बूम बूम मट्टुकारार: 'आम्ही अजूनही अंधारातच आहोत'

२०१७ मध्ये माझ्या फोटो प्रदर्शनातून माझा PARI साठीचा प्रवास सुरू झाला. पण जर वानविल रेवती आणि चित्रकार नटराजन यांची साथ लाभली नसती तर मला दृश्यकलाकार म्हणून ओळख मिळवून देणारे हे प्रदर्शन झालंच नसतं. २००४ च्या त्सुनामीनंतर रेवती यांनी नरिक्कुरवर आणि बूम बूम मट्टुकारार समाजातील मुलांसाठी वानविल शाळा सुरू केली. त्यांच्यामुळेच मी तरविक्कड आणि ओन्नंकड वस्तीतील मुलांना आणि लोकांना भेटलो आणि त्यांचं जीवन जवळून जाणून घेतल्यावर मला त्यावर लिहावं आणि त्यांचं आयुष्य कॅमेऱ्यात टिपावं असं मनापासून वाटलं.

बूम बूम मट्टुकारार हे अनुसूचित जमातीचे लोक आहेत, ज्यांना आदियन म्हणूनही ओळखलं जातं. “बूम बूम” हे नाव त्यांच्या उरुमी या आडव्या उखळाच्या आकाराच्या ढोलाच्या आवाजावरून पडलं आहे. या नावाचं मूळ त्यांच्या पारंपरिक व्यवसायात आहे. सजवलेल्या नंदी बैलाला घेऊन गावोगावी भविष्य सांगत भटकणं हा या लोकांचा एक परंपरागत व्यवसाय आहे.

पण सूर्य मावळताच बूम बूम मट्टुकारार समाज अंधारात हरवतो. थंजावूर जिल्ह्यातील तरविक्कड गावाच्या कडेला असलेल्या त्यांच्या वस्त्यांमध्ये दिवसासुद्धा ‘उपेक्षेचा’ अंधारच पसरलेला असतो. गेल्या सात वर्षांपासून मी वानविल शाळांमध्ये शिकणाऱ्या या समाजातील मुलांच्या संपर्कात आहे आणि वेळोवेळी या वस्त्यांना भेट देऊन त्यांचं जीवन जवळून पाहिलं आहे.

“रात्र काढणं हा आमच्यासाठी सर्वात मोठा संघर्ष आहे” मुरली सांगतो. “इथून फक्त पाचशे मीटर अंतरावर, कालव्याच्या दुसऱ्या बाजूला वीज आहे. पण इथे नाही,” तो पुढे सांगतो. केवळ वीजच नाही, तर पिण्याचं पाणीही तिकडे मुबलक आहे. “आम्ही कालव्याच्या कडेला राहतो. आमच्या या वस्तीच्या मागे एक तलाव आहे. ही जागा म्हणजे पूर्वी घनदाट जंगल होतं,” मुरलीला आठवतं.

वीज नसल्यामुळे वस्तीत गेल्या पंचवीस वर्षांपासून इथे स्थायिक झालेल्या सुमारे पन्नास कुटुंबांवर खूप वाईट परिणाम होतो आहे. त्यांच्या केवळ दैनंदिन व्यवहारांवरच असं नाही तर सुरक्षा आणि आरोग्यावरदेखील विपरीत परिणाम होतो. त्यातले बहुसंख्य लोक आजही कचरा निवडून आणि विकून त्या कामातूनच आपली गुजराण करतात.

त्यांच्या गावाचं अधिकृत नाव आहे एमजीआर नगर, पण उच्चवर्णीय लोक मात्र त्याला "राराक्कोट्टई" असं अपमानास्पद नावाने हाक मारतात. ज्याचा अर्थ आहे ‘बाहेरचा’ किंवा ‘बहिष्कृत’.

एकवीस वर्षांचा मुरलीही इतरांप्रमाणेच एका झोपडीवजा घरात राहतो. अगदी जेमतेम निवाऱ्यापुरती जागा आणि अत्यल्प सुविधा. आठ ते दहा जणांचं कुटुंब एका छोट्याशा जागेत एकत्र राहतं – नवविवाहित जोडपं, वयाने मोठी माणसं आणि सगळी लहान मुलं.

