নাগৰিকত্ব প্ৰমাণৰ ২৮ বছৰীয়া সংগ্ৰামৰ কৰুণ পৰিণতি

কাদেৰ আলীৰ সৈতে আৰু কেতিয়াও কথা পাতিব পৰা নাযাব।

তেওঁক যেতিয়া মই ২০২৫ৰ নৱেম্বৰত লগ পাইছিলো, তেওঁ কথা ক’ব পৰা পৰ্য্যায়ত নাছিল। টিনৰ চালি দিয়া ঘৰটোত তেওঁৰ কথা কম, কুহুৰ কুহুৰ কাহৰ শব্দহে বেছি আছিল। শৰীৰ তেওঁৰ ইতিমধ্যে ৰোগত জৰ্জৰ হৈ পৰিছিল। আগচোতালৰ মতা কুকুৰাটোৰ মাতটো অশনি যেন লাগিছিল। ভিতৰত নৰিয়াত পৰা কাদেৰ শুই আছিল কাঠৰ খাট এখনত। তেওঁৰ গা একেবাৰেই ভালে নাছিল।

আগতে তেওঁ কাৰো সহায় নোলোৱাকৈ খোজকাঢ়িব পাৰিছিল, পুৰণি কথা মনত পেলাব পাৰিছিল আৰু ক্ষীণ কঁপা কঁপা মাতেৰে তেওঁ দুই-এষাৰ কথা পাতিব পাৰিছিল। কিন্তু নৱেম্বৰত তেওঁ বিচনাত যি পৰিল, তেওঁৰ পক্ষাঘাতগ্ৰস্ত শৰীৰে তেওঁৰ লগ এৰাৰ দৰেই হ’ল। হাতখনো আনকি তেওঁ লৰাব নোৱাৰা হৈ পৰিল। অৱশ্যে গাত চেতনা আছিল, অতবছৰে নিজে জন্ম পোৱা ঠাইখনত জীয়াই থকাৰ অধিকাৰৰ যুঁজখনত তেওঁ তেতিয়াও আছিল।

“পোন্ধৰ দিনমান আগৰ কথা। তেওঁৰ জ্বৰ উঠিল আৰু তেজ কমি গৈ থাকিল,” কাদেৰৰ ৩৩ বছৰীয়া পুত্ৰ ছহিদুল ইছলামে অসমৰ গামাৰীগুৰি গাঁৱৰ নিজ ঘৰৰ বাৰান্দাত থিয় হৈ এই প্ৰতিবেদকক কৈছিল। “কথা ক’ব নোৱাৰা হ’ল, খাব নোৱাৰা হৈছে। লৰচৰো কৰিব নোৱাৰা হৈ পৰিছে। কিমানদিন আমাৰ লগত থাকিব, ক’ব নোৱাৰো, তেওঁৰ অৱস্থা যোৱা-থোৱা হৈ পৰিছে,” তেওঁ হুমুনিয়াহ কাঢ়ি কৈছিল।

কাদেৰ তেতিয়াও চেতন অৱস্থাতে আছিল। চকুকেইটা এনেকৈ মেলি আছিল যেন মনত তেতিয়াও আশা আছে। কিন্তু আবেলি হৈ আহিছিল, টিনৰ চালিৰ তলেৰে সৰকি অহা ৰ’দ ক্ষীণ হৈ পৰিছিল।

আমি সাক্ষাৎ কৰাৰ কেইদিনমান পিছতে কাদেৰ ঢুকাইছিল। সেয়া আছিল ২০২৫ৰ ১৮ নৱেম্বৰ। তেতিয়া তেওঁৰ বয়স আছিল ৬৬ বছৰ।

