ಅಮೃತಸರ ಜಿಲ್ಲೆ: ಸವಾಲುಗಳ ನೆರೆ

ಮಚ್ಚಿವಾಲಾ ಗ್ರಾಮದ ಜನರು ಈ ವರದಿಗಾರರನ್ನು ಒಂದು ಲೋಟ ಚಹಾದೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ಆ ಚಹಾಕ್ಕೆ ಹಾಕಿದ ಎಲ್ಲ ಪದಾರ್ಥಗಳೂ ನೆರೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಸಹಾಯದ ಭಾಗವಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದವು. ರಾವಿ ನದಿಯ ದಡ ಒಡೆದು ಉಂಟಾದ ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರವಾಹವು ಊರಿನ ಮನೆಗಳನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಿತ್ತು, ಈ ನೆರೆ ಅವರ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಳು ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ತಂದು ತುಂಬಿಸಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಊರಿನ ಜನರನ್ನು, ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಡೇರೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತ್ತು.

ಆಗಸ್ಟ್‌ ತಿಂಗಳ ಪ್ರವಾಹ ಅವರಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಸಿದುಕೊಂಡಿತ್ತು.

ಸರಬ್‌ಜಿತ್ ಕೌರ್ ಅವರು ಈಗ ತಮ್ಮ ಹಳೆಯ ಮನೆಯಿದ್ದ ಸ್ಥಳದ ಸಮೀಪ, ರಾಮದಾಸ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ಮಚ್ಚಿವಾಲಾ ಗ್ರಾಮದ ಹೊರಗಿರುವ ಒಂದು ಝುಗ್ಗಿಯಲ್ಲಿ (ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಮನೆ) ಕುಳಿತಿದ್ದರು. ರಾವಿ ನದಿಯ ಪ್ರವಾಹವು ಅವರ ಮನೆಯನ್ನು ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಆಗಿ ಹೋದ ದುರಂತದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುವಾಗಲೂ ಕೌರ್ ಅವರು ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಕಷ್ಟದಿಂದ ಒಂದು ನಗುವನ್ನು ತಂದುಕೊಂಡರು.

"ನಾವು ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ‘ಬಂಧ್’ (ಕೃತಕ ಒಡ್ಡುಗಳನ್ನು) ಬಲಪಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು" ಎಂದು 18 ವರ್ಷದ ಯುವಕನೊಬ್ಬ ಪರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು. "ಆಗಸ್ಟ್ 27 [2025] ರಂದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 6 ಗಂಟೆಗೆ ಗುರುದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿವರ್ಧಕದ ಮೂಲಕ ಇಡೀ ಊರಿಗೆ ಕೇಳುವಂತೆ ಒಂದು ಘೋಷಣೆ ಹೊರಡಿಸಲಾಯಿತು. ಘೋಷಣೆ ಪ್ರಕಾ ಆ ‘ಧುಸ್ಸಿ’ (ಮಣ್ಣಿನ ಒಡ್ಡು) ಒಡೆದಿತ್ತು. ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯಲು ಓಡಿದೆವು" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.

ಮಚ್ಚಿವಾಲಾ, ಅಮೃತಸರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಗ್ರಾಮ. 2011ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,186 ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಜಾಟ್ ಸಿಖ್ ಮತ್ತು ರಾಯ್ ಸಿಖ್ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದು, ರಾಯ್ ಸಿಖ್ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳಡಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ದಲಿತ ಕುಟುಂಬಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಜಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಮಾಡಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಇತರರ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಸಹ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಸರಬ್‌ಜಿತ್ ಕುಟುಂಬವು ರಾಯ್ ಸಿಖ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಇವರ ಬಳಿ ಯಾವುದೇ ಭೂಮಿಯ ಮಾಲಿಕತ್ವವಿಲ್ಲ. ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಾಗಿ ದುಡಿದು ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ತಾಯಿ, ಕೂಡ ಒಬ್ಬ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಆರು ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ತಂದೆ ಮೂರ್ಛೆ ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದು, ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಸಹೋದರಿಯಿರುವ ಈ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಮನೆ ನಡೆಸಲು ಕೂಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರವಾಹವು ಊರನ್ನು ಮೂರರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮುಳುಗಿಸಿತ್ತು, ನೀರಿನ ಮಟ್ಟವು ಎಂಟು ಅಡಿಗಳವರೆಗೆ ಏರಿತ್ತು. ಇದು ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಾಧಾರಣ ಮನೆಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿ, ಕಟಾವಿಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಖಾರಿಫ್ ಭತ್ತದ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಾಳುಮಾಡಿತು. ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಳು ತುಂಬಿತು. ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ನೀಲಗಿರಿ ಮರಗಳು ಬೇರುಸಹಿತ ಕಿತ್ತು ಬಿದ್ದವು.

