അതിർത്തികളെ വകവയ്ക്കാത്ത പ്രളയങ്ങൾ

"ഇവിടെ യുദ്ധത്തേക്കാൾ പ്രഹരശേഷി പ്രളയങ്ങൾക്കാണ്," ജസ്‌വീർ സിംഗ് പറഞ്ഞു. പ്രളയജലത്തിൽ മുങ്ങിക്കിടക്കുന്ന തന്റെ കൃഷിയിടത്തിൽനിന്ന് മടങ്ങുകയായിരുന്നു 73 വയസ്സുകാരനായ ആ കർഷകൻ. ഇന്ത്യ-പാകിസ്ഥാൻ അതിർത്തി അടയാളപ്പെടുത്തി നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ള കമ്പിവേലിയ്ക്കപ്പുറമാണ് ജസ്‌വീറിന്റെ കൃഷിയിടം.

"ഏത് വശത്തേയ്ക്ക് തിരിഞ്ഞാലും വെള്ളം മാത്രമേ കാണാനുള്ളൂ. ഇവിടമാകെ പുഴ കയ്യടക്കിയിരിക്കുകയാണ്. ഏകദേശം 15-20 അടി ഉയരത്തിലാണ് വെള്ളം കയറിയിരിക്കുന്നത്," 2025 സെപ്റ്റംബർ അവസാനത്തോടടുത്ത് പാരിയോട് സംസാരിക്കവേ സത്‌ലജ് നദിയെ പരാമർശിച്ചുകൊണ്ട് ജസ്‌വീർ പറഞ്ഞു.

വല്ലേ ഷാ ഹിത്തർ ഗ്രാമത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന നാൽപ്പതേക്കർ കൃഷിഭൂമി 1990-കളിൽ നിർമ്മിച്ച കമ്പിവേലിക്കും കോൺക്രീറ്റ് തൂണുകൾകൊണ്ട് അടയാളപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര അതിർത്തിയ്ക്കുമിടയിൽ വ്യാപിച്ചു കിടക്കുന്നു. ഈ നിലത്ത് കൃഷിയിറക്കുന്ന കർഷകർക്ക് ബി.എസ്.എഫ്-ന്റെ (അതിർത്തി രക്ഷാ സേന) അനുമതിയോടുകൂടി മാത്രമേ സ്വന്തം കൃഷിയിടത്തിൽ പ്രവേശിക്കാൻപോലും സാധിക്കുകയുള്ളൂ. ജസ്‌വീറിന്റെ കുടുംബത്തിന് ഇവിടെ 19 ഏക്കർ ഭൂമി സ്വന്തമായുണ്ട്. 1980-ൽ, ജസ്‌വീറിന്റെ സ്വഗ്രാമമായ തെഹ് കലന്തറിനെ അപേക്ഷിച്ച് അതിർത്തി ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഭൂമിയുടെ വില തുച്ഛമായിരുന്ന സമയത്ത് അവർ വാങ്ങിച്ച ഭൂമിയാണത്. വല്ലേ ഷാ ഹിത്തർ ഗ്രാമത്തിൽനിന്ന് ജസ്‌വീറിന്റെ സ്‌കൂട്ടിയിൽ മുപ്പത് മിനിറ്റ് സഞ്ചരിച്ചാൽ തെഹ് കലന്തറിലെത്താം.

2025 ആഗസ്റ്റിൽ പഞ്ചാബിനെ പ്രളയം തകർത്തെറിഞ്ഞപ്പോൾ, ജസ്‌വീർ സിംഗിന്റെ 15 ഏക്കർ ഭൂമി വെള്ളത്തിനടിയിലായി. കൊയ്ത്തിന് പാകമായിരുന്ന നെല്ല് അപ്പാടെ നശിച്ചു. "ഭൂമിയിലെ നനവ് വിട്ടുമാറാതിരുന്നതിനാൽ അവിടെ പിന്നെ ഗോതമ്പ് കൃഷിയിറക്കാനായില്ല. ഏഴ്-എട്ട് ഏക്കർ നിലത്തെ വെള്ളം വാർന്ന് ഉണങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇനിയും ആറ് മാസമോ അല്ലെങ്കിൽ ഒരുവർഷമോ ഭൂമി വെറുതെയിട്ടതിനുശേഷം മാത്രമേ അവിടെ ഇനി കൃഷി ചെയ്യാൻ സാധിക്കുകയുള്ളൂ," 2026 ജനുവരിയിൽ അദ്ദേഹം പാരിയോട് പറഞ്ഞു. ഈ കാലയളവിനുള്ളിൽ രണ്ട് വിളവെടുപ്പ് കാലങ്ങൾ കഴിഞ്ഞുപോയി.