ছাহিদুলে মোৰ সৈতে শেষবাৰ দেখা কৰাৰ সময়ত কথা পতা মনত পৰে। “তেনেকৈ হস্পিতালত ৰাখিবলগীয়া হ’লে পইচা মেনেজ কৰিব নোৱাৰা হৈ যাম। চিকিৎসাৰ বাবে বাবাৰ আয়ুষ্মান ভাৰত কাৰ্ড নাই,” কামৰ বাবে প্ৰব্ৰজন কৰা ছাহিদুলে কয়। তেওঁ অসুখীয়া দেউতাকৰ চোৱাচিতা কৰিবলৈ ঘৰতে থকাৰ ১০ মাহৰো বেছি হৈছিল। ঘৰত বহি থকাৰ ফলত পৰিয়ালটোৰ প্ৰতিমাহে আহিবলগীয়া ২০ হাজাৰ টকা বিয়োগ হৈছিল। টকা-পইচাৰ ফালৰ পৰা বাদেই, পৰিয়ালটো ইতিমধ্যে মানসিকভাৱেও ভাগি পৰিছিল।

২০১৯ত কাদেৰৰ প্ৰথমবাৰৰ বাবে ষ্ট্ৰোক হৈছিল। কেৰালাৰ কফী বাগানত কাম কৰিবলৈ বা অৰুণাচলত ড্ৰাইভাৰ হিচাপে কাম কৰিবলৈ যোৱা তেওঁৰ তিনিওজন ল’ৰা ঘৰতে আছিল। কিন্তু তেওঁলোকে দেউতাকক তেতিয়া হস্পিতাললৈ নিয়া নাছিল। তেওঁলোকৰ তাতোকৈ ডাঙৰ চিন্তা আছিল। কাদেৰে বিদেশী ন্যায়াধিকৰণ চমুকৈ এফটি-ত তেওঁক সন্দেহজনক নাগৰিক (ডাউটফুল ভোটাৰ বা ডি-ভোটাৰ) হিচাপে কৰা ঘোষণাৰ বিৰুদ্ধে লাগি আছিল। বৰপেটাৰ এফটিত ইতিমধ্যে তেওঁৰ দুই পত্নী আজিমন নেচা (৪৬) আৰু মৰ্জিনা খাতুন (৫০)ক বিদেশী ঘোষণা কৰা হৈছিল।

তেওঁলোকে গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ৰায়দানক প্ৰত্যাহ্বান জনাবলৈ লৈছিল মাত্ৰ, তেতিয়াই ৰাষ্ট্ৰীয় নাগৰিক পঞ্জী (এনআৰচি)ৰ সংশোধিত চূড়ান্ত খচৰা প্ৰকাশ পায়। নাগৰিক পঞ্জীৰ পৰা তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ আটাইকেইজন সদস্যৰ নাম আঁতৰোৱা হৈছিল।

“ডি-ভোটাৰ গোচৰটো চলি থকাৰ বাবে আমি তেওঁক হস্পিতাললৈ নিয়াৰ কথা নাভাবিলো”, ৩৩ বছৰীয়া মহিদুল ইছলামে কয়। তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ নহ’লেও মহিদুলক তেওঁলোকে নাতিল’ৰা বুলিয়ে মানে। “ষ্ট্ৰোক গুৰুতৰ আছিল। গাঁৱৰ মানুহে ক’লে যে বেজৰ তাত নিলে একাংগী ৰোগ ভাল হ’ব। তেওঁক তালৈ নিলো। বেজালিত তেওঁ অলপ ভাল হ’ল যদিও তেওঁ পক্ষাঘাতগ্ৰস্ত হৈয়ে থাকিল।”

কাদেৰ আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ নাগৰিকত্বক লৈ বিচাৰ আৰম্ভ হৈছিল ১৯৯৭ৰ পৰা। নৃগোষ্ঠীয় গোটসমূহৰ মাজত এটা দশকৰো অধিক কাল হোৱা সংঘৰ্ষ আৰু লোমহৰ্ষক গণহত্যাৰ পিছতে ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগে সেইটো বছৰতে ৰাজ্যখনত ভোটাৰ তালিকাৰ পুংখানুপুংখ পুনৰীক্ষণ এক অৰ্থত ‘চাফাই’ৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। পুনৰীক্ষণৰ কালচোৱাত বৃহৎ সংখ্যক মুছলমান আৰু হিন্দু সংখ্যালঘুক ৰাজ্যখনত সন্দেহজনক নাগৰিক হিচাপে চিহ্নিত কৰা হয়। অসমৰ বহু বাসিন্দাক এনেকৈ অবৈধ অনুপ্ৰৱেশকাৰী বুলি সন্দেহ কৰা হয়।

