ଶ୍ରେଣୀଗୃହରେ ଜାତି

୯ ଅଗଷ୍ଟ, ୨୦୨୩: ନଙ୍ଗୁନେରି: ପ୍ରତିପତ୍ତିଶାଳୀ ଜାତିର ସହପାଠୀମାନଙ୍କ ଜାତିଗତ ଅତ୍ୟାଚାର ବିରୋଧରେ ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନ କରି ଗୋଟିଏ ସରକାରୀ ସ୍କୁଲର ୧୧ଶ ଶ୍ରେଣୀ ଛାତ୍ର ଚିନ୍ନାଦୁରାଇ ଆକ୍ରମଣର ଶିକାର ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ହାତର ଆଙ୍ଗୁଠି ହରାଇଲେ ।

୧୨ ଫେବ୍ରୁଆରୀ, ୨୦୨୫: ଶିବଗଙ୍ଗାଇ: “ତୁମମାନଙ୍କ ଜାତିର କେହି ଜଣେ ଆମ ଆଗରେ ଗାଡ଼ି ଚଢ଼ି ଯିବାକୁ ସାହସ କେମିତି କଲା ?” ବାଇକ୍‌ ଚଲାଇବା କାରଣରୁ ଶିବଗଙ୍ଗାଇ ସରକାରୀ କଲେଜର ତୃତୀୟ ବର୍ଷର ଜଣେ ବିଏସ୍‌ସି ଛାତ୍ର ଆୟାସ୍ୱାମୀ ହିଂସ୍ର ଆକ୍ରମଣର ଶିକାର ହେଲେ ଏବଂ ଜୀବନ ବିକଳରେ ଖସି ପଳାଇଗଲେ ।

୧୦ ମାର୍ଚ୍ଚ, ୨୦୨୫: ଆରିୟାନାୟାଗିପୁରମ: ଦେବେନ୍ଦ୍ରରାଜ ନାମକ ଜଣେ ଉଦୀୟମାନ କବାଡ଼ି ଖେଳାଳିଙ୍କୁ ଏଥିପାଇଁ ନିର୍ମମ ଭାବେ ଆକ୍ରମଣ କରାଗଲା ଯେ ଖେଳରେ ତାଙ୍କ ଦଳିତ ଟିମ୍‌ର ବିଜୟକୁ ଉଚ୍ଚ ଜାତିର ଲୋକେ ଗ୍ରହଣ କରିପାରି ନଥିଲେ

୩୧ ଜୁଲାଇ, ୨୦୨୫: ଆରୁମୁଗମଙ୍ଗଲମ୍‌: ଅନ୍ୟ ଜାତିର ଜଣେ ଝିଅକୁ ପ୍ରେମ କରୁଥିବା କାରଣରୁ କାଭିନ ସେଲଭାଗଣେଶଙ୍କୁ ନିର୍ମମ ଭାବେ ହତ୍ୟା କରାଗଲା

ସମଗ୍ର ତାମିଲନାଡୁର ସ୍କୁଲ ଓ କଲେଜରୁ ଜାତିଭିତ୍ତିକ ଭେଦଭାବ ଉଭେଇ ଯାଇନାହିଁ, କେବଳ ତାହାର ରୂପରେଖ ବଦଳିଛି । କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ମାର୍ଜିତ ରୂପ ନେଇଛି ତ ଅନ୍ୟ କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଏବେ ବି ଭୟଙ୍କର ଓ ନିର୍ଲଜ ସ୍ତରରେ ରହିଛି ।

ଅନେକ ଗାଁରେ, ଜୀବନର ସବୁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଜାତିଭିତ୍ତିକ ପରିଚୟ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଏ ଏବଂ ଏହିଭଳି ଦୃଶ୍ୟ ଜାତିଆଣ ବାସନ୍ଦରେ ରୂପାନ୍ତରିତ ହୁଏ । ଏବେ ବି ଦଳିତ ଓ ନିଷ୍ପେଷିତ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଦୂରେଇ ଠିଆ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ କୌଣସି ନା କୌଣସି ଘୃଣିତ ନାଁରେ ଡକାଯାଏ, ଶିକ୍ଷକମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ପାଇଖାନା ସଫା କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରନ୍ତି ।

ସ୍କୁଲରୁ ସରକାରୀ ଅଫିସ୍‌ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ମନ୍ଦିରରୁ ଗଣମାଧ୍ୟମ ସଂସ୍ଥା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସବୁଠି ଅତି ଗଭୀରରେ ରହିଛି ଜାତିଗତ ଆଧିପତ୍ୟର ଚେର । ଏହାକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ବଦଳରେ ଅଧିକରୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରନ୍ତି ଗଣତନ୍ତ୍ରର ତଥାକଥିତ “ସ୍ୱାଧୀନ” ସ୍ତମ୍ଭ ସମୂହ- ସଂସଦ, ବିଚାର ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଗଣମାଧ୍ୟମ, ଏବଂ ଅମଲାତନ୍ତ୍ର ।

ଲୋକେ ପଚାରନ୍ତି, “ଆଜିକାଲି ଜାତିକୁ କିଏ ବା ଧରୁଛି?” କିନ୍ତୁ ସତକଥା ହେଲା, ଜାତିଭିତ୍ତିକ ହତ୍ୟା, ଦଳିତ ବିରୋଧୀ ଅତ୍ୟାଚାର, ଏବଂ ନିଷ୍ପେଷିତ ବର୍ଗର ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ଶୋଷଣ ଏବେ ବି ଅବ୍ୟାହତ ରହିଛି ।

ଏବେ ଯାହା ସବୁ ଘଟୁଛି ତାହାକୁ ଆମେ ଲିପିବଦ୍ଧ କରି ରଖିବା । କାରଣ, ଯଦି ଆମେ ନ କରୁ, ତେବେ ଏହା ଇତିହାସରୁ ଲୋପ ପାଇଯିବ, ଯେମିତି ଆଗରୁ ବି ହୋଇଛି, ନିର୍ଯାତିତ ବର୍ଗର ପ୍ରେମ, ଜୀବନ, ସଂଘର୍ଷ ଏବଂ ପ୍ରତିରୋଧ ଲୋପ ପାଇଯାଇଛି । ଦେଖନ୍ତୁ, କେମିତି ବୌଦ୍ଧ ଯୁଗ “ଅନ୍ଧକାର ଯୁଗ” ରୂପେ ଅଭିହିତ ହୋଇଛି, କିମ୍ବା କେମିତି ଚୋଳ ବଂଶର ଶାସନକାଳରେ ଜାତିପ୍ରଥା ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ବଦଳରେ ଏହାକୁ ଗୌରବମଣ୍ଡିତ କରାଯାଇଛି । ଶୋଷିତ ବର୍ଗର ଇତିହାସକୁ ସବୁ ସମୟରେ ଚପାଇ ଦିଆଯାଇଛି ।

ଏମିତି କି ଆଜି ବି, ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ, ନିଷ୍ପେଷିତ ଲୋକେ ଚପଲ ପିନ୍ଧିବା ମନା, ମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା କିମ୍ବା ସମାଧିସ୍ଥଳର ସର୍ବସାଧାରଣ ରାସ୍ତା ଉପରେ ଚାଲିବା ମନା । ଅବହେଳିତ ଜାତିର ପିଲାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିପତ୍ତିଶାଳୀ ଜାତିର ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଅପମାନିତ କରନ୍ତି, ସ୍କୁଲରେ ଖାଦ୍ୟ ରାନ୍ଧିବାର ଅଧିକାର ଦିଆଯାଏନାହିଁ, ଏବଂ ପରୀକ୍ଷାରେ ଭଲ କରିଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟମୂଳକ ଭାବରେ ଫେଲ୍‌ କରାଇ ଦିଆଯାଏ । ଯଦି ସେମାନେ ପ୍ରେମରେ ପଡ଼ନ୍ତି, ତେବେ ଏହାକୁ “ନକଲି” କିମ୍ବା “ନାଟକ” ବୋଲି ଅଭିହିତ କରାଯାଏ, ‘ଲଭ୍‌ ଜିହାଦ’ର ଜାତିଭିତ୍ତିକ ରୂପ ।

ପିଲାଦିନରୁ ମୁଁ ଜାତିଆଣ ଭେଦଭାବର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଛି । କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ କ୍ୟାମେରା ଜରିଆରେ ମୋ କାମ କରି ନଥିଲି ଏବଂ ଆମ୍ବେଦକର ଓ ପେରିୟାରଙ୍କୁ ପଢ଼ି ନଥିଲି, ସେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋ ଭିତରେ ଜାତିଗତ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇ ନଥିଲା । ସେତେବେଳେ ହିଁ ମୁଁ ଏ ସମାଜକୁ ବୁଝିବା ଆରମ୍ଭ କଲି ଏବଂ ମୋ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ କାନ୍ଧ ମିଳାଇ ଚାଲିବାରେ ଲାଗିଲି ।

