'ઢોંગીબાબા' ગડગે અને તેમના યુટ્યુબના ચમત્કારો

આ વાર્તા પાર્થ એમ. એન. દ્વારા પુલિત્ઝર સેન્ટર દ્વારા સમર્થિત શ્રેણીનો એક ભાગ છે.

પોતાના પિતરાઈ તરફથી મળેલી યુટ્યુબ ચેનલની એક લિંક અમોલ ખાંડેકરની માસિક આવકના બમણા કરતા વધારે રકમ ઓઇયાં કરી ગઈ હતી. અને તે બનાવટ નહોતી.

35 વર્ષના આ શ્રમિક માંડ માંડ બે છેડા ભેગા કરી શકતા હતા, તેમણે લિંક જોઈ અને વહેલી સવારની બસમાં ચડી બેઠા. તેમની સાથે તેમનો 11 વર્ષનો દીકરો અને તેમની બીમાર માતા હતા, તેમના દીકરાને માથામાં ગાંઠ હોવાનું નિદાન થયું હતું અને તેમની માતા નબળા સાંધાથી પીડાતી હતી. રાજ્ય પરિવહનની ખખડધજ્જ બસમાં નવ કલાકની મુસાફરીથી તેમના ઘૂંટણ વધુ અકડાઈ ગયા હતા પણ તે તેમના ભલા માટે જ હતું. અમોલના પિતરાઈએ તેમને ખાતરી આપી હતી કે તેમની સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓના જવાબો એ યુટ્યુબ ચેનલમાં છે.

આ ચેનલે કપાળ પર સફેદ ચાક લગાવેલા, દાઢીવાળા 'સાધુબાબા' ના હજારો પ્રેક્ષકોને સંબોધતા વિડિઓઝની એક શ્રેણી પ્રસારિત કરી હતી. રાજેન્દ્ર ગડગે 'મહારાજ' પાસે કૌટુંબિક મુશ્કેલીઓથી લઈને દારૂની લત સુધીની, વ્યાવસાયિક અડચણથી લઈને કેન્સર સુધીની, માનસિક સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓથી લઈને પ્રેમ જીવન સુધીની, દરેક સમસ્યાનો ઉપાય હતો.

તેમની ચેનલ અનુસાર ગડગેએ દત્તનો 12 વર્ષનો આધ્યાત્મિક અભ્યાસક્રમ પૂરો કર્યો હતો, દત્ત એક પૌરાણિક સંતમહાત્મા હતા અને ભગવાન વિષ્ણુના અવતાર તરીકે પૂજનીય હતા. અબાઉટ' ('વિષે') નો વિભાગ ઉમેરે છે કે "તેમની સમર્પિત આધ્યાત્મિકતાના પરિણામે ગડગે મહારાજને દત્તગુરુના આશીર્વાદ પ્રાપ્ત થયા હતા." ત્યારથી "તેઓ દવા અને પ્રાર્થનાની મદદથી તેમના ભક્તોની સમસ્યાઓનું નિરાકરણ કરી રહ્યા છે."

1,83,000 સબ્સ્ક્રાઇબર્સ અને દરેકેદરેક વિડિઓ નીચે ઉત્સાહવર્ધક ટિપ્પણીઓ સાથેની દત્તધામ સરકાર સંગમનેર સત્તાવાર નામ ધરાવતી યુટ્યુબ ચેનલ જોઈ અમોલે વિચાર્યું: "તેઓ કંઈક સારું જ કરી રહ્યા હશે."

પંઢરપુર નગર નજીકના એક નાના ગામમાં રહેતા અમોલે પોતાના માતા-પિતાને મદદ કરવા માટે અધવચ્ચે શાળા છોડી દઈને નાની-મોટી નોકરીઓ કરવાનું શરૂ કર્યું હતું. તેમણે કહ્યું, "હું હાલમાં એક વેપારી માટે ડ્રાઇવર તરીકે કામ કરું છું. મારું કામ આ પ્રદેશના જુદા જુદા ખેડૂતો પાસેથી પાક લઈને તેને મંડીઓમાં પહોંચાડવાનું છે."

