଷୟକ୍ଷତି ସତ୍ତ୍ୱେ ଠିଆ ହୋଇ ରହିଥିଲା ।

ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଯାଇଥିବା ଗାଁ ଲୋକମାନେ ସେଠାରୁ ସେମାନଙ୍କର ଜଳମଗ୍ନ ଚାଷଜମି, ଭାସୁଥିବା ଆସବାବପତ୍ର, ନଷ୍ଟ ବିନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିବା ସେମାନଙ୍କ ଘରଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି ପାରୁଥିଲେ । ଅନ୍ତତଃ ତିନି ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗାଁ ଲୋକମାନେ ସେଠାରେ ଅଟକି ରହିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଭିତରୁ କେତେକଙ୍କ ପାଖରେ ଖାଇବାକୁ କି ସେମାନଙ୍କ ଗୋରୁଗାଈଙ୍କୁ ଖୁଏଇବାକୁ କିଛି ନଥିଲା । ଜାତୀୟ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପ୍ରଶମନ ଦଳ (ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଆପଦା ଅନୁକ୍ରିୟା ବଳ) ଆସି ପହଞ୍ଚିବାକୁ କିଛି ସମୟ ଲାଗିଲା, ତେଣୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ସାହାଯ୍ୟ କଲେ । ଅମୃତସର ଜିଲ୍ଲାରେ ୧.୩ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଥିଲେ, ଓ “ପ୍ରାଣୀଧନର ଭୀଷଣ କ୍ଷୟକ୍ଷତି” ଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବି ଆକଳନ ହୋଇନାହିଁ (ଫ୍ଲଡ ବୁଲେଟିନ ୧୮ ସେପ୍ଟେମ୍ବର, ୨୦୨୫) ।

ଅଳ୍ପ କେତୋଟି ଗାଈଗୋରୁ ରଖିଥିବା ଜଣେ କୃଷି ଶ୍ରମିକ ୬୨-ବର୍ଷୀୟ ଯଶପାଲ ସିଂ କହନ୍ତି, “କୌଣସି ଡଙ୍ଗା, ନା କିଛି ସାହାଯ୍ୟ ଆମ ପାଖରେ ଦୁଇ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଲା ନାହିଁ । ଆମେ ଉପାସରେ ଓ ଆତଙ୍କିତ ଅବସ୍ଥାରେ ପାଣି ଘେରରେ ରହିଲୁ” । ସେ ତାଙ୍କର କେତୋଟି ଗାଈଗୋରୁଙ୍କୁ ଓ ନିଜର କିଛି ଆସବାବପତ୍ର ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ହୋଇଥିଲେ ।

ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ବନ୍ୟା ଦ୍ଵାରା ୨୪୯୦ ଗାଁ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିଲା ବେଳେ ୫୭ ଜଣ ଲୋକ ପ୍ରାଣ ହରାଇଛନ୍ତି । ପୁରା ଦୁଇ ଲକ୍ଷ ହେକ୍ଟର ଫସଲ ଜମି ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିଲା ବେଳେ ତହିଁରେ କେବଳ ଅମୃତସରର ସର୍ବାଧିକ ୨୭,୧୫୪ ହେକ୍ଟର ଜମି ରହିଛି । “ଜମି ମାଲିକମାନେ ସବୁକିଛି ହରାଇଛନ୍ତି ଓ ଆମେମାନେ ମଧ୍ୟ”, ‘ପରୀ’କୁ କହନ୍ତି ବଳଦେବ ସିଂ ।

ସତୁରୀ ବର୍ଷ ବୟସ୍କ ବଳଦେବ ସିଂ କେବଳ ତାଙ୍କ ଗାଈଗୋରୁଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ହୋଇଛନ୍ତି । “ଆମେ ଗୋରୁମାନଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଦେଲା ବେଳକୁ ପାଣି ଧସେଇ କି ଆସିଲା । ଠିକ୍‌ ସମୟରେ ଆମେ କିଛି ଆଣି ପାରିଲୁ ନାହିଁ । କେବଳ ଗୋରୁମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଲୁ”, ତାଙ୍କ ଝୁଗ୍ଗି (ଅସ୍ଥାୟୀ ଘର) ବାହାରେ ବସିଥିବା ବେଳେ ସେ କହନ୍ତି ।