പ്രളയത്തിൽ പഞ്ചാബിലുടനീളം 40 പേർ മരണപ്പെടുകയും 7,161 കന്നുകാലികൾ ഒഴുകിപ്പോകുകയും 14,000 വീടുകൾക്കും ഏകദേശം 200,000 ഹെക്ടർ കൃഷിഭൂമിയ്ക്കും കേടുപാട് സംഭവിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു, "നെല്ല് കൊയ്യാൻ പാകമായ സമയത്തുണ്ടായ പ്രളയം എല്ലാം നശിപ്പിച്ചു," അശോക് പറഞ്ഞു, അദ്ദേഹവും ജസ്‌വീറിനെ പോലെ, ഫാസിൽക്ക ജില്ലയിലുള്ള വല്ലേ ഷാ ഹിത്തർ ഗ്രാമത്തിലെ കർഷകനാണ്.

"എനിക്കിപ്പോൾ നല്ലതുപോലെ ഉറങ്ങാൻ സാധിക്കാറില്ല. രാത്രി ഒരിക്കൽ ഉണർന്നാൽ, പിന്നെ രാവിലെവരെ ആശങ്ക കാരണം ഉറക്കം വരില്ല," ആ 40 വയസ്സുകാരൻ പാരിയോട് പറഞ്ഞു. കമ്പിവേലിയ്ക്കപ്പുറത്ത്, അശോകിന്റെ കുടുംബത്തിന് സ്വന്തമായിട്ടുള്ള 10 ഏക്കർ ഭൂമിയിൽ അവർ നെല്ല് വിതച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ആ ഭൂമിയൊന്നാകെ വെള്ളത്തിനടിയിലായി. അശോകിന്റെ പത്തംഗ കുടുംബം ഈ ഭൂമിയിൽനിന്നുള്ള വിളവിനെ ആശ്രയിച്ചാണ് പുലരുന്നത്.

ജസ്‌വീറിനും അശോകിനും പ്രളയത്തിൽ കൊയ്ത്തിന് പാകമായ വിളവ് നഷ്ടമായെങ്കിൽ റുലിയാ സിംഗിന് കിടപ്പാടംപോലും നഷ്ടമായി. നാല് കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള രാം സിംഗ് പൈനി ഗ്രാമത്തിലെ താമസക്കാരനായ ആ 70 വയസ്സുകാരൻ്റെ കണ്ണുകൾ പാരിയോട് സംസാരിക്കുന്നതിനിടെ പലതവണ നിറഞ്ഞു. 2023-ലെ പ്രളയത്തിന് ശേഷം അദ്ദേഹം പുതുക്കിപ്പണിത വീട് വീണ്ടും നാമാവശേഷമായി-അവിടവിടെയായി ചിതറിക്കിടക്കുന്ന ഏതാനും ഇഷ്ടികകൾ മാത്രമാണ് പ്രളയം ബാക്കിവച്ചത്. അതിനും പിന്നിൽ നാലേക്കർ കൃഷിഭൂമി വെള്ളത്തിലാണ്ടു കിടക്കുന്നു. "പ്രളയത്തിനുമുൻപ് ഞങ്ങൾ നെല്ല് വിതച്ചിരുന്നു...അതെല്ലാം ഒഴുകിപ്പോയി. പാടവും കടന്ന് റോഡിലൂടെയാണ് വെള്ളം ഒഴുകിയിരുന്നത്," റുലിയ പറഞ്ഞു.

ഇന്ത്യ, പാകിസ്ഥാൻ രാജ്യങ്ങളിലൂടെ കയറിയിറങ്ങി വളഞ്ഞുപുളഞ്ഞാണ് സത്‌ലജ് നദി ഒഴുകുന്നത്; ഫാസിൽക്ക, ഫിറോസ്‌പൂർ ജില്ലകളിൽ, നദിയുടെ ഇത്തരത്തിൽ സർപ്പാകൃതിയിലുള്ള ഒഴുക്കുമൂലം വിശാലമായ പ്രദേശങ്ങൾ നദിയ്ക്ക് കീഴിലാകുകയും വെള്ളത്തിന്റെ അളവ് കൂടുമ്പോൾ ഒഴുക്ക് അപകടരമായി വർധിച്ച്, നദിക്കരയിലുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ ദ്രുതഗതിയിൽ പ്രളയത്തിന് കാരണമാകുകയും ചെയ്യും.