କଲେଜରେ ପଢ଼ିବା ସମୟରେ, ମୁଁ ଆମ ଫୁଟବଲ ଟିମ୍‌ର ସଦସ୍ୟ ଥିଲି । କିନ୍ତୁ ମୋର ସାଥୀ ଖେଳାଳିମାନେ ମୋତେ କେବେ ବି ପଡ଼ିଆରେ ଖେଳିବାକୁ ଦେଉ ନଥିଲେ । ମୋତେ ସବୁବେଳେ ବାହାରେ ବସିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରାଯାଉଥିଲା ଏବଂ ମୁଁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଖେଳୁଥିବା ଦେଖି ସମୟ ବିତାଇ ଦେଉଥିଲି । ମୋ ଦକ୍ଷତାର ବିକାଶ ଲାଗି ମୋତେ କୌଣସି ସୁଯୋଗ ଦିଆଯାଇ ନଥିଲା- ମୁଁ ଯଦି ଖେଳିବାକୁ ଯିବି ନାହିଁ, ତାହେଲେ ମୁଁ କେମିତି ଶିଖିବି ?

ଭେଦଭାବ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ କାମ କରେ । ଏହା ପ୍ରଥମେ ମୋତେ ସୁଯୋଗ ଦେବାକୁ ମନା କଲା, ଏବଂ ତା’ପରେ ମୁଁ ଏତେ ଭଲ ଖେଳିପାରେ ନାହିଁ ବୋଲି କୁହାଗଲା ।

ଭାରତରେ, ପ୍ରେମ ବି ରାଜନୈତିକ । ଜାତିଆଣ ଭେଦଭାବ ବିରୋଧରେ ସଂଘର୍ଷ ଲାଗି ଗଠିତ ସଂସ୍ଥା ‘ଏଭିଡେନ୍‌ସ’ର ସଂସ୍ଥାପକ ଭିନସେଣ୍ଟ ରାଜ କହନ୍ତି ଯେ, ତାମିଲନାଡୁରେ ଗତ ଆଠ ବର୍ଷ ଭିତରେ ୬୫ଟି ଜାତିଭିତ୍ତିକ ‘ସମ୍ମାନ’ ପାଇଁ ହତ୍ୟା ସଂଘଟିତ ହୋଇଛି । ଅଥଚ, ମାତ୍ର ଆଠଟି ମାମଲାରେ ଅନୁକୂଳ ରାୟ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି ।

ଅନ୍ୟ ମଣିଷମାନଙ୍କୁ ସମାନ ବୋଲି ବିଚାର କରିବା ମୌଳିକ ମାନବିକ ଗୁଣ । ହେଲେ, ମୁଁ ଜାଣିନି ଯେ, କେବେ ଆମ ସମାଜ ସେହି ସ୍ତରକୁ ଉଠିବ । ଏମିତି କେତେକ ଉଦାହରଣ ରହିଛି, ଯେଉଁଥିରେ କୌଣସି ନିଷ୍ପେଷିତ ବର୍ଗର କେହି ଜଣେ ଉନ୍ନତି କଲେ, ସେହି ବର୍ଗର ଲୋକଙ୍କ ଆତ୍ମମର୍ଯ୍ୟାଦା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରାଯାଏ, ସେମାନଙ୍କ ସାମାଜିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠାକୁ ପେଷି ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦିଆଯାଏ ଏବଂ ବୁଲଡୋଜର ଲଗାଇ ସେମାନଙ୍କ ଘର ଭାଙ୍ଗି ଦିଆଯାଏ ।

୨୦୨୨ ଡିସେମ୍ବରରେ, ପୁଡୁକୋଟ୍ଟାଇ ଜିଲ୍ଲାର ଭେଙ୍ଗିୱାୟଲ ଗାଁରେ, ସେ ଅଞ୍ଚଳର ଏକ ଦଳିତ ଗାଁରେ ଥିବା ପାଣି ଟାଙ୍କିରେ ମଣିଷ ମଳ ପକାଇ ଦିଆଗଲା । ଉଚ୍ଚ ଜାତିର ଲୋକେ ଏହା କରିଥିବା ଅଭିଯୋଗ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ଘଟଣାରୁ ସେ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅଦ୍ୟାବଧି ପ୍ରଚଳିତ ଅନ୍ୟ କେତେକ ଜାତିଆଣ ଭେଦଭାବ ସମ୍ବଳିତ ପ୍ରଥାଗୁଡ଼ିକ ବି ପଦାକୁ ଆସିଲା । ଯେମିତି କି ସେଠାକାର ଚା’ ଦୋକାନରେ ରହିଥିବା ‘ଦୁଇ-ଗିଲାସ ବ୍ୟବସ୍ଥା’ (ଦଳିତ ଓ ଅନ୍ୟ ଜାତିର ଗରାଖମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଲଗା ଅଲଗା ଗିଲାସ), ଏବଂ ଦଳିତଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ଥାନୀୟ ଆୟାନାର ମନ୍ଦିର ପ୍ରବେଶ ଉପରେ ରହିଥିବା ନିଷେଧାଦେଶ ।

ସେଠାରେ ମାତ୍ର ୧୨ଟି ଦଳିତ ପରିବାର ରହନ୍ତି ଏବଂ ସେହି ଘଟଣା ପରେ ଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାହାରିକୁ ଦାୟୀ କରାଯାଇ ନଥିବାରୁ ସେମାନେ ଏବେ ସଂଘର୍ଷ କରୁଛନ୍ତି । ଭେଙ୍ଗିୱାୟଲରେ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ହେଲେ ୧୨ଟି ସ୍ଥାନରେ ପୋଲିସ ଯାଞ୍ଚ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ପଡ଼େ, ଏବଂ ତଥାପି ସାମ୍ବାଦିକମାନଙ୍କୁ ସେଠାକୁ ଯିବାକୁ ଦିଆଯାଉ ନାହିଁ ।

ସର୍ବଦା ଅସୀମ ସଂଘର୍ଷ ପରେ ହିଁ ନିଷ୍ପେଷିତ ବର୍ଗ ଲାଗି ନ୍ୟାୟ ଆସେ ।

୨୦୨୫ ଡିସେମ୍ବରରେ ମୁଁ ଏହି ଲେଖା ଶେଷ କରୁଥିବା ବେଳେ, ତ୍ରିଚିରେ ଭୂତଳ ନର୍ଦ୍ଦମା ସଫା କରୁଥିବା ଦୁଇ ଜଣ ସଫେଇ କର୍ମଚାରୀ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିଲେ । ମୃତ୍ୟୁର ଏହି ଚକ୍ର ଅନବରତ ଘୂରିବାରେ ଲାଗିଛି ।

ପାରିବାରିକ ‘ସମ୍ମାନ’ ପାଇଁ ଏକ ହତ୍ୟା ଘଟଣାରେ ୨୦୨୫ ଜୁଲାଇ ୩୧ ତାରିଖ ଦିନ କାଭିନ ସେଲଭାଗଣେଶଙ୍କୁ ନିର୍ମମ ଭାବରେ ହତ୍ୟା କରାଗଲା । ତାଙ୍କୁ ୨୭ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିଲା । ସେ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂରେ ସ୍ନାତକ ପାସ୍‌ କରି ଚେନ୍ନାଇରେ ସଫ୍‌ଟୱେୟାର ଇଞ୍ଜିନିୟର ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କ ମାତାପିତା ଏସ୍‌.ତାମିଲସେଲଭି ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର, ଥୁତୁକୁଡ଼ି ଜିଲ୍ଲାର ଏରାଲ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଆରୁମୁଗମଙ୍ଗଳମର ତେରକୁ ମାଡ଼ ସାହିରେ ରହୁଥିଲେ ।

ସ୍କୁଲରେ ପଢୁଥିବା ସମୟରୁ କାଭିନ ଓ ସୁବାସିନୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବନ୍ଧୁତା ଥିଲା ଏବଂ ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଭଲ ପାଇ ବସିଥିଲେ । ଦିନେ, କାଭିନ ତାଙ୍କ ଜେଜେବାପାଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂପର୍କରେ ବୁଝିବା ଲାଗି ହାସପାତାଳକୁ ଆସିଥିବା ବେଳେ ସୁବାସିନୀଙ୍କ ସହିତ ଦେଖା କରିଥିଲେ । ସୁବାସିନୀ ସେହି ଏକା ହାସପାତାଳରେ ଜଣେ ସିଦ୍ଧ ଡାକ୍ତର ଭାବରେ କାମ କରୁଥିଲେ ।

