కేసు నమోదు చేయడంలో దిల్లీ పోలీసులను విఫలం చేసిన గ్రంథాలయం

ఒక్క నెల కాలంలోనే పోలీసులు గ్రంథాలయాన్ని మూడుసార్లు మూసేయించే ప్రయత్నం చేశారు. కానీ అది మళ్ళీ మళ్ళీ తెరుచుకుంటూనే ఉంది.

ఒక యువజన ఉద్యమంగా ఆవిర్భవించిన కాక్రోచ్ జనతా పార్టీ అనే మీమ్ పేజీ, పరీక్షల ప్రశ్నపత్రాల లీకేజీలు, అక్రమాలలో వెల్లడైన అవినీతికి బాధ్యత వహించి, కేంద్ర విద్యాశాఖ మంత్రి ధర్మేంద్ర ప్రధాన్ రాజీనామా చేయాలని డిమాండ్ చేస్తూ, జూన్ 20, 2026న దిల్లీలోని జంతర్ మంతర్ వద్ద నిరసన దీక్షకు పిలుపునిచ్చింది. ఈ నిరసన జరుగుతోన్న ప్రదేశంలోనే ఒక గ్రంథాలయాన్ని ఏర్పాటు చేయాలని ఆల్ ఇండియా స్టూడెంట్స్ ఫెడరేషన్ (AISF) నిర్ణయించింది. దీని వెనుక ఉన్న ఉద్దేశ్యం చాలా సరళమైనది.

"రాబోయే కొద్ది రోజుల పాటు జంతర్ మంతర్ నిరసనకారులకు నివాసంగా మారబోతోంది," ఎఐఎస్ఎఫ్ దేశీయ అధ్యక్షుడైన విరాజ్ దేవాంగ్ అన్నారు. "మీరు రోజంతా నినాదాలిస్తారు, ఉపన్యాసాలు వింటారు. అయినా కూడా మీ సొంతానికి చాలా ఖాళీ సమయం మిగులుతుంది. ఇలాంటి పరిస్థితులలో పుస్తకాలే అసలైన తోడు. నిరసనకారులు, విద్యార్థులు సాహిత్యాన్ని చదవటం ద్వారా తమ సామాజిక, రాజకీయ చైత్యన్యాన్ని మెరుగుపరచుకుంటారనేదే మా ఆలోచన.”

విద్యార్థి కార్యకర్తలు ఒక చెక్క బల్లను తీసుకువచ్చి, దానిపై 'ప్రధాన్ పదవి నుంచి దిగిపోవాలి 'అని రాసివున్న ఒక ఎర్రని బట్టను పరిచారు. మొదటి రోజున, "మా దగ్గర శివాజీ మహరాజ్, భగత్ సింగ్, బాబాసాహెబ్ అంబేడ్కర్‌ల పుస్తకాలున్నాయి," రోజూవారీగా ఆ గ్రంథాలయాన్ని నిర్వహించిన విద్యార్థి కార్యకర్తలలో ఒకరైన 20 ఏళ్ళ మోహిత్ అన్నారు. "విప్లవ సాహిత్యం లేని నిరసన సిద్ధాంతం లేని నాయకుడి వంటిది. నిరసనకారులకు ప్రతిఘటించటమెలాగో, తిరుగుబాటు చేయటమెలాగో సాహిత్యమే మార్గనిర్దేశం చేస్తుంది.”

ఇంకా ఈ గ్రంథాలయంలో ప్రేమ్‌చంద్ రచనలు, బాల సాహిత్యం, శాస్త్రవేత్తల స్వీయచరిత్రలు ఉన్నాయి. "మన సమాజంలో శాస్త్రీయ దృక్పథం క్రమంగా తగ్గిపోతోంది," అన్నారు మోహిత్. "అందుకే, మేం అలాంటి కొన్ని పుస్తకాలను కూడా ఇందులో ఉంచాలనుకున్నాం."

అయితే, ఎఐఎస్ఎఫ్ ఇలా గ్రంథాలయాన్ని ఏర్పాటు చేయగానే, అది చట్టవిరుద్ధమంటూ దిల్లీ పోలీసు అధికారులు అభ్యంతరం వ్యక్తంచేశారు. "ఇది అందరికీ ఉచితంగా అందుబాటులో ఉండే గ్రంథాలయమనీ, ఇందులో వాణిజ్యపరమైన అంశమేదీ లేదని మేం చెప్పాం," దేవాంగ్ వివరించారు. "కొద్దిసేపు వాదన జరిగాక, పోలీసులు వెనక్కెళ్ళిపోయారు."

పోలీసులు ఈ గ్రంథాలయం జోలికి వెళ్ళడం ఇదే చివరిసారి కాకపోవచ్చు.