ರಣಜಿತ್ ಸಾಗರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಿಂದ ರಾವಿ ನದಿಗೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ನೀರನ್ನು ಬಿಟ್ಟ ಕಾರಣ ಅಮೃತಸರ ಮತ್ತು ಗುರುದಾಸ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ವಿಶಾಲ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಜಲಾವೃತವಾದವು. ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟಿಗೆ 'ತೇನ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು' ಎಂದೂ ಹೆಸರಿದೆ. ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತರ ತುದಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಸರಬ್‌ಜಿತ್ ಅವರ ಊರಿನಿಂದ 100 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, ಹಿಮಾಚಲ ಮತ್ತು ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಳೆಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಅಣೆಕಟ್ಟಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹರಿವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್‌ 26ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅದರ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟವಾದ 528 ಮೀಟರ್‌ಗೆ ತಲುಪಿತ್ತು.

ಸ್ಥಳೀಯ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ನಂತರ ಆಗಸ್ಟ್ 26, 2025ರಂದು ಉಧಂಪುರದಲ್ಲಿ 24 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ 629 ಮಿ.ಮೀ. ಮಳೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಆಗಾಗಲೇ ತನ್ನ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟವಾದ 528.008 ಮೀಟರ್‌ ತಲುಪಿತ್ತು. ಮಳೆ ನೀರು ಜಲಾಶಯವನ್ನು ಸೇರಿ ಅದು ತುಂಬತೊಡಗಿದಂತೆ, ಗೇಟುಗಳನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ತೆರೆಯುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ, 2.25 ಲಕ್ಷ ಕ್ಯೂಸೆಕ್‌ ಒಳಹರಿವಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಸುಮಾರು 2.15 ಲಕ್ಷ ಕ್ಯೂಸೆಕ್ಸ್ ನೀರನ್ನು ಹೊರಬಿಡಲಾಯಿತು.‌

ನದಿಯಿಂದ ಹೊರಬಿಟ್ಟ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರು 1959ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮಾಧೋಪುರ ಬ್ಯಾರೇಜ್‌ನ ಎರಡು ಗೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಒಡೆದು ಹಾಕಿತು. ರಭಸವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಉಜ್ ನದಿ (ರಾವಿ ನದಿಯ ಉಪನದಿ) ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ರಾವಿ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. ಇದರಿಂದ ಅಮೃತಸರ, ಗುರುದಾಸ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿಯ ಆಚೆಗಿನ ಪ್ರದೇಶವೂ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಜಲಾವೃತಗೊಂಡಿತು. ಸರಬ್‌ಜಿತ್ ಅವರ ಊರು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಗಡಿಯಿಂದ ಕೇವಲ ಐದು ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ರಾವಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಭೀಕರ ಪ್ರವಾಹ ಕೊನೆಯದಾಗಿ 1988ರಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಿತ್ತು.

ಸರಬ್‌ಜಿತ್, ತನಗೂ ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೂ ಆವರಿಸಿದ ತೀವ್ರ ಭಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ನೋಡಿರಲಿಲ್ಲ. ನೀರು ವೇಗವಾಗಿ ಏೃತೊಡಗಿದಂತೆ, ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ, ಅವರು ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಭೂಮಾಲೀಕರ ಮನೆಗೆ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯಲು ಧಾವಿಸಿದರು. ಜಾಟ್ ಸಿಖ್ಖರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮನೆಗಳು ಒಂದಷ್ಟು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿದ್ದರೂ, ಕುಸಿದಿರಲಿಲ್ಲ.

ಇಲ್ಲಿಂದ ನರೆಪೀಡಿತ ಗ್ರಾಮಸ್ತರು ತಮ್ಮ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ವಸ್ತುಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಅಸಹಾಯಕರಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕನಿಷ್ಠ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಹೀಗೆ ನಿರಾಶ್ರಿತರಾಗಿದ್ದರು; ಕೆಲವರ ಬಳಿ ತಿನ್ನಲು ಏನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ, ತಮ್ಮ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡಲೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆ (ಎನ್‌ಡಿಆರ್‌ಎಫ್) ಆಗಮಿಸಲು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ, ಸ್ಥಳೀಯರೇ ಪರಸ್ಪರ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅಮೃತಸರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ 1.3 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಬಾಧಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು "ಭಾರೀ ಜಾನುವಾರುಗಳ ನಷ್ಟ"ದ ಅಂದಾಜು ಇನ್ನೂ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18, 2025ರ ಪ್ರವಾಹದ ವರದಿ).