2025 ഓഗസ്റ്റ് തുടക്കത്തിൽ, കനത്ത മഴ ദിവസങ്ങളോളം നീണ്ടുനിൽക്കുകയും വെള്ളം കൃത്യമായി ഒഴുകിപ്പോകാതിരിക്കുകയും ചെയ്തതോടെ ഫാസിൽക്കയിലെ നിരവധി ഗ്രാമങ്ങൾ വെള്ളത്തിനടിയിലായത് അങ്ങനെയാണ്. ഇതിനിടെ, ഭക്രാ അണക്കെട്ടിൽനിന്ന് അധികജലം തുറന്നുവിട്ടത് സ്ഥിതി രൂക്ഷമാക്കി.

"ഈ വർഷം പതിലവിലുമധികം മഴ ലഭിച്ചു. ഹിമാചൽ പ്രദേശ് ഉൾപ്പെടെ നദിയുടെ വൃഷ്ടിപ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള അധികജലവും ക്രമേണ ഞങ്ങളുടെ നദികളിലേയ്ക്കും അണക്കെട്ടുകളിലേയ്ക്കും ഒഴുകിയെത്തുകയായിരുന്നു. ജൂലൈ അല്ലെങ്കിൽ ആഗസ്റ്റ് മാസം അവസാനം ഇത്രയും കൂടിയ അളവിൽ വെള്ളം തുറന്നുവിട്ടാൽ, എത്ര ഉറപ്പുള്ള തിട്ടകളും തകർന്നു പോകും. മതിയായ തയ്യാറെടുപ്പുകൾ നടത്താതെയാണ് അണക്കെട്ട് തുറന്നതെന്നാണ് ഞാൻ കരുതുന്നത്," പഞ്ചാബ് സർവ്വകലാശാലയിലെ ഭൂമിശാസ്ത്ര വകുപ്പിൽ അസിസ്റ്റന്റ് പ്രൊഫസറായ ഡോക്ടർ സുച്ചാ സിംഗ് പറയുന്നു.

ഈ വർഷം കനത്ത മഴയുണ്ടാകുമെന്ന് പ്രവചനമുണ്ടായിരുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, മഴക്കാലം എത്തുന്നതിന് മുൻപുതന്നെ അണക്കെട്ടിൽനിന്ന് വെള്ളം തുറന്നുവിടാമായിരുന്നെന്ന് അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു.

2025 ഡിസംബറിൽ രാജ്യസഭയിലെ ചോദ്യത്തിന് നൽകിയ മറുപടിയിൽ, ഭക്രാ, പോങ് അണക്കെട്ടുകൾ ശരിയായ രീതിയിൽ പരിപാലിക്കുന്നതിലും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിലുമുണ്ടായ പരാജയമാണ് പ്രളയം രൂക്ഷമാക്കിയതെന്ന ആരോപണം കേന്ദ്ര ജലവിഭവ മന്ത്രാലയം നിഷേധിച്ചു; സുരക്ഷാചട്ടങ്ങളും മാനദണ്ഡങ്ങളും കൃത്യമായി പാലിച്ചാണ് അണക്കെട്ടുകൾ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നത് എന്നായിരുന്നു മന്ത്രാലയത്തിന്റെ നിലപാട്. വെള്ളം തുറന്നുവിടുന്നതിന് കുറഞ്ഞത് 24 മണിക്കൂർ മുൻപ് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകാറുണ്ട്; കൂടാതെ, മഴക്കാലം തുടങ്ങുന്നതിന് മുൻപ് അണക്കെട്ടുകളിലെ ജലനിരപ്പ് "ശരാശരി നിലയിൽ" ആയിരുന്നെന്നും മന്ത്രാലയം പ്രസ്താവിച്ചു.