କିଛି ସମୟ ପରେ, ସୁବାସିନୀଙ୍କ ଭାଇ ସୁଜିତ ଆସି ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ ଏବଂ କାଭିନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ବାପାମାଆ ଭେଟିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ବୋଲି ଜଣାଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ ସହିତ ବାଇକ୍‌ରେ ଆସିବାକୁ ସୁଜିତ ତାଙ୍କୁ କହିଥିଲେ । ଦୁଇଟି ଗଳିରାସ୍ତା ପାର ହେବା ପରେ ସୁଜିତ ଅଟକି ଯାଇଥିଲେ, ପୂର୍ବ ଯୋଜନା ମୁତାବକ ଛୁରୀ ବାହାର କରି କାଭିନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ ।

ଏଠାରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିବା କଥା ଯେ, କାଭିନ, ସୁବାସିନୀ ଏବଂ ସୁଜିତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ବନ୍ଧୁତା ରହିଥିଲା । ତଥାପି, ସୁଜିତ ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ବେଳେ କହିଥିଲା, “ଆମ ପରିବାରର ଜଣେ ଝିଅକୁ ଗୋଟିଏ ପଲ୍ଲାର (ଅଧିସୂଚିତ ଜାତି) ଯୁବକ ବାହା ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛି ? ଏବେ ଯାଇ ମୋ ବାପାମାଆ ଶାନ୍ତିରେ ରହିବେ ।”

କାଭିନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା ପୂର୍ବରୁ ସେ ଠିକ୍‌ ଏହି କଥା କହିଥିଲା ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ସୁଜିତର ବାପା ଓ ମାଆ ଉଭୟ ପୋଲିସ ଅଫିସର ।

କାଭିନ ଥିଲେ ଜଣେ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ଗ୍ରାଜୁଏଟ୍‌ । ସମାଜରେ ଏକ ବିପଜ୍ଜନକ ଭ୍ରାନ୍ତ ଧାରଣା ରହିଆସିଛି ଯେ ଶିକ୍ଷା, ଚାକିରି ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିରତା ବଳରେ ଜାତିପ୍ରଥା ଲୋପ ପାଇଯିବ । କାଭିନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହା ହେଲା ନାହିଁ ।

କାଭିନଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ମୋତେ ଲାଗିଲା ଯେମିତି ମୁଁ ଏକ ଚଳନ୍ତା ଶବ । ଜାତିଆଣ ଭାବରୁ ହତ୍ୟା ଘଟଣା ଦେଖିବା ପରେ ଆପଣଙ୍କ ମନ ଭିତରର ଅବସ୍ଥା ବଦଳି ଯାଏ । ଏଥିରେ ଆପଣଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଭାବନା, ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଏମିତି କି ପରିଚିତି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ । ଏଭଳି ହିଂସା ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ଯେମିତି ଥିଲି, ପୁଣି ସେହି ସ୍ଥିତିରେ ନିଜକୁ ପାଇବା ଲାଗି ମୁଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥାଏ । ଏହା ଖୁବ୍‌ କଷ୍ଟକର । ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ ।

ଏ ଦୁଃଖ କେବଳ କାଭିନ କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ପରିବାରର ନୁହେଁ । ଏହା ମୋ ନିଜ ମନ ଭିତରର ସେହି ଅଂଶର, ଯାହା ସବୁଦିନ ପାଇଁ ବଦଳି ଯାଇଛି । କାଭିନ କେବଳ ହତ୍ୟାର ଶିକାର ହୋଇଥିବା ଜଣେ ଯୁବକ ନୁହଁନ୍ତି, ସେ ଥିଲେ ଏକ ବିରଳ ଉଦ୍ଦୀପନା, ଯେ କି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମନରେ ଏଭଳି ଭାବନା ଜାତ କରାଇପାରୁଥିଲେ ଯେଉଁଥିରେ ଥିଲା ଆତ୍ମଦୃଷ୍ଟି, ସୁରକ୍ଷା ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ବିବେଚିତ ଏକ ଜୀବନର ଧାରା । ବାସ୍ତବରେ ସେ ଥିଲେ ଜଣେ ଭଲ ମଣିଷ । ତେଣୁ ଏବେ ତାଙ୍କ ବିୟୋଗ ଏତେ ଅସହ୍ୟ । ଏ ପୃଥିବୀ ଯେ କେବଳ ଆଉ ଗୋଟିଏ ଜୀବନ ହରାଇଲା ତାହା ନୁହେଁ, ଏମିତି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ହରାଇଲା, ଯେ କି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଜୀବନର ମାନ ବଢ଼ାଇ ପାରୁଥିଲେ ।

ଏହା ହେଉଛି ମୁଁ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବେ ଦେଖିଥିବା ‘ପାରିବାରିକ ସମ୍ମାନ’ ପାଇଁ ତୃତୀୟ ହତ୍ୟା ଘଟଣା । ପ୍ରାୟ ବର୍ଷକ ତଳେ ମୁଁ ପଲ୍ଲୀକାରାନାଇର ପ୍ରବୀଣଙ୍କ ହତ୍ୟା ଘଟଣାର ରିପୋର୍ଟ କରିଥିଲି । କାଭିନଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁରେ ବି ସେହି ସମାନ ବିଭୀଷିକାର ଛାପ । ଉଭୟଙ୍କୁ ଏଭଳି ନିର୍ମମ ଭାବରେ ଆକ୍ରମଣ କରାଯାଇଥିଲା ଯେ ସେମାନଙ୍କ ମାଆମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରି ନଥିଲେ । ଏସବୁ କେବଳ ହତ୍ୟାକାଣ୍ଡ ନଥିଲା, ଏସବୁ ଥିଲା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଶ୍ଚିହ୍ନ କରିଦେବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ।

ଏବେ ମୋ ପାଖରେ ଯାହା ସବୁଠୁ ଅଧିକ ରହିଛି, ତାହା ହେଲା କାଭିନଙ୍କ ମାଆଙ୍କ ଶକ୍ତି । ଅକଳ୍ପନୀୟ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଥାଇ ମଧ୍ୟ ସେ ଏଭଳି ଧୀରସ୍ଥିର ଭାବରେ ସ୍ୱାଭାବିକ ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରିଆସିଥିଲେ, ଯାହାକୁ ଶବ୍ଦରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିହେବ ନାହିଁ । ବୋଧହୁଏ, ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଶିକ୍ଷକତା କରିଥିବା କାରଣରୁ ହିଁ ସେ ସବୁ କିଛି ସହିଯିବାର ଏଭଳି ମାନସିକ ଶକ୍ତି ହାସଲ କରିପାରିଥିଲେ । କାଭିନଙ୍କୁ କବର ଦିଆଯିବା ପରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଭେଟିଥିଲି । ତାଙ୍କ ଘର ନିରବ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଗଭୀର ଶୋକରେ ବୁଡ଼ି ରହିଥିଲା । ସେ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ପାଇଁ, ସତ୍ୟ ପାଇଁ, ନ୍ୟାୟ ପାଇବା ଲାଗି ସଂଗ୍ରାମ କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ପ୍ରତିଜ୍ଞ ଥିଲେ ।

ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷ ହେଲା ଅତ୍ୟାଚାର ବିରୋଧରେ ଲେଖିଆସୁଥିବା ବରିଷ୍ଠ ସାମ୍ବାଦିକ ଏବଂ ସାଥୀ ଜେୟରାନୀ ମୋତେ କହିଲେ, “କମ୍ରେଡ୍‌, ଆମ ସମାଜ ଆଦୌ ବଦଳି ନାହିଁ । ଏବେ କେବଳ ଏତିକି ଫରକ ଯେ, ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଏବଂ ସିସିଟିଭି ଯୋଗୁଁ, କିଛି ମାତ୍ରାରେ ସତ୍ୟକୁ ଦେଖି ହେଉଛି ।” ସେ ଆହୁରି କହିଲେ ଯେ, ଉଦୁମଲାଇ ଶଙ୍କରଙ୍କ ହତ୍ୟା ଘଟଣା ଭଳି କାଭିନଙ୍କ ହତ୍ୟା ମାମଲାରେ କେତେକ ଭିଡିଓ ପ୍ରମାଣ ରହିଥିବାରୁ ହିଁ ଲୋକଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଆକର୍ଷିତ ହେଲା । ଆହୁରି ଅନେକ ଘଟଣା କାହାରି ନଜରକୁ ଆସୁନାହିଁ । “ଏବେ, ପାରିବାରିକ ସମ୍ମାନ ପାଇଁ ହତ୍ୟା ଏକ ସଂସ୍କୃତିରେ ପରିଣତ ହେଲାଣି,” ସେ କହିଲେ । “ପର୍ବ କି ଉତ୍ସବ ଭଳି ଏହା ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାଭାବିକ ହୋଇଗଲାଣି ।”

