ವಾರಣಾಸಿಯಲ್ಲೀಗ ಚಿತೆಯ ಕಟ್ಟಿಗೆಯೇ ಅಡುಗೆ ಸೌದೆ

ವಾರಣಾಸಿಯ ರಾಜಾ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಸ್ಮಶಾನ ಘಾಟಿನಲ್ಲಿ ದಿನದ ಎರಡನೇ ಚಿತೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿಜಯ್ “ (ಹಮಾರೆ ಚುಲ್ಹೆ ತೋ ಇನ್ ಲಾಶೋಂ ಸೇ ಜಲ್ತೇ ಹೈ]” ಎಂದರು. ಸುಡುವ ಹೊಗೆ ಮತ್ತು ಬೂದಿ ಕಣ್ಣು-ಮೂಗುಗಳಲ್ಲಿ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು, ಅವರು ಹೊಗೆಯನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ದೂರ ಮಾಡುತ್ತಾ ದಾರಿ ನೋಡಿಕೊಂಡು ಸಾಗತೊಡಗಿದರು.

35 ವರ್ಷದ ವಿಜಯ್‌ ಚೌಧರಿ ಬನಾರಸ್ಸಿನ ಡೋಮ್‌ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು (ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳಡಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ). ಇವರು ಈ ಪಾರಂಪರಿಕ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿರುವ ನಾಲ್ಕನೇ ತಲೆಮಾರು. ಇವರು ಭಾರತದ ವಿವಿಧೆಡೆಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಜನರು ಹೊತ್ತು ತರುವ ತಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿ ಪಾತ್ರರ ಶವಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರ ನಡೆಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇಲ್ಲಿನ ಇನ್ನುಳಿದವರಂತೆ ವಿಜಯ್‌ ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಲಿಕ್ವಿಫೈಡ್‌ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಗ್ಯಾಸ್ (ಎಲ್‌ಪಿಜಿ) ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ. ಆದರೆ ಕಳೆದ 25 ದಿನಗಳ ಕೆಳಗೆ ಸಿಲಿಂಡರ್‌ ಖಾಲಿಯಾಗಿದ್ದು, ರೀಫಿಲ್‌ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. “ನಾನು ಗ್ಯಾಸ್‌ ಬುಕ್‌ ಮಾಡೋದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಫೋನ್‌ ರಿಂಗ್‌ ಆಗುತ್ತದೆ ಬಿಟ್ಟರೆ ಯಾರೂ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. 1,000 ಸಾವಿರ ಬೆಲೆಯಿರುವ ಸಿಲಿಂಡರ್‌ ಒಂದಕ್ಕೆ 2,000 ಕೊಟ್ಟು ತರುವುದು ನಮ್ಮಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ನಾವು ಹಿಂದಿನಂತೆ ಮತ್ತೆ ಸೌದೆ ಒಲೆ ಬಳಸಲು ಶುರು ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ. ಒಲೆ ಉರಿಸಲು ತುಂಡು ಸೌದೆಗಳು ಅಥವಾ ಹೆಣ ಸುಟ್ಟು ಉಳಿದ ಸೌದೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತೇವೆ” ಎಂದು ವಿಜಯ್‌ ಪಾರಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು.

"ಒಂದು ಹೆಣವನ್ನು ಸುಡಲು ಅವರು ನಮಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 300 ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ," ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಲೇ ವಿಜಯ್, ಈಗಷ್ಟೇ ಆಗಮಿಸಿದ ಶೋಕತಪ್ತ ಕುಟುಂಬವಿರುವ ಕಡೆಗೆ ಕಡಿದಾದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆದರು. "ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಾವು 500-600 ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಚೌಕಾಶಿ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಈ ಕುಟುಂಬ ಅವರ ತಾಯಿಯ ಮೃತದೇಹವನ್ನು ತಂದಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಅವರು ಮುಂದಿನ 20 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಅಲ್ಲಿಂದ ಮಾಯವಾದರು.