"ഇവിടെയെല്ലാം നേരത്തെ വനപ്രദേശമായിരുന്നു. അതിർത്തിയിൽനിന്ന് ഇവിടേയ്ക്ക് അധികദൂരമുണ്ടായിരുന്നില്ല. കൃഷി ചെയ്യാനായി ഈ ഭൂമി ഞങ്ങൾ ഒരുക്കിയെടുത്തതാണ്," റുലിയ ഓർത്തെടുത്തു. പ്രളയത്തിൽ തകർന്ന വീട്ടിൽ അവശേഷിച്ച കുറച്ച് ഇഷ്ടികകൾവെച്ച് ഉണ്ടാക്കിയ ഒരു താത്കാലിക കൂടാരത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ഇപ്പോൾ കഴിയുന്നത്. പ്രളയബാധിതർക്ക് അനുവദിക്കുന്ന നഷ്ടപരിഹാരത്തിന് താൻ അർഹനാണോ എന്ന് നിർണ്ണയിക്കാനായി പരിശോധന നടത്താൻ സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥരെത്തുന്നതും കാത്ത് അദ്ദേഹം രാപ്പകൽ ഈ കൂടാരത്തിനുള്ളിൽ സമയം തള്ളിനീക്കുന്നു.

അതിർത്തിപ്രദേശം ഉൾപ്പെടുന്ന ഫാസിൽക്ക ജില്ലയിലുള്ള 25 ഗ്രാമങ്ങളിലെ മിക്ക താമസക്കാരും പഞ്ചാബിൽ പട്ടികജാതി വിഭാഗമായി പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള റായ് സിംഗ് സമുദായക്കാരാണ്. ഇന്ത്യ-പാക്ക് വിഭജനം നടന്ന് ഏതാനും വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം ഇക്കൂട്ടരെ ഇവിടെ പുനരധിവസിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു. ഇവർ കൃഷിക്കാരാണെന്ന് ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടെങ്കിലും ഭൂമിയുടെ ഉടമസ്ഥത സർക്കാരിൽതന്നെ തുടർന്നു. ഇത്തരം നിലങ്ങൾ കച്ചി സമീൻ (രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാത്ത ഭൂമി) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.

അശോക്, റുലിയ, ജസ്‌വീർ എന്നിവർ കൃഷിയിറക്കുന്ന നിലം ഉൾപ്പെടെ, സത്‌ലജ് നദീതീരത്തുള്ള കുറച്ച് ഭൂമി ഇത്തരത്തിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാത്ത ഭൂമിയാണ്. അരനൂറ്റാണ്ടോളമായി കർഷകർ കൃഷിയിറക്കുന്ന ഈ ഭൂമിയിൽ പ്രളയംമൂലം വിളനഷ്ടമുണ്ടാകുമ്പോൾ, നഷ്ടപരിഹാരം നേടിയെടുക്കുക എളുപ്പമല്ല.

പ്രളയത്തിലുണ്ടായ വിളനഷ്ടത്തിന് നഷ്ടപരിഹാരമായി ഏക്കർ ഒന്നിന് 20,000 രൂപയാണ് പഞ്ചാബ് സർക്കാർ പ്രഖ്യാപിച്ചത്; എന്നാൽ ഈ തുക തികച്ചും അപര്യാപ്തമാണെന്നും നെല്ല് കൃഷിയിറക്കാനുണ്ടായ ചിലവ് പോലും മുതലാകില്ലെന്നും കർഷകർ പറയുന്നു. എന്നാൽ ഈ തുകപോലും എല്ലാ കർഷകർക്കും ലഭിക്കുമെന്ന് ഉറപ്പില്ല.

"കച്ചി സമീനിലുണ്ടായ വിളനഷ്ടത്തിന് ഞങ്ങൾക്ക് നഷ്ടപരിഹാരം ലഭിക്കുമോയെന്ന് അറിയില്ല. ഉദ്യോഗസ്ഥർ അത് സംബന്ധിച്ച് വ്യക്തമായി ഒന്നും പറയുന്നില്ല," സെപ്റ്റംബറിൽ അശോക് പാരിയോട് പറഞ്ഞു.

