മോബ ബാൻസുരിയെ പാട്ട് പഠിപ്പിക്കുന്നു

മോനയുടെ കണ്ണുകൾ അടഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഒരു കൈയ്യിൽ അവർ ചൂടാക്കിയ ഒരു ദണ്ഡ് പിടിച്ചിട്ടുണ്ട്. മറുകൈയ്യിൽ പൊള്ളയായ ഒരു മുളന്തണ്ടും. മുറിയിൽ പുക നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. കണ്ണുകൾ അടച്ചുകൊണ്ടുതന്നെ അവർ ആ ദണ്ഡുപയോഗിച്ച്, മുളന്തണ്ടിൽ സുഷിരമുണ്ടാക്കുന്നു. വീണ്ടും ഒരു സുഷിരം കൂടി. പിന്നെ വീണ്ടും ഒന്ന്. മൊത്തം ആറ് സുഷിരങ്ങൾ.

കണ്ണുകൾ തുറന്നുകൊണ്ട് അവർ പറയുന്നു, “ഒരു ബാംസുരി നിർമ്മിക്കാൻ വൈദഗ്ദ്ധ്യം വേണം. കൂടുതലെണ്ണമുണ്ടാക്കാൻ വേഗതയും”. എന്നിട്ട്, ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ഇത്രയുംകൂടി ചേർത്തു, “ആണുങ്ങൾക്ക് ഇത് പറ്റില്ല. അദ്ധ്വാനമുള്ള പണിയാണ്!”

കുടുംബത്തിൽ, ബാംസുരി ഉണ്ടാക്കുന്ന മൂന്നാമത്തെ തലമുറക്കാരിയാണ് മോന (ഈ പേര് ഉപയോഗിക്കാനാണ് അവർ താത്പര്യപ്പെടുന്നത്). “ബാംസുരി വൾരെ ലളിതമാണ്. അതേസമയം സങ്കീർണ്ണവും,” 35 വയസ്സുള്ള അവർ പറയുന്നു. “സുഷിരങ്ങളില്ലെങ്കിൽ അവ വെറും മുളന്തണ്ട് മാത്രമാണ്. കൃത്യമായ സുഷിരങ്ങൾ ഇട്ടാൽ അവയിൽ ഗാനമാധുരി നിറയും. കൃഷ്ണഭഗവാൻ്റെ അടയാളമാണ് ഇത്.”

കുമ്മായം തേക്കാത്ത മുറിയിൽ, ചൂടായ കൽക്കരി നിറച്ച ഒരു അടുപ്പിനടുത്ത്, ഇരിക്കുകയാണ് അവർ. ജനലിലൂടെ, സൂര്യപ്രകാശം അകത്ത് വീഴുന്നുണ്ട്. പുറത്ത്, ആകാശത്ത് പട്ടങ്ങൾ പറക്കുന്നു.

ഉത്തർപ്രദേശിൻ്റെ വടക്കേയറ്റത്തുള്ള പിലിഭിത് പട്ടണത്തിലാണ് അവർ താമസിക്കുന്നത്. തങ്ങളുടെ തൊഴിലിൻ്റെ വേരുകൾക്ക് നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ പഴക്കമുണ്ടെന്ന് ബാംസുരി കൈവേലക്കാർ പറയുന്നു. ഹിമാലയത്തിൻ്റെ താഴ്വരയിലുള്ള ഈ പട്ടണമാണ്, ഇന്ത്യയിലെ ഓടക്കുഴൽ ഉത്പാദനത്തിൻ്റെ 90 ശതമാനവും നിർവഹിക്കുന്നത്. ഈ തൊഴിലിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന മുള (സ്കിസോസ്റ്റാക്കിയം) അസമിൽനിന്നാണ് കൊണ്ടുവരുന്നത്.

