ಹುಸ್ನ್‌ ಆರಾ ಅವರ ಮೇಕೆಗಳ ಪುಟ್ಟ ಜಗತ್ತು ಮತ್ತು ಭರವಸೆಗಳು

ತನ್ನ ಮೂರು ಮೇಕೆಗಳು ತಲಾ ಮೂರು ಮರಿಗಳಿಗೆ ಜನ್ಮವಿತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಹುಸ್ನ್‌ ಅರಾ, ಬಹಳ ಖುಷಿಪಟ್ಟರು. ಆರು ಮರಿಗಳು ಈ ವರ್ಷದ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ಮೂವತ್ತರಂದು ಜನ್ಮತಳೆದವು. ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ದಿನದ ಮೊದಲು ಮೂರು ಮರಿಗಳು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಬಂದವು. ಅವು ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು, ತಾವೇ ಸ್ವತಃ ತಿನ್ನಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಾಲು ದೊರೆಯುವಂತೆ, ಹುಸ್ನ್‌ ಅರ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಇವು ಬೆಳೆದ ನಂತರ ತನಗೆ ಆದಾಯದ ಮೂಲವೆನಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು.

ಹುಸ್ನ್‌ ಆರಾ, ಬಿಹಾರದ ಸೀತಾಮರ್ಹಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಾಜ್ಪಟ್ಟಿ ವಲಯದ ಫುಲ್ವರಿಯ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪಂಚಾಯತ್‌ನ ಸುಮಾರು 5700 ನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಬಡವರು ಹಾಗೂ ರೈತರು ಅಥವಾ ಭೂರಹಿತ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು. ಹುಸ್ನ್‌ ಅರ ಕೂಡ ಅವರಲ್ಲೊಬ್ಬರು.

ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ತನ್ನ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ, ಮೊಹಮ್ಮದ್‌ ಶಬೀರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಇವರ ವಿವಾಹವಾಯಿತು. ಐದು ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ, ಚರ್ಮದ ಚೀಲವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಘಟಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡಲು ಹೈದರಾಬಾದಿಗೆ ತೆರಳಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಅವರೂ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕನಾಗಿದ್ದರು. “ಮಾಹೆಯಾನ ಐದು ಸಾವಿರ ರೂ.ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಶಬೀರ್‌, ಕೆಲವೊಮ್ಮ ಎರಡು ಸಾವಿರ ರೂ.ಗಳನ್ನು ಮನೆಗೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಖರ್ಚುಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಬೇಕಾದ ಕಾರಣ, ಈತನಿಂದ ಹಣದ ಪೂರೈಕೆಯು ಅನಿಯತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.”

ಗ್ರಾಮದ ಅನೇಕ ಪುರುಷರು ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್‌, ದೆಹಲಿ, ಜೈಪುರ್‌, ಕೋಲ್ಕತ್ತ ಮತ್ತು ಮುಂಬೈನ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಜವಳಿ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೈ ಚೀಲವನ್ನು ಹೊಲಿಯುವ ದರ್ಜಿಗಳಾಗಿ, ಬೀದಿಬದಿಯಲ್ಲಿ ತಿನಿಸನ್ನು ಮಾರುವ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಿಗೆಯವ ಹಾಗೂ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಮನೆಗೆ ಕಳುಹಿಸುವ ಹಣವು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತಂದಿದೆ. ಕೆಲವು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ, ನೀರಿಗಾಗಿ ಕೇವಲ ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ಕೈ ಪಂಪುಗಳಿದ್ದವು. ಈಗ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೈ ಪಂಪ್‌ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಬಿದಿರಿನ ಬಹುಪಾಲು ನಿವಾಸಗಳು ಇಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಿಮೆಂಟಿನ ಮನೆಗಳಾಗಿವೆ. 2022ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ದೇಶವನ್ನು ಬಯಲು ಶೌಚದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ಯೋಜನೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ʼʼಹುಸ್ನ್‌ ಅರ ಅವರ ಮನೆಯಂತಹ ಅನೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೌಚಾಲಯವಿಲ್ಲ. 2008ರಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಹಾಗೂ 2016ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್‌ ರಸ್ತೆಗಳು ದೊರೆತವು.

