ഭക്തിയിലും സംഭാവനയിലും കടത്തിലും മുങ്ങിത്താഴുന്നവർ

പുലിറ്റ്സർ സെന്ററിന്റെ പിന്തുണയോടെ പാർത്ഥ് എം.എൻ തയ്യാറാക്കിയ പരമ്പരയുടെ ഭാഗമാണ് ഈ ലേഖനം.

മഴക്കാലത്തിന് മുൻപ് നൽകിയ ഒരു വാഗ്ദാനം, 53 വയസ്സുകാരനായ ദേവുറാവ് നാഗരെ ഇപ്പോൾ തിരിഞ്ഞ് കൊത്തുകയാണ്.

ഇക്കഴിഞ്ഞ സെപ്റ്റംബർ മാസത്തിൽ, വ്യാപകനാശം വിതച്ച മഴയിൽ തന്റെ കൃഷിയിടം സംരക്ഷിക്കാനായി മുട്ടോളം വെള്ളത്തിൽനിന്ന് പൊരുതുകയായിരുന്നു നാഗരെ. ചക്ലാംബ ഗ്രാമത്തിലെ ഒരു മലഞ്ചെരിവിലാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ 8 ഏക്കർ കൃഷിയിടം; പ്രളയംമൂലമുള്ള നാശനഷ്ടങ്ങളുടെ വ്യാപ്‌തി കൂടാൻ ഇതും കാരണമായി.

"മഴവെള്ളം നേരെ എന്റെ കൃഷിയിടത്തിലൂടെയാണ് ഒഴുകുന്നത്," അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചു. "ദിവസേനയെന്നോണം മണിക്കൂറുകൾ അധ്വാനിച്ചാണ് ഞാൻ വെള്ളം ഒഴിഞ്ഞുപോകാൻ ചാല് കീറിയിരുന്നത്."

എന്നാൽ ദേവുറാവിന്റെ നടുവൊടിക്കുന്ന കഠിനാധ്വാനം വൃഥാവിലായി; രൗദ്രഭാവം പൂണ്ട മഴമേഘങ്ങൾതന്നെ ഒടുവിൽ വിജയിച്ചു. അദ്ദേഹം കൃഷി ചെയ്തിരുന്ന പരുത്തി, തുവരപ്പരിപ്പ്, കരിമ്പ് എന്നിവയെല്ലാം മഴയിൽ നശിച്ചതോടെ 3 ലക്ഷം രൂപയാണ് അദ്ദേഹത്തിന് നഷ്ടമായത്. മലഞ്ചെരിവിലൂടെ കുതിച്ചൊഴുകിയ വെള്ളത്തിൽ കൃഷിയിടത്തിലെ മേൽമണ്ണിന്റെ ഒരു ഭാഗവും ഒലിച്ചുപോയതോടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉപജീവനവും ഭീഷണിയിലായിരിക്കുകയാണ്.

എന്നാൽ മഴ മൂലമുണ്ടായ നഷ്ടം എങ്ങനെ തിരിച്ചുപിടിക്കുമെന്നതിനേക്കാൾ, മറ്റൊരു ചിന്തയാണ് ദേവുറാവിനെ ഇപ്പോൾ അലട്ടുന്നത്. മഹാരാഷ്ട്രയിലെ പ്രധാന തീർത്ഥാടക കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നിൽ ഒരു അമ്പലം പണിയുന്നതിനായി 1.7 ലക്ഷം രൂപ സംഭാവന ചെയ്യാമെന്ന് അദ്ദേഹം ഏറ്റിരുന്നു. ആ തുക ഇനി എങ്ങനെ കണ്ടെത്തുമെന്ന ആശങ്കയിലാണ് അദ്ദേഹം.

സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽനിന്നുള്ള വിശ്വാസികൾ ഒഴുകിയെത്തുന്ന, അതിബൃഹത്തായ ഒരു തീർത്ഥാടനകേന്ദ്രമാണ് ബീഡ്-അഹില്യനഗർ ജില്ലകളുടെ അതിർത്തിയിൽ, പ്രശാന്തമായ ഒരു കുന്നിൻ മുകളിൽ പണിതിട്ടുള്ള ഭഗ്‌വാൻഗഡ് സമുച്ചയം. വാർക്കരി പാരമ്പര്യത്തിലെ സമാരാധ്യനായ യോഗിയായ ഭഗ്‌വാൻ ബാബയ്ക്ക് സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഒരുവർഷം 15-20 ലക്ഷം വിശ്വാസികൾ ദർശനത്തിനെത്തുന്നുണ്ടെന്നാണ് കണക്ക്. 1958-ൽ അദ്ദേഹം ഭഗ്‌വാൻഗഡിൽ വിഠല പ്രഭുവിന്റെ ഒരു മൂർത്തി സ്ഥാപിച്ചിരുന്നു. വിവിധ സമുദായക്കാർ ഭഗ്‌വാൻഗഡിൽ ദർശനത്തിനെത്താറുണ്ടെങ്കിലും, അവരിൽ നല്ലൊരു പങ്ക് പ്രമുഖ ഒ.ബി.സി വിഭാഗമായ വൻസാരി സമുദായക്കാരാണ്,