62 ವರ್ಷದ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಾದ ಜಸ್ಪಾಲ್ ಸಿಂಗ್ ಬಳಿ ಕೆಲವು ಜಾನುವಾರುಗಳಿವೆ. ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, “ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಮ್ಮಲ್ಲಿಗೆ ಯಾವ ದೋಣಿ ಅಥವಾ ಸಹಾಯವೂ ತಲುಪಲಿಲ್ಲ. ನೀರಿನ ನಡುವೆ ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಭಯದಲ್ಲಿ ಜೀವ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೆವು.” ಅವರು ತಮ್ಮ ಜಾನುವಾರುಗಳು ಮತ್ತು ಓಂದಷ್ಟು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು.

ಅಧಿಕೃತ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರವಾಹದಿಂದ 2,490 ಹಳ್ಳಿಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿವೆ ಮತ್ತು 57 ಜನರು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಸುಮಾರು ಎರಡು ಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಾನಿ, ಅಂದರೆ 27,154 ಹೆಕ್ಟೇರ್, ಅಮೃತಸರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಸಂಭವಿಸಿದೆ. "ಭೂಮಾಲೀಕರು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ನಾವೂ ಸಹ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ" ಎಂದು ಬಲ್ದೇವ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಪರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು.

ಎಪ್ಪತ್ತರ ಪ್ರಾಯದ ಬಲ್ದೇವ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರಿಗೆ ಕೇವಲ ತಮ್ಮ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. “ನಾವು ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಮೇವು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನೀರು ರಭಸವಾಗಿ ಹರಿದು ಬಂತು. ನಾವು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಯಾವುದನ್ನೂ ತೆಗೆದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು” ಎಂದು ಅವರು ತಮ್ಮ ಝುಗ್ಗಿಯ (ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಮನೆ) ಹೊರಗೆ ಕುಳಿತು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಹಿರಿಯ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕ ವರದಿಗಾರನ ಬಳಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ಈ ಬಾರಿ 1988ರ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿದೆ. ಸಾರಿ ಜಿಂದಗಿ ಏಥೆ ಹೀ ಲಂಗ್ ಗಯಿ, ಕಿಥೆ ಜವಾಂಗೇ ಅಸಿನ್ [ಇಡೀ ಬದುಕನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿ ಕಳೆದಿದ್ದೇವೆ. ಈಗ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗೋದು]?" ಎಂದರು.

ಸಿಂಗ್ ಕುಟುಂಬದ ಆರೂ ಸದಸ್ಯರೂ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು. ಬಿತ್ತನೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು 8,000 ರೂಪಾಯಿ ಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪರಿಹಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, "ಭೂಖೆ ಮರಾಂ ವಾಲಿ ಗಲ್ಲ ಆ [ನಾವು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಸಾಯುವ ಸ್ಥಿತಿ ಇದೆ]" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಲೂ ನಿಂತಿರುವ ಪ್ರವಾಹದ ನೀರಿನಿಂದ ಹರಡಬಹುದಾದ ಜಲಜನಿತ ರೋಗಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರಿಗೆ ಚಿಂತೆಯಿದೆ.

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ಇಳಿದಿದ್ದರೂ, ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ರಕ್ಷಣಾ ಒಡ್ಡುಗಳು (ಧುಸ್ಸಿ) ಇನ್ನೂ ಒಡೆದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯರು ಲಾಭರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬಲಪಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪರಿಹಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಶಿರೋಮಣಿ ಗುರುದ್ವಾರ ಪ್ರಬಂಧಕ ಸಮಿತಿ, ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬ್ ಹೊರಗಿನ (ಹರಿಯಾಣ, ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಉತ್ತರಾಖಂಡ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ) ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಾಗರಿಕರು ಪ್ರವಾಹ ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜನರಿಗೆ ಪಡಿತರ, ಪರಿಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು, ಜಾನುವಾರುಗಳ ಮೇವು, ನೈರ್ಮಲ್ಯ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಅನಿಶ್ಚಿತ ಮಳೆ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಲುಧಿಯಾನ ಮೂಲದ ಹವಾಮಾನ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಜಸ್‌ಕೀರತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು, ರಂಜಿತ್ ಸಾಗರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು ರೂಪಿಸುವಾಗ "ಹವಾಮಾನ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. "ಆಗಸ್ಟ್ ಮಧ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಪೂರ್ಣ ಮಟ್ಟದವರೆಗೆ ತುಂಬಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ, ಮುಂಗಾರು ಬಂದಾಗ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶೇಖರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಉಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಅವರು ಸೇರಿಸಿದರು.