“ഓർമ്മവെച്ച നാൾമുതൽ, ഓടക്കുഴലുകൾ ഉണ്ടാക്കുന്നത് ഞാൻ കണ്ടിട്ടുണ്ട്. കുട്ടിയായിരുന്നപ്പോൾ, അമ്മ, തീയുടെ മുമ്പിലിരുന്ന്, മുളന്തണ്ടിൽ സുഷിരങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നത് ഞാൻ ശ്രദ്ധിച്ചിരുന്നു,” അവർ പറയുന്നു. അത് നിരീക്ഷിച്ചാണ് മോന ഈ കൈവേല പഠിക്കുന്നത്.

ഏപ്രിലിലെ ഈ വേനൽദിവസത്തിലും രാവിലെ ഒമ്പത് മണിക്ക് അന്തരീക്ഷത്തിൽ ഉഷ്ണമുണ്ട്. മട്ടുപ്പാവിലുള്ള പണിപ്പുരയിൽ മോന എത്തിയതിനുപിന്നാലെ, അയൽക്കാരികളായ ശബ്നവും അവരുടെ മരുമകൾ സോനവും എത്തി. ഇരുപതു വയസ്സ് കടന്നവരായിരുന്നു അവർ. 2 മണിയോടെ, ആ മൂന്നുപേരും ചേർന്ന് 500 ബാംസുരികളിൽ പണിയെടുത്തു. 300 രൂപ മൊത്തം വരുമാനത്തിന്. ഒരുവർഷം, 2 ലക്ഷം ഓടക്കുഴലുകൾ.

ജീവിതത്തിൽ ഇത്രയധികം ഓടക്കുഴലുകളുണ്ടാക്കിയിട്ടും, “ഞാനൊരിക്കലും ഇത് വായിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് ആലോചിച്ചിട്ടില്ല. കാരണം സ്ത്രീകൾ അത് ചെയ്യാറില്ല. എൻ്റെ ഭർത്താവ് നന്നായി ഓടക്കുഴൽ വായിക്കും. എനിക്കത് കേട്ടിരിക്കാൻ ഇഷ്ടമാണ്,” അവർ പാരിയോട് പറയുന്നു.

“സുഷിരങ്ങളുണ്ടാക്കുമ്പോൾ, കൂടുതലോ കുറവോ ബലം കൊടുത്താൽ, മുളകളുടെ അകം കേടാവും. മുഴുവൻ പണിയും പാഴാവും,” ഒരു പൊട്ടിയ മുളന്തണ്ട് കാണിച്ചുകൊണ്ട് അവർ പറയുന്നു.

മൂർച്ചയുള്ള അരിവാളും, ബ്ലേഡുകളും മിനുസക്കത്തികളുമാണ് സ്ത്രീകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. പിന്നെ, പ്രതലം മിനുസപ്പെടുത്താൻ ഉരകടലാസ്സും. മുളന്തണ്ട് വെട്ടാൻ ഈർച്ചവാൾ ഉപയോഗിക്കുന്നത് മോന വിശദീകരിച്ചു; ബ്ലേഡുകളും, ഉളികളും കത്തികളും ഉപയോഗിച്ചാണ് അതിനെ ഈരുകയും ആകൃതിവരുത്തുകയും ചെയ്യുന്നത്. മിനുസക്കത്തികളും ഇരുമ്പുദണ്ഡുകളും ഉപയോഗിച്ച് സുഷിരങ്ങളുണ്ടാക്കുന്നു.

“കൈകൾ മുറിയാനും പൊള്ളാനും സാധ്യതയുണ്ട്. കൂടുതൽ വലിയ മുറിവാണെങ്കിൽ ഒരാഴ്ച പണിയെടുക്കാൻ പറ്റില്ല. കൂലിയും കിട്ടില്ല,” മോന പറയുന്നു.

