প্ৰতিক্ষণ শংকাত জীৱন - বাৰ্ছিত বেংকৰ প্ৰৱঞ্চনা

২০২১ৰ ডিচেম্বৰ মাহৰ হাড়কঁপোৱা জাৰত অমৰ থোৰবোলেয়ে কুঁৱলি ফালি ৭০ কিলোমিটাৰ দূৰৰ সোলাপুৰৰ জিলা আৰক্ষী অধীক্ষকৰ কাৰ্য্যালয়ৰ দিশে মটৰ চাইকেল চলাই গৈছে। লগত নিছে এটা এক গেলন ডিজেল আৰু এটা দিয়াশলাইৰ বাকচ।

থোৰবোলে তেওঁৰ বাইকখন এঠাইত থৈ আৰক্ষী অধীক্ষকৰ কাৰ্যালয়ৰ দিশে গৈ থকা অৱস্থাতে লাহেকৈ গেলনটোৰ সাফৰখন খুলিলে আৰু ডিজেলখিনি গাত ঢালি ল’লে। তাৰপিছত জ্বলিল দিয়াশলাইৰ কাঠি। তাৰ পিছতহে আহিল পুলিচ।

এই মৰ্মন্তুদ ঘটনাটো ঘটাৰ আগৰ দুমাহ ধৰি তেওঁ গৃহচহৰ বাৰ্ছিত লোন ৰিকভাৰি এজেণ্টসকলৰ হাৰাশাস্তিৰ সন্মুখীন হৈ আহিছিল। ৩৮ বছৰীয়া থোৰবলে আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালক এজেণ্টে নিতৌ ভাবুকি দিছিল। তেওঁ প্ৰকৃততে আবেদন কৰা ঋণৰ পৰিমাণতকৈ পাঁচগুণ অধিক ধন আদায়ৰ বাবে তেওঁক জোৰ-জবৰদস্তি কৰা হৈছিল। অথচ আৰক্ষীয়ে তেওঁৰ এই গুৰুতৰ সমস্যা সমাধানৰ বাবে গোচৰটোৰ তদন্ত কৰিবলৈ পোনচাটে নাকচ কৰিছিল। নাকচ কৰাৰ কাৰণো আছিল। কিয়নো যিসকল লোকৰ বিৰুদ্ধে তেওঁ প্ৰৱঞ্চনাৰ অভিযোগ আনিব বিচাৰিছিল, চহৰখনত সেইসকল লোক ৰাজনৈতিকভাৱে খুবেই প্ৰভাৱশালী লোক আছিল।

ইয়াৰ ঠিক এবছৰ পূৰ্বে, ২০২০ চনৰ মে’ মাহত মাৰাঠা সম্প্ৰদায়ৰ থোৰবোলে তেওঁৰ সতেজ জলপানৰ ক্ষুদ্ৰ ব্যৱসায়টো অলপ বহলোৱাৰ সপোন দেখিছিল। জীৱনজোৰা সঞ্চয়ৰ এক বুজন পৰিমাণ জোৰা দি তেওঁ এডোখৰ মাটি কিনিছিল। তেওঁৰ দোকানখন আছিল প’হা আৰু বড়াৰ। পুৱাৰ এই জলপানৰ লগতে মছলাৰো তেওঁ ব্যৱসায় আৰম্ভ কৰাৰ মন মেলিছিল। নতুনকৈ কিনা মাটিখিনিত এটা গুদামঘৰ সজাৰো কথা তেওঁ চিন্তা কৰিছিল।

সেই উদ্দেশ্যে তেওঁ পাঁচ লাখ টকাৰ এটা ঋণ লোৱাৰ কথা চিন্তা কৰে। থোৰবোলেয়ে শিৱ শক্তি আৰ্বান কোপাৰেটিভ বেংকত ঋণৰ বাবে আবেদন কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। কিয়নো সেই বেংকৰ শাখাটোৰ পৰিচালক গণেশ ৱাৰাংগুলে আছিল থোৰবোলেৰ প্ৰাক্তন মালিক যুৱৰাজ ৱাৰাংগুলেৰ ব্যৱসায়িক অংশীদাৰ।