ಸರಬ್‌ಜಿತ್ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಎಕರೆ ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಭತ್ತದ ನಾಟಿ ಮಾಡಿದರೆ 4,000 ರೂಪಾಯಿ ಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಾಲೋಚಿತ ಆದಾಯದ ಜೊತೆಗೆ, ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆ ತೆಗೆದರೆ ಗಂಟೆಗೆ 40 ರೂಪಾಯಿ ಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಈಗ ಅವೆಲ್ಲ ಕೆಲಸಗಳೂ ನಿಂತುಹೋಗಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಿಗಬಹುದಾದ ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

18 ವರ್ಷದ ಆ ಯುವತಿ ತನ್ನ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. “ನಾನು ಊರಿನ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ 8ನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಓದಿದ್ದೇನೆ, ನಂತರ [ಆನ್‌ಲೈನ್] ಮುಕ್ತ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲಕ ಶಾಲಾ ವ್ಯಾಸಂಗ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ. ಈಗ ನಾನು ಕೃಷಿ ಕೂಲಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ” ಎಂದು ಚಾರ್ಪಾಯಿಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಆಕೆ ಹೇಳಿದರು. ಸರಬ್‌ಜಿತ್ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಓದಲು ಬಯಸಿದ್ದರೂ, ಮನೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಓದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಪ್ರವಾಹ ಉಂಟು ಮಾಡಿದ ವಿನಾಶದಿಂದಾಗಿ ಮುಂದೆ ಕೂಲಿಗೆ ಏನು ಮಾಡುವುದೆನ್ನುವ ಚಿಂತೆ ಅವರನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದೆ.

ಅವರ 15 ವರ್ಷದ ತಮ್ಮ ರಣಜಿತ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಈ ವರದಿಗಾರನಿಗೆ ಕಳೆದ ಆಗಸ್ಟ್‌ ತನಕ ತಮ್ಮ ಮನೆಯಾಗಿದ್ದ ಜಾಗವನ್ನು ತೋರಿಸಿದ. ಮನೆಯ ಮುಂದಿನ ಭಾಗ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ತೊಳೆದುಹೋಗಿದೆ. ಎರಡು ಕೋಣೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಅಲ್ಮಾರಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವುದು ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ನೀರು ನಿಂತಿರುವ ಕಾರಣ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. “7-8 ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ನೀರು ನಿಂತಿತ್ತು. ನಾವೆಲ್ಲ ಹೋಗಿ ಭೂಮಾಲಕರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೆವು” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. 9ನೇ ತರಗತಿಗೆ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟ ರಣಜಿತ್‌ ಈಗ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್‌ ಒಬ್ಬರ ಬಳಿ ಸಹಾಯಕನಾಗಿ ದುಡಿಯುತ್ತಾ ಮನೆ ಖರ್ಚಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.

ಅವರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಗದ್ದೆಯು ನೆರೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಳುಗಿದ್ದು, ಖಾರಿಫ್‌ ಬೆಳೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಫಸಲು ನಾಶವಾಗಿದೆ. ಈಗ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರದ ಹೂಳು ತುಂಬಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕುವುದೇ ಮುಂದಿನ ಸವಾಲು. ಪಂಜಾಬ್ ಸರ್ಕಾರವು ರೈತರಿಗೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ 31 ರವರೆಗೆ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ ಊಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ್ದರೂ, ರೈತರು ಮುಂಬರುವ ರಬಿ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಬಿತ್ತಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದು ಅನುಮಾನ.

ಜಸ್ಪಾಲ್ ಸಿಂಗ್ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಧುಸ್ಸಿಯ ಮೇಲಿನ ಒಂದು ಝುಗ್ಗಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾರೆ; ಅವರ ಮನೆಯು ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿ ಹೋಗಿದೆ. ಅವರು ತಮಗೆ ಬಟ್ಟೆಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. “ಈ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ನಾನು ಘೋನೇವಾಲಾ ಗ್ರಾಮದವರಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡೆ” ಎಂದು ಅವರು ತಾವು ಧರಿಸಿರುವ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ ಹೇಳಿದರು. ಅವರ ಸುತ್ತಲೂ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿದ ಹಗ್ಗಗಳ ಮೇಲೆ, ಪ್ರವಾಹದ ನೀರು ಕಡಿಮೆಯಾದ ನಂತರ ಹೇಗೋ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾದ ಒಂದಷ್ಟು ಬಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಾಸಿಗೆಗಳು ಒಣಗುತ್ತಿದ್ದವು.

ಸುತ್ತಲೂ ಬಿಸಿಲು ಇರುವುದರಿಂದ ಬಟ್ಟೆಗಳು ಒಣಗುತ್ತಿವೆ. ಆದರೆ ಒಣಗಲು ಇಟ್ಟಿದ್ದ ಗೋಧಿ ಈಗಾಗಲೇ ಕೊಳೆಯತೊಡಗಿದೆ. ಈ ಗೋಧಿ ಹಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಊಟಕ್ಕೆ ಸಾಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಪರಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಕೃಷಿ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ತಮಗೆ ಕೆಲಸ ಸಿಗುವ ಕುರಿತು ಅವರಿಗೆ ಖಾತರಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಸಹಾಯ ಮೇಲೆಯೇ ಅವರು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಅನುವಾದ: ಶಂಕರ. ಎನ್. ಕೆಂಚನೂರು