ಡಿ ಫಾರ್: ಡೌಟ್‌, ಡೆಮಾಕ್ರಸಿ, ಡಿಸೆಬಿಲಿಟಿ, ಡೆತ್

ಖಾದರ್‌ ಅಲಿಯವರು ಇನ್ಯಾವತ್ತೂ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದಿಲ್ಲ.

2025 ರ ನವೆಂಬರ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದಾಗ ಅವರಿಗೆ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಗಡಿನ ಛಾವಣಿಯ ಸಣ್ಣ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಅವರು ಕೀರಳಾಗಿ ಕೆಮ್ಮುತ್ತಿರುವ ಸದ್ದು ಮಾತ್ರ ಕೇಳುತ್ತಿತ್ತು. ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಹೇಂಟೆ ತನ್ನ ಕೋಳಿ ಪಿಳ್ಳೆಗಳನ್ನು ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗುತ್ತಾ ಬೆನ್ನಟ್ಟುತ್ತಿತ್ತು. ರೋಗ ಹಿಡಿದಿರುವ ಖಾದರ್‌ ಮರದ ಮಂಚದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದರು.

ಮೊದಲೆಲ್ಲಾ ಅವರು ಯಾರ ನೆರವೂ ಇಲ್ಲದೆ ನಡೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಹಿಂದಿನದೆಲ್ಲಾ ಅವರಿಗೆ ನೆನಪಿರುತ್ತಿತ್ತು, ತಮ್ಮ ದುರ್ಬಲ ದನಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ನವೆಂಬರ್‌ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅವರು ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದಿದ್ದರು. ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಬಿಗಡಾಯಿಸಿತು, ಕೈಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಾಡಿಸಲೂ ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಖಾದರ್‌ ಅವರಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಇತ್ತು. ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಜೀವ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದರು.

“ಸುಮಾರು ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ, ಒಂದು ದಿನ ಇವರಿಗೆ ಜ್ವರ ಬಂತು, ಆಮೇಲೆ ಅವರ ದೇಹದಲ್ಲಿ ರಕ್ತದ ಮಟ್ಟ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಾ ಹೋಯ್ತು,” ಎಂದು ಖಾದರ್‌ ಅವರ ಮಗ 33 ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯದ ಶಾಹಿದುಲ್‌ ಇಸ್ಲಾಂ ಅವರು ಅಸ್ಸಾಂನ ಗಮರಿಗುರಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಜಗಳಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತುಕೊಂಡು ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. “ಈಗ ಅವರಿಗೆ ತಿನ್ನಲು, ಮಾತನಾಡಲು, ನಡೆದಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇನ್ನೆಷ್ಟು ದಿನ ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಇರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.

ಖಾದರ್‌ ಅವರ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಆಗಲೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಅಗಲವಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಭರವಸೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದು ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದೇ ಒಂದು ಬಾಗಿಲಿನಿಂದ ಮತ್ತು ತಗಡಿನ ಛಾವಣಿಯ ತೂತುಗಳಿಂದ ಒಳಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಜೆ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳಂತೆ ಮಂಕಾಗಿತ್ತು.

ನಾವು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ತೀರಿಕೊಂಡರು. 2025 ರ ನವೆಂಬರ್‌ 18 ರಂದು ತಮ್ಮ 66 ನೇ ಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನೆಲ್ಲಾ ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟು ಹೋದರು.

ಕೊನೆಯ ಬಾರಿ ನಾನು ಭೇಟಿಯಾದಾಗ ಶಾಹಿದುಲ್‌ ಅವರು ಆಡಿದ ಮಾತುಗಳು ಇನ್ನೂ ನನಗೆ ನೆನಪಿವೆ. “ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಹಣ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಉಚಿತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯಲು ಅವರ ಬಳಿ ಆಯುಷ್ಮಾನ್‌ ಭಾರತ್ ಕಾರ್ಡ್‌ ಇರಲಿಲ್ಲ,” ಎಂದಿದ್ದರು.‌ ಬೇರೆ ಕಡೆಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಶಾಹಿದುಲ್‌ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದಾಗ 10 ತಿಂಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಇದರಿಂದ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಆಗಾಗಲೇ ತೀವ್ರ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು 20,000 ರುಪಾಯಿಗಳ ನಷ್ಟವಾಯಿತು.

ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಖಾದರ್‌ ಅವರಿಗೆ ಪಕ್ಷಪಾತ ಬಡಿದದ್ದು 2019 ರಲ್ಲಿ. ಕೇರಳದ ಕಾಫಿ ತೋಟಗಳು, ಅರುಣಾಚಲಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಿ ಚಾಲಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಇವರ ಮೂವರು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ಅವತ್ತು ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಖಾದರ್‌ ಅವರ ಮೇಲೆ ವಿದೇಶಿಗರ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ (ಎಫ್ಟಿ) 'ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ' ಅಥವಾ ಡಿ-ವೋಟರ್ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ ಅವರ ಮಕ್ಕಳು ಹೆದರಿಹೋಗಿದ್ದರು. ಬಾರ್ಪೇಟಾದ ವಿದೇಶಿಗರ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ ಆಗಾಗಲೇ ಅವರ ಪತ್ನಿಯರಾದ 46 ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯದ ಅಜಿಮೊನ್ ನೆಸಾ ಮತ್ತು ಐವತ್ತರ ಹರೆಯದ ಮರ್ಜಿನಾ ಖತುನ್ ಅವರನ್ನು ವಿದೇಶಿಗರು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತ್ತು.

ಇವರು ಗುವಾಹಟಿಯ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ತೀರ್ಪನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದರು, ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೌರತ್ವ ನೋಂದಣಿ (ಎನ್ಆರ್‌ಸಿ) ಯನವೀಕರಿಸಿದ ಅಂತಿಮ ಕರಡುಹೊರಬಂದಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಈಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯರಹೆಸರುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು.

“ಡಿ-ವೋಟರ್‌ ಪ್ರಕರಣಗಳ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾವು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಲಿಲ್ಲ,” ಎಂದು 33 ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯದ ಮೊಹಿದುಲ್ ಇಸ್ಲಾಂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮೊಹಿದುಲ್‌ ಅವರಿಗೂ ಈ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೂ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಖಾದರ್‌ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಅವರನ್ನು ‘ಮೊಮ್ಮಗʼ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ. “ಅದು ದೊಡ್ಡ ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಯಾರಾದರೂ ನಾಟಿ ವೈದ್ಯರು ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುವಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕೊಡಬಹುದು ಎಂದು ಊರಿನವರು ಹೇಳಿದರು. ಅವರನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದೆವು. ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಂತರ ಅವರು ಸರಿಯಾದರು, ಆದರೆ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಮಾತ್ರ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಯಿತು,” ಎಂದು ಮೊಹಿದುಲ್‌ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಖಾದರ್‌ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬದವರ ವಿಚಾರಣೆಗಳು ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು 1997 ರಲ್ಲಿ. ಒಂದು ದಶಕಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ನಡೆದ ಜನಾಂಗೀಯ ಸಂಘರ್ಷ ಮತ್ತು ಹತ್ಯಾಕಾಂಡಗಳ ನಂತರ, ಆ ವರ್ಷ ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲು, ಅಂದರೆ ‘ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲುʼ ಆದೇಶಿಸಿತು. ಈ ದೇಶದ ನಾಗರಿಕರಲ್ಲದವರನ್ನು ಆ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಆರಂಭವಾದ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಅಸ್ಸಾಮಿನ ಮುಸಲ್ಮಾನರು ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ದೊಡ್ಡ ಸಮೂಹವನ್ನು ಅನುಮಾನಸ್ಪದ ಮತದಾರರೆಂದು ಗುರುತಿಸಿತು. ಅಸ್ಸಾಮಿನ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಅಕ್ರಮ ವಲಸಿಗರು ಎಂದು ಅನುಮಾನದಿಂದ ನೋಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.

