ചെന്നൈയിലെ ശുചീകരണത്തൊഴിലാളികളുടെ ചരിത്രപ്രധാനമായ പ്രതിഷേധം

നിരാഹാര സമരങ്ങൾ, 165 ദിവസത്തെ പ്രകടനങ്ങൾ, റോഡുപരോധങ്ങൾ, എംഎൽഎമാർക്കുള്ള നിവേദനങ്ങൾ, പ്രതീകാത്മകമായ ആത്മഹത്യകൾ, സ്വയം മാലിന്യാഭിഷേകം നടത്തൽ...

തങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ സംസ്ഥാനം കേൾക്കണമെന്ന ഉദ്ദേശത്തോടുകൂടി ചെന്നൈയിലെ മുനിസിപ്പൽ തൊഴിലാളികൾ നടത്തിയ അതിതീവ്രമായ പ്രക്ഷോഭം അത്രയും കാലം നീണ്ടുനിന്നു. ഇത് വെറുമൊരു പ്രതിഷേധമായിരുന്നില്ല; മറിച്ച്, നിശബ്ദമായി അപ്രത്യക്ഷരാകാൻ മനസ്സില്ലെന്ന് പറഞ്ഞുകൊണ്ട്, നഗരത്തിലെ ഏറ്റവും അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട ഒരു ജനസമൂഹം നയിച്ച ചരിത്രപരമായ പോരാട്ടമായിരുന്നു.

സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മുതിർന്ന ശുചീകരണത്തൊഴിലാളിയായ എം. മഹാലക്ഷ്മി 2025 ഡിസംബറിൽ ഞങ്ങളോട് സംസാരിക്കുമ്പോൾ സൂചിപ്പിച്ചത്, സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ ഈ പ്രതികരണമില്ലായ്മ ജാത്യാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ളതാണെന്നാണ്. "130 ദിവസത്തിലേറെയായി ഞങ്ങൾ പ്രതിഷേധിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും പ്രതികരണമൊന്നുമില്ല. ക്ഷേത്ര തൊഴിലാളികൾക്ക് പ്രതിഷേധമില്ലാതെ സ്ഥിരമായ ജോലി നൽകപ്പെട്ടു. നഴ്സുമാരുടെ ആവശ്യങ്ങൾ ഒരാഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ നിറവേറ്റപ്പെട്ടു. എന്നാൽ ദളിത് ശുചീകരണ തൊഴിലാളികൾ അതേ അന്തസ്സ് ആവശ്യപ്പെടുമ്പോൾ സംസ്ഥാനം നിശബ്ദത പാലിക്കുന്നു".

ഗ്രേറ്റർ ചെന്നൈ കോർപ്പറേഷൻ (ജിസിസി) ശുചീകരണ തൊഴിലാളികളിൽ ഭൂരിഭാഗവും ദളിത്, അരുന്ധതിയർ സമുദായങ്ങളിൽപ്പെട്ടവരാണെന്ന് അവർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. കേവലം ഔദ്യോഗികകാരണങ്ങൾകൊണ്ട് മാത്രമല്ല, അവർ ഒഴിവാക്കപ്പെടുന്നത്. ഘടനാപരമായ കാരണങ്ങളാണ് അതിനുള്ളത്. "ഇത് ജാതിയും വർഗ്ഗവും അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള സ്ഥാപിതവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട വിവേചനമാണ്", 37- കാരിയായ ആ തൊഴിലാളി കൂട്ടിച്ചേർത്തു.

പ്രതിഷേധത്തിന്റെ ദൈർഘ്യവും തീവ്രതയും വകവെക്കാതെ, മന്ദഗതിയിലായിരുന്നു തമിഴ്‌നാട് സർക്കാരിൻ്റെ ഇടപെടൽ. മറ്റ് തൊഴിലാളികളുടെ ആവശ്യങ്ങളോടുള്ള അവരുടെ വേഗത്തിലുള്ള പ്രതികരണത്തിൽ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു ഇക്കാര്യത്തിൽ അവരുടെ നിശ്ശബ്ദത. പ്രതിഷേധം ആരംഭിച്ച് ഒരാഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ കരാറടിസ്ഥാനത്തിൽ ജോലി ചെയ്തിരുന്ന 1,000 നഴ്‌സുമാരെ സ്ഥിരമായ സർക്കാർ സർവീസിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുമെന്ന് 2025 ഡിസംബർ 24-ന് ആരോഗ്യമന്ത്രി സുബ്രഹ്മണ്യം പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു. സർക്കാർ നേരത്തെ, ഹിന്ദു റിലീജിയസ് ആൻഡ് ചാരിറ്റബിൾ എൻഡോവ്‌മെന്റ്‌സ് (എച്ആർ&സിഇ) വകുപ്പിന് കീഴിലുള്ള 2,500 താൽക്കാലിക ജീവനക്കാരെ സ്ഥിരപ്പെടുത്തുകയും, കൂടാതെ മറ്റ് 1,500 ക്ഷേത്ര തൊഴിലാളികൾക്ക് സ്ഥിര തൊഴിൽ വാഗ്ദാനം നൽകുകയും ചെയ്തിരുന്നു.