‘ପରୀ’କୁ ସେହି ବୟସ୍କ କୃଷି ଶ୍ରମିକ ଜଣକ କହନ୍ତି: “ଏଥର ୧୯୮୮ ଅପେକ୍ଷା ଅବସ୍ଥା ଆହୁରି ଅଧିକ ଖରାପ” । ସେ ପୁଣି କଥା ଯୋଡ଼ନ୍ତି, “ସାରି ଜିନ୍ଦଗି ଏଥେ ହି ଲଙ୍ଘ ଗୟି, କିଥେ ଜାୱଙ୍ଗେ ଆସିନ [ଆମେ ଆମ ସାରା ଜୀବନ ଏହିଠାରେ କାଟି ଦେଲୁ, ଆମେ ଆଉ କୁଆଡ଼େ ଯିବୁ?]”

ସିଂଙ୍କ ପରିବାରର ସମସ୍ତ ଛ’ଜଣ ଯାକ ସଦସ୍ୟ କୃଷି ଶ୍ରମିକ ଭାବେ କାମ କରନ୍ତି, ବୁଣାବୁଣି ସମୟରେ ମାସକୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାୟ ୮,୦୦୦ ଟଙ୍କା ଆୟ କରନ୍ତି । ଯଦି ରିଲିଫ ଅନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକରୁ ସାହାଯ୍ୟ ମିଳି ନଥାନ୍ତା, “ଭୁଖେ ମରଣ ୱାଲି ଗାଲ ଅ [ଆମେ ଭୋକରେ ମରି ଯାଆନ୍ତୁଣି]”, ସେ କହନ୍ତି । ଜଳଜନିତ ରୋଗଗୁଡ଼ିକ ବାବଦରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଚିନ୍ତିତ ଯାହା କି ସେମାନଙ୍କ ଚାରି ପଟେ ଜମି ରହିଥିବା ବନ୍ୟାଜଳରୁ ବ୍ୟାପି ପାରେ ।

ସେପ୍ଟେମ୍ବର ପ୍ରଥମ ସପ୍ତାହ ସୁଦ୍ଧା ଜଳ ସ୍ତର କମିବାରେ ଲାଗିଲା, ଲୋକମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା ଏକାଧିକ ବନ୍ଧ (ଧୁସି) ଏବେ ବି ଭଙ୍ଗା ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି । ଅଣ-ଲାଭକରୀ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକର ସହଯୋଗରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକମାନେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଆଉଥରେ ମଜବୁତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି । ରିଲିଫ ସଂସ୍ଥା, ସ୍ଥାନୀୟ ଅଣ-ସରକାରୀ ସଂସ୍ଥା, ଶିରୋମଣି ଗୁରୁଦ୍ୱାରା ପ୍ରବନ୍ଧକ କମିଟି, ପଞ୍ଜାବ ବାହାରର (ହରିୟାଣା, ରାଜସ୍ଥାନ, ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ, ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ) ନାଗରିକମାନେ ତେଜରାତି ସାମଗ୍ରୀ, ରିଲିଫ ସାମଗ୍ରୀ, ଗୋଖାଦ୍ୟ, ପରିମଳ ସାମଗ୍ରୀ ଓ ଔଷଧ ଇତ୍ୟାଦି ବନ୍ୟାକ୍ଳିଷ୍ଟ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଆଣି ଦେଉଛନ୍ତି ।

ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁଁ ଉଭୟ ଅନିୟମିତ ବୃଷ୍ଟିପାତ ଓ ପାଗର ଅତ୍ୟଧିକ ଖରାପ ଅବସ୍ଥା ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ବସ୍ତବତାରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି । ରଣଜିତ ସାଗର ବନ୍ଧ ପରି ଏକ ବୃହତ୍ତ ଜଳ ବିଦ୍ୟୁତ ପ୍ରକଳ୍ପ, “ପାଣିପାଗ ପୂର୍ବାନୁମାନକୁ ବିଚାରକୁ ନିଏ ନାହିଁ”, ଯଶକିରତ ସିଂ, ଲୁଧିଆନାରେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଥିବା ଜଣେ ଜଳବାୟୁ କର୍ମୀ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଆଣନ୍ତି । ସେ ଯୋଡ଼ନ୍ତି, “ମଧ୍ୟ-ଅଗଷ୍ଟ ସୁଦ୍ଧା ଜଳଭଣ୍ଡାରଗୁଡ଼ିକ ପୁରା ଭର୍ତ୍ତି ହୋଇଯାଇଥାଏ । ମୌସୁମୀ ଆସିଲା ବେଳକୁ ସେଗୁଡ଼ିକରେ ଆଉ ଧାରଣ କ୍ଷମତା ନଥାଏ”, ସେ ପୁଣି କହନ୍ତି ।