ಇವರನ್ನು ಅನುಮಾನಸ್ಪದ ನಾಗರಿಕರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿರುವ ಕಾರಣ ಇವರ ಹೆಸರಿನ ಜೊತೆಗೆ ‘D’ ಎಂಬ ಅಕ್ಷರವೂ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದೆ. 1997 ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಖಾದರ್‌ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿಯರಂತೆ 3.7 ಲಕ್ಷ ಜನರು ತಮ್ಮ ಹೆಸರಿನ ಜೊತೆಗೆ ‘D’ ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಈ ಅಕ್ಷರ ಅವರ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನೇ ಕಳಂಕಗೊಳಿಸಿತು. ದೇಶದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಇವರ ಹಕ್ಕನ್ನು ಈ ಅಕ್ಷರ ಕಸಿದುಕೊಂಡಿತು.

ಬಿದಿರು ಮತ್ತು ಚರ್ಮದ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ ಉದ್ಯಮಿಯಾಗಿದ್ದ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಜೀವನ ಬದಲಾದ ದಿನಗಳನ್ನು ಶಾಹಿದುಲ್‌ ನೆನೆಪು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. “ಆಗ ನಾನು ಹತ್ತನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದ್ದೆ (2010). ನನ್ನ ಅಪ್ಪ ಮತ್ತು ಅಮ್ಮ ಇಬ್ಬರೂ ಡಿ-ಮತದಾರರು ಎಂಬುದು ಆಗ ನನಗೆ ಗೊತ್ತಾಗಿದ್ದು. ನನ್ನ ತಂದೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಯಾಕೆ ತಲೆಬಿಸಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡೇ ಇರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಆಗ ನನಗೆ ತಿಳಿಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಾದಷ್ಟು ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡಿ, ಅದನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಶ್ರಮಪಟ್ಟರು. ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ನಮ್ಮನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲೂ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ನಮಗಾಗಿ ಏನಾದರೂ ಖರೀದಿಸಬೇಕೆಂದರೆ ತುಂಬಾ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಗೆಲ್ಲಾ ಅವರಿಗೆ ಬೇಗ ಬೇಗ ವಯಸ್ಸಾಗುತ್ತಿರುವುದು ನನ್ನ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿತ್ತು,” ಎಂದು ಶಾಹಿದುಲ್‌ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರು.

“ನನ್ನ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯರ ಮೇಲೆ ಇದ್ದ ಅಕ್ರಮ ವಲಸಿಗರು ಎಂಬ ಪ್ರಕರಣಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿ ಹೋರಾಡಿ ನನ್ನ ಆರೋಗ್ಯವೇ ಹಾಳಾಗಿಹೋಯ್ತು,” ಎಂದು ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಖಾದರ್‌ ಅವರನ್ನು ನಾವು ಅಸ್ಸಾಂನ ಬಕ್ಸಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. “ನಾನು ಮತ್ತೆ ವೋಟ್‌ ಹಾಕಲು ಇನ್ನೂ ಐದು ವರ್ಷ ಕಾಯಬೇಕು,” ಎಂದು 2019 ರಲ್ಲಿ ತಾವು ಎದುರಿಸಿದ ಎಫ್‌ಟಿ ಪ್ರಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು.

2018 ರಲ್ಲಿ ಡಿ-ವೋಟರ್‌ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸುಮಾರು 21 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಖಾದರ್‌ ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಂಡತಿಯರಿಗೆ ನೋಟೀಸು ಬಂತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಮಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 100 ಟ್ರಿಬ್ಯೂನಲ್‌ಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಲೇ ಬಂದಿರುವ ಅಕ್ರಮ ವಲಸಿಗರ ಬಗೆಗಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಅಶಾಂತಿಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು 1964 ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಮಿನಲ್ಲಿವಿದೇಶಿಗರನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಗಡಿಪೊಲೀಸ್ ಅಥವಾ ಚುನಾವಣಾಆಯೋಗ ‘ವಿದೇಶಿ’ ಎಂದು ಶಂಕಿಸಿ ತನ್ನ ಬಳಿಗೆ ತರುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಈ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ ತನ್ನ ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು.

ಗುವಾಹಟಿಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ವಕೀಲಒಲಿವುಲ್ಲಾ ಲಷ್ಕರ್ ಹೇಳುವಂತೆ, "2005 ರವರೆಗೆ, ದೂರುದಾರರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿದೇಶಿಯರುಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಸ್ಪಷ್ಟಮತ್ತು ನಂಬಲಾರ್ಹವಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನುನೀಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗಿದ್ದೂ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ತೀರ್ಪು (2005) 1983 ರ ಕಾನೂನನ್ನುರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು, ಸಾಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಸಾಬೀತು ಮಾಡುವ ಹೊರೆಯನ್ನು ಆರೋಪಿಗಳಮೇಲೆ ಹಾಕಿತು," ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ತಾವು ಎಫ್‌ಟಿಯಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಹಾಜರಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬುದು ಖಾದರ್‌ ಅವರಿಗೆ ನೆನಪಿರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ಮಾತ್ರ ಅವರಿಗೆ ನೆನಪಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು, ವಕೀಲರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರ ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

“ನಮಗೆ ನೋಟೀಸು ಸಿಕ್ಕಿದ್ದೇ ತಡ, ಅವರು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಬದಲಾದರು. ಒಂದು ದಿನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ, ಉಳಿದ ಎರಡು ದಿನ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದ್ದ ಹಣವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಖಾಲಿ ಮಾಡಿದೆವು. ಮೂವರ ಮೇಲಿದ್ದ ಕೇಸ್‌ಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ನಮ್ಮ ಬಳಿ ಇದ್ದ 8 ಬಿಘಾ ಜಮೀನನ್ನು ಮಾರಿದೆವು. 1951 ರ ಎನ್‌ಆರ್‌ಸಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು, ಆ ನಂತರದ ಎಲ್ಲಾ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿಡಲು ತುಂಬಾ ಖರ್ಚಾಯಿತು,” ಎಂದು ಖಾದರ್‌ ಅವರ ಪತ್ನಿಅಜಿಮೊನ್ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಪೌರತ್ವವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಜನರು ತಮ್ಮ ತಂದೆ 1966 ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲುಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದ್ದರೆ, ಅವರ ಹೆಸರು ಇರುವಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಇದನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರಕಾನೂನು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಧಿಕಾರದಿಂದಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

1951ರ ಎನ್ಆರ್‌ಸಿ ಪ್ರಕಾರಖಾದರ್ ಅವರ ತಂದೆಯಾಕೂಬ್ ಅಲಿ ಅವರವಯಸ್ಸನ್ನು 9 ವರ್ಷ ಎಂದುದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ 1967ರ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿಅವರ ವಯಸ್ಸು 38 ವರ್ಷ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಖಾದರ್ಅವರ ಅಜ್ಜ ರಂಜಾನ್ ಅಲಿಅವರ ಹೆಸರನ್ನು 1951 ರಎನ್ಆರ್‌ಸಿಯಲ್ಲಿರಜಿದ್ಫಾ ಬೀಬಿ ಎಂದುನಮೂದಿಸಲಾಯಿತು. ರಜಿದ್ಫಾ ಮತ್ತುರಂಜಾನ್ ಒಬ್ಬನೇವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲುಖಾದರ್ ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದುಎಫ್‌ಟಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ. 1951ರ ಎನ್ಆರ್‌ಸಿಯಲ್ಲಿ ಯಾಕೂಬ್ಅಲಿ ಮಗ ರಜಿದ್ಫಾಎಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಖಾದರ್ಅವರ ತಂದೆಯಲ್ಲ ಎಂದುಎಫ್‌ಟಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು.

ಇಂತಹದೋಷಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, ಬಾರ್ಪೇಟಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಎಫ್ಟಿ (ನಂ. 8) 2019 ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಖಾದರ್ ಅವರನ್ನು "1966 ರ ಜನವರಿ 1 ರಿಂದ 1971 ರ ಮಾರ್ಚ್ 24 ರ ನಡುವಿನವಿದೇಶಿ ವ್ಯಕ್ತಿ," ಎಂದುಘೋಷಿಸಿತು. ಹೀಗಾಗಿ 1985 ರಅಸ್ಸಾಂ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರಖಾದರ್‌ ಅವರ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. 1955 ರ ಪೌರತ್ವಕಾಯ್ದೆಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತರಲುತ್ರಿಪಕ್ಷೀಯ ಒಪ್ಪಂದ ಬಂತು. ಪೌರತ್ವದದಿನಾಂಕವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಖಾದರ್ಅವರಂತಹ ಮತದಾರರನ್ನು 10 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಖಾದರ್ ಅವರು ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಬದುಕಲು ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಇರುತ್ತಿದ್ದರೆ 2029 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಮತದಾನದಹಕ್ಕನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇತ್ತು.

“ನನಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಬದುಕಲು ಅವಕಾಶವಿತ್ತು, ಆದರೆ ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯರ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು, ಅವರನ್ನು ವಿದೇಶಿಯರು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಎಫ್‌ಟಿಯ ಈ ಆದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ನಾನು ಗುವಾಹಟಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದೆ. ಅ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿನಾನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡೆ,” ಎಂದು ವ್ಯಾಪಾರ, ಜಮೀನುಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದರು. ಕೊನೆಗೆ ಇವರಿಗಾದ ದೊಡ್ಡ ನಷ್ಟವೆಂದರೆ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಬಡಿದು ಹಾಳುಮಾಡಿಕೊಂಡ ಆರೋಗ್ಯ.

“ವಿದೇಶಿಗರ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪ್ರತೀ ವಿಚಾರಣೆಯೆಂದರೆ ಸಾಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಕಳೆಹಾಕುವುದು, ಖರ್ಚನ್ನು ಭರಿಸುವುದು, ವಕೀಲರ ಫೀಸು ಕಟ್ಟುವುದು ಎಂದರ್ಥ. ಈ ಇಡೀ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಮ್ಮನ್ನು ನಿರ್ಗತಿಕರನ್ನಾಗಿಸಿತು. ಒಂದೇ ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆಅವರು [ಖಾದರ್] ಎಷ್ಟುಖಿನ್ನತೆಗೊಳಗಾದರು ಅಂದರೆ ಒಂದು ದಿನಅವರು ಕುಸಿದು ಬಿದ್ದರು," ಎಂದು ಅಜಿಮೊನ್ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯವರಾದ 67 ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯದ ಬಾಸೆತ್ಅಲಿಯವರೂ ಇದನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. "ಅವರು ತುಂಬಾ ಹುಷಾರಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಡಿ-ವೋಟರ್ ಪ್ರಕರಣಗಳು ವ್ಯವಹಾರದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಆರೋಗ್ಯದವರೆಗೆಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಒಮ್ಮೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದ ಅವರು ಮತ್ತೆ ಯಾವತ್ತೂ ಹುಷಾರಾಗಲಿಲ್ಲ,” ಎಂದು ಬಾಸೆತ್‌ ಅಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಖಾದರ್‌ ಅವರ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಅವರನ್ನು ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಾಗದಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಅವರ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬ ಹಗ್ಗದ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು, ಶಾಹಿದುಲ್‌ ಅವರ ಸಂಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಖಾದರ್‌ ಅವರು ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ತಮ್ಮ ಊರಿನಿಂದ ಬಾರ್ಪೇಟಾ ಸಿಟಿಗೆ ಆಟೋದಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಬಸ್ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು 135 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿ ಗುವಾಹಟಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. "ಈ ಎಲ್ಲಾ ಟೆನ್ಷನ್‌ಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಅವರ ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಲೇ ಹೋಯ್ತು,” ಎಂದು ಅಜಿಮೊನ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೂ ಬಿಗಡಾಯಿಸುತ್ತಲೇ ಹೋಯ್ತು. 2014 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಗರಿಕರ ನೋಂದಣಿನವೀಕರಣ ಯೋಜನೆಯು 2019 ರ ಆಗಸ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯಿತು. ಖಾದರ್‌ಯವರ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಎಫ್‌ಟಿ ಇತ್ಯರ್ಥ ಮಾಡುವ ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಮೊದಲು ಅಂತಿಮ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಖಾದರ್‌ ಅವರಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲಾ 11 ಸದಸ್ಯರೂ ಸೇರಿದಂತೆ 19 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂಹೆಚ್ಚು ಜನರುರಿಜಿಸ್ಟರ್‌ನಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದಿದ್ದರು. ಅವರನ್ನು ಹೊರಗಿಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸುವ ನಿರಾಕರಣೆಪತ್ರಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನಂತರ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಲುಅವರಿಗೆ 120 ದಿನಗಳ ಗಡುವು ಇರುತ್ತದೆ. ಇವರ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಅಸ್ಸಾಂನ ವಿದೇಶಿಗರ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯುನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.