ആഴത്തിൽ വേരൂന്നിയ സാമൂഹിക അനീതിക്ക് മൂർച്ച കൂട്ടാൻ മാത്രമേ ഇത്തരം പ്രതികരണങ്ങൾ സഹായിച്ചുള്ളൂ.

കഴിഞ്ഞ ഏഴുവർഷമായി ജിസിസിയിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന മറ്റൊരു തൊഴിലാളിയായ 31 വയസ്സുകാരനായ എ. ജയറാം, ശുചീകരണ ജോലികൾ സ്വകാര്യവൽക്കരിക്കാനുള്ള സർക്കാരിന്റെ നീക്കത്തെ ചോദ്യം ചെയ്തു. “സ്വകാര്യവൽക്കരണം ഞങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്തില്ല. അത് സർക്കാരായാലും സ്വകാര്യ കരാറുകാരായാലും, ഒരേ ഉപകരണങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് പ്രവർത്തിക്കാൻ ഞങ്ങൾ ഇപ്പോഴും നിർബന്ധിതരാകും. വിദേശ രാജ്യങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതുപോലുള്ള ആധുനിക ഉപകരണങ്ങൾ സ്വകാര്യ കമ്പനികൾ നൽകില്ല. ഞങ്ങളുടെ വേതനം കുറയും എന്നതുമാത്രമാണ് ആകെയുണ്ടാകുന്ന യഥാർത്ഥ മാറ്റം.”

ജയറാമിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, പൊതുമേഖലയിലായാലും സ്വകാര്യമേഖലയിലായാലും തൊഴിലുടമകൾ മതിയായ സുരക്ഷാ ഉപകരണങ്ങൾ നൽകുന്നില്ല. “ഞങ്ങൾ ഇപ്പോഴും അതേ ചൂലും അതേ തുണി കയ്യുറകളുമാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ദേശീയ നഗര ഉപജീവന ദൗത്യം പോലുള്ള പദ്ധതികൾപോലും ഞങ്ങളിലേക്ക് എത്തിയിട്ടില്ല,” അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു. ശുചീകരണജോലിയിൽ അന്തസ്സ് നിഷേധിക്കപ്പെടുന്നതും ജാതിവിവേചനവും അഭേദ്യമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നുവെന്ന് ധാരാളം തൊഴിലാളികൾ സൂചിപ്പിച്ചു. “ഇത് ജാത്യാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള തൊഴിലാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് ഇതിനു അന്തസ്സ് നിഷേധിക്കപ്പെടുന്നത്,” ജയറാം പറഞ്ഞു.

2025 ഓഗസ്റ്റ് 1-നും 13-നും ഇടയ്ക്ക്, ജിസിസി ശുചീകരണ തൊഴിലാളികളുടെ പ്രതിഷേധത്തിൽ ഞാൻ പങ്കെടുത്തു. ഒരു നിരീക്ഷകനായല്ല, മറിച്ച് സ്ഥിരമായ ജോലിക്കും തൊഴിൽ മാന്യതയ്ക്കും വേണ്ടിയുള്ള അവരുടെ പോരാട്ടത്തിൽ ഒരു പങ്കാളിയെന്ന നിലയ്ക്ക്.

ദളിത്, മത്സ്യത്തൊഴിലാളി സമൂഹങ്ങളുടെ കുടിയൊഴിപ്പിക്കൽ, സ്വകാര്യവൽക്കരണം, സ്മാർട്ട് സിറ്റി സംരംഭങ്ങൾക്കും, ചെന്നൈ തീരപ്രദേശത്തെ ബ്ലൂ ബീച്ച് പ്രോജെക്ട് പോലുള്ള പദ്ധതികൾക്കും എതിരായുള്ള അവരുടെ ചെറുത്തുനിൽപ്പുകൾ എന്നിവയിലാണ് വർഷങ്ങളായി എൻ്റെ അക്കാദമിക പ്രവർത്തനങ്ങളും വ്യക്തിപരമായ ഇടപെടലുകളും ശ്രദ്ധയും കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നത്.