ସରବଜିତ ଏକ ଏକର ଜମିରେ ଧାନ ରୋଇଲେ ୪,୦୦୦ ଟଙ୍କା ଆୟ କରନ୍ତି । ଏହି ସାମୟିକ ରୋଜଗାର ଛଡ଼ା ଜମିରୁ ବାଳୁଙ୍ଗା ବାଛିବା ପାଇଁ ସେ ଘଣ୍ଟାକୁ ୪୦ ଟଙ୍କା ପାଆନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ସେ ସମସ୍ତ କାମର ବର୍ତ୍ତମାନ କୌଣସି ଅର୍ଥ ରହିଲା ନାହିଁ, ଯେତେବେଳେ କି ସେମାନେ ନିଜ ଜୀବନକୁ ପୁଣି ଥରେ ଗଢ଼ିବାକୁ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି ।

ସେହି ୧୮-ବର୍ଷୀୟା ଝିଅଟି ତା’ର ଭବିଷ୍ୟତକୁ ନେଇ ଆଶଙ୍କିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି । “ମୁଁ ଗାଁ ସ୍କୁଲରେ ଅଷ୍ଟମ ଶ୍ରେଣୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଠ ପଢ଼ିଛି, ମୁଁ ମୁକ୍ତ ବିଦ୍ୟାଳୟ ମାଧ୍ୟମରେ [ଅନଲାଇନରେ] ମୋ ସ୍କୁଲ ପଢ଼ା ଶେଷ କରିଛି । ମୁଁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଜଣେ କୃଷି ଶ୍ରମିକ ଭାବେ କାମ କରୁଛି”, ଗୋଟିଏ ଚାରପାଇ [ଦଉଡ଼ିଆ ଖଟ] ଉପରେ ବସି ସେ କହନ୍ତି । ସରବଜିତ ଆହୁରି ଅଧିକ ପଢ଼ିବା ପାଇଁ ଚାହୁଁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଘର କାମରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ । ବନ୍ୟା ବିତ୍ପାତ ଯୋଗୁଁ ସବୁକିଛି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବାରୁ ତାଙ୍କ ମଜୁରି ବାବଦରେ କ’ଣ ହେବ ସେ ବୁଝି ପାରୁ ନାହାନ୍ତି ।

ତାଙ୍କ ଭାଇ ୧୫-ବର୍ଷୀୟ ରଣଜିତ ସିଂ ଏହି ରିପୋର୍ଟରକୁ ଏବର୍ଷ ଅଗଷ୍ଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନଙ୍କ ଘର କିପରି ଥିଲା ତାହା ଦେଖାଉଛନ୍ତି । ଘରର ସାମନା ପଟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଧୋଇ ହେଇଯାଇଛି । ଜଣେ ବୁଝିପାରିବ ଯେ ଦୁଇଟି କୋଠରୀ ଓ ତା’ ମଝିରେ ଏବେ ବି ଆଲମାରିଟି ଠିଆ ହେଇ ରହିଛି । ତା’ ଚାରିପଟେ ପାଣି ଓ କାଦୁଅ ଜମି ରହିଥିବାରୁ ସେ ପାଖକୁ ଯାଇ ହେବ ନାହିଁ । “୭-୮ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚର ପାଣି ଥିଲା । ୨-୩ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମେ ଜମିଦାରଙ୍କ ଘରେ ରହିଲୁ”, ସେ କହନ୍ତି । ରଣଜିତ ୯ମ ଶ୍ରେଣୀ ପରେ ସ୍କୁଲ ଯିବା ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ, ଓ ଜଣେ ମେକାନିକ ଭାବେ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ନେଉଛନ୍ତି ଯାହା ଦ୍ଵାରା ସେ ତାଙ୍କ ମଜୁରୀରେ ଘରକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରି ପାରିବେ ।