తర్వాతి 10-12 రోజులు నిరసన ప్రదేశంలోని శ్రేయోభిలాషులు మరిన్ని పుస్తకాలను విరాళంగా ఇస్తుండటంతో ఆ పుస్తకాల కుప్ప పెరిగిపోతూవచ్చింది. దాని పక్కనే ఉన్న రిజిస్టర్ కూడా మరిన్ని వివరాలతో నిండిపోయింది. కానీ జూలై 2న పోలీసులు మళ్ళీ వచ్చారు. ఈసారి వాళ్ళు "దీనివల్ల తొక్కిసలాట జరగవచ్చు, దాంతో జనాలకు ఇది సమస్య అవుతుంది," అన్నారని దేవాంగ్ గుర్తుచేసుకున్నారు. "అయితే, నిరసనకారులు వెంటనే అక్కడకు చేరి, పరిస్థితేమీ అలా లేదని వారికి చెప్పారు."

మోహిత్ లాగే తన మొదటి పేరును మాత్రమే ఉపయోగించే 20 ఏళ్ళ విశాల్ ఆ సమయంలో ఆ గ్రంథాలయ నిర్వహణ బాధ్యతను చూసుకుంటున్నారు. "దీనివల్ల పోలీసులకు సమస్య ఉండవచ్చేమో కానీ ఈ గ్రంథాలయం ఉన్నది ప్రజల కోసం," అన్నారతను. "మేం దాన్ని తీసేయటానికి ఒప్పుకోలేదు."

అయితే, ఈసారి వాదన జరిగిన తర్వాత దిల్లీ పోలీసులు ఊరుకోలేదు. "నీకు నేత [నాయకుడు]వి కావాలని ఉందా?" ఒక అధికారి విశాల్‌తో ఎగతాళిగా అంటూ అతన్ని అదుపులోకి తీసుకున్నాడు. విశాల్ సహచరుడు బిట్టూ తన ఫోన్‌లో ఆ సంభాషణను రికార్డ్ చేస్తుండటంతో, పోలీసులు అతన్ని కూడా కాలర్ పట్టుకుని ఈడ్చుకెళ్ళారు.

"పోలీసులు భగత్ సింగ్, శివాజీ మహారాజ్, బాబాసాహెబ్ అంబేద్కర్ పుస్తకాలను అపవిత్రం చేశారు," అన్నారు దేవాంగ్. "మన దేశ నాయకులను అవమానించినందుకు వారు తప్పకుండా క్షమాపణలు చెప్పాలి."

ఈ పుస్తకాలలో హిందుత్వ తీవ్రవాదుల చేతిలో హత్యకు గురైన గోవింద్ పన్సారే రాసిన మరాఠీ పుస్తకానికి హిందీ అనువాదమైన శివాజీ కౌన్ థే, విప్లవ నాయకుడైన భగత్ సింగ్‌కు, రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్‌కు మధ్య ఉన్న సైద్ధాంతిక భేదాలను విశ్లేషించే భగత్ సింగ్ వర్సెస్ ఆర్ఎస్ఎస్, అలాగే డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్ సంకలిత రచనలు ఉన్నాయి.

"ఇలాంటి పుస్తకాన్ని ఏ ఒక్కరు చదివినా వాళ్ళు దాని గురించి మరో పదిమందికి చెప్తారని మేం నమ్ముతాం. క్రమంగా వచ్చే మార్పు అలాగే జరుగుతుంది," అన్నారు మోహిత్.

అయితే, పోలీసులు తమను అదుపులోకి తీసుకున్న తర్వాత తమను వేధించి, కొట్టడమే కాకుండా సుదీర్ఘమైన న్యాయపోరాటంలో ఇరికిస్తామని కూడా బెదిరించారని విశాల్, బిట్టూ ఆరోపించారు. వారి ఎఐఎస్ఎఫ్ మిత్రులు పోలీస్ స్టేషన్‌కు చేరుకుని, వారిని నిర్బంధించటంపై తీవ్ర నిరసన వ్యక్తం చేసిన తర్వాతే ఆ ఇద్దరూ విడుదలయ్యారు.

"నేను పోలీసులకు భయపడలేదు," విశాల్ అన్నారు. "మా అమ్మానాన్నలకు తెలుస్తుందేమోనని భయపడ్డాను."

విశాల్ రాజస్థాన్‌లోని ఒక చిన్న గ్రామానికి చెందినవారు. రైతు అయిన తండ్రికి గానీ, గృహిణి అయిన తల్లికి గానీ తమ కొడుకు విద్యార్థి కార్యకర్త అనే విషయం తెలియదు. "వాళ్ళకు తెలిసిందంటే నన్ను దిల్లీలో ఉండనివ్వకపోవచ్చు," అన్నారతను.

అయినప్పటికీ, నిరసన ప్రదేశానికి తిరిగి వచ్చిన తర్వాత విశాల్ చేసిన మొదటి పనులలో ఒకటి ఆ గ్రంథాలయాన్ని మళ్ళీ ఏర్పాటు చేయడం. కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియాకు అనుబంధంగా ఉన్న ఎఐఎస్ఎఫ్ ఆ పుస్తకాలను తిరిగి తీసుకువచ్చి, గ్రంథాలయం మళ్ళీ పనిచేసేలా చేసింది. తర్వాతి కొద్ది రోజుల్లోనే ఆ రిజిస్టర్‌లో 1,500 ఎంట్రీలు నమోదయ్యాయి.