"ನಾವು ಎನ್ಆರ್‌ಸಿಗೆ ಕೊಡಲು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನುಕೂಡ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ನಮ್ಮ ಹೆಸರುಗಳನ್ನುಎನ್ಆರ್‌ಸಿಯ ಮೊದಲಕರಡಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿನಮ್ಮ ವಂಶದ ಪುರಾವೆಗಳು, ಪಂಚಾಯತ್‌ ಜೊತೆಗೆ ಲಿಂಕ್‌ ಇರುವ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು, ಮತದಾರರಪಟ್ಟಿಗಳ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಪ್ರತಿಗಳು, ಎಲ್ಲವೂ ಇದ್ದವು. ಆದರೆಅಂತಿಮ ಕರಡಿನಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ವಿರುದ್ಧಡಿ-ವೋಟರ್ ಪ್ರಕರಣಗಳು ದಾಖಲಾದ ಮೇಲೆಇಡೀ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಅದರಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು,” ಎಂದು ಶಾಹಿದುಲ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

2015 ಮತ್ತು 2017 ರ ನಡುವೆ ಖಾದರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬದವರು ತಮ್ಮ ಎನ್ಆರ್‌ಸಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಓಡಾಡಿದರು. ಬಾರ್ಪೇಟಾ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕಾಯಿತು. ಎನ್ಆರ್‌ಸಿ ಸಹಾಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ತಮ್ಮ ವಂಶದ ಡೇಟಾವನ್ನು ಹುಡುಕಬೇಕಾಯಿತು. ಅಜಿಮೊನ್‌ ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿರುವ ಜಮೀನಿನ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನೂ ಸೇರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ಸುದೀರ್ಘ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ತುಂಬಾ ತ್ರಾಸವಾಗಿತ್ತು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದ ದಾಖಲೆಗಳು ಡಿ-ವೋಟರ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ತುಂಬಾ ತೋದರೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತ್ತು.

ಆಮೇಲೆ, 2018 ಜುಲೈ 2 ರಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ಡಿ-ವೋಟರ್‌ಗಳು, ಅವರವಂಶಸ್ಥರು ಮತ್ತು ಯಾರೆಲ್ಲರ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಎಫ್‌ಟಿಯಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿದೆಯೋ, ಅವರನ್ನು ಎನ್‌ಆರ್‌ಸಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಆದೇಶಿಸಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ಖಾದರ್ ಅವರಕುಟುಂಬ 11 ಮಂದಿ ಸದಸ್ಯರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನುಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ಅಂದರೆ, ಇವರಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಸುತ್ತಿನಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಎದುರಾದವು ಎಂದರ್ಥ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಗೊಂದಲಗಳನಡುವೆ ಖಾದರ್ ಅವರಪೌರತ್ವ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಾಧಾನವನ್ನುತಂದಿತ್ತು. ಅಜಿಮೊನ್ ಮತ್ತುಮರ್ಜಿನಾ ಅವರ ಪ್ರಕರಣಗಳುಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಈಗ ಅವರು ಜಾಮೀನಿನ ಮೇಲೆಇದ್ದಾರೆ.