"ഞങ്ങൾക്ക് ഇപ്പോൾ 15 ലക്ഷം രൂപ കടമുണ്ട്," അശോക് പറഞ്ഞു. പ്രളയത്തിൽ ഒഴുകിപ്പോയ നെല്ല് വിതയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് അശോകും സഹോദരനും ചേർന്ന് ആർത്ഥിയയിൽനിന്ന് (കമ്മീഷൻ ഏജന്റ്) കടം വാങ്ങിയ 5 ലക്ഷം രൂപയും ഇതിലുൾപ്പെടും. എല്ലാ സീസണിലും ആർത്ഥിയയിൽനിന്ന് വായ്പയെടുത്ത പണംകൊണ്ടാണ് അവർ കൃഷിയിറക്കുന്നത്. പിന്നീട് വിളവ് വിറ്റുകിട്ടുന്ന തുകയിൽനിന്ന് വായ്പാത്തുക കിഴിച്ച് ബാക്കിയുള്ളത് ആർത്ഥിയ അവർക്ക് നൽകും.

"ഞങ്ങളാണ് ഭൂമിയിൽ കൃഷിയിറക്കുന്നതെന്ന് സർക്കാർ രേഖകളിലുണ്ട്. എന്നാൽ ഞങ്ങൾക്ക് ഉടമസ്ഥാവകാശം അനുവദിക്കുന്നതുവരെ, ഭൂമി കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റേതായിരിക്കും," ഇനിയങ്ങോട്ട് കുട്ടികളുടെ ഫീസ്, അടിയന്തിര ചികിത്സാച്ചിലവുകൾ എന്നിങ്ങനെയുള്ള ചിലവുകൾക്കെല്ലാം എങ്ങനെ പണം കണ്ടെത്തുമെന്ന് ആശങ്കപ്പെട്ടുകൊണ്ട് അശോക് പറഞ്ഞു.

കച്ചി സമീനിൽ കൃഷിയിറക്കിയിരുന്ന കർഷകർക്ക് നഷ്ടപരിഹാരം കൊടുക്കുന്നത് "സർക്കാരിന്റെ പരിഗണനയിലാണ്" എന്നാണ് ഫാസിൽക്ക ജില്ലയുടെ ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണറായ അമർപ്രീത് കൗർ സന്ധു ഒക്ടോബർ തുടക്കത്തിൽ പാരിയോട് പറഞ്ഞത്.

2026 ജനുവരിയിൽ, ഫാസിൽക്ക തഹസീൽദാരായ ജസ്പ്രീത് സിംഗ് പ്രളയബാധിതർക്ക് അനുവദിക്കപ്പെട്ട നഷ്ടപരിഹാരത്തിന്റെ 99 ശതമാനവും വിതരണം ചെയ്തുകഴിഞ്ഞുവെന്ന് അവകാശപ്പെട്ടു, എന്നാൽ കച്ചി സമീനിൽ കൃഷി ചെയ്തിരുന്നവർക്കും നഷ്ടപരിഹാരം നൽകിയിട്ടുണ്ടോ എന്ന ചോദ്യത്തിന് നേരിട്ട് മറുപടി നൽകാതെ, "എല്ലാം നിയമാനുസൃതമായിട്ടാണ് ചെയ്തിട്ടുള്ളത്" എന്ന ഒഴുക്കൻ മറുപടി പറഞ്ഞൊഴിയുകയാണ് അദ്ദേഹം ചെയ്തത്.

1988-ൽ, നൂറുകണക്കിന് പേരുടെ മരണത്തിനിടയാക്കിയ തീവ്ര പ്രളയം ജസ്‌വീർ ഓർമ്മിക്കുന്നു. "1988 സെപ്റ്റംബറിന്റെ പകുതിയോട് കൂടി മിന്നൽ പ്രളയമുണ്ടാകുകയായിരുന്നു; എന്നാൽ ഒരാഴ്ചയ്ക്കകം തന്നെ വെള്ളം താഴുകയും ചെയ്തു," അദ്ദേഹം ഓർത്തെടുക്കുന്നു. സംസ്ഥാനത്ത് ആ വർഷം 1171.0 മില്ലീമീറ്റർ മഴ-അതായത് സാധാരണ മഴക്കാലത്ത് ലഭിക്കുന്നതിന്റെ ഇരട്ടിയിലധികം മഴ- ലഭിച്ചിരുന്നു. എന്നിട്ടും വെള്ളം അധികം വൈകാതെ തന്നെ വാർന്നു പോയി.