വൻസാരി സമുദായക്കാരായ കർഷകരുടേയും തൊഴിലാളികളുടേയും ഇടയിൽ ഭഗ്‌വാൻഗഡിനുള്ള പ്രാധാന്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞ മഹാരാഷ്ട്രാ മുൻ ഉപ മുഖ്യമന്ത്രി ഗോപിനാഥ് മുണ്ഡെയാണ് വർഷംതോറും ഇവിടെ ദസറ ഘോഷയാത്ര നടത്തുന്ന സമ്പ്രദായം തുടങ്ങിവച്ചത്. വർഷങ്ങൾ കടന്നുപോകവേ ലക്ഷകണക്കിന് വിശ്വാസികൾ പങ്കെടുക്കുന്ന ഘോഷയാത്രയായി ഇത് വിപുലമാവുകയും ഭഗ്‌വാൻഗഡ് ഒരു മതതീർത്ഥാടനകേന്ദ്രമെന്നതിനൊപ്പം രാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒരു ഇടംകൂടിയായി മാറുകയും ചെയ്തു.

ഭഗ്‌വാൻഗഡിൽ അതിവിശാലമായ പുതിയൊരു അമ്പലം പണിയാനുള്ള തയ്യാറെടുപ്പിലാണ് നിലവിലെ മഹന്ത് ആയ നാംദേവ് ശാസ്ത്രി; മഹാരാഷ്ട്രയിലുടനീളം ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന, 13-ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന കവിയും തത്വചിന്തക-സന്യാസിയുമായ ജ്ഞാനേശ്വറിന്റെ പേരിലുള്ള ഈ അമ്പലം പണിയാൻ 25 കോടിയാണ് ചിലവ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്. 2026-ലെ ദസറക്കാലത്ത്, ഭഗ്‌വാൻഗഡിന്റെ വിശാലമായ അങ്കണത്തിൽവെച്ച് ക്ഷേത്രനിർമ്മാണത്തിന് തുടക്കം കുറിക്കും. എന്നാൽ, അന്നന്നത്തെ അന്നത്തിനുപോലും ബുദ്ധിമുട്ടുന്ന സാധാരണ ഭക്തരിൽനിന്നാണ് ഈ ഉദ്യമത്തിനുള്ള പണം സമാഹരിക്കുന്നത്.

ബീഡ് ജില്ലയിലെ ഗേവ്രായ് താലൂക്കയിലുള്ള ചക്ലാംബ ഗ്രാമവാസികളായ നാഗരെ ഉൾപ്പെടെയുള്ളവർ, ക്ഷേത്രനിർമ്മാണത്തിനായി 2.41 കോടി രൂപ സമാഹരിച്ചുനൽകാമെന്നാണ് വാക്ക് നൽകിയിട്ടുള്ളത്. ഭൂരിഭാഗവും കർഷകരും കർഷകത്തൊഴിലാളികളും, കരിമ്പ് വെട്ടുന്ന തൊഴിലാളികളും താമസക്കാരായുള്ള 410 വീടുകളിൽനിന്നാണ് ഇത്രയും വലിയ ഒരു തുക സ്വരുക്കൂട്ടേണ്ടത്. 1958-ൽ ഭഗ്‌വാൻഗഡ്‌ സ്ഥാപിച്ച ഭഗ്‌വാൻ ബാബാ എന്ന സന്യാസിയുടെ കാലംതൊട്ടുതന്നെ ക്ഷേത്രത്തിനായി സംഭാവന ശേഖരിക്കുന്ന സമ്പ്രദായം നിലവിലുണ്ടെന്ന് നാംദേവ് ശാസ്ത്രിയ്ക്ക് ശേഷം മഹന്ത് സ്ഥാനത്തിന് അവകാശിയായ കൃഷ്ണാ മഹാരാജ് പറയുന്നു."അക്കാലത്ത് ആളുകളുടെ കൈവശം പണമില്ലാതിരുന്നതിനാൽ ധാന്യങ്ങളാണ് സംഭാവനയായി നൽകിയിരുന്നത്," കൃഷ്ണാ മഹാരാജ് വിശദീകരിച്ചു. "ഇന്നിപ്പോൾ ആളുകൾ ധാന്യത്തിന് പകരം പണം നൽകുന്നുവെന്നേയുള്ളൂ. അത് മാത്രമാണ് വ്യത്യാസം."