ഈ പ്രതിഷേധത്തിനിടെ, ഫോട്ടോഗ്രാഫർ എം. പളനി കുമാറിനെ ഞാൻ പരിചയപ്പെട്ടു. അദ്ദേഹം എന്റെ കൈകളിൽ ഒരു ക്യാമറ നൽകിക്കൊണ്ട്, ഫ്രെയിമുകൾക്കും സഹതാപത്തിനുമപ്പുറത്തെ ഒരു കാഴ്ചപ്പാടിലേക്ക് എന്നെ നയിച്ചു. ദൈനംദിന ജീവിതത്തിൽ ഇഴുകിച്ചേർന്നിരിക്കുന്ന ഘടനാപരമായ അക്രമത്തെ നേരിടാനും, ഫോട്ടോഗ്രാഫിയെ വെറും ഒരു രേഖപ്പെടുത്തലായിട്ടല്ല, മറിച്ച് സാക്ഷ്യം വഹിക്കലെന്ന രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനമായി മനസ്സിലാക്കാനും അത് എന്നെ സഹായിച്ചു.

ആ നിമിഷംമുതൽ, രേഖപ്പെടുത്തൽ പ്രതിരോധമായി മാറി. ചെന്നൈയിലെ ശുചീകരണത്തൊഴിലാളികളുടെ തുടർച്ചയായ പോരാട്ടത്തിലെ ഓരോ ചലനത്തെയും, ഓരോ നിരാഹാര സമരത്തെയും, ഓരോ അടിച്ചമർത്തലിനെയും ഞാൻ ക്യാമറയിൽ പകർത്താൻ ആരംഭിച്ചു.

നിരാഹാരസമരം തുടർന്നതോടെ നാല് സ്ത്രീകളുടേയും ആരോഗ്യനില അതിവേഗം വഷളായി, അവരുടെ ജീവൻ ഗുരുതരമായ അപകടത്തിലായതോടെ അവരെ ആശുപത്രിയിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കേണ്ടി വന്നു. അതേ ദിവസംതന്നെ എം. സരസ്വതി, ഇ. സരസ്വതി (ഇരുവർക്കും 40 വയസ്സ്), കെ. കൽപ്പന, 35, വി. വേളാങ്കണ്ണി, 43 എന്നിവർ ചേർന്ന് രണ്ടാംഘട്ട നിരാഹാര സമരം ആരംഭിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, അവരിൽ രണ്ട് സരസ്വതിമാരുടെയും ആരോഗ്യനിലയും അതിവേഗം വഷളായി. അതോടെ അവരെയും ഉടൻതന്നെ ആശുപത്രിയിൽ പ്രവേശിപ്പിച്ചു. കൽപ്പനയും, വേളാങ്കണ്ണിയും 20 ദിവസത്തിലേറെ സമരം തുടർന്നു. എല്ലാ സ്ത്രീകളും ഇപ്പോൾ അൾസർ രോഗികളായി മാറിയിരിക്കുന്നതിനാൽ, പതിവായ ആശുപത്രി സന്ദർശനങ്ങൾ ആവശ്യമുള്ള സ്ഥിതിയിലാണ്.

ദീർഘകാലം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന തൊഴിലില്ലായ്മ തൊഴിലാളികളുടെ കുടുംബങ്ങളെയും തകർത്തിരിക്കുന്നു, കാരണം മിക്ക സ്ത്രീ ശുചീകരണത്തൊഴിലാളികളും അവരുടെ കുടുംബങ്ങളുടെ ഏക വരുമാനസ്രോതസ്സാണ്. അവരുടെ കടബാധ്യതകൾ ക്രമാനുഗതമായി വർദ്ധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. വാസന്തി പറഞ്ഞു, “ഫീസടയ്ക്കാൻ കഴിയാത്തതിനാൽ എന്റെ മകൾ എന്നോട് സംസാരിക്കുന്നത് നിർത്തി.” മഹാലക്ഷ്മിയാകട്ടെ അടയ്ക്കാത്ത വാടക, അടയ്ക്കാത്ത സ്കൂൾ ഫീസ്, കൃത്യമായി ഭക്ഷണം ലഭിക്കാത്ത ദിവസങ്ങൾ എന്നിവയുമായി പോരാടുന്നു.

പല തൊഴിലാളികൾക്കും കിട്ടുന്ന വൈകാരികമായ പിന്തുണ അവരുടെ കുടുംബത്തിൻ്റേത് മാത്രമാണ്. അതും ഇപ്പോൾ തകർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു: "കഴിഞ്ഞ മൂന്ന് മാസമായി ഞങ്ങൾ ഉത്സവങ്ങളൊന്നും ആഘോഷിച്ചിട്ടില്ല. ദീപാവലി ഒരു ശവസംസ്കാരചടങ്ങുപോലെയായിരുന്നു. ക്രിസ്തുമസ്സും അതേ രീതിയിൽ കടന്നുപോയി. ഇപ്പോൾ ഇതാ പൊങ്കൽ വരാൻപോവുകയാണ്,” അവർ എന്നോട് പറഞ്ഞു.