ভোটাৰ তালিকাত তেওঁলোকৰ নামৰ আগত ডি লগাই তেওঁলোকৰ নাগৰিকত্ব সন্দেহজনক বুলি ঘোষণা কৰা হয়। ১৯৯৭ত তেনে ৩.৭ লাখ লোকৰ মাজত আছিল কাদেৰ আৰু তেওঁৰ দুই পত্নী। নামৰ আগত ডি লগোৱাৰ ফলত সন্মান হানি হোৱাৰ লগতে দেশৰ গণতান্ত্ৰিক প্ৰক্ৰিয়াত ভাগ লোৱাৰ অধিকাৰৰ পৰাও তেওঁলোক বঞ্চিত হৈ পৰে।

ছহিদুলৰ সেই দিনবোৰ মনত আছে যেতিয়া এগৰাকী সফল বাঁহ ব্যৱসায়ী আৰু চামৰা যোগানকাৰী পিতৃৰ জীৱনটো সলনি হ’বলৈ ধৰিছিল। “দশম শ্ৰেণীত পঢ়ি থাকোতে প্ৰথমবাৰৰ বাবে শুনিছিলো যে বাবা আৰু মাহঁত ডি-ভোটাৰ। তেতিয়া বুজিছিলো যে দেউতা কিয় সদায় চিন্তাত থাকে। তেওঁ কঠোৰ পৰিশ্ৰম কৰি যিমান পাৰে সাঁচিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। তেওঁ আমাক শিক্ষিক কৰি তুলিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। আমাৰ কাৰণে কিবা কিনিব লগা থাকিলেও তেওঁ চিন্তা কৰিছিল,” ছহিদুলে কয়। “তেতিয়াই মন কৰিছিলো যে বাবা চিন্তাতে বুঢ়া হ’বলৈ ধৰিছে।”

“মোৰ পত্নী দুজনীৰ ভোটাধিকাৰৰ কাৰণে যুঁজি যুঁজি বেমাৰী হ’লো,” অসমৰ বাকছা জিলাৰ কাদেৰৰ ঘৰত যাওতে দুৰ্বল দেহাৰে তেওঁ কৈছিল। ২০১৯ত তেওঁ যুঁজা এফটি গোচৰটোৰ সন্দৰ্ভত তেওঁ কৈছিল, “ভোট দিয়াৰ বাবে মই আৰু পাঁচ বছৰ ৰ’ব লাগিব।”

২১ বছৰ ডি-ভোটাৰ হিচাপে চিহ্নিত হোৱাৰ পিছত ২০১৮ত কাদেৰ আৰু তেওঁৰ দুই পত্নীলৈ এফটিৰ পৰা নটিচ আহে। সেই সময়ত অসমত প্ৰায় ১০০ খন বিদেশী ন্যায়াধীকৰণ সক্ৰিয় আছিল। ৰাজ্যখনত অবৈধ অনুপ্ৰৱেশকাৰীৰ সমস্যাক লৈ সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক বিক্ষোভৰ পৰিণতিত ১৯৬৪তে ৰাজ্যখনত বিদেশী ন্যায়াধীকৰণ গঠন কৰা হয়। এফটিৰ কাম আছিল সীমান্ত আৰক্ষী বা নিৰ্বাচন আয়োগে ‘বিদেশী’ বুলি সন্দেহ কৰা ব্যক্তিৰ নাগৰিকত্বক লৈ ৰায় দিয়া।