घरातली सगळ्यांत तरुण मुदुकुमारीसाठी विजेशिवाय घर चालवणं आणि स्वयंपाक करणं म्हणजे कायमचाच संघर्ष असतो. “आम्हाला भाजीपाला साठवता येत नाही. डाळ भिजवता येत नाही, कारण डोशा-इडलीसाठी मिक्सर आणि फ्रीज लागतो,” ती सांगते. बावीस वर्षांची मुथुकुमारी तीन मुलांची आई आहे.

तिची शेजारीण सेल्वी इथेच लहानाची मोठी झाली. तिचे आई-वडील ३० वर्षांपूर्वी इथे आले होते. “दिव्याचा खटका कसा चालू करायचा, हे सुद्धा मला माहीत नाही,” त्यांचं विजेशी असलेलं संपूर्ण तुटलेपण स्पष्ट करत ती सांगते. सरकारकडून टीव्ही, मिक्सर आणि इतर इलेक्ट्रॉनिक वस्तू मिळाल्या. “पण वीजच नसेल तर त्यांचा काय उपयोग?” “त्यामुळे आम्ही त्या विकून टाकल्या.” सेल्वी सांगते.

वस्तीमध्येच जन्मलेली, आता आई झालेली निलम्मल सांगते, ‘मला लहान असताना शिकावं असं फार वाटायचं, पण आई-वडील सतत फिरतीवर असल्यामुळे मी नीटपणे शाळेत जाऊच शकले नाही. मात्र जेव्हा ती पंगुनी (मार्च-एप्रिल) आणि चित्तिरै (एप्रिल-मे) महिन्यांत होणाऱ्या जत्रेत दाखविल्या जाणाऱ्या सिनेमांविषयी सांगते तेंव्हा मात्र तिचा चेहरा त्या आठवणींनी अगदी उजळून निघाल्यासारखा दिसतो.

“पंधरा दिवस, पंधरा सिनेमे! सगळं गाव एकत्र जमायचं. लाईटसाठी आम्ही जनरेटर आणायचो. वस्तीतील प्रत्येक घराकडून पैसे गोळा करून पोंगलच्या पाचव्या दिवसापासून पुढचे दोन दिवस रस्त्यांवर लाईट लावायचो. मुलं खूप आनंदी असायची,” ती सांगते.

जेव्हा वस्तीतील काही घरांत टीव्ही आले, तेव्हा मुलं अक्षरशः हरखून गेली होती. “मुलं खूप खुश होती,” असं ती सांगते. “पण घरात वीजच नव्हती, मग टीव्ही घरात नुसतेच पडून राहिले. उंदरांनी वायर कुरतडल्या आणि सगळं फुकट गेलं. शेवटी आम्ही ते टीव्ही सहाशे रुपयांना विकले.”

वीज नसण्याचा त्रास सर्वांनाच होतो, पण स्त्रियांच्या आयुष्यावर त्याचा परिणाम अधिक खोलवर होतो. तरुण मुलींचं लग्न लवकर केलं जातं, कारण या वातावरणातून सुटण्याचा तोच एक पर्याय असतो. लग्न होऊन आलेल्या स्त्रियांसाठी तर अंधारात जगणं अत्यंत कठीण असतं. विशेषतः प्रसूतीच्या वेळी, कारण इथल्या बहुतेक स्त्रियांची बाळंतपणं घरातच होतात.

माझ्या स्वतःच्या लहानपणाच्या आठवणी मदुराईतल्या आहेत जिथे माझं कुटुंब कायमस्वरूपी स्थायिक होण्यासाठी धडपडत होतं. एक पक्कं घर बांधायचं होतं, पण ते काही सहज शक्य नव्हतं. शाळेत असताना मी रस्त्यावरच्या दिव्याखाली बसून अभ्यास करायचो. नववीत गेल्यावरच आमच्या घरी पहिल्यांदाच वीज आली. अनेकदा मी जवळच राहणाऱ्या माझ्या पेरियप्पाच्या (काका) घरी राहत होतो – कारण तिथं वीज होती आणि मी शांतपणे अभ्यास करू शकायचो. माझ्या आईचं आयुष्य – दिव्याच्या खांबाखाली उजळलेलं

नारिक्कुरावार आणि बूम बूम मट्टुकारार समाजातील ज्या ज्या लोकांना मी भेटलो, त्यांचं एकच म्हणणं होतं — “घर” ही अजूनही अपूर्ण राहिलेली गरज आहे. नीलम्मल सांगते, “अगदी पावसातही आम्ही बसस्थानकात झोपायचो. आमच्याकडे तंबूही नव्हते.”