ଅନ୍ୟ ଜାତିରେ ପ୍ରେମ କିମ୍ବା ଅବଜ୍ଞା ଭାବ ପାଇଁ ଏହି ତଥାକଥିତ “ଶାସ୍ତି” ଏବେ ସାଂସ୍କୃତିକ କର୍ମରେ ପରିଣତ ହେଲାଣି । ସେମାନଙ୍କ ଚିନ୍ତାଧାରା ଉପରେ ଅଧିସୂଚିତ ଜାତି/ଅଧିସୂଚିତ ଜନଜାତି ଆଇନ କିମ୍ବା ଏହାର ଆଇନଗତ ପରିଣତିର ଲେଶମାତ୍ର ପ୍ରଭାବ ପଡ଼େନାହିଁ; ସେମାନଙ୍କର ମାନସିକତା ବଦଳେ ନାହିଁ ।

ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମର ଅଭ୍ୟୁଦୟ ପରେ, ଜାତିଆଣ ମନୋଭାବ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୋଇଛି । ଅଳ୍ପବୟସର, ଛୋଟ ଛୋଟ ବାଳକମାନେ, କଥା ଛଳରେ ସେମାନଙ୍କ ଭଉଣୀର ପ୍ରେମିକକୁ ହତ୍ୟା କରିବା କଥା କହନ୍ତି । ସେହି ଭୟଙ୍କର ବାସ୍ତବିକତା ଭିତରେ ହିଁ ଆମେମାନେ ବଞ୍ଚି ରହିଛୁ ।

ତିରୁନେଲଭେଲି ସରକାରୀ ହାସପାତାଳର ଆକସ୍ମିକ ଦୁର୍ଘଟଣା ୱାର୍ଡରେ ସବୁବେଳେ କୋଳାହଳ ଲାଗି ରହିଥାଏ । ଦକ୍ଷିଣ ତାମିଲନାଡୁର ଏହି ଜିଲ୍ଲାରେ, ବିଶେଷତଃ ତିରୁନେଲଭେଲିରେ, ଦଳିତ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ଏବଂ ଯୁବକଯୁବତୀମାନେ ଜାତିଆଣ ହିଂସାର ଶିକାର ହେବା ଘଟଣା ଥମିବାର ନାଁ ନିଏ ନାହିଁ । ଏଠାକାର ଆଇସିୟୁ ସବୁବେଳେ ଭର୍ତ୍ତି ହୋଇଥାଏ, ଏଥିରୁ ହିଁ ଜାଣିହୁଏ କେତେ ସାଂଘାତିକ ଏଠାକାର ପରିସ୍ଥିତି ।

ସବୁ ଥର ଭଳି, ଏଥର ବି ମୁଁ ଦେବେନ୍ଦ୍ରରାଜଙ୍କୁ ଭେଟିବା ପାଇଁ ଯିବା ବାଟରେ ମୋତେ ପୋଲିସ ଅଟକାଇଲା । କେତେ ଜଣ ବାମପନ୍ଥୀ ଦଳର କମ୍ରେଡ୍‌ଙ୍କ ସହାୟତାରେ ହିଁ ମୁଁ ଭିତରେ ପଶି କେତେକ ଫଟୋ ଉଠାଇବାରେ ସକ୍ଷମ ହେଲି । ପୋଲିସ ମୋତେ ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରି ଅଥୟ କଲା, ଏବଂ କେବଳ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ କେତେକ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ କର୍ମୀ ମୋତେ ସେଥିରୁ ବର୍ତ୍ତି ଯିବାରେ ସହାୟତା କଲେ । ସେଦିନ ହାସପାତାଳ ପରିସରରେ ଲାଗି ରହିଥିବା ଉତ୍ତେଜନା ଯୋଗୁଁ ଦେବେନ୍ଦ୍ରରାଜଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ସହିତ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବା ସମ୍ଭବ ହୋଇ ନଥିଲା । ମୁଁ ମଦୁରାଇ ଅଭିମୁଖେ ଚାଲିଗଲି ଏବଂ ପୁଣି ପରଦିନ ତାଙ୍କ ବକ୍ତବ୍ୟ ରେକର୍ଡ କରିବା ଲାଗି ଫେରି ଆସିଲି ।

ଆକ୍ରମଣର ଶିକାର ହୋଇଥିବା ଯୁବକଙ୍କ ବାପା, ଥାଙ୍ଗା ଗଣେଶଙ୍କ ଘର ତୁତୁକୁଡ଼ି ଜିଲ୍ଲାର କରୁଙ୍ଗୁଲମ ତାଲୁକ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଆରିୟାନାୟକିପୁରମର ବଲ୍ଲାକୁଳମ ଗାଁରେ । ସେ କହିଲେ, “ପାଖ ଗାଁର ତିନି ଜଣ ଲୋକ ତାକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିବା ଖବର ପାଇବା ବେଳକୁ ମୋ ପୁଅକୁ ବସ୍‌ରେ ବସାଇ ଦେଇ ମୁଁ ଘରକୁ ଫେରି ବି ନଥିଲି । ମୁଁ ସାଙ୍ଗେ ସାଙ୍ଗେ ସେଠାକୁ ଯାଇ ତାକୁ ହାସପାତାଳ ନେଇଗଲି । ସେଦିନ ମୁଁ ଯଦି କାମକୁ ଚାଲି ଯାଇଥାଆନ୍ତି, ତାହେଲେ ସ୍ଥିତି ଆହୁରି ଖରାପ ହୋଇଥାଆନ୍ତା । ମୋ ପୁଅ ହୁଏତ ବଞ୍ଚି ପାରି ନଥାଆନ୍ତା ।”

୨୦୨୫ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୦ ତାରିଖ ଦିନ ଦେବେନ୍ଦ୍ରରାଜଙ୍କ ଉପରେ ହୋଇଥିବା ଆକ୍ରମଣ ସଂପର୍କରେ ସେ କହୁଥିଲେ । ଏହାର ମୂଳ କାରଣ ରହିଥିଲା ପଡ଼ୋଶୀ ଗାଁରେ ହୋଇଥିବା ଏକ କବାଡ଼ି ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ, ଯେଉଁଥିରେ ଦଳିତମାନଙ୍କ ଟିମ୍‌ ଉଭୟ ବର୍ଗରେ ବିଜୟୀ ହୋଇଥିଲେ ।

ଜାତିଆଣ ହିଂସାକୁ ଉସୁକାଇବା ଲାଗି ଦଳିତମାନଙ୍କର ଗୋଟିଏ ଟିମ୍‌ର ବିଜୟ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଥିଲା । ଦେବେନ୍ଦ୍ରରାଜ ପରୀକ୍ଷା ଦେବାକୁ ଯିବା ବାଟରେ ସେମାନେ ସେହି ବସ୍‌କୁ ଅଟକାଇଲେ, ତାଙ୍କୁ ବାହାରକୁ ଟାଣିନେଲେ ଏବଂ ରାସ୍ତାରେ କଚାଡ଼ି ଦେଲେ । ତାଙ୍କ ବାପା ମୋତେ ଏ କଥା କହୁଥିବା ବେଳେ ମୋ ଦେହରେ ଶିହରଣ ଖେଳି ଯାଉଥିଲା । କୌଣସି ଖେଳକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ଏହି ହିଂସା ସଂଘଟିତ ହୋଇ ନଥିଲା, ଏହା ଥିଲା କ୍ଷମତାର କଥା । ଏହି ଜଘନ୍ୟ ଆକ୍ରମଣ ପଛରେ ଯେଉଁ ଚିନ୍ତାଧାରା ରହିଛି ତାହା ହେଲା ଜଣେ ଦଳିତ ଛାତ୍ର କଦାପି ପ୍ରତିପତ୍ତିଶାଳୀ ଉଚ୍ଚ ଜାତିର ପିଲାମାନଙ୍କୁ କବାଡ଼ିରେ ହରାଇ ପାରିବ ନାହିଁ । ବିଡ଼ମ୍ବନା ଯେ, ଏ ଅଞ୍ଚଳର ସର୍ବୋତ୍ତମ କବାଡ଼ି ଖେଳାଳିଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦେବେନ୍ଦ୍ରରାଜ ଅନ୍ୟତମ ।