എന്നാൽ, അമ്പലം പണിയുന്നതിനായി 2.41 കോടി രൂപയെന്ന വൻതുക സംഭാവന നൽകാമെന്ന് വാക്ക് നൽകുമ്പോൾ, പിന്നീടുള്ള മാസങ്ങളിൽ എന്താണ് സംഭവിക്കാൻ പോകുന്നതെന്ന് നാഗരെയ്ക്കും മറ്റു ചക്ലാംബ നിവാസികൾക്കും യാതൊരു ധാരണയുമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

സെപ്റ്റംബർ അവസാനവാരത്തിലെ കണക്കനുസരിച്ച്, മഹാരാഷ്ട്രയിൽ സമീപകാലത്തുണ്ടായതിൽവെച്ച് ഏറ്റവും തീവ്രമായി ഇത്തവണത്തെ പെയ്ത മഴ 31 ലക്ഷത്തിലധികം കർഷകരെ ബാധിക്കുകയും ഏകദേശം 18 ലക്ഷം ഹെക്ടർ കൃഷിഭൂമി നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ആയിരക്കണക്കിനാളുകൾക്ക് ഒരൊറ്റ രാത്രികൊണ്ട് കിടപ്പാടം നഷ്ടമായി.

മഹാരാഷ്ട്രയെ ഗ്രസിച്ചിരിക്കുന്ന പ്രതിസന്ധിയിൽനിന്ന് ചക്ലാംബ ഗ്രാമത്തിനും മോചനം നേടാനായിട്ടില്ല. നേരത്തേതന്നെ, നഗാരെ ഉൾപ്പെടെയുള്ള കർഷകരുടെ ജീവിതം കടബാധ്യതയുടെ നിഴലിലായിരുന്നു. മഴക്കെടുതിയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ സംസ്ഥാന സർക്കാർ 2,215 കോടി രൂപയുടെ ദുരിതാശ്വാസ പാക്കേജ് പ്രഖ്യാപിച്ചെങ്കിലും കർഷകർക്കുണ്ടായിട്ടുള്ള നഷ്ടം അതിന്റെ പല മടങ്ങാണെന്നതാണ് വാസ്തവം. സർക്കാർ പ്രഖ്യാപിച്ച തുക ദുരിതബാധിതരായ കർഷകർക്ക് വീതിച്ചാൽ, ഓരോ കർഷകനും 7,000 രൂപ മാത്രമാണ് ലഭിക്കുക.

ആദ്യ പ്രഖ്യാപനത്തിന് പിന്നാലെ, കർഷകർക്ക് സഹായധനമായി മറ്റൊരു 31,000 കോടി രൂപകൂടി നൽകുമെന്ന് മുഖ്യമന്ത്രി ദേവേന്ദ്ര ഫഡ്‌നാവിസ് പ്രഖ്യാപിക്കുകയുണ്ടായി. എന്നാൽ, നേരത്തെ വിവിധ പദ്ധതികൾക്ക് കീഴിൽ കർഷകർക്ക് അനുവദിച്ചിരുന്ന തുകകൂടി കണക്കിൽപ്പെടുത്തി ഫഡ്‌നാവിസ് വഞ്ചിക്കുകയായിരുന്നുവെന്നും, ശരിക്കും 6,500 കോടി രൂപ മാത്രമാണ് കർഷകർക്ക് പുതുതായി അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളതെന്നും കാർഷികമേഖലയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ആക്ടിവിസ്റ്റായ അജിത്ത് നവാലെ പറയുന്നു.

എന്നാൽ ഈയൊരു സാഹചര്യത്തിലും, ഭഗ്‌വാൻഗഡിന് നൽകിയ വാഗ്ദാനം പാലിക്കണമെന്ന് നിശ്ചയിച്ചുറപ്പിച്ചിരിക്കുകയാണ് ചക്ലാംബ ഗ്രാമവാസികൾ; ഇത്രയും ഭീമമായ തുക കണ്ടെത്താൻ ഒരുവർഷം മാത്രമാണ് അവർക്ക് മുന്നിലുള്ളത്. "പണം സ്വരൂപിക്കാൻ എനിക്ക് വേണ്ടത്ര സമയമുണ്ട്, " നഗാരെ പറയുന്നു. "ഞാൻ പണം മിച്ചംവെച്ച് എന്റെ വാഗ്ദാനം പാലിക്കും. ഞാൻ അവർക്ക് വാക്ക് നൽകിയതാണ്. ഇനി അതിൽനിന്ന് പിന്മാറാൻ സാധിക്കില്ല."

ചക്ലാംബ ഉൾപ്പെടെയുള്ള 60-70 ഗ്രാമങ്ങൾ മാസത്തിലൊരിക്കൽ ഒരു ട്രക്ക് നിറയെ ബക്രി (വൃത്താകൃതിയിട്ടുള്ള, കട്ടി കുറഞ്ഞ റൊട്ടി) ഭഗ്‌വാൻഗഡിലേയ്ക്ക് കൊടുത്തുവിടാറുണ്ട്. "ഭഗ്‌വാൻഗഡിൽ ദിവസേന 3,500 ആളുകൾക്ക് ഭക്ഷണം നൽകാൻ അത് ഉപയോഗിക്കുന്നു," കൃഷ്ണാ മഹാരാജ് പറഞ്ഞു.