2023 ರಲ್ಲಿ ಖಾದರ್ ಅವರಿಗೆ ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಬಡಿಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ನಾಟಿ ವೈದ್ಯರ ಬಳಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲಾಯ್ತು ಎಂದು ಮೊಹಿದುಲ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. “ಡಿ-ವೋಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ನೆರವು ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ವೇತನವಿಲ್ಲ, ಸರ್ಕಾರದ ಕಡೆಯಿಂದ ಸಿಗುವ ಉಚಿತ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಖರ್ಚು ತುಂಬಾ ದುಬಾರಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ನಾವು ಸುಮಾರು ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ನಾಟಿ ವೈದ್ಯರಿಗೇ ಅವರನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆವು,” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅವರು.

ಇಷ್ಟಾದರೂ ಖಾದರ್‌ ಅವರು ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ ಇದ್ದಾಗ ಅವರನ್ನು ಊರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಗಂಟೆಯಷ್ಟು ದೂರ ಇರುವ ಬಾರ್ಪೆಟಾದ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಫಕ್ರುದ್ದೀನ್ ಅಲಿ ಅಹ್ಮದ್ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತುಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿಯೂ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಚೇತರಿಕೆ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಅಂದಿನಿಂದ ಖಾದರ್‌ ಅವರು ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು, ಬಿದಿರಿನ ಊರುಗೋಲು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ನಡೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.

2025 ರ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಅಕ್ರಮವಲಸಿಗರನ್ನು ಗಡೀಪಾರು ಮಾಡುವಸರ್ಕಾರದ "ಪುಶ್ ಬ್ಯಾಕ್" ಯೋಜನೆ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಾಗಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. 2025 ಮೇ ನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಭಾರತಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಗಡಿಗಳನಡುವಿನ ‘ನೋ ಮ್ಯಾನ್ಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌’ನಲ್ಲಿ (ಜನವಾಸ ನಿಷಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶ) ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚುಜನರನ್ನು ತಂದುಹಾಕಿತು. ಇವರಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂಪೌರತ್ವ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಕೆಲವರೂ ಇದ್ದರು. ಇದು ಖಾದರ್ಅವರನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಚಿಂತೆಗೀಡು ಮಾಡಿತು - ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೆಂಡತಿಯರನ್ನೂ ಈ ರೀತಿ ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಗಡಿಪಾರು ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬ ಭಯ ಅವರನ್ನು ಕಾಡಿತ್ತು. ಇವರ ಹೆಂಡತಿಯರ ಪೌರತ್ವದ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಏನೇ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿದರೂ, ಅವರು ಅಳುವುದಕ್ಕೆ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೊನೆಗೆ ಈ ಸಂಕಟ ಅವರ ಜೀವವನ್ನೇ ತೆಗೆಯಿತು.

ಖಾದರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೌರತ್ವಕ್ಕಾಗಿ 28 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಿರಂತರ ಹೋರಾಟವನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಬಡಿಯಿತು, ಕೊನೆಗೆ ಸಾವಿನೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಹೆಂಡತಿಯರರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಇನ್ನೂ ವಿವಾದದಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ. ಇವರ ಪೌರತ್ವದ ವಿಚಾರಣೆ ಪೆಡಂಭೂತದಂತೆ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದೆ. "ನಮಗೆ ಟೆನ್ಷನ್‌ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ನನ್ನ ಅಪ್ಪ-ಅಮ್ಮನನ್ನು ವಿದೇಶಿಗರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ ನಮ್ಮ ಕಥೆ ಏನಾದಿತು?” ಎಂದು ಶಾಹಿದುಲ್ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಕನ್ನಡಾನುವಾದ: ಚರಣ್‌ ಐವರ್ನಾಡು