ನಾಲ್ಕನೇ ತರಗತಿಗೆ ಶಾಲೆ ಬಿಟ್ಟ ವಿಜಯ್‌ ಅವರ ಮನೆ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಹತ್ತು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಐದು ಸದಸ್ಯರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹಣ ದುಡಿಯುವ ಕೈ ಇವರದ್ದು ಮಾತ್ರ. ಒಂದು ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 300 ರೂಪಾಯಿ ಗಳಿಸುವ ಅವರು ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ ಎರಡರಿಂದ ಮೂರು ಹೆಣಗಳನ್ನು ಸುಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಅವರ ದಿನದ ಗಳಿಕೆ ಸರಿಸುಮಾರು 600ರಿಂದ 900 ರೂಪಾಯಿ ಎನ್ನಬಹುದು.

"ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾ ಘಾಟ್‌ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ನನ್ನಂತೆ ಈ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಕನಿಷ್ಠ 500 ಜನರಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಅನಕ್ಷರಸ್ಥರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರೂ ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಿಗೆ ಶವ ಸಂಸ್ಕಾರದ ಕೆಲಸವನ್ನೇ ನಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ." ವಿಪರೀತ ಶಾಖ ಮತ್ತು ಬೆವರಿನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರು ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಬಿಳಿ ಗಮ್ಚಾವನ್ನು (ಸಣ್ಣ ಟವಲ್) ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಬಳಿಕ, ತಾನು 400 ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಮತ್ತೊಂದು ಮೃತದೇಹದ ದಹನ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ತೆರಳಿದರು.

ರಾಜಾ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಸ್ಮಶಾನ ಘಟ್ಟದಿಂದ ಕೇವಲ 3 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾ ಘಟ್ಟವಿದೆ. ಈ ಹಿಂದೂ ಸ್ಮಶಾನ ಘಟ್ಟಗಳು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವೆನ್ನಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.

ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಪೂಜಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಸಣ್ಣ ಮಳಿಗೆಗಳು, ಹಳೆಯ ವಸತಿ ಗೃಹಗಳು ಹಾಗೂ ಬೃಹತ್ ತೂಕದ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸೌದೆ ಮಾರಾಟಗಾರರಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹಲವಾರು ಕಿರಿದಾದ ಗಲ್ಲಿಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾ ಘಾಟ್‌ ಕಡೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತವೆ.

"ನಮ್ಮಂತಹ ಡೋಮ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಜನರ ಜೀವನ ದಿನದ ಸಂಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ನಮಗಿದು ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ದಿನಗೂಲಿ ಕೆಲಸವಿದ್ದಂತೆ" ಎಂದರು ಶ್ಲೋಕ್ ಚೌಧರಿ. ಅವರು ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಉರಿಯುತ್ತಿರುವ ಚಿತೆಯಿಂದ ಅರ್ಧ ಬೆಂದ ಎರಡು ಮರದ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಹೊರಗೆಳೆಯುತ್ತಾ ಈ ಮಾತನ್ನು ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳ ಉರಿಬಿಸಿಲು ಮತ್ತು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿನ ಚಿತೆಗಳ ಸುಡುವ ಬೆಂಕಿಯ ಕಾವು ಅವರ ಮೈಯನ್ನು ಇನ್ನಿಲ್ಲದಂತೆ ಸುಡುತ್ತಿತ್ತು.