ಫುಲ್ವರಿಯಾದ ಅನೇಕ ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಹಿಳೆಯರಂತೆ, ಐವತ್ತಾರರ ಹುಸ್ನ್‌ ಅರ ಸಹ ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲೇ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಾಗಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನಿಧನರಾದ ಅವರ ತಾಯಿ, ಸಮೆಲ್‌, ಇದೇ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕುಟುಂಬದ ಬಡತನವು ಹುಸ್ನ್‌ ಆರಾ ಅಥವಾ ಅವರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಾಲೆ ಅಥವಾ ಮದರಸಾಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಅವಕಾಶವೀಯಲಿಲ್ಲ. ಬರಿ ಫುಲ್ವರಿಯದಲ್ಲಿನ ಸಾಕ್ಷರತೆಯು ಶೇ. 38.51ರಷ್ಟಿದೆ (2011ರ ಜನಗಣತಿ). ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಕ್ಷರತೆಯು ಕೇವಲ ಶೇ. 35.09.

ತನ್ನ ವಯಸ್ಸು ನೂರು ವರ್ಷವೆಂದು ಹೇಳುವ ಹುಸ್ನ್‌ ಆರಾ ಅವರ ತಂದೆ ಮೊಹಮ್ಮದ್‌ ಜ಼ಹೂರ್‌ ಈಗಲೂ ದಿನಗೂಲಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ದಿನವಿಡೀ ಗುದ್ದಲಿ ಅಥವಾ ಉಳುಮೆಯ ಕೆಲಸ ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗದು. ಬೀಜವನ್ನು ಬಿತ್ತುತ್ತ, ಸುಗ್ಗಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಕಟಾವುಮಾಡುತ್ತ, ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಾರೆ. “ನಾನು ಸಹಭಾಗಿ ಬೆಳೆಗಾರ” ಎನ್ನುತ್ತಾರವರು. ಕೃಷಿಯು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ. ಲಾಭದಾಯಕವಲ್ಲ. ಭತ್ತ ಮತ್ತು ಗೋಧಿಯ ಬೆಳೆಗಳು ಅನಿಯಮಿತವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು. ಪಾರಂಪರಿಕ ಕೃಷಿಯ ವಿಧಾನಗಳು ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ, ರೈತರು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ದಿನಗೂಲಿಗಳ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಿದೆ. ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪಡೆದವರು ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ 300-350 ರೂ.ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಸಲಾರರು.

ಬರಿ ಫುಲ್ವರಿಯಾದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಭೂಮಿಯು ಫಲವತ್ತಾಗಿದ್ದರೂ, ನೀರಾವರಿಗಾಗಿ ನೀರು ದೊರಕುವುದು ವಿರಳ. ಅಧ್ವರ ನದಿಯು ಗ್ರಾಮದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತದಾದರೂ, ಅದು ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತುಂಬಿದ್ದು, ವರ್ಷದ ಉಳಿದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಣಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯಾಗದೆ, ಬರಗಾಲದಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ.

ಹುಸ್ನ್‌ ಆರಾ, ಐದು ಮಕ್ಕಳ ತಾಯಿ. ಹಿರಿಯ ಮಗ, ಮೊಹಮ್ಮದ್‌ ಅಲಿ, 32, ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಪತ್ನಿ ಶಹಿದಾ ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕುಟುಂಬದ ವೆಚ್ಚಗಳಿಗೆ ಆತ ನಿಯತವಾಗಿ ಹಣವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಎರಡನೆಯ ಮಗ ಸೋಮಾರಿ. ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹುಸ್ನ್‌ ಆರಾರ ಹಿರಿಯ ಮಗಳು ವಿವಾಹವಾಗಿ ಬರಿ ಫುಲ್ವರಿಯದಿಂದ ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದ ನೇಪಾಳದ ಶಂಸಿ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು. ಮೂರನೆಯ ಮಗ ಹಾಗೂ ಹದಿನೆಂಟರ ಮಗಳು ಅವಿವಾಹಿತರು. ಬಿತ್ತನೆ ಹಾಗೂ ಸುಗ್ಗಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇವರು ಸಹ ಆಗಾಗ ದಿನಗೂಲಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಹುಸ್ನ್‌ ಆರಾರಿಗೆ ತನ್ನ ಪರಿವಾರದ ಪೋಷಣೆಯು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದ್ದು, ಮನೆಗೆ ಖಾದ್ಯದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಹೆಣಗಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕುಟುಂಬದ ಪಡಿತರ ಚೀಟಿಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು, ಇತರೆ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ, ತಲಾ ಎರಡು ರೂ.ಗಳಂತೆ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಕೆ.ಜಿ. ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ತಲಾ ಮೂರು ರೂ.ಗಳಿಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಕೆ.ಜಿ. ಗೋಧಿಯನ್ನು ತರುತ್ತಾರೆ. “ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಜಮೀನಿನ ಕೆಲಸ ಸಾಕಷ್ಟು ದೊರೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಆರೋಗ್ಯವೂ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆ ವೃದ್ಧಿಸಿದೆಯಾದರೂ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಿಲ್ಲ. ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳ ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ಸಹ ನಾನು ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು. ಇನ್ನೂ ಎಷ್ಟು ದಿನ ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿರಬೇಕೋ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ” ಎಂದರಾಕೆ.