ଡାକ୍ତର ମୋତେ କହିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଓ ହାତରେ ଗଭୀର କ୍ଷତ ହୋଇଛି, ସେଥିରୁ ଗୋଟିଏ କ୍ଷତ ଅତି ଗୁରୁତର । ତାଙ୍କ ଆଙ୍ଗୁଠିର କେତେକ ଅଂଶ କଟି ଯାଇଛି ଏବଂ ଏହାର ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ଦୁଇରୁ ତିନି ମାସ ଲାଗିବ । “ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ ସର୍ଜରୀ ପୂର୍ବରୁ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକୁ ଠିକ୍‌ ଭାବରେ ଯୋଡ଼ିବା ଆବଶ୍ୟକ,” ଡାକ୍ତର କହିଲେ ।

ଦେବେନ୍ଦ୍ରରାଜ ବାପାମାଆଙ୍କ ବଡ଼ପୁଅ । “ମୁଁ ଇଟାଭାଟିରେ କାମ କରେ । ମୋର ଦୁଇଟି ସନ୍ତାନ । ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଦେବେନ୍ଦ୍ରରାଜ, ସେ ପଲାୟମକୋଟ୍ଟାଇର ସ୍କୁଲରେ ପଢ଼େ । ସାନଟି ଝିଅ । ଉଭୟ ମୁଁ ଓ ମୋ ସ୍ତ୍ରୀ ସବୁଦିନ ଇଟାଭାଟିକୁ ଯାଉ,” ଥାଙ୍ଗା ଗଣେଶ କହିଲେ ।

ସେ ଶାନ୍ତ ସ୍ୱରରେ ତାଙ୍କ ନିଜ ଜୀବନ ସଂପର୍କରେ କହି ଚାଲିଲେ: “ମୁଁ ଛୋଟ ଥିବା ବେଳେ ଜାତି ସଂପର୍କରେ ମୋର କୌଣସି ଧାରଣା ନଥିଲା । ଆମକୁ ଆମର କୌଣସି ଶିକ୍ଷକ ଆମ୍ବେଦକର କିମ୍ବା ପେରିୟାରଙ୍କ ସଂପର୍କରେ କହି ନଥିଲେ । ମୋର ୧୦ମ ଶ୍ରେଣୀ ପରୀକ୍ଷା ସରିବା ପରେ, ଆମ ପରିବାରର ଆର୍ଥିକ ସଂଘର୍ଷ ଯୋଗୁଁ, ମୁଁ ମୋଟର ମେକାନିକ ହେବା ପାଇଁ ଆଇଟିଆଇ (ଧନ୍ଦାମୂଳକ ବୈଷୟିକ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ସଂସ୍ଥା)ରେ ନାମଲେଖାଇବାକୁ ଆବେଦନ କଲି । ସେତେବେଳେ ନାମଲେଖା ବାବଦ ଦେୟ ଥିଲା ୬୫୦ ଟଙ୍କା ଏବଂ ଏହାକୁ ଯୋଗାଡ଼ କରିବା ବି କଷ୍ଟକର ଥିଲା । ମୋ ମାଆ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଖରୁ କରଜ କଲେ ।

“ସେହି ଟଙ୍କାକୁ ଧରି, ଶିଖିବା ଲାଗି ଉତ୍ସାହୀ ମନରେ ଅନେକ ସ୍ୱପ୍ନ ନେଇ ମୁଁ ସେଠାକୁ ଗଲି । କିନ୍ତୁ ମୁଁ ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ଜଣେ ଅଫିସର ଆମ ଭିତରୁ ଦୁଇ କି ତିନି ଜଣଙ୍କର ନାଁ ଡାକିଲେ ଏବଂ ଆଉ ସିଟ୍‌ ନାହିଁ ବୋଲି କହିଲେ । ସେମାନେ ଆମକୁ ଠେଲି ବାହାର କରିଦେଲେ ଏବଂ ଫାଟକରେ ତାଲା ପକାଇ ଦେଲେ । ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଥିଲି । କାହିଁକି ସେମାନେ ଏପରି କଲେ ବୋଲି ମୁଁ ବୁଝିପାରିଲି ନାହିଁ । ଫାଟକ ପାଖରେ ଠିଆ ହୋଇ ମୁଁ କାନ୍ଦିଲି । ସେମାନେ କହିଲେ, ମୋର କମ୍ ମାର୍କ ଅଛି । କିନ୍ତୁ ତାହା ଯଦି ସତ, ତେବେ ପ୍ରଥମ କଥା ହେଲା, ମୁଁ ନାମ ଲେଖାଇବା ଲାଗି କାର୍ଡଟି କେମିତି ପାଇଲି? ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ମୋତେ ଘାରିଲା ।”

ଆମେ ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିବା ବେଳକୁ ତିରୁନେଲଭେଲିର ନାଙ୍ଗୁନେରିରେ ରାସ୍ତାଘାଟ ଶୂନଶାନ୍‌ ଥିଲା । ଚିନ୍ନାଦୁରାଇଙ୍କ ଘରେ ତାଲା ପଡ଼ିଥିଲା । ବାରଣ୍ଡା ସାରା ରକ୍ତର ଛିଟା ପଡ଼ିଥିଲା, ଶୁଖି ଯାଇଥିଲା ଏବଂ ସେଥିରେ ହାତର ଛାପ ଦିଶୁଥିଲା । ଆମେ ଭିତରକୁ ପଶିବା ଯାଏଁ ରକ୍ତର ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ନାକରେ ବାଜୁଥିଲା । ସବୁଠି ଚିନ୍ନାଦୁରାଇଙ୍କ ରକ୍ତ ପଡ଼ିଥିବା ଭଳି ଲାଗୁଥିଲା, ତାଜା ରକ୍ତର ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ତଥାପି ବାରି ହେଉଥିଲା ।

ଆମେ ତାଙ୍କ ସ୍କୁଲ ବ୍ୟାଗ ଭିତରୁ ୧୦୦ ପ୍ରତିଶତ ମାର୍କ ରହିଥିବା ପ୍ରଶ୍ନପତ୍ର, ଏବଂ ଅଧ୍ୟକ୍ଷଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଅଧା ଲେଖାଯାଇଥିବା ଚିଠିଟିଏ ପାଇଲୁ । ଚିନ୍ନାଦୁରାଇ ଥିଲେ ଗୋଟିଏ ସରକାରୀ ସ୍କୁଲର ୧୧ଶ ଶ୍ରେଣୀ ଛାତ୍ର; ସେ ଜଣେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଛାତ୍ର ଥିଲେ ଏବଂ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ପରୀକ୍ଷାରେ ଭଲ କରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କର ନିଷ୍ଠା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷକ ଓ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ । ଏମିତି କି ଥରେ ତାଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ସ୍କୁଲର ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାରରେ ସବୁ ପିଲାଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରି ଚିନ୍ନାଦୁରାଇଙ୍କ କଠିନ ପରିଶ୍ରମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବା ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଥିଲେ ।

କିନ୍ତୁ ପ୍ରତିପତ୍ତିଶାଳୀ ଜାତିର ସହପାଠୀମାନେ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ । କାରଣ ଚିନ୍ନାଦୁରାଇ ନିଷ୍ପେଷିତ ସଂପ୍ରଦାୟରୁ ଆସିଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରାଯିବା ପଛରେ ଏହା ହିଁ ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ଥିଲା ।

ଚିନ୍ନାଦୁରାଇ ସହପାଠୀମାନଙ୍କର କ୍ରମାଗତ ଅତ୍ୟାଚାରର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ, ଏବଂ ଅନେକ ସମୟରେ ସ୍କୁଲ ନ ଆସି ଘରେ ରହିବାରେ ଲାଗିଲେ । ପରିଶେଷରେ, ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଏଥିରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କଲେ, ତାଙ୍କ ଉଦ୍‌ବେଗର କାରଣ ଶୁଣିଲେ, ଏବଂ ଆଇନଗତ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଲାଗି ତାଙ୍କ ପାଖରୁ ଲିଖିତ ପତ୍ରଟିଏ ହାସଲ କଲେ । ସେହିଦିନ ଉଚ୍ଚ ଜାତିର ତିନି ଜଣ ଛାତ୍ରଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଶୃଙ୍ଖଳାଗତ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ନିଆଗଲା ।

ସେହି ରାତିରେ, ତିନି ଜଣ ନାବାଳକ ଏବଂ ଚାରି ଜଣ ପ୍ରାପ୍ତବୟସ୍କଙ୍କ ସମେତ ସାତ ଜଣ ଉଚ୍ଚ ଜାତିର ଛାତ୍ର ଚିନ୍ନାଦୁରାଇଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ତିନି ଜଣ ଧାରୁଆ ଦା’ରେ ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ବାରମ୍ବାର ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ କାଟି ଦେଲେ । ତାଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କରିଥିବା ତାଙ୍କ ଭଉଣୀ ବି ଆହତ ହେଲେ । ଏହି ଆକ୍ରମଣର କ୍ରୁରତା ଅକଳ୍ପନୀୟ ଥିଲା । ଏହି ଦୁଃଖଦ ଘଟଣାରୁ ହିଁ ବୁଝିହୁଏ ଯେ, ବିଭିନ୍ନ ସ୍କୁଲରେ ଜାତିଆଣ ଘୃଣାର ମାତ୍ରା କେତେ ଏବଂ ନିଷ୍ପେଷିତ ବର୍ଗର ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ କେଉଁ ପ୍ରକାର ହିଂସା ସହିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ।