“২০০৫লৈ অভিযোগকাৰী ৰাজ্য চৰকাৰে অভিযুক্তজন বিদেশী বুলি স্পষ্ট আৰু যুক্তিপূৰ্ণ সাক্ষ্য দিব লাগিছিল,” গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ এগৰাকী অধিবক্তা অলিউল্লাহ লস্কৰে কয়। “কিন্তু উচ্চতম ন্যায়ালয়ে (২০০৫) ১৯৮৩ৰ সেই আইন খাৰিজ কৰি প্ৰমাণ দাখিলৰ দায়িত্ব অভিযুক্তৰ ওপৰত ন্যস্ত কৰে।”

কিমানবাৰ এফটিত শুনানিৰ বাবে হাজিৰ হ’বলগীয়া হৈছে, কাদেৰৰ মনত নাই। তেওঁ জানিছিল যে প্ৰতিমাহে তেওঁ তালৈ যাব লাগিব। তেওঁ বংশক্ৰম প্ৰমাণৰ বাবে নথি সংগ্ৰহ কৰিবলৈ বিভিন্ন চৰকাৰী কাৰ্য্যালয়ৰ কাষ চাপিছিল, উকীলৰ সহায় বিচাৰিছিল।

“নটিচ পোৱাৰ পিছত তেওঁ হঠাতে সলনি হৈ গ’ল। তেওঁ এদিন কামলৈ ওলাই যায় আৰু দুদিন ঘৰতে বহি থাকে,” কাদেৰৰ পত্নী আজিমনে মনত পেলায়। “আমাৰ হাতত যি পইচা-পাতি আছিল, আটাইখিনি খৰচ হ’ল আৰু গোচৰ তিনিটাত যুঁজোতে আমাৰ ৮ বিঘা মাটিও বিক্ৰী গ’ল। ১৯৫১ৰ এনআৰচিৰ নথিৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ভোটাৰ তালিকা আদি সংগ্ৰহ কৰাটোতে আমাৰ বহুত খৰচ হ’ল।”

নাগৰিকত্বৰ বিচাৰত ব্যক্তিয়ে পিতৃৰ নাইবা ব্যক্তিৰ নিজৰ ভোটাৰ তালিকাৰ সত্যাপিত প্ৰতিলিপি দাখিল কৰিব লাগে, যদিহে ব্যক্তি বা তেওঁৰ পিতৃয়ে ১৯৬৬ৰ আগতে ভোট দিছে। এই নথিৰ লগতে আন আইনী নথি-পত্ৰৰ জাৰী কৰা কৰ্তৃপক্ষৰ সত্যাপিত প্ৰতিলিপ দিব লাগে।

১৯৫১ৰ এনআৰচিত কাদেৰৰ পিতৃ ইয়াকুব আলীৰ বয়স ৯ বছৰ বুলি দেখুওৱা হৈছে, কিন্তু তেওঁৰ বয়স ১৯৬৭ৰ ভোটাৰ তালিকাত ৩৮ বছৰ বুলি আছে। তাৰোপৰি ১৯৫১ৰ এনআৰচিত কাদেৰৰ ককা ৰমজান আলীৰ নাম ৰমজান বুলি নাই, ৰজিদফা বিবি বুলিহে আছে, গাঁৱৰ মানুহে তেওঁক তেনেকৈয়ে মাতিছিল। এফটি-য়ে ৰায় দিয়ে যে কাদেৰে ৰজিদফা আৰু ৰমজান একেজনেই ব্যক্তি বুলি প্ৰমাণ দিয়াত ব্যৰ্থ হৈছে। এইবুলিও এফটি-য়ে মন্তব্য দিয়ে যে ১৯৫১ৰ এনআৰচিত ৰজিদফাৰ পুত্ৰ ইয়াকুব আলী বোলাজন কাদেৰৰ পিতৃ নহয়।

