“ਤੇਰੀ ਧੀ ਹੁਣ ਮੁਟਿਆਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਤੂੰ ਹਾਲੇ ਤਕ ਸੁਲਵਾ ਲਈ ਉਹਦੇ ਕੰਨ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ?” ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤਾਂ ਪੁੱਛਣਗੀਆਂ। ਫ਼ਿਰ ਕੁੜੀ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ ਕਹਿਣਗੀਆਂ, “ਬੇਨ, ਹਵੇ ਤਾਰਾ ਲਗਨ ਮਾਟੇ ਪਣ ਆਵੇਸ਼ੇ। ਸਾਸਰਾ ਪਕਸ਼ਵਾਲਾਇ ਸਗਾਈਮਾ ਕਰੇਲੀ ਬੋਲਿਨੀ ਮੁੱਦਤ ਪੂਰੀ ਥਈ ਗਈ ਛੇ। [ਬੇਨ, ਛੇਤੀ ਤੇਰਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਜਾਣਾ। ਜੋ ਵਕਤ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਗਾਈ ਵੇਲੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਉਹ ਹੁਣ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲ਼ਾ ਹੈ।]” ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਬੋਲ ਜੋ ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉਕਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਮੇਰੇ ਭੋਪਾ ਰਬਾੜੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਆਮ ਗੱਲ ਹਨ।
ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਨਾਥੀ ਬੇਨ ਮੋਰੀ ਨੇ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਕੰਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਉਹ 24 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਲਵਾ ਪਹਿਨ ਕੇ ਰੱਖੜੀ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਇੱਕ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਚੌੜੀਆਂ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਹਨ। ਮੰਗਣੇ ਵੇਲ਼ੇ ਕੁੜੀ ਦਾ ਸਹੁਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਦਾ ਜੋੜਾ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਲਗਭਗ ਦੋ ਤੋਲ਼ੇ (22.32 ਗ੍ਰਾਮ) ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ ਦੋ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸੁਲਵਾ ਸਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਪਤੀ ਵਾਂਗ ਹੈ ਜੋ ਲੋੜ ਪੈਣ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਆਵੇਗੀ। ਪਰ ਅਕਸਰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਨਵਾਉਣ ਖਾਤਿਰ ਕਈ ਪਰਿਵਾਰ ਕਰਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਜਿਆਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਕਮਾਈ ਘੱਟ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਚਰਵਾਹੇ ਹਾਂ। ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਅਸੀਂ ਲਗਭਗ 3,000 ਲੋਕ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 60 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਮਜਦੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ 40 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਡੰਗਰ ਪਾਲਦੇ ਹਨ।