ഇതുകൂടാതെ ഭഗ്‌വാൻഗഡിന്റെ ആഭിമുഖ്യത്തിൽ രണ്ട് വിദ്യാലയങ്ങൾ നടത്തുന്നുണ്ടെന്നും ജാതി, മതഭേദമന്യേ, ദരിദ്ര പശ്ചാത്തലത്തിൽനിന്നുള്ള 100 കുട്ടികളുടെ പഠനച്ചിലവുകൾ ഏറ്റെടുത്തിട്ടുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു. അതിൽ 30 കുട്ടികൾ ഭഗ്‌വാൻഗഡിൽതന്നെയുള്ള ഹോസ്റ്റലിൽ താമസിച്ചാണ് പഠിക്കുന്നത്. "ബ്രഹ്മചര്യം പാലിക്കേണ്ട സ്ഥലമാണ് ഭഗ്‌വാൻഗഡ്' എന്നതുകൊണ്ടുതന്നെ ആൺകുട്ടികൾ മാത്രമാണ് അവിടെ താമസിക്കുന്നത്.

ഷിർദി, പന്ധാർപൂർ തുടങ്ങിയ വിഖ്യാതമായ ക്ഷേത്രങ്ങളുടേയും നാടാണ് മഹാരാഷ്ട്ര; ഇരുക്ഷേത്രങ്ങളിലുമായി ഒരുവർഷം 40 ദശലക്ഷത്തിനടുത്ത് ആളുകൾ ദർശനത്തിനെത്താറുണ്ട്. എന്നാൽ, ഇക്കഴിഞ്ഞ വർഷങ്ങളിൽ, സംസ്ഥാനത്തിന് പുറത്ത് താരതമ്യേന അധികം അറിയപ്പെടാത്ത തീർത്ഥാടനകേന്ദ്രങ്ങളിൽപ്പോലും വലിയ ജനത്തിരക്കാണ് അനുഭവപ്പെടുന്നത്. ഇവിടെയെത്തുന്ന ആളുകൾ തങ്ങളുടെ പ്രാദേശിക ക്ഷേത്ര ട്രസ്റ്റുമായി അടുത്ത ബന്ധം വളർത്തിയെടുക്കുകയും ആചാരസ്ഥാനങ്ങൾ അലങ്കരിക്കുന്നത് ആരുതന്നെയായാലും ആരാധനാലയത്തോട് ആഴത്തിലുള്ള കൂറ് പുലർത്തുകയും ചെയ്യും. എന്നാൽ പ്രദേശവാസികളുടെ ദൗർഭാഗ്യമെന്ന് പറയട്ടെ, വിദൂരഭാവിയിൽ മെച്ചപ്പെട്ട ജീവിതമുണ്ടാകുമെന്ന് പ്രലോഭിപ്പിച്ച് ഇത്തരം ക്ഷേത്ര ട്രസ്റ്റുകൾ തങ്ങളുടെ വിശ്വാസികളെ ആവർത്തിച്ച് ചൂഷണം ചെയ്യുന്നതാണ് കാണുന്നത്.

മഴക്കെടുതിമൂലം ദുരിതമനുഭവിക്കുന്ന കർഷകർക്ക് ക്ഷേത്ര ട്രസ്റ്റുകളും തീർത്ഥാടനകേന്ദ്രങ്ങളും കൂടുതൽ സഹായമെത്തിക്കാത്തതിനെ വിമർശിച്ചുകൊണ്ട് കാര്യാരംഭ എന്ന ഒരു പ്രാദേശിക മറാത്തി ദിനപത്രം സെപ്റ്റംബർ അവസാനവാരം ഒരു ലേഖനം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരുന്നു. മതപരിപാടികൾക്കും ആഘോഷങ്ങൾക്കും ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ ആവശ്യത്തിനുമെല്ലാം കർഷകരും കർഷകത്തൊഴിലാളികളും തങ്ങളെക്കൊണ്ടാവുന്നതിലധികം പണം നൽകാറുണ്ടെന്ന് പത്രം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. മഴമൂലം കർഷകർ ദുരിതമനുഭവിക്കുന്ന ഈ ഘട്ടത്തിൽ, ഇതേ സ്ഥാപനങ്ങൾ മുന്നോട്ട് വന്ന് കർഷകർക്ക് പിന്തുണ നൽകണമെന്നും ലേഖനത്തിൽ പരാമർശമുണ്ടായിരുന്നു.