मुळात शिकार आणि अन्न गोळा करून जगणाऱ्या नारिक्कुरवर समाजाची बराच काळ मोस्ट बॅकवर्ड क्लास (MBC) अति मागास वर्ग म्हणून नोंद केली गेली होती. त्यांना अनुसूचित जमात (ST) म्हणून मान्यता २०१६ मध्ये मिळाली.

दीर्घ संघर्षानंतर, या समाजाला शेवटी २.२५ सेंट (सुमारे १,००० चौ.फुट) जमिनीवर घरकुलाचं आश्वासन मिळालं. त्यासाठी लागणारा निधीही मंजूर झाला आहे आणि २०२४ च्या सार्वत्रिक निवडणुकीनंतर घरांच्या बांधकामाला सुरुवात होणार होती.

२०१८ मध्ये आलेल्या गाजाच्या चक्रीवादळानंतर, जेव्हा तमिळनाडूच्या किनारपट्टीवर मोठा विध्वंस झाला, तेव्हा मात्र या समाजाने आपली मागणी अधिक तीव्रपणे मांडायला सुरुवात केली. “राज्य सरकारने आम्हाला शेवटी आमचा पट्टा (जमिनीचा अधिकाराचा दस्तऐवज) दिलाय. पण आम्ही अजूनही त्या जमिनीवर घरं बांधू शकत नाही,” असं बावन्न वर्षीय मुरुगेसन सांगतात. केवळ घरच नाही, तर या समाजाला आपलं देऊळ, आपले उत्सव, आणि आपली अशी स्वतंत्र ओळख हवी आहे, असंही ते सांगतात.

आसपासच्या गावातील मंदिरांमध्ये गेल्यावर या लोकांना पूजा किंवा इतर कुठलेही विधी करण्याची परवानगी नसते. मंदिरात प्रवेशही नाकारला जातो. केवळ लांबून पाहण्याची मुभा असते. ते वरच्या मानलेल्या जातींकडून होणाऱ्या भेदभावाविषयीही स्पष्टपणे बोलतात.

शासकीय शाळांमध्येही, बूम बूम मट्टुकारार समाजातील मुलांना सामाजिक बहिष्काराला तोंड द्यावं लागतं. इतर विद्यार्थी त्यांच्याजवळ बसायला तयार नसतात. त्यांना “अस्वच्छ” म्हणून हिणवलं जातं. आंघोळ ही या मुलांसाठी एक 'चैनीची गोष्ट' भासावी अशी खरी परिस्थिती आहे. आंघोळ, धुणी-भांडी आणि पिण्याचं पाणी यांसारख्या मूलभूत गरजांसाठी सुद्धा त्यांना किमान अर्धा किलोमीटर चालावं लागतं. केवळ दोन तासांच्या आत, सुमारे साठ कुटुंबांना एकाच ठिकाणाहून पाणी भरून घ्यावं लागतं त्यामुळे भांडणंही वाढतात. अर्धा हंडाभर पाणी मिळालं तरी नशीब समजावं लागतं. तेवढ्याशा मिळणाऱ्या पाण्यामध्येच संपूर्ण कुटुंबाला पिण्याच्या पाण्याची आणि स्वैपाकासाठी लागणाऱ्या पाण्याची गरज देखील भागवावी लागते.

पेरियानायकी नावाची वानविल ट्रस्टमधील या सामादिक संस्थेमध्ये शिक्षिका आहे. ही संस्था या भटक्या समाजासोबत राज्यातल्या वेगवेगळ्या ठिकाणी काम करते. ती सांगते, “तरविक्कड आणि ओन्नंकड वस्तीमधली बहुतांश मुलं आठवीपर्यंतच शिकतात आणि नंतर काही ना काही काम करायला लागतात, कारण पालक घरी नसल्यामुळे एकट्या मोठ्या भावंडांना सगळं सांभाळणं शक्य होत नाही.” काहीजण बाटल्या उचलतात, काही भीक मागतात, काही जण नजर लागू नये म्हणून बांधण्यात येणाऱ्या बाहुल्या विकण्याचं काम करतात तर काही उरुमी (ढोल) वाजवत इथे तिथे फिरतात आणि कशीबशी गुजराण करतात.