ಸಾಧಾರಣವೆನ್ನಬಹುದಾದ ತನ್ನ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಹುಸ್ನ್‌ ಆರಾ, ಕೋಳಿ ಮತ್ತು ಮೇಕೆಗಳನ್ನು ಸಾಕತೊಡಗಿದರು. ಇದು ಅವರ ಗ್ರಾಮದ ಅನೇಕ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಆದಾಯದ ಮೂಲವೆನಿಸಿದೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ನೂರು ರೂ.ಗಳ ಸಂಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅದು ಪರಿವಾರದ ಊಟಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇಕೆಗಳು ಪ್ರತಿ ಎರಡು-ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಮರಿಗಳಿಗೆ ಜನ್ಮನೀಡುತ್ತವೆ. ಮರಿಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ, ಜಾನುವಾರುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಮಾರುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ಆಕೆಯ ಮೇಕೆಗೆ ದೊರೆಯುವ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗದು. “ಹಣವಿರುವ ಜನರು ತಮ್ಮ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಮೇವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ನಾನು ಬಡವಿ. ನನ್ನ ಮೇಕೆಗಳಿಗೆ ಹುಲ್ಲನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ನೀಡಬಲ್ಲೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅವು ದುರ್ಬಲವಾಗಿವೆ” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಪುಷ್ಟಿದಾಯಕ ಮೇವನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಮೇಕೆಗಳು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಎಂಟು-ಹತ್ತು ಕೆ.ಜಿ. ತೂಗುತ್ತವೆ. ವ್ಯಾಪಾರಿಗೆ ಇವನ್ನು ತಲಾ ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ರೂ.ಗಳಿಗೆ ಮಾರಬಹುದು. ಹುಸ್ನ್‌ ಆರಾರ ಬೆಳೆದ ಮೇಕೆಗಳು ಐದು ಕೆ.ಜಿ.ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತೂಕವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಎರಡು ಸಾವಿರ ರೂ.ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಅವರು ಅವನ್ನು ತನ್ನೊಡನೆ ಇರಿಸಿಕೊಂಡಲ್ಲಿ, ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರಾಮದ ಹಣವಂತ ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಮೇಕೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ರೂ.ಗಳಂತೆ ಮಾರಬಹುದು. ಈದ್‌-ಉಲ್‌-ಅಜಾ಼ ಅಥವಾ ಬಕ್ರೀದ್‌ ಹಬ್ಬದಂದು ಬಲಿದಾನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಈ ಮೊತ್ತವನ್ನು ನೀಡಿ ಖರೀದಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಹುಸ್ನ್‌ ಆರಾ, ತನ್ನ ಐದು ಮಕ್ಕಳು ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ಡವರಾದ ಮೇಲೆ, ಕುಟುಂಬದ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿ, ಸಂತೋಷ ಹಾಗೂ ಸೌಭಾಗ್ಯವನ್ನು ತರಬಹುದೆಂಬ ಭರವಸೆಯಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಅವರು ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ಡವರಾದರು. ಅವರಿಗೆ ಮಕ್ಕಳೂ ಹುಟ್ಟಿದರು. ಆದರೆ, ಈಗಲೂ ಹುಸ್ನ್‌ ಆರಾ ಪಾಲಿಗೆ ಸಂತೋಷ ಹಾಗೂ ಸೌಭಾಗ್ಯವು ಮರೀಚಿಕೆಯೇ ಆಗಿದೆ.

ಅನುವಾದ: ಶೈಲಜಾ ಜಿ.ಪಿ