1988-ൽ പഞ്ചാബിൽ പെയ്ത മഴയുടെ പകുതിമാത്രമാണ് 2025-ൽ പെയ്തത്- 620.9 മില്ലീമീറ്റർ. എന്നാൽ, അധിക പ്രളയജലത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക ഒഴുക്ക് തടസ്സപ്പെട്ടതാണ് സ്ഥിതി രൂക്ഷമാക്കിയത്. "കോൺക്രീറ്റ് നിർമ്മിതികൾ അനിയന്ത്രിതമായി വർദ്ധിക്കുന്നത് മൂലം വെള്ളം ഭൂമിയിലേയ്ക്ക് കിനിഞ്ഞിറങ്ങാത്ത സാഹചര്യമുണ്ട്," സുച്ചാ സിംഗ് ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. "ചോയ് പോലുള്ള, മഴക്കാലത്ത് രൂപപ്പെടുന്ന പ്രകൃതിദത്ത നീർച്ചാലുകൾക്ക് മുകളിലോ കുറുകെയോ റോഡുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതും അശാസ്ത്രീയമായി പാലങ്ങൾ പണിയുന്നതും കോൺക്രീറ്റ് മതിലുകൾ ഉയർത്തുന്നതുമെല്ലാം അവസാനിപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ട്

എക്കലടിയുന്നത് മൂലം പഞ്ചാബിലെ പുഴകളുടെ ജലം വഹിക്കാനുള്ള ശേഷി തുടർച്ചയായി കുറഞ്ഞു വരികയാണെന്നും അണക്കെട്ടുകളുടെ സംഭരണശേഷി 25 ശതമാനം കുറഞ്ഞിട്ടുണ്ടെന്നും സംസ്ഥാന ജലവിഭവ വകുപ്പിലെ മുൻ സെക്രട്ടറിയായ കഹാൻ സിംഗ് പന്നു പറയുന്നു. "പ്രളയം ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യതയും അവയുടെ തീവ്രതയും വർദ്ധിക്കാൻ അതും കാരണമാണ്," അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു.

കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം ഹിമാചൽ പ്രദേശിലും ജമ്മുവിലും പൊടുന്നനെയുണ്ടാകുന്ന കനത്ത മഴയ്ക്കും മേഘവിസ്ഫോടനത്തിനും ഇടയാക്കുന്നുണ്ട്. പുഴകളിലും അണക്കെട്ടുകളിലും എക്കലടിഞ്ഞ് സംഭരണ ശേഷി കുറയുന്നത് മൂലം ചെറിയ പ്രളയങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ പോലും പുഴ കരകവിഞ്ഞൊഴുകുകയും അശോക്, ജസ്‌വീർ, റുലിയ എന്നിവരെ പോലെയുള്ള കർഷകരുടെ ജീവിതം കീഴ്മേൽ മറിച്ച് തീവ്രനാശം വിതയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

പ്രളയത്തിൽ തനിക്കുണ്ടായ നഷ്ടങ്ങളുടെ കണക്കെടുക്കുകയാണ് റുലിയ. നെല്ല് കൃഷിയിറക്കാനുണ്ടായ ചിലവും വിളവ് വിറ്റാൽ ലഭിക്കുമായിരുന്ന തുകയും ചേർത്ത് ഏക്കർ ഒന്നിന് ഒരുലക്ഷം രൂപവെച്ച് തനിക്ക് നഷ്ടം സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് അദ്ദേഹം പറയുന്നു. "ഞങ്ങൾക്ക് ആകെ ലഭിക്കുന്ന സഹായം - അത് ഗോതമ്പോ മറ്റു ധാന്യങ്ങളോ റേഷനോ കാലിത്തീറ്റയോ എന്തുതന്നെയാകട്ടെ- അത് പുറകിലുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽനിന്നാണ് (അതിർത്തിയിൽനിന്നും നദിയിൽനിന്നും അകലെ, ഉൾപ്രദേശത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങൾ) ലഭിക്കുന്നത്," അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു.

പ്രളയമുണ്ടാകുമ്പോൾ ദുരന്തനിവാരണ പ്രവർത്തനം നടത്തുന്നതിന് പകരം തുടർച്ചയായുണ്ടാകുന്ന നാശനഷ്ടങ്ങൾ തടയാനുള്ള ശ്രമങ്ങളിലാണ് സർക്കാർ ശ്രദ്ധ ചെലുത്തേണ്ടതെന്ന് ഈ വിഷയം സൂക്ഷ്മമായി പഠിച്ചിട്ടുള്ള വിദഗ്ധർ പറയുന്നു.