ദീർഘകാലത്തെ വിശപ്പും, കടബാധ്യതകളും, അനിശ്ചിതത്വവും മൂലമുണ്ടായ മാനസികക്ലേശം അവരെ കീഴ്പ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. "ചിലപ്പോൾ മരണം മാത്രമാണ് ഏക പോംവഴിയെന്ന് തോന്നുന്നു. അതാണ് ഞങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്ന യാതന", 10 മുതൽ 15 വർഷംവരെ നഗരത്തെ സേവിച്ച ഈ തൊഴിലാളികൾ പറഞ്ഞു.

ഡിസംബർ 19-ന് റോയപുരത്തെ ആർ‌എസ്‌ആർ‌എം ആശുപത്രിക്ക് സമീപം 48 വയസ്സുകാരനായ ശുചീകരണത്തൊഴിലാളി ടി. രവികുമാർ ആത്മഹത്യ ചെയ്തു. ജോലിക്കിടെ തന്റെ മകന്റെ കാലിന് ഗുരുതരമായി പരിക്കേറ്റിട്ടും അവൻ ജോലിക്ക് ഹാജരായെന്നും, എന്നിട്ടും സർക്കാർ നിയമവിരുദ്ധമായി അവനെ ജോലിയിൽനിന്ന് പുറത്താക്കിയെന്നും അദ്ദേഹത്തിന്റെ അമ്മ ടീകാബായ് സർക്കാരിനെ കുറ്റപ്പെടുത്തി.

"നീതിയും പ്രതീക്ഷയും ഇല്ലാതായതോടെ എന്റെ മകന് സ്വന്തം ജീവനെടുത്തു. സർക്കാരാണ് ഇതിന് ഉത്തരവാദി," അവർ പറഞ്ഞു.

രവികുമാറിന്റെ മരണം ഒരു ഒറ്റപ്പെട്ട സംഭവമായിരുന്നില്ല. തൊഴിലില്ലായ്മയും ദുരിതവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾമൂലം മറ്റ് രണ്ട് ശുചീകരണത്തൊഴിലാളികൾ നേരത്തെ മരിച്ചിരുന്നു. ജോലി നഷ്ടപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന് സോൺ 6-ൽനിന്നുള്ള 48 വയസ്സുള്ള ബി. ഉദയ കുമാർ, മഞ്ഞപ്പിത്തവും കടുത്ത മാനസിക അസ്വസ്ഥതയും അനുഭവിച്ചിരുന്നു. ദീർഘകാലം തൊഴിലില്ലാതിരുന്നതിനാൽ, സമയാനുസൃതമായ ചികിത്സപോലും തേടാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞില്ലെന്ന് കുടുംബം പറയുന്നു.

സോൺ 5-ൽ നിന്നുള്ള 49 വയസ്സുകാരനായ അശോക് കുമാർ എന്ന മറ്റൊരു തൊഴിലാളി, പ്രമേഹത്തിന് പുറമെ, വാടകയും വിദ്യാഭ്യാസ ചെലവുകളും നിർവ്വഹിക്കാനാവാത്തതുകൊണ്ടുള്ള കടുത്ത മാനസീക സമ്മർദ്ദം നേരിട്ടിരുന്നുവെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. 2025 സെപ്റ്റംബർ 5-ന് ഹൃദയാഘാതം മൂലം അദ്ദേഹം മരിച്ചു.

ടി. രവികുമാറിന്റെ ശവസംസ്കാരച്ചടങ്ങിൽ പങ്കെടുക്കുമ്പോൾ നിരവധി തൊഴിലാളികൾ പറഞ്ഞു, "നാമെല്ലാവരും ഇങ്ങനെ മരിക്കാൻ പോവുകയാണ്‌. ഇത് മാത്രമേ ഇനിയൊരു പരിഹാരമുള്ളൂ എന്ന് തോന്നുന്നു; മറ്റൊരു മാർഗവുമില്ല."