मनामेलकुडी मधून एकटी पेरियानायकीच बारावी पास झालेली आहे. वीज नसल्याने अभ्यास करण्याची त्यांना आवडच रहात नाही, असं निरीक्षण ही तरुण शिक्षिका नोंदवते. केवळ तीनच मुलं दहावीत पास झाली आहेत.

ती म्हणते, “आमच्यासाठी केरोसीनचा दिवाच सगळं काही आहे. संध्याकाळी ७ वाजता दिवा पेटवतो आणि ८ पर्यंत सगळं खाणं उरकतो. त्यानंतर दिवा मालवून आम्ही झोपायला जातो. अभ्यास वगैरे काहीही होत नाही.”

मुरलीचं नशीब मात्र खरोखरीच चांगलं आहे कारण त्याचे वडील शिक्षणाचं महत्त्व जाणतात. आपल्या मुलाचं शिक्षण व अभ्यास याबाबतीत ते अगदी कडक शिस्तीचे आहेत. पण मुरलीकडे अनुसूचित जमातीचा दाखला नसल्यामुळे तो मुळात पात्र असणाऱ्या शिष्यवृत्तीसाठी केवळ दाखल्याअभावी अपात्र ठरतो.

तो सांगतो, "दाखला नसल्याने मी शिष्यवृत्तीसाठी अपात्र ठरलोय." “मी आणि अप्पा वेगवेगळ्या शासकीय ऑफिसात गेलो. पण तिथे आमच्याकडे तिरस्काराने आणि शंकेनेच पाहिलं जातं. ‘अरे वा! तू पँट-शर्ट घालतोस?’, ‘खरोखरच अंघोळ केली आहेस वाटतं?’ अशा प्रकारचे टोमणेच आम्हाला ऐकावे लागतात.”

वडील आणि मुलगा दोघेही तामिळ भाषा व्यवस्थित बोलू शकतात, याचा उलट विपर्यासच केला जातो आणि त्याचा यंत्रणांकडून उलट विरोधातच वापर केला जातो. “तुम्ही इतकं चांगलं तामिळ कसं काय बोलू शकता? म्हणजे तुम्ही अनुसूचित जाती-जमातीतले असूच शकत नाही. आम्ही यावर कसा काय विश्वास ठेवायचा? असंच ते उलट आमच्यावर ठसवतात.” त्यांना जातीचा दाखलाही नाकारला जातो.

“‘जय भीम’ चित्रपटात जसं दाखवलंय, अगदी तसंच आमचं आयुष्य आहे,” मुरली म्हणतो. हा चित्रपट पोलिसांची पक्षपाती भूमिका आणि राज्याकडून वंचित समुदायावर होणाऱ्या हिंसाचाराबद्दल भाष्य करतो.

“ते आम्हाला साप पकडणारे, उंदीर पकडणारे म्हणतात आणि आम्हाला दाखला द्यायला नकार देतात. कारण जर तसं झालं तर आम्ही देखील समाजाच्या वरच्या स्तरात येऊ म्हणून एक प्रकारे आम्हाला दडपण्याचाच हा प्रकार चालू आहे.”

शेवटी एक चांगला अधिकारी त्या जागेवर आलाय आणि दाखल्यांसाठीच्या अर्जाचं काम मार्गी लावण्यास त्याने सुरवात केली आहे. कलेक्टर ऑफिससमोर लोकं दिवसभर ताटकळत उभी राहायची. आता अनेक कुटुंबांना रेशन कार्ड, आधार कार्ड आणि मतदार ओळखपत्रं मिळाले आहेत.

मात्र, मुरलीकडे अजूनही शाळा सोडल्याचा दाखला नाही, ज्याच्याशिवाय पुढील शिक्षणसंस्थेत प्रवेश मिळणं अशक्य आहे. त्याला सांगण्यात आलंय की त्याला ‘अथियन’ (बूम बूम मट्टुकारार समुदायाचं दुसरं नाव) ऐवजी दुसऱ्याच जातीचं प्रमाणपत्र दिलं जाईल.

या तरुण विद्यार्थ्याचं सगळं लक्ष शिक्षणाच्या पुढच्या टप्प्यावर म्हणजे पदव्युत्तर शिक्षणावर आहे आणि तो त्याचं खरं ओळखपत्र मिळेपर्यंत हार मानणार नाही.