2013 മുതൽ എല്ലാ വർഷവും പ്രളയം ഉണ്ടായിട്ടുണ്ടെന്ന് വല്ലേ ഷാ ഹിത്തർ ഗ്രാമവാസികൾ പറയുന്നു; അതിന്റെ ഫലമായി തറനിരപ്പ് നേരത്തെ ഉണ്ടായിരുന്നതിനേക്കാൾ നാലടി ഉയർന്നിട്ടുണ്ട്. 2023 ജൂലൈ മാസത്തിൽ ഇവിടത്തെ ഗ്രാമങ്ങളിൽ വെള്ളം കയറിയത് സെപ്റ്റംബർ വരെ വാർന്നുപോകാതെ തുടർന്നു. 2025-ലെ പ്രളയത്തിലും അതിർത്തിയിലൂടെ ഒഴുകുന്ന, സത്‌ലജ് നദിയുടെ പ്രധാന ശാഖ 500 മീറ്ററോളം കൃഷിയിടങ്ങളിലേക്ക് ഇരച്ചുകയറുകയുണ്ടായി. ഇതുകൂടാതെ, ഏറ്റവുമൊടുവിലെ പ്രളയത്തിൽ ഉയർന്ന വെള്ളം ഈ പ്രദേശത്ത് പത്ത് അടിയോളമുണ്ടായിരുന്ന ചരിവുകൾ നീക്കി നിലമൊന്നാകെ നിരപ്പാക്കുകയും ചെയ്തു.

ഓരോ നദിയ്ക്കും സ്വാഭാവികമായ പ്രളയപരിധിയും ഇരുകരകളിലുമായി പ്രളയസാധ്യതാ മേഖലകളുണ്ട്; കനത്ത മഴ പെയ്യുമ്പോൾ ഈ മേഖലയിലേക്കാണ് നദി വികസിക്കുന്നത്. "ഇപ്പോൾ ഈ പ്രദേശങ്ങളിൽ ആളുകൾ താമസിക്കുകയും കൃഷി ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നതുകൊണ്ടാണ് അവിടെ വെള്ളം ഉയരുന്നത് പ്രളയമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. അത്തരം പ്രദേശങ്ങളെല്ലാം നേരത്തെ നദിയുടെ സ്വാഭാവിക വൃഷ്ടിപ്രദേശങ്ങളായാണ് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്," സുച്ചാ സിംഗ് പറഞ്ഞു.

സംസ്ഥാനത്ത് പട്ടികജാതി വിഭാഗക്കാർക്ക് അനുവദിച്ച ഭൂമിയുടെ നല്ലൊരു പങ്കും ഇത്തരത്തിൽ പ്രളയബാധിതമാകാറുള്ള പ്രളയസാധ്യതാ മേഖലകളായിരുന്നുവെന്നതാണ് വാസ്തവം. വീടുകളും കൃഷിയിടങ്ങളും നശിപ്പിക്കാതെ നദികൾക്ക് വികസിക്കാനായി തീരത്തുള്ള തിട്ടകൾ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും കൂടുതൽ ഉൾപ്രദേശത്തേയ്ക്ക് അവ നിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടതുണ്ടെന്ന് അദ്ദേഹം പാരിയോട് പറഞ്ഞു.

2025 മേയിൽ ഇന്ത്യയുടേയും പാക്കിസ്ഥാന്റെയും സൈന്യങ്ങൾ തമ്മിൽ ഏറ്റുമുട്ടുമ്പോൾ, വല്ലേ ഷാ ഹിത്തർ ഗ്രാമവാസികൾ ജാഗരൂകരായിരുന്നെങ്കിലും ആശങ്കാകുലരായിരുന്നില്ല."ഇവിടെ ഒന്നും സംഭവിച്ചില്ല. ഞങ്ങൾ തികച്ചും സുരക്ഷിതരായിരുന്നു," ഗ്രാമവാസികളിലൊരാൾ പറഞ്ഞു. എന്നാൽ മാസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, ആ ഗ്രാമമൊന്നാകെ നിലംപരിശായി. തോക്കുകളാലല്ല, ജലത്തിനാലാണെന്ന് മാത്രം.

പരിഭാഷ: പ്രതിഭ ആര്‍. കെ.