એ કામ બે વ્યક્તિનું છે: એક વ્યક્તિ ટેમ્પો ચલાવે અને બીજી વ્યક્તિ શણના કોથળા ટેમ્પોની સામાન મૂકવાની જગ્યામાં ચડાવે. પરંતુ વધારાની આવક માટે અમોલ એકલા હાથે બંને કામ કરે છે. આ કઠોર, તનતોડ કામ માટે તેમને દર મહિને 10,000 રુપિયા મળે છે - એ તેમની આવકનો એકમાત્ર સ્ત્રોત છે. કૌટુંબિક જમીન વિવાદમાં ફસાયેલી હોવાને કારણે - તેમની દસ એકર ખેતીની જમીન ફળદ્રુપ છે પણ ઉજ્જડ છે.

અમોલની આવકમાંથી તેના પાંચ સભ્યોના પરિવારનું ગુજરાન માંડમાંડ ચાલે છે. ઉંમરના 60 ના દાયકાના અંતમાં પહોંચેલી તેમની માતા રંજનાએ પણ આ જ કારણસર પોતાના વધારે ને વધારે લબકારા મારતા સાંધાના દુખાવાની સારવાર માટે ડોક્ટર પાસે જવાનું ટાળ્યું હતું. પરંતુ જ્યારે તેમના દીકરા રોહનને જમણી આંખ પર ગાંઠ થઈ ત્યારે અમોલ ગભરાઈને તરત તેને ડોક્ટર પાસે લઈ ગયા હતા, ડોક્ટરે તેમને સીટી સ્કેન કરાવવાનું કહ્યું હતું.

પરિણામો ચિંતાજનક નહોતા. રોહનને ગંભીર (કેન્સરયુક્ત) ગાંઠ નહોતી, ડોક્ટરે કહ્યું હતું કે દવાઓના નિયમિત કોર્સથી ગાંઠ ઓગળી જશે. જોકે ગામના એક પાડોશીએ સૂચવ્યું હતું કે રોહનના શાળામાં ઓછા ગુણ આવવા પાછળનું કારણ તેના માથામાં રહેલી ગાંઠ હોઈ શકે છે. તે સમયે અમોલના પિતરાઈએ તેમને આ યુટ્યુબ લિંક મોકલીને તેમને 'ગડગે મહારાજ' ની મુલાકાત લેવાની સલાહ આપી હતી.

અમોલે સમજાવ્યું, "અમે તો જવાના જ હતા એટલે મારી માએ પણ પોતાના સાંધાના દુખાવા માટે અમારી સાથે જોડાવાનું નક્કી કર્યું હતું."

નવ કલાકની બસની મુસાફરી પછી તેઓ ત્રણેય તેમના અંતિમ મુકામ સુધી પહોંચવા માટે સાંકડેમાંકડે એક શેર્ડ રિક્ષામાં બેસી ગયા હતા. તેઓ અહિલ્યાનગર જિલ્લા (અગાઉ અહમદનગર) ના વડગાવ પાન ગામમાં રાજેન્દ્ર ગડગેના આશ્રમના વિશાળ સંકુલમાં પહોંચ્યા ત્યારે અમોલને પોતાની આંખો પર વિશ્વાસ ન બેઠો. લોકોની ભીડ હશે એ તો તેમણે ધાર્યું હતું પરંતુ અલગ-અલગ જાતિ અને વર્ગના લોકોનો માનવમહેરામણ ઊભરાયો હશે અને ગડગેને સાંભળવા લોકો લાઈન લગાવીને રાહ જોતા ઊભા હશે એવો તો તેમને સ્વપ્નેય ખ્યાલ નહોતો. તેમાં એક માણસ હતો જેને કેથેટર મુકેલી હતી, એ માણસ નહોતો સીધો ઊભો રહી શકતો હતો કે નહોતો પોતાનું માથું સીધું રાખી શકતો.

આ 'સાધુબાબા' ની એક ઝલક મેળવવા માટે ચાલી રહેલી ધાંધલધમાલ અને ધસારાએ અમોલની શંકા દૂર થઈ હતી અને સાથે જ તેમને ચિંતા પણ થઈહતી. આ ધસારાએ સંગમનેર - એ તાલુકો જ્યાં આ આશ્રમ આવેલો છે - ત્યાં આવવાના તેમના નિર્ણયને યોગ્ય ઠેરવ્યો હતો. પરંતુ આ ધસારો જોતા તેમને એ પણ સવાલ થયો કે તેઓ ગડગેને વ્યક્તિગત રીતે શી રીતે મળી શકશે.