ഷിർദി, തുൽജാ ഭവാനി അടക്കമുള്ള ക്ഷേത്ര ട്രസ്റ്റുകൾ 1 കോടി രൂപവീതം പ്രളയ ദുരിതാശ്വാസഫണ്ടിലേക്ക് സംഭാവന ചെയ്തിട്ടുണ്ട് -എന്നാൽ ഒരുവർഷത്തിൽ അവർ സമ്പാദിക്കുന്ന തുകയുടെ വളരെ ചെറിയ ഒരു ശതമാനം മാത്രമാണിത്.

ഭഗ്‌വാൻഗഡിൽനിന്ന് 100 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിനകത്ത് ദേവ്ഗഡ്, സരളാ ബേട്ട് എന്നീ രണ്ടു തീർത്ഥാടനകേന്ദ്രങ്ങൾകൂടിയുണ്ട്. അഭൂതപൂർവ്വമായ ജനത്തിരക്കനുഭവപ്പെടുന്ന ഈ രണ്ട് കേന്ദ്രങ്ങളും നിലവിൽ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് യഥാക്രമം ഭാസ്കർഗിരി മഹാരാജും രാംഗിരി മഹാരാജുമാണ്.

2024 ഓഗസ്റ്റിൽ, പ്രവാചകൻ മുഹമ്മദിനെതിരേ നിന്ദാപരമായ പരാമർശങ്ങൾ നടത്തിയ കുറ്റത്തിന് രാംഗിരി മഹാരാജിനെതിരേ പോലീസ് എഫ്.ഐ.ആർ ചുമത്തിയിരുന്നു. ഇതോടെ, രാംഗിരിയുടെ പ്രധാന പ്രവർത്തനമേഖലയായ, അഹില്യാനഗർ ജില്ലയിലെ ശ്രീരാംപൂർ പട്ടണത്തിൽ സംഘർഷാവസ്ഥയിലായി. എന്നിട്ടും, ജനങ്ങളിൽ പലരും സരളാ ബേട്ടിലെ ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനം നടത്തിയിട്ടുള്ളവരായതിനാൽ, അവർ അതേ രാംഗിരി മഹാരാജിനെ പരിപാടികളിൽ പങ്കുകൊള്ളാൻ ക്ഷണിക്കുകയും അദ്ദേഹത്തോടുള്ള ബഹുമാനാർത്ഥം വിരുന്നുകൾ സംഘടിപ്പിക്കാൻ കൈയയച്ച് ചിലവാക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് തുടരുന്നു.

ഭാസ്കർഗിരി മഹാരാജിന്റെ പ്രധാന സ്വാധീനമേഖലയായ, അഹില്യാനഗർ ജില്ലയിലെ നെവാസാ താലൂക്കിൽ, കഴിഞ്ഞ പത്ത് വർഷമായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുയായികൾ, ഓരോ ഗ്രാമത്തിലും ക്ഷേത്രങ്ങൾ പണിയണമെന്ന് ആവശ്യമുന്നയിച്ച് പ്രചാരണം നടത്തുന്നുണ്ട്. ഗ്രാമീണരും ഗ്രാമപ്പഞ്ചായത്തുമാണ് ക്ഷേത്രനിർമ്മാണത്തിനുള്ള പണം സംഘടിപ്പിക്കേണ്ടത്. വാട്സാപ്പ് മുഖാന്തിരമാണ് ധനസമാഹരണം.

നെവാസയിലെ വീടുകളിലും കടകളിലുമെല്ലാം ഭാസ്കർഗിരിയുടെ മാല ചാർത്തിയ ചിത്രം കാണാം. കൂടാതെ, ഈ പ്രദേശത്തെ ഒട്ടുമിക്ക ഗ്രാമങ്ങളിലും, അദ്ദേഹത്തോടുള്ള ബഹുമാനാർത്ഥം ഭക്തിഗാനങ്ങൾ പാടാനും ശ്ലോകോച്ചാരണത്തിനുമായി ചുമതലപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള, 30-40 പേരടങ്ങുന്ന ഒരു സമിതിയുമുണ്ട്. "ആഘോഷാവസരങ്ങളിൽ, ഭാസ്കർഗിരി മഹാരാജ് നേരിട്ട് ഗ്രാമങ്ങൾ സന്ദർശിക്കുകയും മതാവബോധം വളർത്തുന്നതിനായി ഭക്തിഗീതങ്ങൾ ആലപിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്”, നെവാസയിലെ സൗന്ദാലാ ഗ്രാമത്തിൽ അത്തരത്തിലുള്ളൊരു സമിതിയിലെ അംഗമായ 47 വയസ്സുകാരൻ രാംദാസ് വാക്ചൗരെ പറയുന്നു.