മുളന്തണ്ടുകൾ പാകംവരുത്തുമ്പോൾ ഉണ്ടാവുന്ന പുകമൂലം, നിരവധി തൊഴിലാളികൾക്ക് ശ്വാസകോശസംബന്ധമായ പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാവാറുണ്ട്. വർഷങ്ങളായുള്ള ജോലിമൂലം തൻ്റെ കാഴ്ചശക്തി കുറഞ്ഞുതുടങ്ങിയെന്നും, പുറവേദന അലട്ടുന്നുണ്ടെന്നും മോന പറയുന്നു. “കണ്ണിൻ്റെ പ്രശ്നം കാരണം, സൂചിയിൽ നൂൽ കോർക്കാൻ പോലും ബുദ്ധിമുട്ടാണ്,” അവർ കൂട്ടിച്ചേർത്തു.

സംസ്ഥാനത്ത് ഒ.ബി.സി. വിഭാഗമായ ഷേയ്ഖ് മൻസൂരി സമുദായക്കാരിയാണ് മോന. “പണ്ട് ഞങ്ങളുടെ സമുദായക്കാർ മാത്രമാണ് ഈ തൊഴിൽ ചെയ്തിരുന്നത്. ഇന്ന്, മറ്റ് ജാതിക്കാരും ഈ ജോലി ചെയ്ത് സമ്പാദിക്കുന്നു,” അവർ പാരിയോട് പറയുന്നു.

പട്ടണത്തിൽ ഏകദേശം 100-150 സ്ത്രീകൾ ഈ പണിയിൽ ഏർപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെന്നാണ് മോനയുടെ കണക്ക്. അവരുടെ തൊഴിൽ പ്രധാനമാണെങ്കിലും, ഓടക്കുഴലുകളുടെ വിതരണവും വിൽപ്പനയുമൊക്കെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് കച്ചവടക്കാരും ചില്ലറവ്യാപാരക്കാരുമാണ്. അവരാണ് വില നിശ്ചയിക്കുന്നതും, പിലിഭിത്തിന് പുറത്തുള്ള, പ്രധാനമായും മഥുരയിലെ കച്ചവടക്കാരുമായി കൂലിയിലും കരാറിലും ഏർപ്പെടുന്നത്. ദിവസക്കൂലിക്കാരായ തൊഴിലാളികൾ, അധികവും പുരുഷന്മാർ, അവരാണ് മുളയെ, ഓടക്കുഴലിൻ്റെ രൂപത്തിലാക്കുക. 500 ഓടക്കുഴലുകൾക്ക് 300 മുതൽ 350 രൂപവരെ അവർ വാങ്ങുന്നു. ഉത്തർപ്രദേശിൽ അവിദഗ്ദ്ധ തൊഴിലാളികൾക്ക് നിശ്ചയിച്ചിട്ടുള്ള, കുറഞ്ഞ വേതനമായ 465.13 രൂപയുടേയും വിദഗ്ദ്ധ തൊഴിലാളികളുടെ 521 രൂപയുടേയും എത്രയോ താഴെയാണ് ഈ തൊഴിലാളികൾ വാങ്ങുന്ന കൂലി.

ദിവസവും കിട്ടുന്ന 300 രൂപയ്ക്കടുത്തുള്ള വരുമാനം അവർ സോനവും ശബ്നവുമായി പങ്കിടുന്നു. കുറഞ്ഞ വേതനത്തിനും എത്രയോ താഴെയാണ് അപ്പോൾ അവർക്ക് കിട്ടുന്ന വരുമാനം.

മൊത്തക്കച്ചവടക്കാരുടെ കീഴിലാണ് മോന ജോലി ചെയ്യുന്നത്. അസംസ്കൃതവസ്തുക്കൾ വാങ്ങാനും, ആളുകളെ തൊഴിലിൽ വെക്കാനും, ഓടക്കുഴലുകൾ പിലിഭിത്തിന് പുറത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോകാനും ആവശ്യമായ മൂലധനം ചിലവിടുന്നത് അവരാണ്. “മൊത്തക്കച്ചവടക്കാരുടെ ഭാര്യമാർ ബാംസുരി ഉണ്ടാക്കാറില്ല. അവർക്കതിൻ്റെ ആവശ്യമില്ല. ഭാര്യമാർ ജോലി ചെയ്യാതെ, കുടുംബത്തിന് ജീവിക്കാനുള്ള പ്രാപ്തി അവർക്കുണ്ട്,” മോനൗടെ ഭർത്താവ് ഷക്കീൽ അഹമ്മദ് പറയുന്നു.