সেই পৰিচয় থকাৰ বাবেই “আগৰ দৰ্খাস্তখনত ভুল আছিল” বুলি কৈ গণেশে যেতিয়া থোৰবোলেক আকৌ এবাৰ কাগজবোৰত স্বাক্ষৰ কৰিবলৈ ক’লে, তেওঁ আৰু তেওঁৰ পত্নীয়ে ভাবিলে যে এয়া ৰুটিনমাফিক কাম।

জুলাইৰ আগভাগত (২০২০) গণেশে ক’লে যে তেওঁৰ ঋণটো অনুমোদিত হৈছে আৰু ঋণ পৰিশোধৰ গেৰাণ্টি হিচাপে তেওঁক দহখন স্বাক্ষৰিত চেক জমা দিব লাগিব।

কোনোধৰণৰ প্ৰশ্ন নকৰাকৈ দম্পতিহালে যি কোৱা হ’ল, তাকেই কৰিলে। “তেওঁলোকৰ লগত (গণেশ আৰু যুৱৰাজৰ লগত) আমাৰ ভাল সম্পৰ্ক আছিল। বিশ্বাস আছিল,” থোৰবোলেৰ পত্নী সুজাতাই (৩৪) কয়।

এই বিশ্বাস মাত্ৰ এবছৰহে থাকিল। তাৰ পিছতে তেওঁলোকৰ ঘৰলৈ ৰিকভাৰি এজেণ্ট সঘনাই আহিবলৈ ধৰিলে। সুজাতাক ধমকি দিলে যে থোৰবোলেয়ে তেওঁ লোৱা ২৫ লাখ টকাৰ গৃহ ঋণ পৰিশোধ নকৰিলে বেংকে তেওঁলোকৰ সম্পত্তি জব্দ কৰিব। “মই একো উৱাদিহ পোৱা নাছিলো,” তেওঁ কয়।

এই কথা শুনি নৱম শ্ৰেণীলৈকে পঢ়া থোৰবোলেৰ চকু কপালত উঠিল। হতভম্ব হৈ পৰা থোৰবোলেয়ে ভাবিলে যে কিবা এটা নিশ্চয় ডাঙৰ ভুল বুজাবুজি হৈছে। সেয়ে তেওঁ লৰালৰিকৈ বেংকলৈ গ’ল। কিন্তু তাত উপস্থিত হোৱাৰ পিছত গণেশে থোৰবলক অতি নিৰ্দয় আৰু সহানুভূতিহীন সুৰত জনালে যে তেওঁ ব্যৱসায়িক ঋণৰ আবেদনখন থোৰবোলৰ নামত এটা ২৫ লাখ টকাৰ গৃহ ঋণলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিছে আৰু সেই ধনৰ এক বুজন অংশ নিজৰ ব্যক্তিগত ব্যৱসায়ৰ বাবে উলিয়াই লৈছে।

হতভম্ব হৈ থোৰবোলেয়ে যেতিয়া গণেশক প্ৰশ্ন কৰিলে, তেতিয়া তেওঁ অত্যন্ত অহংকাৰ আৰু তাচ্ছিল্যপূৰ্ণ উত্তৰ পালে। “তইতো আমাৰ ৰেষ্টুৰেণ্টত বাচন ধোৱা মানুহ আছিলি,” গণেশে ওলোটাই ক’লে। “আমাক ওলোটাই প্ৰশ্ন কৰিবলৈ ইমান সাহস ক’ৰ পৰা হ’ল তোৰ?”

কি কৰিব কি নকৰিব একো ভাবি নাপাই থোৰবোলেয়ে আৰক্ষীৰ কাষ চাপিম বুলি কৈ বেংকৰ পৰা বাহিৰলৈ ওলাই আহিল। কিন্তু বেংকৰে একাংশ কৰ্মচাৰীয়ে বাটতে তেওঁক আগভেটি ধৰি প্ৰকাৰান্তৰে ভাবুকি দি ক’লে, “তিলটোকে তাল নকৰিব,” থোৰবলেয়ে মনত পেলায়। “দুমাহত আমি আপোনাৰ ঋণৰ খাতাৰ কি সমস্যা হৈছে, সমাধান কৰি দিম” - এইবুলি তেওঁক আশ্বাস দিয়া হ’ল। থোৰবোলেৰ হাতত আন একো উপায়ো নাছিল। সেয়ে তেওঁ সন্মতি জনাবলৈ বাধ্য হ’ল। চহৰখনৰ তেনেই এজন সাধাৰণ মানুহ আছিল তেওঁ - সন্মুখত আছিল চহৰখনৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী লোক।