અમોલે કહ્યું, "મેં એક કર્મચારી પાસે મદદ માંગી હતી. તેમણે મને કહ્યું કે વ્યક્તિગત તપાસ માટે 11,000 રુપિયા ચૂકવવા પડશે."

આ રકમ અમોલ એક મહિનામાં જેટલું કમાતા તેના કરતાં એક હજાર રુપિયા વધુ હતી. તેમણે એ વિશે વિચાર્યું. તેમની મા અને તેમના દીકરાની સંવેદનશીલ આંખો તેમની તરફ આશાપૂર્વક જોઈ રહી હતી. એક મિનિટમાં તેમણે નક્કી કરી લીધું. તેઓ આટલે સુધી તો આવી જ ગયા હતા - તો હવે થોડા વધુ આગળ વધવામાં કોઈ વાંધો નહોતો. અહીં આવવા માટે અમોલે એક મિત્ર પાસેથી 20,000 રૂપિયા ઉછીના લીધા હતા. તેમને એમ હતું કે તેના લગભગ ચોથા ભાગનો ખર્ચો થશે અને બાકીના પૈસા તેઓ પાછા આપી દેશે. પણ હવે એ શક્ય નહોતું.

અમોલે કહ્યું, “મેં 11,000 રુપિયા ચૂકવ્યા એ પછી એ માણસે મને અમારો વારો કાલે આવશે એવું જણાવતી રસીદ આપી હતી." તેઓ ત્રણેય એ સંકુલમાં આવેલા ડોર્મિટરી રુમ્સ (અનેક માણસો માટે એકસાથે સૂવાના ઓરડા) માં રાત રોકાયા હતા.

બીજે દિવસે બપોરે આખરે ‘મહારાજ’ રોહન અને રંજનાને મળ્યા ત્યારે તપાસ માંડ 15 મિનિટથીય ઓછા સમય સુધી ચાલી હતી. તેમણે અમોલને આશ્રમ પરિસરમાંથી ખરીદી શકાય એવી કેટલીક આયુર્વેદિક દવાઓ લખી આપી હતી, અમોલે એની પાછળ બીજા 8,000 રુપિયા ખર્ચ્યા હતા.

રંજનાએ કહ્યું, "મારો દીકરો અમારી સંભાળ રાખવા માટે બીજા બધા કરતાં વધુ મહેનત કરે છે. તેની તબિયત સારી ન હોય તો પણ એ સખત મહેનત કરે છે. મારે એના પૈસા વેડફવા નથી."

પરંતુ અમોલ પાસે તેમના મિત્ર પાસેથી ઉછીની લીધેલી રકમમાંથી છેલ્લા હજાર રુપિયા જ બચ્યા હતા. એક એવું દેવું જે તેઓ લાંબા સમય સુધી ચૂકવી શકવાના નહોતા.

જોકે ગડગે છેલ્લા 30 વર્ષથી લોકોની સમસ્યાઓ હલ કરવાનો દાવો કરે છે પરંતુ તેઓ કાયમ માટે નહોતા આટલા લોકપ્રિય કે નહોતા આટલા મોંઘા. ગડગેના આશ્રમથી લગભગ 45 મિનિટ દૂર આવેલા સંગમનેર નગરમાં રહેતા અંધશ્રદ્ધા વિરોધી કાર્યકર, એડવોકેટ રંજના ગાવંડેએ જણાવ્યું હતું કે હકીકતમાં તેમનો ઉદય કોવિડ-19 ની મહામારીના ફેલાવાની સાથે થયો હતો. 2017 માં શરૂ કરવામાં આવેલી તેમની યુટ્યુબ ચેનલ લગભગ એ જ સમયે અચાનક લોકપ્રિય થઈ ગઈ હતી.

ગાવંડેએ કહ્યું, "મહામારી દરમિયાન લોકોને અચાનક મોટી સંખ્યામાં થયેલા મોતનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. હોસ્પિટલો ભરાઈ ગઈ હતી અને લાચાર પરિવારો અત્યંત સંવેદનશીલ સ્થિતિમાં ભાવનાત્મક ટેકા માટે સ્યુડો સાયન્સ (છદ્મ વિજ્ઞાન) તરફ વળ્યા હતા. ગડગે 'મહારાજે' એ નબળાઈનો હોંશિયારીપૂર્વક ઉપયોગ કર્યો હતો."