അവരുടെ വാക്കുകൾ എൻ്റെ എത്രയോ രാത്രികളെ ഉറക്കമില്ലാതാക്കി. പക്ഷേ ഈ ദുഃഖം താത്കാലികമല്ലെന്ന് ഞാൻ മനസ്സിലാക്കി - 130 ദിവസത്തിലേറെയായി അവർ അനിശ്ചിതത്വവും വിശപ്പും ഭയവും അനുഭവിച്ച് 130 ദിവസത്തിലേറെയായി അവരും ഉറക്കമില്ലാതെ ജീവിക്കുകയായിരുന്നല്ലോ.

2026 ജനുവരി 3-ന്, രവികുമാറിന്റെ മരണശേഷം 16-ാം ദിവസം, ചെന്നൈയിലെ മിന്റിനടുത്തുള്ള ഒരു സെമിത്തേരിയിൽ നൂറുകണക്കിന് തൊഴിലാളികൾ ഒരു വലിയ പ്രതീകാത്മക പ്രതിഷേധം നടത്താൻ ഒത്തുകൂടി. സർക്കാരിൽനിന്ന് നേരിടേണ്ടിവരുന്ന തുടർച്ചയായ അവഗണനമൂലം മരണത്തിന്റെ വക്കിലേക്ക് തള്ളപ്പെട്ടതിനെ പ്രതീകവത്കരിച്ച്, രണ്ട് തൊഴിലാളികൾ മൃതദേഹങ്ങൾപോലെ നിലത്ത് കിടന്നു.

2026 ജനുവരി 5-ന്, തൊഴിലാളികൾ മറ്റൊരു തരത്തിലുള്ള പ്രതിഷേധവുമായി രംഗത്തെത്തി. എഗ്മോർ മ്യൂസിയത്തിന് സമീപം, അവർ കൂവം നദിയിൽ പ്രവേശിച്ചു. "ഇത് ഞങ്ങൾക്ക് ഒരു പുതിയ കാര്യമൊന്നുമല്ല. ഞങ്ങളെ എപ്പോഴും ഇതുപോലുള്ള അഴുക്കുചാലുകളിലേക്കാണ് തള്ളിവിട്ടിരിക്കുന്നത്."

പോലീസ് ഉടനടി ഇടപെടാറുണ്ട് ഇത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ. എന്നാൽ ഇത്തവണ രണ്ട് മണിക്കൂറിലധികം അവർ യാതൊരു നടപടിയും സ്വീകരിച്ചില്ല. മലിനമായ നദിയിൽ തൊഴിലാളികൾ മണിക്കൂറുകളോളം നിന്നു. പലർക്കും ഛർദ്ദിയും കടുത്ത ഓക്കാനവും അനുഭവപ്പെട്ടു. വാസന്തി ബോധരഹിതയായി വീണു. കടുത്ത ശ്വാസതടസ്സവുമുണ്ടായി അവർക്ക്. വർഷങ്ങളായി, സുരക്ഷാ നടപടികളോ ആധുനിക ഉപകരണങ്ങളോ ഇല്ലാതെയാണ് ഈ തൊഴിലാളികളെ അഴുക്കുചാലുകളിലേക്ക് തള്ളിവിട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്.

വികസനത്തിന്റെ ഭാഷയ്ക്കടിയിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന ജാതിയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള സമൂഹത്തിന്റെ ക്രൂരയാഥാർത്ഥ്യത്തെ ഈ പ്രതിഷേധം തുറന്നുകാണിച്ചു. ഒടുവിൽ, അഗ്നിശമന സേനാംഗങ്ങളും പോലീസും നദിയിലേക്ക് ഇറങ്ങി പ്രതിഷേധക്കാരെ ബലപ്രയോഗത്തിലൂടെ പിരിച്ചുവിടുകയായിരുന്നു.

ഒടുവിൽ ഹിന്ദു റിലീജിയസ് ആൻഡ് ചാരിറ്റബിൾ എൻഡോവ്‌മെന്റ്‌സ് (എച്ആർ&സിഇ) മന്ത്രി പി.കെ. ശേഖർ ബാബു പ്രതിഷേധക്കാരെ കാണുകയും സോൺ 5, സോൺ 6 എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള എല്ലാ തൊഴിലാളികളെയും ഗ്രേറ്റർ ചെന്നൈ കോർപ്പറേഷനിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുമെന്ന് വാഗ്ദാനം നൽകുകയും ചെയ്തു.

തങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി ഉറച്ചുനിന്ന ശുചീകരണത്തൊഴിലാളികൾ ചെന്നൈയിലുടനീളമുള്ള റോഡുകൾ, തെരുവുകൾ, ശ്മശാനങ്ങൾ, നദികൾ, പൊതുവിടങ്ങൾ എന്നിവയിലേക്കിറങ്ങി നടത്തിയ ഒരു അസാധാരണമായ പോരാട്ടത്തിന്റെ ഫലമാണിത്.