অৱশ্যে গণেশ বাৰাংগুলে থোৰবলৰ এই সমস্ত অভিযোগ সমূলি অস্বীকাৰ কৰে। “তেওঁ নিজেই ঋণৰ আবেদনখন ৫ লাখৰ পৰা ২৫ লাখ টকালৈ সলনি কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল,” তেওঁ কয়। “আমি নিজাকৈ কেনেকৈ কাগজ-পত্ৰ সলনি কৰিব পাৰিম?”

অৱশ্যে পৰৱৰ্তী সময়ত ২০২১ৰ ৩০ ডিচেম্বৰত গণেশে আৰক্ষীৰ আগত সৈ কাঢ়ে যে তেওঁ নিজৰ দুজন সহযোগীৰ সৈতে লগ লাগি প্ৰৱঞ্চনা কৰিছিল আৰু বেংক আৰু গ্ৰাহকৰ ধন আত্মসাৎ কৰিছিল। যেতিয়া তেওঁক শপতনামখনৰ বিষয়ে সোধা হৈছিল, তেতিয়া তেওঁ নজনাৰ ভাও জুৰিছিল আৰু এই প্ৰতিবেদকে যেতিয়া তেওঁলৈ মেছেজ পঠিয়াইছিল, তেওঁ কোনো সহাঁৰি দিয়া নাছিল।

ইয়াৰ পিছতে বিত্তীয় প্ৰৱঞ্চনাৰ বলি হোৱা থোৰবোলেয়ে উদ্ধাৰ পাবলৈ সকলোৰে কাষ চাপিছিল। পুলিচে তেওঁক এই বিপদৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰিব পাৰিব বুলি বুকুত আশা বান্ধি তেওঁ আৰক্ষী থানাৰ কাষ চাপিছিল। কিন্তু থানাত তাৰ বিপৰীত ঘটনাহে ঘটিল, “তেওঁলোকৰ লগত শত্ৰুতা নকৰিবলৈহে আমাক কোৱা হৈছিল,” সুজাতাই পুৰণি কথা মনত পেলাই কয়। “তেওঁলোক ৰাজনৈতিক সম্পৰ্ক থকা অত্যন্ত প্ৰভাৱশালী লোক।”

চৰম হতাশাই কোঙা কৰি পেলোৱা থোৰবোলেয়ে উপায়হীন হৈ নিজকে শেষ কৰি দিয়াৰ বাবে হাতত ডিজেলৰ গেলন লৈ সোলাপুৰ আৰক্ষী থানাত সোমাইছিল।

মহাৰাষ্ট্ৰত প্ৰায় ৪৮৯ টা সমবায় বেংক আছে। এই বেংকবোৰ উদ্দেশ্য হৈছে ডাঙৰ বেংকসমূহে সেৱা আগবঢ়াব নোখোজা শ্ৰেণীটোক সহায় কৰা। বিশেষকৈ কাৰিকৰ আৰু খেতিয়কৰ দৰে কম উপাৰ্জনকাৰী শ্ৰেণীটোক সুলভ বিত্তীয় ঋণ প্ৰদান কৰিবলৈ এইবোৰ স্থাপন কৰা হৈছিল।

ৰাজ্যসভাৰ তথ্য অনুসৰি ২০২০ চনৰ পৰা ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ বেংকসমূহে বৃহৎ উদ্যোগ আৰু সেৱা খণ্ডৰ তিনি লাখ কোটি টকাতকৈও অধিক ঋণ ৰেহাই দিছে, যাৰ ফলত সাধাৰণ গ্ৰাহকক ঋণ প্ৰদান কৰাৰ ক্ষেত্ৰত ৰাজহুৱা খণ্ডৰ বেংকৰ স্থিতি দুৰ্বল হৈ পৰিছে।