ગાવંડે અંધશ્રદ્ધા સામે લડતી સંસ્થા અંધશ્રદ્ધા નિર્મૂલન સમિતિ (એએનઆઇએસ) ના પદાધિકારી છે, 2013 માં હિન્દુ કટ્ટરપંથીઓ દ્વારા આ સંસ્થાના સ્થાપક નરેન્દ્ર દાભોલકરની હત્યા કરવામાં આવી હતી. ગાવંડેના કાર્યકર્તાઓ ડમી દર્દીઓ તરીકે રાજેન્દ્ર ગડગેના આશ્રમની મુલાકાત લેતા હતા.

બે વખત આશ્રમની મુલાકાત લઈ ચૂકેલા 34 વર્ષના પ્રશાંત પાનસરેએ કહ્યું, "લગભગ 10 વર્ષ પહેલાં, ગડગેને મળવા માટે ભાગ્યે એક કલાક રાહ જોવી પડતી હતી. આજે જો તમે નસીબદાર હો તોય ઓછામાં ઓછા છ-સાત કલાક રાહ જોવી પડે છે. ત્યારે ફી પણ માત્ર 300 રુપિયા હતી."

પરંતુ તેમની કન્સલ્ટેશન ફીમાં 3,500 ટકાનો વધારો પણ લોકોને (તેમને મળવા માટે આશ્રમમાં આવતા) રોકી શક્યો નથી. તેનાથી વિપરીત તેમની કાળજીપૂર્વક તૈયાર કરવામાં આવેલી યુટ્યુબ ચેનલને કારણે તેમની લોકપ્રિયતામાં વધારો થયો છે. 'ગડગે મહારાજ' ઊંચા આસન પર બેસીને ઉપદેશ આપતા હોય એવા કલાક-લાંબા વિડિઓઝ છે, તેમજ તેમના ઇન્સ્ટાગ્રામ પેજ પર ટૂંકા વિડિઓઝ પણ છે, તેમના ઈન્સ્ટાગ્રામ પેજના 2,20,000 થી થોડાક જ ઓછા ફોલોઅર્સ છે.

એક વીડિયોમાં ગડગે ઉંમરના 30 અને 40 ના દાયકાના અપરિણીત દર્શકોને સંબોધિત કરે છે. તેઓ પૃષ્ઠભૂમિમાં વાગતા હળવા, આનંદદાયક સંગીત સાથે એક લયમાં બોલે છે. તેઓ કહે છે, "તમારી ઊંચાઈ જેટલી લાંબી કપાસની વાટ તૈયાર કરો. દત્ત પ્રભુના મંદિરમાં સતત ત્રણ ગુરુવારે તેને પ્રગટાવો. ટૂંક સમયમાં તમારા લગ્ન થઈ જશે."

બીજા એક વીડિયોમાં તેઓ ઘણા પ્રયત્નો પછી પણ દૂર ન થતી કોઈપણ સમસ્યાનો ઉકેલ આપે છે. તેઓ કહે છે, "તમારા ઘરમાં પાણીના પાત્રની બાજુમાં એક વાટકી રાખો. તેમાં થોડું ગંગાજળ રેડો. તમારી હથેળીમાં કોઈપણ ચલણી સિક્કો લો અને બોલો 'દત્તધામ સરકાર કી જય.' તમારી હથેળીને કપાળ પર દબાવો અને સિક્કાને વાટકીમાં મૂકી દો. તેમાંથી થોડું ગંગાજળ તમારી આંખો પર છાંટો. આમ કરવાથી તમારી સમસ્યા દૂર થઈ જશે."

આવા અનેક વીડિયોને સમર્થન આપવા માટે તેમની ચેનલ પર વિવિધ રોગોના ઉપચાર બદલ આ 'સાધુબાબા' નો આભાર માનતા હોય એવી ભક્તોની જુબાનીઓ છે.

30 વર્ષના અનિતા (વિંનતીને માન આપી નામ બદલવામાં આવ્યું છે) આવો જ એક વીડિયો જોઈને તેમના સાસુ સાથે ગડગેના આશ્રમમાં દોડી ગયા હતા, તેમના સાસુ ડાબા પગમાં પેશીઓના ગંભીર નુકસાનથી પીડાય છે. સંકુલમાં એક શેડ નીચે બેઠેલા અનિતાએ કહ્યું, "ડોક્ટરોએ કહ્યું કે તેમનો પગ કાપી નાખવો પડશે. અમે એવું ન કર્યું એટલે અમને લાગ્યું કે આ મદદ કરી શકશે."