2024-ൽ മഹാരാഷ്ട്രയിലെ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കുന്നതിന് തൊട്ടുമുൻപുള്ള ദിവസങ്ങളിലൊന്നിൽ, ഭാസ്കർഗിരി മഹാരാജ് തന്റെ അനുയായികളോട് 'മതത്തിന് വേണ്ടി വോട്ട് ചെയ്യുക" എന്ന് ആഹ്വാനം ചെയ്തിരുന്നു; തിരഞ്ഞെടുപ്പ് രംഗത്തുണ്ടായിരുന്ന സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ ഭാഗധേയം ഒരൊറ്റ രാത്രികൊണ്ട് മാറിമറയുന്നതിന് ഈ പ്രസ്താവന കാരണമായെന്നാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്. അഹില്യാനഗർ ജില്ലയുടെ ആകെ ജനസംഖ്യയിൽ ഏതാണ്ട് 7 ശതമാനം മുസ്‌ലിം സമുദായക്കാരാണ്.

നെവാസാ താലൂക്കയിലെ ഓരോ ഗ്രാമത്തിലും വിവിധ ഹിന്ദു ദൈവങ്ങളുടെ പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കുറഞ്ഞത് നാല് ക്ഷേത്രങ്ങളെങ്കിലുമുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്താൻ, ഭാസ്കർ ഗിരിയുടെ അനുയായികൾ അദ്ധ്വാനിക്കുന്നുണ്ട്. "എല്ലാ മാസവും സംഭാവന ചെയ്യേണ്ട സാഹചര്യം ആളുകൾക്ക് ഉണ്ടാകാതിരിക്കാൻ ഞങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്. ഓരോ ഗ്രാമത്തിലും രണ്ടുവർഷം കൂടുമ്പോൾ ഒരു ക്ഷേത്രമെന്നതാണ് മിക്കപ്പോഴും ഞങ്ങൾ പിന്തുടരാറുള്ള രീതി."

നെവാസാ താലൂക്കയിൽ 127 ഗ്രാമങ്ങളുണ്ട്; അതായത്, ഓരോ ഗ്രാമത്തിലും നാല് ക്ഷേത്രങ്ങളെന്ന തോതിൽ, ഭാസ്കർ ഗിരി മഹാരാജിന്റെ അനുയായികൾ വെറും 10 വർഷത്തിനുളിൽ ഒരു താലൂക്കയിൽ മാത്രം ഏതാണ്ട് 400 ക്ഷേത്രങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്.. "ഒരു അമ്പലം പണിയാൻ ഏകദേശം 10 ലക്ഷം രൂപ ചിലവാകാറുണ്ട്," വാക്ചൗരെ കൂട്ടിച്ചേർത്തു.

മറ്റൊരു തരത്തിൽ പറഞ്ഞാൽ, സാധാരണഗതിയിൽ, കാർഷിക പ്രതിസന്ധി, ദുർബലമായ ആരോഗ്യപരിപാലനം, വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ പ്രശ്നങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെയുള്ള പ്രതിസന്ധികളിൽ വലയുന്ന നെവാസാ നിവാസികൾ, തങ്ങളുടെ ഗ്രാമങ്ങളിലുടനീളം ചെറുക്ഷേത്രങ്ങൾ പണിയുന്നതിനായി 50 കോടി രൂപ ചിലവാക്കിയിട്ടുണ്ട് എന്നർത്ഥം. "ദൈവത്തിനുവേണ്ടി പണം നൽകാൻ ആരും വിസമ്മതിക്കുകയില്ല," വാക്ചൗരെ പറയുന്നു.

എന്നാൽ കർഷകരോടും തൊഴിലാളികളോടും അവരുടെ സ്വകാര്യതയിൽ സംസാരിക്കുമ്പോൾ ഈ വിഷയത്തിന്റെ മറ്റൊരു തലംകൂടി വെളിവാകും. അവരുടെ ഭക്തി സംശയത്തിനതീതമാണെങ്കിലും, പലപ്പോഴും സാമൂഹിക സമ്മർദത്തിന് വഴങ്ങിയാണ് അവർ ഉയർന്ന തുക സംഭാവനയായി നൽകാൻ സമ്മതിക്കുന്നത്. പേര് വെളിപ്പെടുത്തില്ലെന്ന ഉറപ്പ് നൽകുമ്പോൾ മാത്രമാണ്, "അവരോട് പറ്റില്ലെന്ന് പറയാനാകില്ല", "അങ്ങനെ ചെയ്തില്ലെങ്കിൽ നാണക്കേടാണ്" അല്ലെങ്കിൽ "പണം നൽകിയില്ലെങ്കിൽ ഗ്രാമത്തിൽ ഒറ്റപ്പെട്ടുപോകും" എന്നിങ്ങനെ സംഭാവന നൽകുന്നതിനുള്ള കാരണങ്ങൾ ആളുകൾ വെളിപ്പെടുത്തുന്നത്.

എന്നിരുന്നാലും, ഈ പ്രവണതയ്ക്ക് ദൂരവ്യാപകമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങളുണ്ട്.