ಶ್ಲೋಕ್‌ ಕೂಡಾ ವಿಜಯ್‌ ಅವರಂತೆ ಮನೆಯ ಅಡುಗೆ ಒಲೆಗೆ ಚಿತೆಗೆ ಬಳಸಿ ಉಳಿದ ಸೌದೆಯನ್ನೇ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರ. “ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರಂತೆ ನಾವು ಮತ್ತೆ ಚಿತೆಗಳ ಸೌದೆಯನ್ನು ಅಡುಗೆಗೆ ಬಳಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಕಷ್ಟಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದು ನಮ್ಮ ಪಾಲಿನ ರಕ್ಷಕ” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಶ್ಲೋಕ್. ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಲೇ ತಾನು ಚಿತೆಯಿಂದ ಹೊರಗೆಳೆದಿದ್ದ ಕೆಲವು ಕಟ್ಟಿಗೆ ತುಂಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಂಗಾ ನದಿಯತ್ತ ಓಡಿ ಸೌದೆಯನ್ನು ನೀರಿಗೆ ಅದ್ದಿದರು. ಅದರಿಂದ ಬರುವ ಬುಸುಗುಟ್ಟುವ ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಏಳುವ ಬೂದು ಬಣ್ಣದ ಹೊಗೆಯ ನಡುವೆ ಅವರು ನದಿಯ ದಡದಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು. ನಂತರ, "ಈಗ ಇದನ್ನು ಮನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬಹುದು" ಎಂದರು.

ಘಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೌದೆ ಮಾರಾಟಗಾರರಾಗಿರುವ ಬಲ್ಬೀರ್ ಚೌಧರಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: “ಹಿಂದೆ, ಒಂದು ಮಣ (40 ಕೇಜಿ) ಸೌದೆಯ ಬೆಲೆ 500-550 ರೂಪಾಯಿಗಳಷ್ಟಿತ್ತು, ಈಗ ಅದು 700-800 ರೂಪಾಯಿ ತಲುಪಿದೆ. 80 ಕೆಜಿ ತೂಕವಿರುವ ಒಂದು ಮೃತದೇಹಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಆರು ಮಣ (ಸುಮಾರು 240 ಕಿಲೋ) ಸೌದೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳು ಈಗ ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಐದು ಮಣಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಸರಿಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.” ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ: ಇರಾನ್ ಯುದ್ಧದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾದ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಕೊರತೆ ಜನರನ್ನು ಸೌದೆಗಾಗಿ ಅಲೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ, ಇದು ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೇಲೆಯೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ.

ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ತನಕ ಓದಿರುವ ಶ್ಲೋಕ್‌ ಅವರಿಗೆ ಈಗ 29 ವರ್ಷ. ಅವರು ತನಗೆ 14ನೇ ವಯಸ್ಸಿರುವಾಗ ಈ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. "ನನ್ನ ಅಪ್ಪನ ಜೊತೆ ಬಂದು ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಈಗ ಅಪ್ಪ ತೀರಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅಮ್ಮ ಮತ್ತು ನಾನು ಮಾತ್ರ ಇದ್ದೇವೆ. ನಾನೀಗ ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಅಮ್ಮನ ಸಲುವಾಗಿ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಶ್ಲೋಕ್. "ನಾನು ಸ್ವಲ್ಪ ಅಮಲಿನಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಹೆಣಗಳು, ಅದರ ಕಮಟು ವಾಸನೆ ಮತ್ತು ನೋವಿನ ವಾತಾವರಣದ ನಡುವೆ ಕುಡಿಯದೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಅವರು ಪಾರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು. ಆಗಿನ್ನೂ ಬೆಳಗಿನ 10 ಗಂಟೆಯಷ್ಟೇ ಆಗಿತ್ತು.

ಗ್ಯಾಸ್‌ ಸಿಗದೆ ಇರುವುದರಿಂದಾಗಿ ನಮಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಯೇ ಎದುರಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ನಮ್ಮ ಡೋಮ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ದಾರಿಯೊಂದನ್ನು ನಾವು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ" ಎಂದ ಶ್ಲೋಕ್ ಸಿಗರೇಟಿನ ಹೊಗೆಯನ್ನೊಮ್ಮೆ ಜೋರಾಗಿ ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಮುಂದಿನ ಗಿರಾಕಿಗಾಗಿ ಕಾಯತೊಡಗಿದರು.