ఆల్ ఇండియా స్టూడెంట్స్ అసోసియేషన్ (AISA), ఎ ఐఎస్ఎఫ్ వంటి విద్యార్థి సంఘాలతో కలిసి కాక్రోచ్ జనతా పార్టీ, జూలై 20న పార్లమెంటుకు శాంతియుత ర్యాలీ నిర్వహించాలని పిలుపునిచ్చింది.

దీనికంటే ఒక 25 రోజుల ముందు నుంచి లడఖ్‌కు చెందిన పర్యావరణ కార్యకర్త సోనమ్ వాంగ్‌చుక్, విద్యార్థి కార్యకర్తలైన నేహా బోరా, మనీష్ కుమార్, ఆమీన్ అమితోజ్‌లు పరీక్షలలో, ప్రభుత్వ నియామక ప్రక్రియలలో జవాబుదారీతనం, పారదర్శకత ఉండేలా చూడాలనే అవే డిమాండ్లతో జంతర్ మంతర్ వద్ద నిరాహార దీక్ష చేశారు.

పదుల వేల సంఖ్యలో ప్రజానీకం - వారిలో ఎక్కువమంది యువత - భారీ పోలీసు, భద్రతా బలగాల మోహరింపు మధ్యనే జంతర్ మంతర్ వీధుల్లోకి పోటెత్తారు. రోజు గడుస్తున్న కొద్దీ, నినాదాల హోరు స్థానంలో బాష్పవాయువు వెలువడే శబ్దం, శాంతియుత నిరసనకారులపై లాఠీఛార్జ్‌ జరుగుతున్నప్పటి కేకలు వినిపించాయి. చాలా మంది తలలకు తీవ్ర గాయాలై, విపరీతంగా రక్తస్రావం జరిగింది. యువతుల బట్టలు చిరిగిపోయాయి. చివరకు మైనర్ విద్యార్థులను కూడా వదల్లేదు. కశ్మీర్‌లో లెక్కలేనంత మంది ప్రజల కంటిచూపు పోయేలా చేయడంలో అపఖ్యాతి పొందిన పెల్లెట్ గన్‌ల దాడిలో కనీసం ముగ్గురు విద్యార్థులు గాయపడ్డారు.

ఆ క్రమంలో గ్రంథాలయం కూడా ధ్వంసమైంది. "పోలీసులు ఆ బల్లనూ పుస్తకాలనూ విసిరిపారేశారు," విశాల్ చెప్పారు. "దాని పైన ఉన్న చాందినీని చింపేశారు. మేం దాన్ని పోస్టర్లతో బ్యానర్లతో అలంకరించి ఉంచాం. అవి కూడా ధ్వంసమయ్యాయి. ఇక్కడొక గ్రంథాలయం ఉండేదనే ఆనవాలు కూడా లేకుండాపోయింది."

గాయాలు, విధ్వంసం, క్రూరమైన అణచివేతలను ఎదుర్కొన్నప్పటికీ, నిరసనకారులు జంతర్ మంతర్‌కు తిరిగి వచ్చి ఆ ప్రదేశాన్ని మళ్ళీ తమ ఆధీనంలోకి తీసుకున్నారు. అదే రాత్రి, అదే స్థలంలో విశాల్ ఒక బల్లపై పుస్తకాలను అమర్చడంలో నిమగ్నమయ్యారు. పుస్తకాల సంఖ్య అంత ఎక్కువగా లేకపోయినప్పటికీ, ఆయన పని ఒక నిరసన ప్రకటనగా నిలిచింది. "నిరసనకారులు ఇక్కడ ఉన్నంత కాలం ఈ గ్రంథాలయం కూడా ఇక్కడే ఉంటుంది," అని అతను ఆ రాత్రి మాట ఇచ్చారు. చివరకు, అదే నిజమైంది.

ఐదు రోజుల తర్వాత, జూలై 25న, ఒత్తిడి పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో ప్రధాన్ రాజీనామా చేశాడు. విద్యార్థి కార్యకర్తలు, ఆందోళనకారులు తమ విజయానికి సంబరాలు చేసుకున్నారు. ఎఐఎస్ఎఫ్ కార్యకర్తలు చల్లగా ఆ గ్రంథాలయాన్ని ఎత్తివేసి, మిగిలిన పుస్తకాలను వారి సహచరులకు పంచిపెట్టారు.

"పుస్తకాల గురించి ఎవరైనా ఎందుకు భయపడాలి?" దేవాంగ్ ప్రశ్నించారు. "పుస్తకాలకు భయపడటమంటే అది పిరికితనానికి ఒక ప్రతీక."