“അഞ്ചുവർഷം മുമ്പ് (2020) ഞങ്ങൾ (മോനയും ഭർത്താവും) യൂണിയൻ ബാങ്കിൽനിന്ന് 50,000 രൂപ വായ്പയെടുത്തു. ബാംസുരി നിർമ്മിക്കുന്ന ചെറിയൊരു കച്ചവടം തുടങ്ങാമെന്ന പ്രതീക്ഷയിൽ,” അവർ ഓർമ്മിച്ചു. “ഞങ്ങൾ 3-4 ലക്ഷം രൂപയാണ് ഉദ്ദേശിച്ചത്. പക്ഷേ പണയം വെക്കാനില്ലാത്തതിനാൽ, അത് തള്ളിക്കളഞ്ഞു,” അവരുടെ ശബ്ദത്തിൽ നിരാശ കലർന്നിരുന്നു.

അസമിലെ മുള വില്പനക്കാരിൽനിന്ന് വാങ്ങുന്നതിനാൽ കൂടുതൽ പണം ചിലവഴിക്കേണ്ടിവരുന്നുവെന്ന് മോന പറയുന്നു. വലിയ ലാഭമൊന്നുമില്ല. “ചെറിയ ഓടക്കുഴലുകൾക്ക് (10 ഇഞ്ച്) 5-10 രൂപയ്ക്കാണ് വിൽക്കുന്നത്. വലിയ ഓടക്കുഴലുകൾ (15 ഇഞ്ച്) 20 രൂപയ്ക്കും,” വലിപ്പമനുസരിച്ചുള്ള ഓടക്കുഴലുകളുടെ വില പറയുകയായിരുന്നു അവർ.

എന്നാൽ മോനയുടെ ഓടക്കുഴലുകൾ കമ്പോളത്തിൽ 50 രൂപയ്ക്കടുത്താണ് വിറ്റുപോകുന്നത്. വലിപ്പവും ഗുണവുമനുസരിച്ച്. ഭർത്താവ് ഷക്കീൽ എല്ലാ മാസവും അമൃതസറിലേക്ക് പോയി, ഓടക്കുഴലുകൾ തെരുവുകളിലും പ്രാദേശിക മേളകളിലും വിൽക്കും. എന്നാൽ ഈ അസ്ഥിരമായ വരുമാനമൊന്നും സാമ്പത്തിക ബുദ്ധിമുട്ടുകൾക്ക് പരിഹാരമാവുന്നില്ല. വിൽക്കാൻ കഴിയാതെ വരുന്ന ഓടക്കുഴലുകൾ നാട്ടിൽ കൊണ്ടുവന്ന്, വാങ്ങിയതിനേക്കാൾ കുറഞ്ഞ വിലയ്ക്ക് വിൽക്കേണ്ടിവരികയും ചെയ്യാറുണ്ട്. കടത്തിൻ്റേയും ആശ്രിതത്വത്തിൻ്റേയും കെണിയിൽ ഇതവരെ കെട്ടിയിടുന്നു. 6.4 ശതമാനം പലിശയുള്ള വായ്പ്പയുടെ തിരിച്ചടവിന് മാസം 1,000 രൂപ കൊടുക്കണം. നഷ്ടങ്ങൾക്ക് പുറമേ, വായ്പയും തിരിച്ചടയ്ക്കാൻ ബാക്കിയാണ്.

പരിഭാഷ:രാജീവ് ചേലനാട്ട്