വാരാണസിയിൽ ചിതകൾകൊണ്ട് അടുപ്പുകൾ കത്തുന്നു

“ഈ മൃതദേഹങ്ങളാണ് ഞങ്ങളുടെ അടുപ്പുകളെ കത്തിക്കുന്നത്,” വാരാണസിയിലെ രാജ ഹരിശ്ചന്ദ്ര ഘട്ടിലെ ആ ദിവസത്തെ രണ്ടാമത്തെ ശവദാഹം നടത്താനൊരുങ്ങുന്ന വിജയ് പറയുന്നു. പുകയും ചാരവും അയാളുടെ മൂക്കും കണ്ണും നീറ്റുന്നുണ്ട്. എന്നിട്ടും, കൈകൊണ്ട് അത് വകഞ്ഞുമാറ്റി അദ്ദേഹം തനിക്ക് പോകാനുള്ള വഴിയൊരുക്കുന്നു.

ബനാറസിലെ പട്ടികജാതിയിൽപ്പെട്ട ഡോം സമുദായക്കാരനാണ് 35-കാരനായ വിജയ് ചൗധുരി തൻ്റെ കുടുംബത്തിൽ ഈ ജോലിയിലേർപ്പെടുന്ന മൂന്നാം തലമുറക്കാരനാണ്. അവിടെ കൊണ്ടുവരുന്ന മൃതദേഹങ്ങൾക്ക് യഥാവിധി അന്ത്യകർമ്മങ്ങൾ നൽകി അവയെ സംസ്കരിക്കലാണ് ജോലി.

അവിടെയുള്ള മറ്റുള്ളവരെപ്പോലെ അദ്ദേഹത്തിനും വീട്ടിൽ ദ്രവീകൃത പെട്രോളിയം വാതക (എൽ.പി.ജി) കണക്ഷനുണ്ടെങ്കിലും കഴിഞ്ഞ 25 ദിവസമായി അത് കിട്ടുന്നില്ല. “റീഫിൽ ചെയ്യാൻ നോക്കിയെങ്കിലും ആരും ഫോണെടുക്കുനില്ല. 14.2 കിലോഗ്രാം വരുന്ന 1,000 രൂപയുടെ സിലിണ്ടറിന് 2,000 രൂപ കൊടുക്കാനൊന്നും ഞങ്ങൾക്ക് കഴിവില്ല. അതിനാൽ, പഴയ രീതിയിലേക്ക് മാറിക്കഴിഞ്ഞു ഞങ്ങൾ. ശവസംസ്കാരം കഴിഞ്ഞ് ബാക്കിവരുന്ന വിറകുകൊണ്ട് അടുപ്പുകൾ കത്തിക്കുക. എല്ലാദിവസവും കുറച്ച് വിറക് ഞങ്ങളെടുക്കും,” വിജയ് പാരിയോട് പറയുന്നു.

“ഒരു മൃതദേഹം കത്തിക്കുന്നതിന് അവർ ചുരുങ്ങിയത് 300 രൂപ തരും. ചിലപ്പോൾ ഞങ്ങൾ 500-600 രൂപവരെ ചോദിക്കും. ഈ കുടുംബം അവരുടെ അമ്മയുടെ മൃതദേഹമാണ് കൊണ്ടുവന്നിട്ടുള്ളത്,” മൃതദേഹം കൊണ്ടുവന്ന കുടുംബത്തിനെ കാണാൻ, കുത്തനെയുള്ള ചവിട്ടുപടികൾ കയറുന്നതിനിടയിൽ അദ്ദേഹം പറയുന്നു. പിന്നീട് ഒരു 20 മിനിറ്റ് നേരത്തേക്ക് അദ്ദേഹം അപൃത്യക്ഷനായി.

4-ആം ക്ലാസ്സിൽ പഠിപ്പ് നിർത്തിയ വിജയ് ജോലിസ്ഥലത്തുനിന്ന് 10 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് തൻ്റെ വരുമാനത്തെ ആശ്രയിച്ച് ജീവിക്കുന്ന അഞ്ചംഗ കുടുംബത്തോടൊപ്പം താമസിക്കുന്നത്. ഓരോ ശവസംസ്കാരത്തിനും ചുരുങ്ങിയത് 300 രൂപ വാങ്ങുന്ന അദ്ദേഹത്തിന് ദിവസത്തിൽ രണ്ടോ മൃതദേഹങ്ങൾ കിട്ടും. അതായത് ശരാശരി 600-900 രൂപവരെ.

“ഇവിടെ മണികർണ്ണികാ ഘട്ടിൽ എന്നെപ്പോലെ ചുരുങ്ങിയത് 500 പേരെങ്കിലും ഉണ്ടാവും. മിക്കവരും നിരക്ഷരരാണ്. എല്ലാവരും ഈ ജോലിയെ ആശ്രയിച്ചാണ് കഴിയുന്നത്.” ചൂടും വിയർപ്പും പ്രതിരോധിക്കാൻ കഴുത്തിലൊരു വെള്ളത്തൂവാല കെട്ടിയിട്ടുണ്ട് വിജയ്. 400 രൂപയ്ക്ക് സമ്മതിച്ച ഒരു മൃതദേഹത്തിനടുത്തേക്ക് അയാൾ പോയി.

രാജാ ഹരിശ്ചന്ദ്ര ഘട്ടിൽനിന്ന് വെറും 3 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് മണികർണ്ണികാ ഘട്ട്. രാജ്യത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചിതാഘട്ടുകളാണവ.