അധികം പൊതുശ്രദ്ധ പതിയാത്ത വിദൂരഗ്രാങ്ങളിൽ, പ്രാദേശികതലത്തിൽ ചെറുകിട ആൾദൈവങ്ങൾ പൊട്ടിമുളയ്ക്കുകയും മെച്ചപ്പെട്ട ജീവിതസാഹചര്യങ്ങൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്ത് പാവപ്പെട്ട ജനങ്ങളുടെ പണം തട്ടിയെടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് പതിവാണ്. ഇന്നിപ്പോൾ ഇതൊരു വിജയകരമായ ബിസിനസ് മോഡലായി ഇത് മാറിക്കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.

നാംദേവ് ശാസ്ത്രിയ്ക്ക് ജനങ്ങളുടെയിടയിൽ അസാമാന്യമായ സ്വാധീനമാണുള്ളത്. 2.5 ലക്ഷത്തിലേറെ ഫോളോവേഴ്‌സുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ യൂട്യൂബ് ചാനലിൽ, അദ്ദേഹം സ്വിറ്റ്‌സർലാൻഡിലൂടെ ഒരു ഹെലിക്കോപ്റ്ററിൽ യാത്ര ചെയ്യുന്ന വീഡിയോപോലും എഡിറ്റ് ചെയ്ത് ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. 2024-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമയത്ത്, മഹായുതി സ്ഥാനാർഥിയായ ധനഞ്ജയ് മുന്ദേയ്ക്ക് അദ്ദേഹം പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിച്ചത് മുന്ദേയുടെ വിജയത്തിലേക്ക് നയിച്ച ഒരു പ്രധാനഘടകമാണെന്ന് വ്യാപകമായി വിലയിരുത്തപ്പെട്ടിരുന്നു. എന്നാൽ, അതൊന്നും ഭഗ്‌വാൻഗഡിലെ വിശ്വാസികളെ ബാധിക്കുന്ന വിഷയമല്ല, അവരെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, അദ്ദേഹം അവരുടെ വഴികാട്ടിയാണ്.

48 വയസ്സുകാരിയായ നാനാബായ് ഉഗൽമുഗ്‌ളെയും ഭർത്താവ് 50 വയസ്സുകാരനായ ശിവജിയും ചക്ലാംബയിലെ കരിമ്പുതോട്ടങ്ങളിൽ പണിയെടുക്കുന്ന, വൻസാരി സമുദായക്കാരായ കുടിയേറ്റ തൊഴിലാളികളാണ്. ആറുമാസംകൊണ്ട് ലഭിക്കുന്ന വെറും 50,000 രൂപ ശമ്പളത്തിനായി, പ്രധാനമായും മറാത്ത്‌വാഡാ പ്രദേശത്തുനിന്നുള്ള ദമ്പതികൾ പടിഞ്ഞാറൻ മഹാരാഷ്ട്രയിലേയ്ക്കോ കർണ്ണാടകത്തിലേയ്ക്കോ കുടിയേറുന്നത് പതിവാണ്; അതിദയനീയമായ ജോലി സാഹചര്യങ്ങളിൽ ദുരിതപൂർണ്ണമായ കരാർജോലികളാണ് ഇക്കൂട്ടർ ചെയ്യേണ്ടിവരാറുള്ളത്. അവരുടെ മക്കളും ഇതേ ജോലിതന്നെയാണ് ചെയ്യുന്നത്. എന്തെന്നാൽ, " ആൺമക്കളെ പഠിപ്പിക്കാൻ ആവശ്യമായ പണം ഞങ്ങൾക്ക് ഒരുകാലത്തും സമ്പാദിക്കാനായിട്ടില്ല," ശിവാജി പറയുന്നു.

നാനാബായ്-ശിവാജി ദമ്പതികൾ ഭഗ്‌വാൻഗഡിലെ അമ്പലം പണിയാൻ 1 ലക്ഷം രൂപ നൽകാമെന്നാണ് അറിയിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഇത് അവരുടെ വാർഷികവരുമാനത്തിന് തുല്യമായ തുകയാണ്.

"ഞങ്ങൾ സ്വന്തം മക്കളെപ്പോലെയാണ് ഈ തീർത്ഥാടനകേന്ദ്രത്തെ കരുതുന്നത്," ശിവാജി പറയുന്നു. "ഞങ്ങൾക്ക് കാലിലിടാൻ ചെരുപ്പോ തലയ്ക്ക് മുകളിൽ മേൽക്കൂരയോ ഇല്ലെങ്കിൽപ്പോലും, അമ്പലത്തിന് വേണ്ടി ഞങ്ങളാൽ കഴിയുന്നത് ഞങ്ങൾ ചെയ്യും. അത്തരത്തിൽ അമ്പലത്തെ മാനിക്കാൻ പഠിപ്പിച്ചാണ് ഞങ്ങളെ വളർത്തിയിട്ടുള്ളത്."