ସେମାନେ ଯେଉଁ ଜମିରେ କାମ କରୁଥିଲେ ତାହା ଏବେ ବନ୍ୟାଜଳରେ ବୁଡ଼ି ରହିଛି, ଖରିଫ ଫସଲକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଷ୍ଟ କରି ଦେଇଛି । ଏବେ ଏହା ଏକାଧିକ ଫୁଟ କାଦୁଅ ତଳେ ରହିଛି, ତାହାକୁ ବାହାର କରିବା ଆଉ ଏକ କଷ୍ଟକର କଥା । ପଞ୍ଜାବ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଚାଷୀମାନଙ୍କୁ ଡିସେମ୍ବର ୩୧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିନା ପରମିଟରେ ସେମାନଙ୍କ ଜମି ସଫା କରିବାକୁ ଓ ସେହି ପଙ୍କ କାଦୁଅକୁ ବିକିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଥିଲେ ବି ଚାଷୀମାନେ ଆସନ୍ତା ରବି ଫସଲ ପାଇଁ ବୁଣାବୁଣି କାମ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ହେବା ଭଳି ଲାଗୁନାହିଁ ।

ଯଶପାଲ ସିଂ ତାଙ୍କ ପରିବାର ସହ ଗୋଟିଏ ଝୁଗ୍ଗିର ଧୁସି ଉପରେ ବସିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଘର ଭାସି ଯାଇଛି । ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରନ୍ତି ଯେ ସେମାନଙ୍କର କିଛି ପୋଷାକ ନିହାତି ଦରକାର । “ଏହି ପୋଷାକ ମୋତେ ଘୋନିୱାହାଲା ଗାଁରେ ମତେ ମାଗିବାକୁ ପଡ଼ିଲା”, ନିଜେ ପିନ୍ଧିଥିବା ପୋଷାକ ଆଡ଼କୁ ଦେଖାଇ ସେ କହନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କ ଚାରିପଟେ ଅସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ଲୁଗା ଶୁଖାଇବା ଦଉଡ଼ି ଭିଡ଼ା ଯାଇଛି, ତାହା ଉପରେ ବନ୍ୟା ଜଳ ବାହାରି ଗଲା ପରେ ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ଘରୁ ସାଧ୍ୟ ମତେ ଆଣିଥିବା ଲୁଗା ଓ ବିଛଣା ଶୁଖାଇଛନ୍ତି ।

କେତେଦିନର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉତ୍ତାପ ଲୁଗାପଟାକୁ ଶୁଖେଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ, ଫୁଲି ଯାଇଥିବା ଗହମକୁ ମଧ୍ୟ ଶୁଖିବା ପାଇଁ ବାହାରେ ରଖାଯାଇଛି, ଯାହା ପୁରା ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲାଣି । କେତେ ମାସର ଖାଦ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେବା ଭଳି ଏହି କ୍ଷତି ।

‘ପରୀ’ ସହ କଥା ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତେ ଖଣ୍ଡେ ଖଣ୍ଡେ କରି ଜିନିଷ ଉଠାଇବା ଓ ଜୀବନକୁ ପୁଣି ଥରେ ଗଢ଼ିବା ପାଇଁ ଆଗ୍ରହୀ ଥିଲେ, ଚାଷ କାମ ବ୍ୟାହତ ହୋଇଯାଇଥିବାରୁ ଆଗକୁ କେଉଁ ଭଳି କାମ କରିବାକୁ ମିଳିବ ବୋଲି ଅନିଶ୍ଚିତ ରହିଥିଲେ । ସେମାନେ ବର୍ତ୍ତମାନ ରିଲିଫ ଅନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକ ପକ୍ଷରୁ ଦିଆ ଯାଉଥିବା ସାହାଯ୍ୟ ଉପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ।

ଅନୁବାଦ: ଓଡ଼ିଶାଲାଇଭ୍‍