പാലുത്പന്നങ്ങളും പൂജാസാധനങ്ങളും വിൽക്കുന്ന ചെറുകടകളും പഴയ വാസസ്ഥലങ്ങളും, ഭാരപരിശോധനാ യന്ത്രങ്ങളുള്ള വിറക് വിൽപ്പനക്കാരും എല്ലാമുള്ള ഇടുങ്ങിയ വഴികളിലൂടെ വേണം മണികർണ്ണികാ ഘട്ടിലെത്താൻ.

“അരിഷ്ടിച്ച് ജീവിക്കുന്നവരാണ് ഞങ്ങൾ ഡോമുകൾ. ഞങ്ങൾക്കിത് ദൈനംദിന വേലയാണ്,” ശ്ലോക് ചൗധുരി പറയുന്നു. കത്തുന്ന ചിതയിൽനിന്ന് പകുതി കരിഞ്ഞ രണ്ട് വിറകുകൾ അയാൾ വലിച്ചെടുത്തു. മുകളിൽ ചുട്ടുപൊള്ളുന്ന ഏപ്രിലിലെ സൂര്യൻ, അരികിൽ, ദയരഹിതമായി കത്തുന്ന ചിതകൾ.

“പൂർവ്വികരെപ്പോലെ ഞങ്ങളും ചിതയിൽനിന്ന് ബാക്കിവരുന്ന വിറക് എടുക്കുന്നു, വീട്ടിൽ ഉപയോഗിക്കാൻ. കഷ്ടകാലത്ത് ഇതേയുള്ളു ഞങ്ങൾക്ക് രക്ഷ.” ചിതയിൽനിന്ന് അപ്പോളെടുത്ത കുറച്ച് വിറകുമായി അയാൾ ഗംഗയിലേക്ക് പോവുന്നു. വെള്ളത്തിൽ മുക്കുമ്പോൾ വിറകുകൾ സീൽക്കാരത്തോടെ അണഞ്ഞ്, ചാരനിറത്തിലുള്ള പുക ഉയർന്നു. അയാൾ നദിക്കരയിൽനിന്ന് തിരിച്ചുവന്നു. “ഇപ്പോൾ വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകാൻ പാകത്തിൽ തണുത്തുകഴിഞ്ഞു,” അദ്ദേഹം പറയുന്നു.

ഘട്ടിലെ വിറക് വിൽപ്പനക്കാരനായ ബൽബീർ ചൗധുരി പറയുന്നു, “മുമ്പ് ഒരു മൻ (40 കിലോ) വിറകിന് 500-550 രൂപയായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ അത് 700-800 രൂപയായി. 80 കിലോഗ്രാം ഭാരംവരുന്ന ഒരു മൃതദേഹത്തിന് ആറ് മൻ (ഏകദേശം 240 കിലോ) വിറക് വേണ്ടിവരും. ചിലർ നാലോ അഞ്ചോ മന്നു കൊണ്ട് അതൊപ്പിക്കുന്നു. അവരവരെക്കൊണ്ട് ആവുന്നതുപോലെ ചിലവ് ചുരുക്കാൻ നോക്കും.” ചുരുക്കിപ്പറഞ്ഞാൽ, ഇറാനുനേരെയുള്ള യുദ്ധം സൃഷ്ടിച്ച ഇന്ധന പ്രതിസന്ധി, വിറകിൻ്റെ ആവശ്യം വർദ്ധിപ്പിച്ച്, ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളെ ബാധിക്കാൻ തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു എന്നർത്ഥം.

സ്കൂൾ പഠനം ഇടയ്ക്കുവെച്ച് നിർത്തിയ ആളാണ് 29 വയസ്സുള്ള ശ്ലോക്. 14 വയസ്സുമുതൽ ജോലി ചെയ്യുന്നു. “അച്ഛൻ്റെ കൂടെ ഇവിടെ വന്ന് സഹായിച്ചിരുന്നു. ഇന്ന് അദ്ദേഹം ജീവിച്ചിരിപ്പില്ല. അമ്മയും ഞാനും മാത്രം. അതുകൊണ്ട് അമ്മയ്ക്കുവേണ്ടിയാണ് ഞാൻ ജോലി ചെയ്യുന്നത്,” അയാളുടെ കാലുകൾ ഒന്ന് തെന്നി, ചൂടുള്ള ചാരത്തിൽ പൂണ്ടു. “ഞാൻ അല്പം മിനുങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇതില്ലാതെ, ഈ മണവും ചൂടും അന്തരീക്ഷവും സഹിക്കാൻ പറ്റില്ല,” ചിരിച്ചുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം പറയുന്നു. അപ്പോൾ രാവിലെ 10 മണിയേ ആയിരുന്നുള്ളു.

“ഗ്യാസിൻ്റെ പ്രതിസന്ധി ഞങ്ങളെ വല്ലാതെ ബാധിച്ചു. ഞങ്ങൾക്കാവുന്ന വിധത്തിൽ അതിനെ മറികടക്കാൻ നോക്കുന്നു,” ഒരു സിഗരറ്റ് ആഞ്ഞുവലിച്ച്, ആ ദിവസത്തെ ആദ്യത്തെ ‘വിരുന്നുകാരനെ’ പ്രതീക്ഷിച്ച് അയാൾ പറയുന്നു.