২০১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত বৰপেটা জিলাৰ বিদেশী ন্যায়াধিকৰণ (এফটি নং ৮)য়ে কাদেৰক ১৯৬৬ চনৰ ১ জানুৱাৰীৰ পৰা ১৯৭১ চনৰ ২৪ মাৰ্চৰ ভিতৰত অসমত প্ৰৱেশ কৰা “বিদেশী” বুলি ঘোষণা কৰে। নাগৰিকত্ব আইন সংশোধন কৰা অসম চুক্তিৰ ওপৰত কাদেৰৰ ভাগ্য নিৰ্ভৰশীল হৈ পৰে। এই ত্ৰিপাক্ষিক চুক্তিৰ অধীনত ১৯৫৫ৰ নাগৰিকত্ব আইন সংশোধন কৰা হয়। নাগৰিকত্বৰ বাবে কাট-অফ তাৰিখৰ ভিত্তিত কাদেৰৰ দৰে বহুতৰে নাম ১০ বছৰৰ বাবে ভোটাৰ তালিকাৰ পৰা আঁতৰোৱা হয়। ভোটাধিকাৰ কৰ্তন হোৱা কাদেৰ তেতিয়া অসমত থকাৰ বাবে যোগ্য বিবেচিত হয়, কিন্তু তেওঁ ২০২৯তহে ভোটাধিকাৰ ঘূৰাই পাব, যদিহে তেওঁ জীয়াই থাকে।

“মই মোৰ ইয়াত থকাৰ প্ৰমাণ দিব পাৰিলোহেঁতেন, কিন্তু তেওঁলোকে মোৰ দুই পত্নীৰ নথিবোৰ নাকচ কৰি তেওঁলোকক বিদেশী বুলি ঘোষণা কৰে। মই এফটিৰ নিৰ্দেশক প্ৰত্যাহ্বান জনাই গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ কাষ চাপিলো। এনেকৈ এই প্ৰক্ৰিয়াটোত মই সৰ্বস্বান্ত হৈ পৰিলো,” কাদেৰে টকা-পইচা, ব্যৱসায়, মাটি-বাৰী হেৰুওৱাৰ প্ৰসংগত কৈছিল। শেষত ষ্ট্ৰোক হৈ তেওঁৰ নিজৰ স্বাস্থ্যৰো অৱনতি ঘটিছিল।

“বিদেশী ন্যায়াধীকৰণলৈ প্ৰতিবাৰ শুনানিৰ বাবে যোৱা মানে আমি সাক্ষী যোগাৰ কৰিবলগীয়া হৈছিল, তেওঁলোকৰ খৰচ বহন কৰিবলগীয়া হৈছিল, উকীলকো ফীজ দিবলগীয়া হৈছিল। এই প্ৰক্ৰিয়াত আমাৰ লাওলোৱা অৱস্থা হৈ পৰিল। এটা বছৰতে তেওঁ (কাদেৰ) ইমানেই মানসিক চাপত ভুগিল যে এদিন তেওঁ ঢুকাই থাকিল,” আজিমনে কয়। তেওঁলোকৰ চুবুৰীয়া ৬৭ বছৰীয়া বাছেত আলীয়ে মুৰ দুপিয়ায়। “তেওঁলোকৰ অৱস্থা ভালেই আছিল। কিন্তু ডি-ভোটাৰ কে’চে তেওঁলোকক নিঠৰুৱা কৰিলে, ব্যৱসায়ৰ পৰা আৰম্ভ কৰি স্বাস্থ্যও হেৰুৱালে। নৰিয়াত পৰাৰ পিছত তেওঁ আৰু গা টঙাবই নোৱাৰিলে।”

কাদেৰৰ স্বাস্থ্য এটা সময়ত বেয়া হৈ পৰাত তেওঁ কাম কৰিবলৈ যাব নোৱাৰা হয়। পৰিয়ালটো ইতিমধ্যে আৰ্থিকভাৱে ভাগি পৰিছিল। ঘৰখনে কেৱল ছহিদুলৰ ওপৰতে নিৰ্ভৰশীল হৈ পৰিছিল। কিন্তু কাদেৰ আছিল দৃঢ়প্ৰতিজ্ঞ। তেওঁ গাঁৱৰ পৰা বৰপেটালৈ অটো ভাৰা কৰি তাৰপৰা গুৱাহাটীলৈ বাছত মুঠ ১৩৫ কিলোমিটাৰ বাট অতিক্ৰম কৰি যুঁজ দিছিল। “ইমান বেছি তেওঁ চিন্তাত পৰিছিল যে তেওঁৰ স্বাস্থ্যৰ দিনকদিনে অৱনতি ঘটিছিল,” আজিমনে কয়।

ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতিৰো একেদৰে অৱনতি ঘটিছিল। ২০১৪ত আৰম্ভ হোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় নাগৰিক পঞ্জী উন্নীতকৰণৰ প্ৰকল্প ২০১৯ৰ আগষ্টত শেষ হয়। কাদেৰ আলীৰ এফটিৰ গোচৰ নিষ্পত্তি হোৱাৰ তিনিমাহ আগত চুড়ান্ত তালিকা প্ৰকাশ পায়। তাত তেওঁৰ পৰিয়ালৰ ১১ জনৰ আটাইৰে নাম সেই ১৯ লাখ লোকৰ মাজত আছিল, যিসকলৰ নাম নাগৰিক পঞ্জীৰ পৰা কৰ্তন কৰা হৈছিল। তেওঁলোকৰ নাম কৰ্তনৰ বিৰুদ্ধে আৰ্জি দাখিল কৰাৰ বাবে তেওঁলোকক ১২০ দিন সময় দিয়া হৈছিল। বিদেশী ন্যায়াধীকৰণক তেওঁলোকৰ নাগৰিকত্ব নিৰ্ধাৰণৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল।

“আমি এনআৰচিৰ বাবে নথিপত্ৰ যোগাৰ কৰিবলগীয়া হৈছিল,” ছহিদুলে কয়। “আমাৰ নাম খচৰা এনআৰচিত আছিল কিয়নো আমি লেগেচিৰ প্ৰমাণ, পঞ্চায়তে দিয়া বংশক্ৰমৰ প্ৰমাণপত্ৰ, ভোটাৰ তালিকাৰ সত্যাপিত প্ৰতিলিপি আদি আৱশ্যকীয় নথি দিছিলো। কিন্তু আমাৰ মা-বাবাৰ বিৰুদ্ধে ডি-ভোটাৰৰ গোচৰ চলি থকাৰ বাবে আমাৰ গোটেই পৰিয়ালটোৰ নাম চূড়ান্ত তালিকাৰ পৰা কৰ্তন কৰা হৈছিল।”

২০১৫ৰ পৰা ২০১৭ৰ কালচোৱাত কাদেৰ আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসকলে তেওঁলোকৰ এনআৰচিৰ নথিৰ বাবে হাবাথুৰি খাবলগীয়া হৈছিল। বৰপেটাৰ আয়ুক্তৰ কাৰ্য্যালয়লৈ তেওঁলোক গৈছিল, লেগেচি ডেটাৰ বাবে এনআৰচিৰ হেল্পডেস্কৰ কাষ চাপিছিল। আজিমনে নিজৰ নাম পিতৃৰ ভূমিৰ নথিত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলগীয়া হৈছিল। এই প্ৰক্ৰিয়াই তেওঁলোকক মানসিকভাৱে ভাৰাক্ৰান্ত কৰিছিল, কিয়নো এই নথিবোৰ আছিল বেলেগ। ডি-ভোটাৰ গোচৰত প্ৰয়োজন হোৱা নথি আছিল ভিন্ন।

তাৰপিছত ২০১৮ৰ ২ জুলাইত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে নিৰ্দেশ দিয়ে যে ডি-ভোটাৰ, তেওঁলোকৰ বংশধৰ বা যিসকলৰ গোচৰ এফটিত বিচাৰাধীন হৈ আছে, তেওঁলোকৰ নাম এনআৰচিত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা নহ’ব। এনেকৈয়ে কাদেৰ আলীৰ ১১ জনীয়া পৰিয়ালটোৰ নাম এনআৰচিৰ পৰা বাদ পৰে। বাদ পৰিল মানে আন এক গোচৰ। কাদেৰৰ নাগৰিকত্ব প্ৰমাণিত হোৱাটোৱে তেওঁলোকৰ পৰিয়ালটোলৈ কিছু সকাহ আনিছিল। আজিমন আৰু মৰ্জিনাৰ গোচৰ উচ্চ ন্যায়ালয়ত চলি আছে আৰু তেওঁলোক এতিয়া জামিনত আছে।