കഠിനമായ ജോലിയുടെ ബാക്കിപത്രമായ സന്ധിവേദനയും മുട്ടുവേദനയുംകൊണ്ട് വലയുമ്പോഴും, നാനാബായിയ്ക്കും ഭർത്താവിന്റെ അഭിപ്രായത്തോട് പൂർണ്ണയോജിപ്പാണ്. "ഞങ്ങളുടെ കൈവശം ആകെയുള്ള സമ്പാദ്യംപോലും ഭഗ്‌വാൻഗഡിൻ്റേയും നാംദേവ് ശാസ്ത്രിയുടേയും അനുഗ്രഹംകൊണ്ട് ലഭിച്ചതാണ്. ഞങ്ങൾക്ക് എല്ലാം തന്നത് അദ്ദേഹമാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അദ്ദേഹത്തിന് എന്തെങ്കിലും നൽകേണ്ടതിനെക്കുറിച്ച് രണ്ടാമതൊന്ന് ആലോചിക്കേണ്ട കാര്യംപോലുമില്ല. അതിനെതിരെ ഒരു ചോദ്യംപോലും ഉയരേണ്ടതുമില്ല," ചക്ലാംബയിലെ അവരുടെ ഒറ്റമുറി വീടിന് പുറത്തിരുന്ന് നാനാബായി പറഞ്ഞു.

മഴ ലഭിച്ചതുപോലും നാംദേവ് ശാസ്ത്രിയുടെ അനുഗ്രഹത്താലാണെന്നാണ് ചക്ലാംബ ഗ്രാമവാസികൾ വിശ്വസിക്കുന്നത്. "അദ്ദേഹം ഒരു പരിപാടിയ്ക്ക് ഞങ്ങളുടെ ഗ്രാമത്തിൽ വരുന്നതുവരെ ഈ പ്രദേശത്ത് മഴ ലഭിച്ചിരുന്നില്ല. അദ്ദേഹം വന്നതുമുതൽ ഇവിടെ മഴ തുടങ്ങി," ഗ്രാമത്തിലെ കരിമ്പ് തോട്ടത്തിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന കുടിയേറ്റത്തൊഴിലാളിയായ 52 വയസ്സുകാരൻ ഭാവുസാഹേബ് തോരെ പറഞ്ഞു.

അന്ന് തുടങ്ങിയ മഴ 30 ജില്ലകളിൽ ദുരിതം വിതച്ച്, ജീവനും ജീവനോപാധിയ്ക്കും കനത്ത നാശനഷ്ടമുണ്ടാക്കിയതിന് ശേഷമാണ് അവസാനിച്ചതെന്നത് മറ്റൊരു കാര്യം. എന്നാൽ ഭാവുസാഹേബിന് അതിനും മറുപടിയുണ്ട്. "ഞങ്ങൾക്ക് ഇനി കുടിവെള്ളത്തെക്കുറിച്ച് ആശങ്കപ്പെടേണ്ടല്ലോ; കൂടാതെ ശീതകാലകൃഷിയുടെ സമയത്ത് വെള്ളവും ഉണ്ടാകും," അദ്ദേഹം പറയുന്നു.

അമ്പലം പണിയാൻ 1.25 ലക്ഷം രൂപ നൽകാമെന്നാണ് ഭാവുസാഹേബ് ഏറ്റിരിക്കുന്നത്. സ്വന്തമായി കൃഷിഭൂമിയില്ലാത്ത അദ്ദേഹം 1,500 രൂപ മാസവാടക നൽകി ഒരു ഒറ്റമുറി വീട്ടിലാണ് താമസിക്കുന്നത്. " അമ്പലത്തിന് സംഭാവന നൽകുകയെന്നത് ഇനിയുള്ള മൂന്ന് തലമുറകൾക്ക് ലഭിക്കാനിടയില്ലാത്ത ഭാഗ്യമാണ്," അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു. "ഒന്നരവർഷം കഴിഞ്ഞ് സംഭാവന നൽകേണ്ട സമയമാകുമ്പോൾ, ഞങ്ങൾ ആ പണം ബാബയുടെ കാൽക്കൽ സമർപ്പിക്കും."

പുതിയ ക്ഷേത്രം ഉയരുമ്പോൾ അത് തങ്ങൾക്കും അഭിമാനിക്കാനുള്ള വകയാകുമെന്ന് അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു. "വർഷങ്ങൾ കടന്നുപോകുമ്പോൾ ഞങ്ങൾ ഇല്ലാതാകും, എന്നാൽ അമ്പലവും അതിലൂടെ ഞങ്ങളുടെ ഒരു അംശവും കാലത്തെ അതിജീവിച്ച് നിലനിൽക്കും," ഭാവുസാഹേബ് പറഞ്ഞവസാനിപ്പിച്ചു.

പരിഭാഷ: പ്രതിഭ ആര്‍. കെ.