પશ્ચિમ મહારાષ્ટ્રના સતારા જિલ્લામાં એક એકર જમીન ધરાવતા એક નાના ખેડૂત અનિતા ગુજરાન ચલાવવા માટે ખાદ્ય પાકોની ખેતી કરે છે. ગડગેની સલાહ માટેની ફી કે દવાઓનો ખર્ચ તેમને કોઈ રીતે પોસાય તેમ નહોતો. આવા લોકો માટે માત્ર પ્રાર્થના કરવાનો એક વિકલ્પ છે.

જો કે, તેમણે એક ગાડી ભાડે કરવી પડી કારણ કે તેમના સાસુ કોઈ પણ સંજોગોમાં બસમાં મુસાફરી કરી શકે તેમ નહોતા. તેઓએ કહ્યું, "મારે 8,000 રુપિયાનો ખર્ચ થયો. મારી બહેને મને એક વીડિયોની યુટ્યુબ લિંક મોકલી હતી, એમાં ગડગે મહારાજે એક મહિલાના બગડતા પગને ઠીક કર્યો હતો. મેં વધુ વીડિયો જોયા પછી તેમને અહીં લાવવાનું નક્કી કર્યું હતું."

2024 માં 88.6 કરોડ સક્રિય વપરાશકર્તાઓ સાથે ભારતમાં ઇન્ટરનેટનો ઉપયોગ 58 ટકા સુધી પહોંચ્યો હતો. અને આ વપરાશકર્તાઓ હવે ફક્ત શહેરી વિસ્તારોમાં જ કેન્દ્રિત નથી. તેમાંથી લગભગ 48.8 કરોડ વપરાશકર્તાઓ ગ્રામીણ ભારતમાં રહે છે, જે સંખ્યા શહેરોમાં રહેનારા વપરાશકર્તાઓ કરતા નોંધપાત્ર રીતે વધુ છે.

સમાજના અનેક સ્તરોમાં ઈન્ટરનેટના વપરાશમાં થયેલા વધારાએ આવા સાધુબાબાઓને ખ્યાતિ અને પ્રભાવના અભૂતપૂર્વ સ્તરે પહોંચવામાં ઘણી મદદ કરી છે. ભારતમાં પ્રચલિત ધાર્મિક રાષ્ટ્રવાદનું વાતાવરણ હવે તેમને વધુ ઊંચો દરજ્જો આપે છે. આ બધું આવા 'સાધુબાબાઓ' ને કાયદેસર સ્વીકૃતિ આપે છે અને સજાના ડર વિના તેઓ ખોટા કામ કરી શકવાની સરળતા કરી આપે છે.

જે દિવસે બપોર પછી મેં આશ્રમની મુલાકાત લીધી હતી ત્યારે ‘મહારાજ’ દોઢ કલાકમાં 20 લોકોને મળવાના હતા, આ એવા 20 લોકો હતા જેમણે વ્યક્તિગત સલાહ લેવા માટે 11,000 રુપિયા ચૂકવ્યા હતા. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, આશરે 90 મિનિટમાં ભોળા લોકો પાસેથી તેમણે 2,20,000 રુપિયા પડાવ્યા હતા - તેમાંના ઘણા લોકો અશિક્ષિત હતા અને તેમને ખબર નહોતી કે તેમનું આગલું ભોજન ક્યાંથી મળશે. દરરોજ હજારો લોકો તેમના આશ્રમની મુલાકાત લે છે. તેમની પાસેથી તેઓ કેટલી કમાણી કરતા હશે તેનો ચોક્કસ અંદાજ લગાવવો મુશ્કેલ છે.

જોકે, સૌથી સરળ પહોંચ ધરાવતા સ્થાનિક લોકો આશ્રમમાં ભાગ્યે જ આવે છે. અમોલ તેમની પહેલી મુલાકાતના એક મહિના પછી તેમના દીકરા અને તેમની માતા સાથે ગડગેના આશ્રમમાં પાછા ફર્યા ત્યારે રિક્ષા ચાલકે તેમને કહ્યું કે તેઓ તેમનો સમય બગાડી રહ્યા છે. અમોલ યાદ કરે છે, "તેણે કહ્યું હતું કે તે માણસ છેતરપિંડી કરનારો છે. પરંતુ મેં વિચાર્યું કે માત્ર એક મુલાકાત પછી મારે કોઈ આખરી મત બાંધવાની ઉતાવળ ન કરવી જોઈએ."

