ਇੱਕ ਦਿਨ ਆਮੀਨਾ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਮਸਜਿਦ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੇ ਉਹਦੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਘਰ ਦੀ ਕੰਧ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮਲ਼ੂਕ ਜਿਹੀ ਕਰੂੰਬਲ ਝਾਤੀ ਮਾਰਨ ਲੱਗੀ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਉਹਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕੋਈ ਟਿਕਾਣਾ ਨਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕੋਈ ਹਨ੍ਹੇਰੀ, ਕੋਈ ਹਵਾ ਦਾ ਬੁੱਲ੍ਹਾ ਇਹਨੂੰ ਤੋੜ ਸੁੱਟੇ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਉਹ ਘਰੋਂ ਵੀ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਪੂਰਾ-ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਈ ਰਹਿੰਦੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਇਕੱਲੀ। ਦਰਅਸਲ ਉਹਦਾ ਗਰਭਪਾਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਅਰਾਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਉਹ ਬੜੇ ਹੀ ਮਾੜੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਲੰਘੀ, ਇੰਨਾ ਮਾੜਾ ਦੌਰ ਜੋ ਉਹਨੂੰ ਹਾਲੇ ਤੀਕਰ ਕੰਬਾ ਸੁੱਟਦਾ ਹੈ। ਉਹਦੇ ਆਸਪਾਸ ਇੰਨੀ ਦਹਿਸ਼ਤ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਘਰੋਂ ਪੈਰ ਪੁੱਟਣ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਵੀ ਸਹਿਮ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦਿਲ ਦੇ ਅਕਾਰ ਦਾ ਇਹ ਛੋਟੂ ਜਿਹਾ ਹਰਾ ਤੇ ਮਲ਼ੂਕ ਪੱਤਾ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਖੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਤੇ ਮਾਸੂਮ ਸਹਾਰਾ ਹੈ।
ਅੱਛਾ ਇਹ ਕਰੂੰਬਲ ਕਿਬਲਾਹ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਨੂੰ ਵੱਧ ਰਹੀ ਸੀ- ਕੀ ਇਹ ਸਧਾਰਣ ਗੱਲ ਸੀ ਜਾਂ ਕੋਈ ਡੂੰਘਾ ਸੰਕੇਤ? ਪਰ ਆਮੀਨਾ ਕੁਝ ਵੀ ਤੈਅ ਕਰਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਉਹਨੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕੰਧ, ਜਿੱਥੋਂ ਦੀ ਕਰੂੰਬਲ ਨੇ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਵਿਚਲੀ ਤ੍ਰੇੜ ਥੋੜ੍ਹੀ ਚੌੜੀ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈ ਹੈ ਤੇ ਤਣਾ ਮੋਟਾ। ਇਹ ਹੁਣ ਕੋਈ ਕਰੂੰਬਲ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਫੁੱਟ ਲੰਬੀ ਸ਼ਾਖ਼ਾ ਬਣ ਗਈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਹੋਰ ਵੀ ਪੱਤੇ ਲਮਕਣ ਲੱਗੇ। ਪਰ ਇਸ ਤ੍ਰੇੜ ਤੋਂ ਆਮੀਨਾ ਬੇਚੈਨ ਨਾ ਹੋਈ, ਸਗੋਂ ਸਾਂਤਚਿੱਤ ਬੈਠ ਹਰ ਪਲ, ਹਰ ਸ਼ੈਅ ਤੋਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਦੰਗੇ ਰੁੱਕ ਗਏ ਸਨ ਤੇ ਗਲ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਮੁੜ ਦੌੜਨ ਲੱਗਿਆ। ਉਹਨੇ ਘਰੋਂ ਹੀ ਕਢਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਘਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਕੱਲੀ-ਕਾਰੀ ਆਪੇ ਨਾਲ਼ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਹੋਵੇ ਜੋ ਉਹਦੀ ਫ਼ਰਿਆਦ ਉਹਦੀ ਹੂਕ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਭਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਕਰੂੰਬਲ ਜੋ ਸ਼ਾਖ਼ਾ ਬਣ ਉਹਦੇ ਘਰ ਝਾਤੀਆਂ ਮਾਰਦੀ ਸੀ, ਆਮੀਨਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ਸੀ ਕਿ ਦਰਅਸਲ ਉਹ ਸ਼ਾਖ਼ਾ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਸੀ ਜੋ ਇੰਨਾ ਫੈਲ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ਼ ਉਹਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਸੋ ਉਹ ਜਾਣ ਹੀ ਨਾ ਸਕੀ ਕਿ ਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕਿਸ ਨੇ ਕਦੋਂ ਕੁਝ ਪਵਿੱਤਰ ਪੱਥਰ ਬੀੜ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਜਿੱਥੋਂ ਦੀ ਇਹ ਚਮਤਕਾਰ ਫੁੱਟ-ਫੁੱਟ ਪਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਨਾ ਜਾਣ ਸਕੀ ਕਿ ਕਦੋਂ ਇਸ ਰੁੱਖ ਦੇ ਚੁਫੇਰੇ ਥੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੈਸੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਆਮੀਨਾ ਨੂੰ ਇਓਂ ਜਾਪਿਆ ਜਿਵੇਂ ਪਿੱਪਲ ਨੇ ਹੀ ਉਹਦੀ ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੇ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਰਚੀ ਗਈ ਸੀ। ਖ਼ੈਰ, ਕਿਸੇ ਦੈਵਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਭਾਵ ਇਸ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਪੁੱਟ ਸੁੱਟਣ ਦਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਸਵਾਲ ਹੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਇਸੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਆੜ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਘੜ੍ਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ; ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀਆਂ, ਸ਼ਾਇਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀਆਂ ਵੀ? ਆਮੀਨਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ 'ਤੇ ਕੋਈ ਗਿਲਾ ਨਾ ਹੋਇਆ ਜੇ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ਼ ਮਲਾਲ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਇੰਨੀ ਅਗਿਆਨ ਬਣ ਗਈ...