ଚିନ୍ନାଦୁରାଇ ଓ ତାଙ୍କ ଭଉଣୀଙ୍କୁ ତିରୁନେଲଭେଲିର ସରକାରୀ ହାସପାତାଳରେ ଭର୍ତ୍ତି କରାଗଲା ଏବଂ କଡ଼ା ସୁରକ୍ଷା ଘେରରେ ଆଇସିୟୁରେ ରଖାଗଲା । ପ୍ରଥମେ ମୋତେ ସେଠାକୁ ଯିବା ପାଇଁ ମନା କରିଦିଆଗଲା, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଲାଗି ଆସିଥିବା କେତେକ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ଓ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟତା ନିବାରଣ ସାମ୍ମୁଖ୍ୟର ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ମୁଁ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲି । ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଯେତେବେଳେ ଦେଖିଲି, ତାଙ୍କ ହାତ, ଗୋଡ଼ ଏବଂ ମୁଣ୍ଡରେ କଟା କ୍ଷତ ରହିଥିଲା ଏବଂ ନିକଟରେ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର କରାଯିବା ପରେ ତାଙ୍କ ସାରା ଶରୀର ପୁଲଟିସ୍‌ ପ୍ଲାଷ୍ଟରରେ ଢାଙ୍କି ଦିଆଯାଇଥିଲା । ସେ ଆରୋଗ୍ୟଲାଭ କରିବା କଥା ଚିନ୍ତା କରି ମୁଁ ଡରି ଯାଇଥିଲି ସତ, ହେଲେ, ଅସହ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ସତ୍ତ୍ୱେ ତାଙ୍କର ସେହି ବିନମ୍ର ସ୍ମିତହାସ୍ୟ ମୋତେ ଆଶାବାଦୀ କଲା ।

ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଥାଇ ବି କଥା କହିବା ଲାଗି ବଦ୍ଧପରିକର ଚିନ୍ନାଦୁରାଇ କହିଲେ, ଯେଉଁଦିନ ସେ ତାଙ୍କର ଅସମାପ୍ତ ଚିଠିଟିକୁ ଅଧ୍ୟକ୍ଷଙ୍କୁ ଦେଲେ ସେହି ଦିନ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ହେଲା ।

ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେବାକୁ ଯାଇ ମୁଁ କେଇ ପଦ କହିଲି, କେତୋଟି ଫଟୋ ଉଠାଇଲି ଏବଂ ଭାରାକ୍ରାନ୍ତ ମନ ନେଇ ଫେରି ଆସିଲି । ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବା ଆହୁରି କଷ୍ଟକର ଥିଲା । ଜଣେ ଘରୋଇ ସହାୟିକା ଭାବରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଘରେ କାମ କରି ଏକା ଏକା ସେ ତାଙ୍କ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ବଡ଼ କରିଥିଲେ ଏବଂ ପାଠ ପଢ଼ାଇଥିଲେ । ଚିନ୍ନାଦୁରାଇଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିବା ପିଲାଙ୍କ ଭିତରୁ କେତେ ଜଣଙ୍କ ଘରେ ବି ସେ କାମ କରୁଥିଲେ । ସେହି ପିଲାମାନେ ଏତେ ହିଂସ୍ର ଆଚରଣ କରିପାରନ୍ତି ବୋଲି ସେ ବିଶ୍ୱାସ କରିପାରୁ ନଥିଲେ । ସେ ଥକି ଯାଇଥିଲେ ଏବଂ ନିରବ ହୋଇଯାଇଥିଲେ । କିଛି ସମୟ ପରେ ମୁଁ ଚାଲି ଆସିଲି ।

ଏହି ଆକ୍ରମଣ ଗୋଟିଏ କଥା ମନେ ପକାଇ ଦିଏ ଯେ, ଏବେ ବି ବିଭିନ୍ନ ସ୍କୁଲରେ ଜାତିଗତ ଭେଦଭାବର ଚେର ଅତି ଗଭୀରରେ ରହିଛି ।

ଆମ୍ବେଦକର ଓ ପେରିୟାରଙ୍କୁ ପଢ଼ିବା ପରେ ହିଁ ମୁଁ ବୁଝିପାରିଲି ଯେ, ଏହା କେବଳ ପରୀକ୍ଷାର ମାର୍କ ସଂପର୍କିତ ନୁହେଁ । ମୋର ଜାତି କାରଣରୁ ମୋତେ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରାଯାଇଥିଲା ।” ଆଜି ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ସ୍କୁଲ ଓ କଲେଜରେ ଫଟୋଗ୍ରାଫି କର୍ମଶାଳା ଆୟୋଜନ ଅବସରରେ ମୁଁ ଅନେକ ଅଳ୍ପବୟସର ପିଲାଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ କରି ସେମାନଙ୍କ ସହ ଭାବ ବିନିମୟ କରେ । ଏବଂ ମୁଁ ଦେଖେ ଯେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜାତିଗତ ସଚେତନତାର ସ୍ତର ଏବେ ବି ବେଦନାଦାୟକ ଭାବରେ କମ୍‌ ।

ଅଧିକ ଚିନ୍ତାଜନକ ବିଷୟ ହେଉଛି ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରତି ସେମାନଙ୍କର ଧାରଣା । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶ ଏହାକୁ ନକାରାତ୍ମକ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖନ୍ତି । ସମାଜ ସେମାନଙ୍କ ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ଏମିତି ରୂପ ଦେଇଛି ଯେ, ସଂରକ୍ଷଣ ଦଳିତ ଓ ଆଦିବାସୀ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ “ବିଶେଷ ସୁଯୋଗ” ବୋଲି ସେମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି । ଏହା ହିଁ ଆଜି ଆମ ଯୁବ ସମାଜର ସ୍ଥିତି ।

ଏ ସବୁ ବିଷୟକୁ ନେଇ ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ପାଠ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିବାରେ ଆମ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ବିଫଳ ହୋଇଛି । ଏମିତି କି ସରକାରୀ ଆଇନ କଲେଜରେ ବି ଆମ୍ବେଦକରଙ୍କ ସଂପର୍କରେ ଶିକ୍ଷାଦାନ ବିରଳ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଚିନ୍ତାଧାରା ସଂପର୍କରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବା ବିବାଦୀୟ ହୋଇଗଲାଣି । ଅନେକ ଆଇନ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ସହିତ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବା ପରେ ମୁଁ ଏହା ହୃଦୟଙ୍ଗମ କଲି ।

ଦାୟିତ୍ୱବାନ ନାଗରିକ ଗଠନ କରିବା ସ୍କୁଲ ଓ କଲେଜର କାମ, କିନ୍ତୁ ଏ ସବୁ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ବି ଜାତିଗତ ଭେଦଭାବ ଭରିଗଲାଣି । ପଢ଼ାବହିରେ ହୁଏତ “ଅସ୍ପୃଶ୍ୟତା ଏକ ପାପ” ବୋଲି ଘୋଷିତ, ହେଲେ ଆଜି ଯାଏଁ ଥରକ ପାଇଁ ମୁଁ ଏମିତି ଜଣେ ହେଲେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ଦେଖିନାହିଁ ଯେ କି ବାସ୍ତବ ଜୀବନରେ ଏହାର ଅର୍ଥ ବୁଝାଇ ଦିଅନ୍ତି, କିମ୍ବା ଏହାକୁ ଉଚିତ ସାମାଜିକ ଓ ରାଜନୈତିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି ।

ଗତ ଆଠ ବର୍ଷ ହେଲା ମୁଁ ଫଟୋଗ୍ରାଫି ଜରିଆରେ ଅନେକ ଜାତିଭିତ୍ତିକ ଅତ୍ୟାଚାରକୁ ନଥିଭୁକ୍ତ କରିଛି । ବିଭିନ୍ନ କର୍ମଶାଳାରେ ଅଧିସୂଚିତ ଜାତି ଓ ଅଧିସୂଚିତ ଜନଜାତିର ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହିତ କାମ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ଅନୁଭୂତି ଓ ଅବିରତ ଯୋଗାଯୋଗ ଜରିଆରେ ସ୍କୁଲ ଓ କଲେଜରେ ସେମାନେ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିବା ଅତ୍ୟାଚାରକୁ ବୁଝିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇଛି ।

ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଯାତ୍ରା କରିବା ସମୟରେ ମୁଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଛି ଯେ, ଜାତିଗତ ଶୋଷଣର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ମାନସିକ ଚାପ ଓ ମନସ୍ତାତ୍ତ୍ୱିକ ଆଘାତରେ ପୀଡ଼ିତ । କାରଣ ଏ କ୍ଷେତ୍ରରେ କାମ କରିବାକୁ କୌଣସି ସଂସ୍ଥା ନାହିଁ । ମୁଁ ନିଜେ ଏହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ ଅନୁଭବ କରିଛି । ମୁଁ ୧୧ଶ ଶ୍ରେଣୀରେ ପଢୁଥିବା ସମୟରେ ମୋର କେତେକ ସହପାଠୀ, ମୁଁ ଯାହା କରି ନଥିଲି, ସେ ସଂପର୍କରେ ମୋ ନାଁରେ ମିଛ ଅଭିଯୋଗ କଲେ । କାହିଁକି ସେମାନେ ଏହା କଲେ ବୋଲି ମୁଁ ବୁଝିପାରିଲି ନାହିଁ ଏବଂ କାନ୍ଦିବାରେ ଲାଗିଲି । ସେହି ଘଟଣା ମୋତେ ଗଭୀର ଆଘାତ ଦେଲା ଏବଂ ମୁଁ ସ୍କୁଲକୁ ନ ଯିବା ଆରମ୍ଭ କରିଦେଲି । ଏମିତି କି ମୋତେ ସ୍କୁଲରୁ ଫେରିବା କଥା ଭାବି ଡର ଲାଗୁଥିଲା । ମୋ ମାଆ ଏଥିରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କଲେ ଏବଂ ମୋ ସପକ୍ଷରେ ଯୁକ୍ତି ବାଢ଼ିବା ସହିତ ପ୍ରସଙ୍ଗର ସମାଧାନ କଲେ ।

ପରେ କଲେଜରେ, ପ୍ରଶାସନ ମୋତେ ମୋର ବୃତ୍ତି ବାବଦ ୭୨,୦୦୦ ଟଙ୍କା ମଞ୍ଜୁର କରିବାକୁ ମନା କରି ଦେଲା । ମୁଁ ପଚାରିବାରୁ ସେମାନେ “ତୁମ ଖର୍ଚ୍ଚ ପାଇଁ ଆମେ ଦେଉଥିବା ଟିକସ ପଇସା କାହିଁକି ଦିଆଯିବ ?” ବୋଲି କହିଲେ ଏବଂ ମୋତେ ବାହାରକୁ ପଠାଇ ଦେଲେ । ବୃତ୍ତି ମୋର ଅଧିକାର ବୋଲି ମୁଁ ଜାଣି ନଥିଲି । ଫଟୋଗ୍ରାଫି ଜରିଆରେ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ କାମ କରିବା ପରେ, ସେହି ଅନୁଭୂତିରୁ ରାଜନୈତିକ ସଚେତନତା ହାସଲ କରି ଏବଂ ଆମ୍ବେଦକର ଓ ପେରିୟାରଙ୍କୁ ପଢ଼ିବା ପରେ ହିଁ ମୁଁ ସମାଜର ଜାତିଆଣ ପ୍ରକୃତିକୁ ଏବଂ ମୋର ଅଧିକାରକୁ ବୁଝିପାରିଲି ।

ବିଭିନ୍ନ ନିଷ୍ପେଷିତ ସଂପ୍ରଦାୟ ଓ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜନୈତିକ ସଚେତନତା ବୃଦ୍ଧି ସଂପର୍କିତ ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ନଥିଭୁକ୍ତ କରିବା ଜରିଆରେ ମୁଁ ବୁଝିପାରିଲି ଯେ, ମୋ ବିରୋଧରେ କରାଯାଇଥିବା ମିଛ ଅଭିଯୋଗ ଏବଂ ମୋତେ ବୃତ୍ତି ଅର୍ଥ ଦେବାକୁ ମନା କରି ଦିଆଯିବାର କାରଣ ହେଉଛି ଯେ ମୁଁ ଅଧିସୂଚିତ ଜାତି ସଂପ୍ରଦାୟର । କୌଣସି ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନରେ ଯେତେବେଳେ କିଛି ହଜିଯାଏ ପ୍ରଥମେ ନିଷ୍ପେଷିତ ବର୍ଗର ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ଉପରେ ସନ୍ଦେହ କରାଯାଏ । ମିଥ୍ୟା ଅଭିଯୋଗ କାରଣରୁ ଅନେକ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ମାନସିକ ଚାପ ତଳେ ଜୀବନ ନିର୍ବାହ କରିଆସୁଛନ୍ତି । ଏମିତି କି ଆଜି ବି, ସଫେଇ କର୍ମୀଙ୍କ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ପାଇଖାନା ସଫା କରିବାକୁ ଶିକ୍ଷକମାନେ ବାଧ୍ୟ କରୁଥିବା ଖବର ମିଳିଥାଏ ।

ଆମ ସ୍କୁଲ ଓ କଲେଜଗୁଡ଼ିକରେ ଜାତିଭିତ୍ତିକ ଭେଦଭାବ ଲାଗି ରହିଛି ଏବଂ ଏହାକୁ ସୁଧାରିବାରେ ଆମ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ବିଫଳ ହୋଇଛି । ଭାରତରେ, ଆମେ କେବେ ବି ଏକ ‘ଜାତି-ମୁକ୍ତି’ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କରିନାହୁଁ । ସ୍ୱାଧୀନତାର ୭୫ ବର୍ଷ ପରେ ବି ଆମେ ଜାତି ପ୍ରଥାର ବିଲୋପ ସାଧନ ବଦଳରେ ଏହାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିଆସିଛୁ ।

ଜର୍ମାନୀକୁ ଦେଖନ୍ତୁ । ନାଜି ଶାସନ ପରେ ସେମାନେ ନିଜର ଅପରାଧ ଲୁଚାଇଲେ ନାହିଁ; ସେ ସବୁର ମୁକାବିଲା କଲେ । ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ସଂସ୍କାର ଏବଂ ‘ଅଣ-ନାଜୀକରଣ’ ଯୋଗୁଁ ପୂରା ଗୋଟିଏ ପିଢ଼ି ଘୃଣାଭାବନାରୁ ଦୂରେଇ ଗଲା । ସେମାନଙ୍କ ପୂର୍ବପୁରୁଷ କରିଥିବା ଅପରାଧ ଲାଗି କ୍ଷମା ମାଗି ନେବାକୁ ପିଲାଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦିଆଗଲା । ଏହିଭଳି ଭାବରେ ହିଁ ଗୋଟିଏ ସୁସ୍ଥ ସମାଜ ଗଠିତ ହୋଇଥାଏ ।

ଏସବୁ ଅନ୍ୟାୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଯିବା ଲାଗି ଅମାପ ମାନସିକ ଶକ୍ତିର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି । ବାରମ୍ବାର ଜାତିଆଣ ହିଂସା ଆଶଙ୍କାରେ ଅନେକ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ନିରବ ରହନ୍ତି, ନିଜର ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ ସାଙ୍ଗରେ ନେଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ଲାଗି ଉଦ୍ୟମ କରନ୍ତି ।

ତାଙ୍କ ଉପରେ ମରଣାନ୍ତକ ଆକ୍ରମଣରୁ ବର୍ତ୍ତିଗଲେ ଚିନ୍ନାଦୁରାଇ । ପରେ ତାଙ୍କ ସହିତ ସାକ୍ଷାତକାର ସମୟରେ, ସେ କହିଲେ, “ଯେଉଁମାନେ ମୋତେ ଆଘାତ ଦେଲେ ସେମାନେ ବି ଭଲ ପଢ଼ନ୍ତୁ ଏବଂ ଭଲ ପଦପଦବୀ ହାସଲ କରନ୍ତୁ ।” ତାଙ୍କର ଏହି କ୍ଷମା ଭାବନାରେ ସେହି ନିରୀହ ସ୍ୱଭାବ ପ୍ରତିଫଳିତ, ଯାହା ଏହି ହିଂସ୍ର ସମାଜର ପ୍ରାପ୍ୟ ନୁହେଁ ।

୨୦୨୫ ଫେବ୍ରୁଆରୀ ୧୨ ତାରିଖ ଦିନ, ଶିବଗଙ୍ଗାଇ ଜିଲ୍ଲାରେ, ମାନାମଦୁରାଇ ତାଲୁକ ଅନ୍ତର୍ଗତ ମେଲାପ୍ପାଡାବୁର ଗାଁର ଦଳିତ ସଂପ୍ରଦାୟର ଜଣେ ଯୁବକଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ ଜାତିର ଲୋକେ ନିର୍ମମ ଭାବରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ । ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅଟକାଇଲେ, ଜାତିଆଣ ଆକ୍ଷେପ କରି ଗାଳି ଦେଲେ, ଏବଂ କହିଲେ, “ତୁମ ଜାତିର କେହି ଜଣେ ଆମ ଆଗରେ ଗାଡ଼ି ଚଢ଼ି ଯିବାକୁ କେମିତି ସାହସ କଲା?” ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ ।