આ વખતે અમોલ પાસે 'સાધુબાબા' પાસે વ્યક્તિગત સલાહ લેવાનો આગ્રહ રાખવા જેટલા પૈસા નહોતા. અમોલ સીધા કાઉન્ટર પર ગયા હતા અને તેમની દવાઓ ફરીથી ખરીદી હતી. અમોલની માતા રંજનાએ કહ્યું, "અમે ઓછી માત્રામાં દવાઓ ખરીદી હતી તેથી 4,000 રુપિયામાં કામ પત્યું." જોકે એ રકમ પણ અમોલના માસિક પગારનો લગભગ અડધો ભાગ છે.

ગાવંડે ઘણા સમયથી રાજેન્દ્ર ગડગે વિરુદ્ધ ફરિયાદ નોંધાવવા માટેની કાર્યવાહી કરી રહ્યા હતા, આખરે આ એપ્રિલમાં ફરિયાદ નોંધવામાં આવી હતી, જેના પરિણામે આ 'સાધુબાબા' અને ચાર સહયોગીઓની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. તેમની વિરુદ્ધ એન્ટિસુપરસ્ટિશિયન એક્ટ, 2013 (અંધશ્રદ્ધા વિરોધી અધિનિયમ, 2013), આઇટી એક્ટ, ડ્રગ્સ અને રેમેડીઝ એક્ટ અને મેડિકલ પ્રેક્ટિશનર એક્ટ હેઠળ ગુનો નોંધવામાં આવ્યો છે.

ગડગે પોતાની ધરપકડથી ખાસ ચિંતિત હોય તેમ લાગતું નહોતું. પોલીસ તેમને પકડીને લઈ જતી હતી ત્યારે તેમણે તો પ્રસાર માધ્યમોને કહ્યું હતું કે તેઓ "દૈવી શક્તિઓ" ધરાવતા "પ્રબુદ્ધ માણસ" હતા.

ગાવંડેએ કહ્યું, "તેમણે એક એઆઈ જનરેટેડ વીડિયો બનાવ્યો હતો જેમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે એએનઆઈએસ તેમની પાસેથી પૈસા પડાવવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. એ પહેલાં તેમણે મારા પર પણ દબાણ લાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો."

જ્યાં ગડગેનું સામ્રાજ્ય આવેલું છે તે વડગાવ પાન ગામ (ના લોકો) ને શરૂઆતમાં તેમની સામે વાંધો હતો. પરંતુ તેઓ જે સંખ્યામાં લોકોને આકર્ષે છે તેને કારણે એ વિસ્તારના ચા વેચનારાઓ, ખાણીપીણી અને કરિયાણાની દુકાનો માટે ધંધો મળવા લાગ્યો હતો.

પોતાની પાસે મર્યાદિત રોકડ હોવા છતાં અમોલ પણ પંઢરપુર પાછા ફરતા પહેલા એક કપ ચા અને નાસ્તા માટે રોકાયા હતા. 23,000 રુપિયાથી વધુ ખર્ચો કર્યા પછી હવે ત્રીજી વખત તેઓ પાછા ફરે તેવી શક્યતા નહોતી - કારણ, (આટઆટલા પૈસા ખર્ચ્યા પછી પણ) કોઈ નોંધપાત્ર પરિણામ મળ્યું નહોતું.

બહાર નીકળતી વખતે તેઓ ત્રણેય જણા એક સફેદ મર્સિડીઝ પાસેથી પસાર થયા હતા. ‘મહારાજ’ એ ભવ્ય વાહનમાં હમણાં જ તેમના આશ્રમના પરિસરમાં પ્રવેશ્યા હતા. ભારતમાં આ મોડલની મૂળ કિંમત 65 લાખ રુપિયા છે. દરમિયાન અમોલ, રંજના અને રોહને સીટ દીઠ 10 રુપિયાનું ભાડું ચૂકવીને સાંકડેમાંકડે એક ઓટો રિક્ષામાં બેસીને ઘરે પાછા ફરવાની નવ કલાકની મહેનતભરી મુસાફરી શરૂ કરીદીધી હતી.

અનુવાદ સમીક્ષા: પ્રતિષ્ઠા પંડ્યા