বিহু নাম: ‘আমাৰ সিৰাই সিৰাই বৈ থকা এখন নদী’

মহিলাসকলে পথাৰত ভূঁই ৰুই থকাৰ সময়ত পানী গছকি কৰা শব্দ আৰু মাজে মাজে আকাশত উৰি থকা চৰাই জাকৰ কলৰৱে এক অপূৰ্ব পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰিছিল। আৰু তাৰ পিছত, স্বতস্ফুৰ্তভাৱে মহিলা পাঁচগৰাকীয়ে বিহু নাম এটা জুৰিবলৈ ধৰে।

সিদিনা আছিল জুলাই মাহ বা অসমীয়া কেলেণ্ডাৰৰ আহাৰ মাহ, ধান ৰোৱাৰ প্ৰথম দিন, যাক নভূঁই বুলি কোৱা হয়। অৰ্থাত নতুন ভূঁই ৰোৱাৰ দিন। তিতাবৰৰ হ'ল'গুৰি গাঁৱৰ হীৰা শইকীয়াৰ পথাৰখনত বেলিটোৱে ছাল পুৰি নিব যেন লাগে, বতাহত আৰ্দ্ৰতা বেছি, আৰু ভুঁই ৰোৱা কামটো অতি কষ্টদায়ক। ৫২ বছৰীয়া হীৰা শইকীয়াৰ চাৰিগৰাকী বান্ধৱীয়ে এই ঋতুৰ প্ৰথম দিনত তেওঁক সহায় কৰিবলৈ বুলি আহিছে। গুণীতা শইকীয়া, ৫০, গাঁৱৰ এগৰাকী আশা কৰ্মী; অৰুণা বৰা, ৫৫, অংগনৱাড়ী কেন্দ্ৰৰ ল’ৰা-ছোৱালীৰ বাবে দুপৰীয়াৰ আহাৰ ৰান্ধে; বৃষ্টিপৰ্ণা সোণোৱাল, ৩৫, এসময়ত গাঁৱৰ পঞ্চায়তৰ সদস্যা আছিল; আৰু নমী শইকীয়া, ৩৫। প্ৰত্যেকগৰাকী মহিলাই নিজৰ সৰু মাটি এটুকুৰাত ধান খেতি কৰে তাৰ পৰা তেওঁলোকৰ পৰিয়ালবোৰক সহায় কৰে। অন্য কোনোবা এদিন হীৰা শইকীয়াই তেওঁলোকৰ কোনোবা এগৰাকীক সহায় কৰিবগৈ।

এক বিঘা (০.৩৩ একৰ) মাটিত ধানৰ কঠিয়া ৰুবলৈ এই পাঁচগৰাকী মহিলাক প্ৰায় পাঁচৰ পৰা ছয় ঘণ্টা লাগে। তেওঁলোকে ৰাতিপুৱাৰ পৰা পথাৰত কাম কৰি আছে। আৰু দুপৰীয়াৰ সময়ত তেওঁলোকে স্বতস্ফুৰ্তভাৱে বিহু নাম এটা গাবলৈ ধৰে। গুণীতাই আগভাগ লৈ একেলগে দুটা পৰম্পৰাগত বিহুনাম জুৰিলে। লগে লগে বাকী মহিলাসকলেও একে তালত হাত চাপৰি বজাই যোগ দিয়ে। এই প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশনে দুপৰীয়াটোক সুৰীয়া আৰু প্ৰাণৱন্ত কৰি তুলিলে।

গুণীতা আৰু বাকী কেইগৰাকীয়ে গোৱা বিহু নামবোৰ ৰঙালী বা ব’হাগ বিহুৰ সৈতে জড়িত। ৰঙালী বিহু এপ্ৰিল-মে’ মাহত পালন কৰা হয়। অসমীয়া নৱবৰ্ষৰ প্ৰথম দিনটো উৎসৱমুখৰ হৈ বসন্তক আদৰে আৰু নতুনকৈ হালবোৱা আৰু ভূঁই ৰোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ আৰম্ভণি হোৱাৰ জাননী দিয়ে। এই বিহুটো নাচ, গান আৰু উলহ-মালহ কৰা বিহু। এই বিহুটো উদযাপনৰ সৈতে জড়িত। কিন্তু বৰ্তমানৰ বিকৃত ৰূপটোৰ লগত ইয়াৰ যথেষ্ট তফাৎ আছে। এই বিহুৰ বাবে প্ৰয়োজন নহয় কোনো চহৰৰ প্ৰেক্ষাগৃহ, নালাগে কোনো ডাঙৰ মুকলি মঞ্চ, পেছাদাৰী শিল্পী, পোহৰৰ শ্ব’, উচ্চস্তৰীয় সংগীত অথবা কোনো বাণিজ্যিক পৃষ্ঠপোষকতা। লাগে কেৱল ৰ'দ, ঋতু, কৃষিৰ শ্ৰম আৰু ফচলৰ এক সৰল সম্পৰ্ক, হীৰা শইকীয়াৰ পথাৰত তাৰেই আয়োজন।

আমি সকলোৱে জানো যে অসমত তিনিটা বিহু পালন কৰা হয়, আৰু প্ৰতিটো বিহুৱে বছৰজোৰা কৃষিচক্ৰৰ বিভিন্ন দিশৰ লগত জড়িত। ব’হাগ বিহু হৈছে নতুন শস্য ৰোপনৰ উদযাপন। কাতি বিহুত কোনো উদযাপনৰ বাহুল্য নাই, অভাৱ অনাটনৰ সময়চোৱাত পথাৰৰ পৰা ভাল শস্য পাবলৈ কাতি বিহুত প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়। আৰু মাঘ বিহুটো ভঁৰাল উপচা ধানৰ সৈতে খেতি সামৰাৰ সময়ত কৰা উদযাপন । বিহু নামবোৰৰ কথাত ঐতিহাসিক কিংবদন্তিৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বানপানী, শস্য, সপোন আৰু প্ৰেমৰ দৰে নানান বিষয় পোৱা যায়। পথাৰত কাম কৰা অজ্ঞাত কোনো খেতিয়কৰ দ্বাৰা সৃষ্টি হোৱা বিহু নামবোৰ এটা নিৰ্দিষ্ট শৈলী হিচাপে পৰিগণিত হ'ল আৰু এইসমূহ গোটেই বছৰজুৰি গোৱা হয়। এই বিহু নামবোৰ হৈছে শ্ৰমজীৱি জনসাধাৰণৰ জীৱন, শ্ৰম, প্ৰেম, আৰু হেঁপাহৰ আখ্যান, যিসমূহ বোৱতী নদীৰ দৰে প্ৰজন্মৰ পাছত প্ৰজন্মলৈ বৈ যাব।

“বিহু নাম কোনো শিকোৱা বস্তু নহয়,” গুণীতাই কয়। “বিয়ানাম গাবলৈকো আমাক কেতিয়াও শিকোৱা নাই কিন্তু আমি ডাঙৰ হোৱাৰ লগে লগে আপোনা-আপুনি শিকি পেলাইছিলোঁ। হয়তো বৰগীতৰ দৰে শাস্ত্ৰীয় শৈলী আপুনি কাৰোবাৰ পৰা শিকি আয়ত্ত্ব কৰিব লাগিব। কিন্তু বিহু নাম জুৰিবলৈ আমাক কোনেও শিকোৱা নাছিল। এইবোৰ আমাৰ জীৱনৰ অংশ। আমাৰ সিৰাই সিৰাই সি নদীৰ দৰে বৈ আছে।”

অনুবাদ: ঋতুৰাজ গোস্বামী