ଆକ୍ରମଣର ଶିକାର ହୋଇଥିବା ଆୟାସ୍ୱାମୀ ଶିବଗଙ୍ଗଇ ସରକାରୀ କଲେଜର ଜଣେ ତୃତୀୟ ବର୍ଷ ବିଜ୍ଞାନ ଛାତ୍ର । ତାଙ୍କୁ ମଦୁରାଇର ସରକାରୀ ହାସପାତାଳରେ ଭର୍ତ୍ତି କରାଯାଇଥିଲା । ଦୁଇ ଦିନ ପରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖା କଲି । ସେଦିନର କଥା ମନେ ପକାଇ ସେ କହିଲେ, “ସେମାନେ କହିଲେ, ‘ପେରିୟାର ଜାତିର ଜଣେ ପିଲା ବୁଲେଟ୍‌ (ମୋଟର ସାଇକେଲ) ଚଢ଼ିବାକୁ ଚାହୁଁଛି ? ତାକୁ କହିଲେ ଆମ ରାସ୍ତାରେ ଚଢ଼ିବୁ ? ତୋର ଏତେ ସାହସ ?’ ତା’ପରେ ସେମାନେ ମୋତେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ । ସେମାନେ ଦା’ରେ ମୋ ବେକ କାଟି ଦେବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କଲେ । କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ମୋର ହାତ ଟେକି ଦେଲି ଏବଂ ହାତ କଟିଗଲା । ମୁଁ ମୋ ବାଇକ୍‌ ଛାଡ଼ି ଦୌଡ଼ି ପଳାଉଥିବା ବେଳେ ସେମାନେ ମୋତେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଛୁରୀଟିଏ ଫିଙ୍ଗିଲେ । ଭାଗ୍ୟକୁ ମୋ ଫୋନ୍‌ରେ ଏହା ବାଜିଲା; ତା ନହେଲେ ମୋ ଗୋଡ଼ କଟି ଯାଇଥାଆନ୍ତା ଏବଂ ମୁଁ ସେଠାରୁ ଖସି ଯାଇପାରି ନଥାଆନ୍ତି ।”

ତାଙ୍କ ବଡ଼ଭାଇ, ପୋନମୁଥୁ, ମୋତେ କହିଲେ ଯେ, ଆକ୍ରମଣକାରୀମାନେ ପରେ ତାଙ୍କ ଘରେ ଭଙ୍ଗାରୁଜା କରିଥିଲେ । “ବହୁଦିନ ହେଲା, ଆମ ଅଗ୍ରଗତିକୁ ସେମାନେ ସହିପାରୁ ନଥିଲେ,” ସେ କହିଲେ ।

ଆମ କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ଭାଗ ନେଇ ଆୟାସ୍ୱାମୀ କହିଲେ ଯେ ଏବେ ସେ ଆହୁରି କଠିନ ପରିଶ୍ରମ କରି ଭଲ ପଢ଼ିବାକୁ ଏବଂ ଗୋଟିଏ କ୍ଷମତାସଂପନ୍ନ ଅଧିକାରୀ ପଦ ହାସଲ କରିବା ଲାଗି ସଂକଳ୍ପବଦ୍ଧ ।

ରାଜ୍ୟର ଅନେକ ଜିଲ୍ଲାରେ, ଯେତେବେଳେ ନିଷ୍ପେଷିତ ସଂପ୍ରଦାୟର ଲୋକେ ଅର୍ଥନୈତିକ କିମ୍ବା ସାମାଜିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଗ୍ରଗତି ହାସଲ କରନ୍ତି, ଅନେକ ସମୟରେ ସେମାନେ ହିଂସ୍ର ପ୍ରତିକ୍ରିୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଅନ୍ତି ।

ସାମ୍ବାଦିକତା କ୍ଷେତ୍ରରେ, କେବେ କେମିତି ସମ୍ବାଦ କକ୍ଷରେ ପହଞ୍ଚେ ଦଳିତମାନଙ୍କ କଣ୍ଠସ୍ୱର, ଏବଂ ନିଷ୍ପେଷିତ ସଂପ୍ରଦାୟ ସଂପର୍କିତ ରିପୋର୍ଟ କ୍ୱଚିତ୍‌ ଖବରର ଶିରୋନାମା ମଣ୍ଡନ କରେ । ପରିସଂଖ୍ୟାନରୁ ଜଣାଯାଏ. ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦଳିତମାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଶୂନ ପ୍ରତିଶତ ।

ଏ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଲେଖିଛନ୍ତି ପି.ସାଇନାଥ । ସେ କହନ୍ତି, “ମୋ ମନରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ଯେ ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଗଣମାଧ୍ୟମ ହିଁ ସର୍ବାଧିକ ବହିଷ୍କରଣବାଦୀ ସଂସ୍ଥା । ଆପଣ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର ଉପରେ- ବିଧାନସଭା, ବିଚାର ବିଭାଗ, କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହୀ, ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ- ଯାହା ଉପରେ ନଜର ପକାନ୍ତୁ । ସେ ସବୁ ସ୍ଥାନରେ, ଦଳିତମାନଙ୍କର କିଛି ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ରହିଛି, ଯେତେ ଅଳ୍ପ ହେଉନା କାହିଁକି । ହେଲେ, ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ଏହା ଅଳ୍ପ ତୁଳନାରେ ଖୁବ୍‌ କମ୍‌ । ପ୍ରାୟ ନାହିଁ କହିଲେ ଚଳେ । ଭାରତରେ ଦଳିତ ସଂପ୍ରଦାୟର ଦୁଇ ଜଣ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପଦାସୀନ ହୋଇଛନ୍ତି । ସଂଖ୍ୟାରେ ଯେତେ ଅଳ୍ପ ହେଲେ ବି, ଆମେ ଦଳିତ କେନ୍ଦ୍ରମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଛୁ । ବିଭିନ୍ନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅନେକ ଦଳିତ କୁଳପତି ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଇଛନ୍ତି । ଦଳିତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେତେ ଜଣ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ବି ହୋଇଛନ୍ତି । ଦୁଇ ଜଣ ଦଳିତ ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି ହୋଇଛନ୍ତି (ଏମିତି ଏକ ପାହ୍ୟା ଯେଉଁଠି ସଂରକ୍ଷଣ ନାହିଁ । ତେଣୁ ଏହା ଯୋଗ୍ୟତାର ପ୍ରଶ୍ନ ନୁହେଁ )।

“ହେଲେ, ସମ୍ବାଦପତ୍ର ଦୁନିଆରେ, ଜାତୀୟ ସ୍ତରର ଦୈନିକ ଖବରକାଗଜ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଜଣେ ଦଳିତ ମୁଖ୍ୟ ସହ-ସଂପାଦକ ଖୋଜିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ ତ । କିମ୍ବା ଟେଲିଭିଜନରେ ଜଣେ ଦଳିତ ଆଙ୍କର ଖୋଜନ୍ତୁ ତ । ଆପଣଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପାଇଁ ଖୋଜିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ପ୍ରଦାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ରହିଆସିଛି ଏକ ଅବ୍ୟକ୍ତ ନିଷ୍ଠୁରତା ଏବଂ ପ୍ରତିରୋଧର ଭାବ । ସେଠାରେ କୋଟା କିମ୍ବା ସଂରକ୍ଷଣ ନାହିଁ । ଗଣମାଧ୍ୟମର ସାମାଜିକ ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା ଏକ ପ୍ରବଞ୍ଚନାପୂର୍ଣ୍ଣ କୋଳାହଳ ।”

ଯେତେବେଳେ ଆମ ଭଳି ଲୋକ ଏହି ବାସ୍ତବତାକୁ ନଥିଭୁକ୍ତ କରନ୍ତି, ଆମେମାନେ ସେହି ହାତଗଣତି କେତେ ଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହୁ, ଯେଉଁମାନେ ବିରଳରେ ବି ଦୁର୍ଲଭ । ଏବଂ ତା ସହିତ ଆସେ ଦାୟିତ୍ୱବୋଧ ।

ଏହି ଲେଖାଟି ପ୍ରଥମେ ତାମିଲ ଭାଷାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା ।

ଅନୁବାଦ: ଓଡ଼ିଶାଲାଇଭ୍‍