কাৰোবাৰ বাবে ৰোগ মানে বিপদ, কাৰোবাৰ ধন ঘটাৰ সুযোগ

অন্য এক আত্মহত্যাপীড়িত পৰিয়াল এটাৰ সৰ্বেক্ষণ কৰোঁতে আমি গম পাইছিলো যে স্বাস্থ্য সেৱাৰ নামত খৰচ হোৱা পঁচিশ হাজাৰৰ পৰা ত্ৰিশ হাজাৰ টকাৰ এই পৰিমাণ প্ৰায় সকলোবোৰ পৰিয়ালৰ বাবে এক সাধ্যতীত পৰিমাণ আছিল৷ আশ্বৰ্যজনকভাৱে পৰিয়ালবোৰৰ দুইৰ পৰা চাৰি একৰ ভূমিও আছিল৷ তাৰোপৰি আটাইকেইটা পৰিয়ালেই প্ৰতিকূল বতৰৰ বাবে হোৱা বেয়া খেতিৰ দ্বাৰা আৰ্থিকভাৱে জুৰুলা হৈ পৰিছিল৷ সেয়ে শ্যামৰাও আৰু অঞ্জম্মাই ঔষধ কিনা বন্ধ কৰিছিল৷ চৰকাৰী চিকিৎসালয়ত যে একো সুবিধা নাই সেই কথা ৱেইফাড়ৰ কৃষক পৰিয়ালকেইটাই দুখেৰ জনাইছিল৷

‘‘আনহাতে আমি যদি নাগপুৰলৈ যাওঁ, আমি ভাগ্যক ধিয়াই যাব লাগে৷ আমাৰ মানুহৰ চিকিৎসালয়ৰ প্ৰতি ভয় সোমাই গৈছে’’, মনোজ চন্দুৰৱাৰ্কাৰে এইদৰে কয়৷ নাগপুৰৰ ব্যক্তিগত খণ্ডৰ চিকিৎসালয় কেইখনে ৱাৰ্ধাৰ পৰা নিয়া এক্স-ৰে’ ৰিপ’ৰ্ট বা ব্লাড টেষ্টৰ ৰিপ’ৰ্টক মান্যতা নিদিয়ে৷ সেই ৰিপ’ৰ্ট নিখুঁত হ’লেও পাবলগীয়া ‘মাননি’ কেইটা নোপোৱা বাবে তেওঁলোকে সেইবোৰ অগ্ৰাহ্য কৰে৷ ফলত নিৰুপায় ৰোগীসকলে পুনৰ একেটা পৰীক্ষা দুবাৰ কৰিবলগীয়া হয়৷

খেতিয়ক ৰামেশ্বৰ চাৰ্দিৰ মতে চিটি স্কেন আৰু এই ঔষধবোৰ দৰাচলতে ধনী মানুহৰ বাবেহে৷ ব্যক্তিগত খণ্ডৰ চিকিৎসালয়বোৰে ইচ্ছানুসৰি এই পৰীক্ষাবোৰৰ বাবে মাচুল নিৰ্ধাৰণ কৰে৷ আনহাতে চৰকাৰী চিকিৎসালয়ৰ সামগ্ৰী আৰু ব্যৱস্থাপনাসমূহ পুতৌলগা বিধৰ যি বহুতো দুখীয়া ৰোগীৰ একমাত্ৰ সম্বল৷ মালৱাগাড়ৰ সন্তোষ ইশাইয়ে কয়, ‘‘চিকিৎসা বিনামূলীয়া, কিন্তু তাৰে একো নহয়৷’’ কৰ্কট ৰোগত আক্ৰান্ত তেওঁ ভায়েক অশোকৰ চিকিৎসাৰ বাবে ঔষধৰ নামত পঁয়ত্ৰিশ হাজাৰ টকা খৰচ কৰিছে৷ এই টকাখিনি যোগাৰ কৰিবলৈ ইশাইয়ে যৱতমল গাঁৱত থকা তিনি একৰ ভূমিও বিক্ৰী কৰি এতিয়া তেওঁ সৰ্বস্বান্ত হৈ পৰিছে৷

তেওঁৰ বন্ধু সন্দীপ কাদমে পোনে পোনে ব্যক্তিগত খণ্ডৰ চিকিৎসালয়লৈ গৈছিল৷ তেওঁ পিতৃৰ যক্ষ্মা ৰোগৰ বাবে প্ৰায় দুই লাখ টকা ব্যয় কৰিছিল৷ পিছলৈ তেওঁৰ পিতৃৰ মৃত্যু হৈছিল৷ ইয়াৰ বাবে তেওঁৰ পৰিয়ালৰ একমাত্ৰ সম্বল তিনি একৰ ভূমি বিক্ৰী কৰিবলগীয়া হৈছিল৷

অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ প্ৰায়বোৰ কৃষক পৰিয়ালেই অভাৱনীয় কৃষি সংকটত ভুগিবলগীয়া হৈছে৷ অতি কম সংখ্যক পৰিয়ালেহে গুৰুতৰ ৰোগৰ চিকিৎসাৰ বাবে ঋণ ল’বলগীয়া হোৱা নাই৷

মজিয়াতে ঢাৰি-পাটি লোৱা অঞ্জম্মাই দুৰ্বল দেহাৰে উঠি যাব নোৱাৰে৷ অসুস্থ আৰু দুৰ্বল শ্যামৰাও বিচনাত বহি আছে৷ মৃত পুত্ৰক ঋণৰ বোজাৰ পৰা মুক্ত কৰি তেওঁ সন্তুষ্টি লাভ কৰিছে৷ ‘‘আমি তেওঁক সেই ঋণৰ পৰা মুক্ত কৰিলো যাতে তেওঁৰ আত্মাই শান্তি পায়৷’’ বৃদ্ধ আৰু অসুস্থ দেহাৰে দম্পতিহালে জীৱিকাৰ বাবে কোনো কামো কৰিব নোৱাৰা হৈ পৰিছে৷ আনহাতে তেওঁলোকৰ বাবে স্বাস্থ্য সেৱাৰ সুবিধাও এতিয়া সুদূৰ পৰাহত৷ কিয়নো আন বহু লক্ষাধিক লোকৰ দৰে তেওঁলোকো চিকিৎসাৰ বৰ্ধিত ব্যয় বহন কৰিবলৈ অসমৰ্থ৷

ৱেইফাড়ৰ পৰা তেওঁলোকে আমাক হাঁহি হাঁহি বিদায় দিলে৷ বিদায়ৰ সময়ত তেওঁলোকে কোৱা এষাৰ কথা আমাৰ মন মগজুত বহু দেৰীলৈ বাজি থাকিল৷ ‘‘যদি আপোনালোকে আমাৰ স্বাস্থ্যৰ বিষয়ে জানিবলৈ বিচাৰিছে তেন্তে আমাৰ খেতি পথাৰলৈ চাওক৷ আমি আটাইবোৰ খেতিয়ক এতিয়া চেলাইন লৈ জীয়াই আছো৷ দুবছৰৰ পিছত আমিবোৰ কেৱল অক্সিজেনৰ সহায়তহে জীয়াই থাকিম৷’’

পুনশ্চ

৩১ অক্টোবৰ ২০০৫- শ্যামৰাও খাটালেৰ আস্তিৰ বাসগৃহত ৰাষ্ট্ৰীয় কৃষক আয়োগৰ দলে পৰিদৰ্শন কৰাৰ মাত্ৰ এদিন পূৰ্বে মৃত্যু হয়৷ আয়োগৰ এখন গাড়ীভৰ্তি লোকে শ্যামৰাওৰ ঘৰলৈ আহি তেওঁৰ পত্নীক সাক্ষাৎ কৰে৷ কিন্তু সেই সময়ত শোকসন্তপ্তা অঞ্জম্মাই মানসিক ভাৰসাম্য হেৰুৱাই পেলাইছিল৷ তেওঁৰ এজন পুত্ৰ প্ৰভাকৰে ২০০৪ চনত আত্মহত্যা কৰিছিল৷ শ্যামৰাওৰ পত্নীয়ে এতিয়াও স্বামীক হেৰুওৱা ঘটনাটো বিশ্বাস কৰিব পৰা নাই৷ তেওঁ যেন এখন অজ্ঞাত পৃথিৱীৰ বাসিন্দালৈ পৰ্যবসিত হৈছে৷ সুস্থ অৱস্থাত আছে কেৱল ৩১ বছৰীয়া অবিবাহিতা জীয়েক গংগা৷ ঋণৰ বোজাত পোত যোৱা পৰিয়ালটোক সকাহ দিবলৈ গংগা এতিয়াও অবিবাহিত হৈ আছে৷ আনজন পুত্ৰই চাকৰি এৰি অমৰাৱতীৰ পৰা ঘৰলৈ উভতি আহিছে৷ ঔষধ কিনিবলৈ বাদ দিয়া শ্যামৰাও আৰু তেওঁৰ ঘৈণীয়েকে মোক জুন মাহত সুধিছিল, ‘‘ঔষধৰ দাম ইমান বেছি৷ আমি কিহেৰে ঔষধ কিনিম?’’

এই প্ৰৱন্ধটোৰ সামান্য পৃথক সংস্কৰণ প্ৰথমে দ্য হিন্দুত প্ৰকাশ পাইছিল।

অনুবাদক: মনোৰঞ্জন মজুমদাৰ