২০২৩ত কাদেৰৰ দ্বিতীয়টো ষ্ট্ৰোক হয়। তাৰবাবে তেওঁক পুনৰ স্থানীয় বেজৰ ওচৰলৈ নিয়া হয় বুলি মহিদুলে কয়। “ডি-ভোটাৰৰ বাবে একো সুবিধা নাই। বৃদ্ধপেঞ্চনো নাই, চিকিৎসাৰ ক্ষেত্ৰত চৰকাৰী সাহায্যও নাই। হস্পিতালত বাবাৰ চিকিৎসা কৰোৱাটো বহুত খৰচী কাৰবাৰ আছিল, সেয়ে আমি প্ৰায় তিনিমাহ বেজক দেখুৱালো।”

কিন্তু কাদেৰৰ স্বাস্থ্যৰ একো উন্নতি নঘটা দেখি তেওঁলোকে তেওঁক গাঁৱৰ পৰা প্ৰায় এঘণ্টাৰ বাটৰ বৰপেটাস্থিত ফখৰুদ্দিন আলী আহমেদ মেডিকেল কলেজ আৰু হস্পিতাললৈ লৈ যায়। ডাক্তৰে আৰোগ্যলাভৰ কোনো লক্ষণ নেদেখিলে। তেতিয়াৰে পৰা কাদেৰে বাঁহৰ লাখুটি এডাল লৈ লেকেচিয়াই লেকেচিয়াই ঘৰতে ইফাল-সিফাল কৰি থাকিবলৈ লয়।

২০২৫ৰ জুনত অসম চৰকাৰে অবৈধ অনুপ্ৰৱেশকাৰী বুলি অভিযোগ অনা লোকসকলক “পুছ বেক” পৰিকল্পনাৰ যোগেদি আঁতৰাই পঠিওৱাৰ পৰিকল্পনা হাতত লোৱাত অসমত পৰিস্থিতি উত্তপ্ত হৈ পৰে। চৰকাৰে ২০২৫ৰ মে’ত প্ৰায় এশৰো অধিক লোকক ভাৰত আৰু বাংলাদেশ সীমান্তৰ এৰি আহে। তাত নাগৰিকত্বৰ বাবে যুঁজি থকা লোকো আছিল। এই কথাই কাদেৰক চিন্তাত পেলায়, কিজানি তেওঁৰ দুই পত্নীকো তেনেকৈ অজানা মাটিত এৰি থৈ আহে। নাগৰিকত্বৰ প্ৰসংগ ওলালেই তেওঁ কান্দিবলৈ ধৰে। সেই হতাশাই শেষত তেওঁৰ জীৱন কাঢ়ি নিলে।

নাগৰিকত্বৰ বাবে ২৮ বছৰ যুঁজি শেষত কাদেৰ পক্ষাঘাতগ্ৰস্ত হ’ল। সেই যুঁজে শেষত তেওঁৰ জীৱন কাঢ়ি নিলে। তেওঁৰ পত্নী দুগৰাকীৰ নাগৰিকত্ব এতিয়াও বিতৰ্কিত আৰু নাগৰিকত্বৰ বিচাৰৰ ভয়ে তেওঁলোকক সততে শংকিত কৰি তোলে। “মনৰ পৰা চিন্তা আঁতৰি নাযায়,” ছহিদুলে কয়। “মোৰ মা-বাবাই যদি বিদেশী হৈ পৰে, আমাৰ কি হ’ব?”

অনুবাদ: ধ্ৰুৱজ্যোতি ধনন্তৰি