"ही माझी खरी ओळख आहे आणि मला ती हवी आहे. लोकांवर वर्चस्व गाजवण्यासाठी किंवा अधिकार गाजवण्यासाठी नाही, तर फक्त इतकंच सांगण्यासाठी की 'अथियन' नावाचा एक समाज आहे आणि अशा अनेक जमाती नाहीशा झाल्या आहेत. आम्हीही एक जमात आहोत. आमची स्वतःची एक संस्कृती आहे, रीतिरिवाज आहेत. ते जपणं गरजेचं आहे," तो अगदी स्पष्टपणे सांगतो.

मुरलीशी बोलताना मला माझं गाव – जवाहरलालपुरम, मदुराई आठवतं. तिथे रहाणारे तरुणही आपल्या आयुष्यात, जगण्यात काहीतरी बदल घडवण्यासाठी आणि शिक्षण पूर्ण करण्यासाठी झगडत आहेत.

कुप्पम्मा तिच्या जन्मापासून इथेच राहते. पण आता तिला इथून बाहेर पडायचं आहे. ती प्लास्टिक वेचून आपली उपजीविका चालवते आणि रोज सुमारे दीडशे ते दोनशे (१५० ते २००) रुपये कमवते. "अलीकडेच इथून एक वाहन चोरीला गेलं. पण अजून कोणतीही कारवाई झालेली नाही. वाहनांच्या बाबतीत हे असं आहे आणि जर एखाद्या दिवशी आम्हीच गायब झालो किंवा आम्हाला काही झालं तर काय होईल?" दोन मुलींची आई असलेली ३५ वर्षीय कुप्पम्मा ठाम आवाजात हे सांगत असते. ती म्हणते, "आम्हाला मोकळं, स्वतंत्रपणे जगायचं आहे. स्वतःच्या हक्कांसाठी लढायचं आहे. दुसऱ्यांवर अवलंबून राहण्यात काहीच अर्थ नाही. म्हणूनच आपलं स्वतःचं घर असणं गरजेचं आहे."

पक्की घरं नसल्यामुळे पावसाळ्यात नवीन संकटं उभी राहतात. "आम्ही भरून आणलेल्या वापराच्या पाण्यात, पिण्याच्या पाण्यात, झोपायच्या चटईवर, कपड्यांवर सगळीकडे किडे असतात," असं सेल्वी सांगते.

पावसाळ्यात पाणी साचलं की घरं पुरामध्ये बुडतात, आणि अशा वेळी लहान मुलांना मोठा धोका असतो. "पावसाबरोबरच डास आणि इतर विषारी कीटक घरात शिरतात; त्यांना थांबवणं शक्य नसतं. पाण्यातल्या सापांची सुद्धा भीती असते. रात्रीच्या अंधारात आम्ही साप मारत बसतो. केवळ देवच आमचं रक्षण करतो," ती म्हणते.

या लोकांशी बोलताना वातावरणात एक प्रकारचं हसू रेंगाळत असतं. पण दिवस-रात्र जिथे साधी खेळती हवा नाही नाही किंवा झोपण्यासाठी पुरेशी व्यवस्थित जागाही नाही अशा परिस्थितीत वर्षानुवर्षे राहणं किती अशक्यप्राय असतं याची मला पूर्ण जाणीव आहे. राहण्यासाठी पुरेसं व्यवस्थित घर ही खरंच मूलभूत गरज आहे, पण राज्य सरकारचं या अत्यंत महत्वाच्या गोष्टीकडे पूर्णपणे दुर्लक्ष असल्याचं स्पष्टच दिसतं.

दमट हवामानात लाकडाच्या चुलीवर खुराड्यासारख्या घरांमध्ये स्वयंपाक करणं खूप कठीण जातं, असं पेरियानायकी म्हणते. नीलम्मल सांगते की सध्या तरी मोबाइलमध्ये टॉर्च असतो म्हणून मदत होते, पण मोबाईल चार्ज करणं हे आणखीन एक वेगळंच आव्हान आहे.

“गावचा सरपंच मतं मागायला आला तेव्हा वीज देण्याचं आश्वासन देऊन गेला. पण आम्ही अजूनही अंधारातच आहोत. ही वीज मिळवण्याची लढाई वीस वर्षांपासून अव्याहत सुरूच आहे”, सिव्हिल सेवा परीक्षेची तयारी करणारा मुरली सांगतो.

तरविक्कड आणि ओन्नंकड मध्ये राहणारे बहुतेक लोक रोजीरोटीसाठी कचरा वेचण्याचं काम करतात.

अंजू लहान असताना तिच्या वडिलांचं निधन झालं. त्यानंतर तिच्या आईवर आठ मुलांचं एकटीनं पालनपोषण करण्याची जबाबदारी आली. ती प्लास्टिक वेचून मिळणाऱ्या पैशातूनच सगळं सांभाळते. “आई सतत आजारी असते. कधी कधी ती समुद्राजवळच राहते. मासे विकते आणि त्यातून आमच्यासाठी दूध आणि खायला काही तरी आणते. आमच्या घरी स्वयंपाक होतच नाही. इतरांच्या घरातूनच जेवण येतं,” असं सोळा वर्षांची अंजू सांगते. तिचा छोटा भाऊ शेळ्या राखण्याचं काम करतो, एक बहीण भीक मागते आणि कुटुंबातले बाकी सगळेच प्लास्टिक वेचण्याच्या कामात मदत करतात.

“ढोल वाजवणं हे आम्हाला सापडलेलं सध्याचं नवीन काम आहे,” असं ५२ वर्षीय मुरुगेसन सांगतो. “त्याआधी आम्ही काचेच्या बाटल्या, प्लास्टिक आणि जुने चप्पल-बूट ढकलगाड्यांमध्ये भरून नेत असू, ज्यांच्याकडे जनावरं होती, ते आपला 'बूम बूम' नंदी बैल घेऊन गावोगाव फिरायचे आणि त्यावरच गुजराण करायचे.”

“आम्हाला दुसरी नोकरी किंवा काम मिळत नाही कारण आम्ही शिकलेलो नाही. आमचे आई-वडील भीक मागायचे. आम्ही बाटल्या उचलतो. पण आमच्या मुलांनी शिकावं, चांगली नोकरी करावी, आनंदानं जगावं, अशी आमची इच्छा आहे,” असं नीलम्मल म्हणते.

काही मुलींनी आता कामाला सुरुवात केली आहे. एक तरुणी एका रक्त तपासणी लॅबमध्ये सिरिंजने रक्त काढायला शिकली आहे आणि दरमहा चार हजार (४,०००) रुपये कमवते. सेल्वी आता कॉलेजमध्ये आहे आणि तिच्या समाजासाठी काहीतरी सकारात्मक बदल घडेल अशी आशा ठेवून आहे. “आपल्यालाही सामान वागणूक मिळायला हवी. बाबासाहेब आंबेडकरांनी आम्हाला सांगितलंय, ‘मी सगळी दारं उघडून ठेवली आहेत, आता तुम्ही पुढे जा आणि तुम्हाला हवे ते बदला.’ आपण नीट अभ्यास केला तर आपण व्यवस्थित राहू शकतो, नीट कपडे घालू शकतो आणि आपल्याला सन्मान सुद्धा मिळू शकतो.”

“फक्त शिक्षणच एक अशी गोष्ट आहे जिथे कसलाच भेद नाही,” ती मला सांगते. तिच्या स्वप्नात असा एक दिवस येणार आहे जेव्हा “माझ्या घरातून यापुढे कुणीही भीक मागणार नाही. माझं घरसुद्धा माझ्या मैत्रिणीच्या घरासारखंच दिसेल.”

स्पर्धा परीक्षांसाठी जीव तोडून मेहनत घेत असलेल्या मुरलीला आपल्या समाजातल्या लोकांची परिस्थिती बदलावी असं मनापासून वाटतं. गावात वीज यायला हवी आणि एक नवा, उज्वल काळ सुरू व्हावा यासाठी तो प्रयत्न करतो आहे.

त्याच्याशी बोलताना आशेचा एक नवा किरण उजळल्याचं जाणवतं."

ताजा कलम: २० वर्षांच्या संघर्षानंतर, २०२४ मध्ये बूम बूम मट्टुकारार समुदायाला त्यांच्या 'अनुसूचित जमाती' च्या प्रमाणपत्राची अधिकृत मान्यता मिळाली. राज्य सरकार त्यांच्या ओन्नंकड येथील घरे बांधण्याच्या कामात आहे आणि संपूर्ण समुदाय यावर्षी तिथे स्थलांतरीत होईल अशी आशा व्यक्त करत आहेत

मूळ वार्तांकन तमिळमध्ये केले गेले आहे.