তুলনামূলকভাৱে ক্ষুদ্ৰ সমবায় বেংকবোৰৰ অৱস্থা ইয়াতকৈও অধিক শোচনীয়।

স্থানীয় ৰাজনৈতিক নেতাসকলৰ হেঁচাত পৰি বহু সমবায় বেংকে উপযুক্ত পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা নকৰাকৈয়ে চেনি কল, কপাহ কল আৰু নিৰ্মাণ কোম্পানীৰ দৰে ডাঙৰ ডাঙৰ ব্যৱসায়িক গোষ্ঠীক কম সুতত ঋণ প্ৰদান কৰিছিল। যাৰ ফলত অপৰিশোধিত ঋণ আৰু লোকচানৰ পৰিমাণ ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পাইছে। ব্যাপক ৰাজনৈতিক হস্তক্ষেপ আৰু সম্পত্তিৰ অপব্যৱহাৰৰ বাবে কেইবাটাও সমবায় বেংক দেউলীয়া হোৱাৰ দিশে আগবাঢ়িছে। বহু বেংক কোনোমতেহে চলি আছে।

সমবায় বেংকিং খণ্ডক কোঙা কৰি পেলোৱা এই ব্যাধিৰ জ্বলন্ত উদাহৰণ হৈছে শিৱ শক্তি আৰ্বান কোপাৰেটিভ বেংক।

শিৱসেনাৰ প্ৰাক্তন সাংসদ শিৱাজী কাম্বলেৰ আশীৰ্বাদত ১৯৯৮ চনত প্ৰতিষ্ঠিত এই বেংকটো বাৰ্ছিস্থিত শিক্ষানুষ্ঠান শিৱাজী শিক্ষণ প্ৰসাৰক মণ্ডলৰ দুটা কোঠাত চলিছিল। এই শিক্ষানুষ্ঠানখনৰ উপ-সভাপতি তথা বেংকৰ এজন অংশীদাৰ নন্দকুমাৰ জগদলেয়ে জনোৱা মতে বেংকৰ বেছিভাগ কৰ্মচাৰীয়েই ইয়াৰ অংশীদাৰ আছিল।

কাম্বলেয়ে বিচাৰিছিল যে শিক্ষানুষ্ঠানখনৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ এটা বেংক থাকক যিটো তেওঁলোকৰ নিজৰ বুলি ক’ব পাৰিব। কিন্তু বছৰ বাগৰিল আৰু বেংকটোৱে ক্ৰমান্বয়ে অধিক অংশীদাৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিলে আৰু জগদলেৰ মতে “বৰ্তমান বেংকটো ৰাজেন্দ্ৰ ৰাউত আৰু তেওঁৰ ঘনিষ্ঠ সহযোগীসকলৰ ইচাৰাত চলে।” ৰাউত ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টিৰ এজন প্ৰাক্তন বিধায়ক আৰু ২০২৬ চনৰ ২২ জুনত তেওঁ এজন এম.এল.চি. হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। এই প্ৰতিবেদকে মন্তব্যৰ বাবে ৰাউতৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল। তেওঁৰ সঁহাৰি পালে এই প্ৰতিবেদন সেইমতে সংশোধন কৰা হ’ব।

প্ৰায় এবছৰৰ পিছত ২০২২-২৩ চনত পুণেৰ এটা স্বতন্ত্ৰ চাৰ্টাৰ্ড একাউণ্টিং প্ৰতিষ্ঠান শশাংক পাটকী এণ্ড এছ’চিয়েটছ-য়ে বেংকটোৰ হিচাপ পৰীক্ষা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকৰ এই প্ৰতিবেদনখনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰিয়েই স্থানীয় সক্ৰিয় কৰ্মী মণীষ দেশপাণ্ডেই বাৰ্ছিৰ সত্ৰ আদালতত এখন লেখ আবেদন দাখিল কৰে।

প্ৰতিবেদনখনৰ মতে বেংকটোৰ সৰ্বোচ্চ ঋণ দিয়াৰ সীমা মাত্ৰ ৩.৩ কোটি টকা থকা অৱস্থাত ৰাউত আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালে ৯ কোটিতকৈও অধিক টকাৰ ঋণ লাভ কৰিছিল, মানে নিৰ্ধাৰিত সীমাতকৈ তিনিগুণ বেছি।

অৱশ্যে গণেশে কয় যে এই ঋণসমূহ এতিয়াও এন.পি.এ. মানে নন-পাৰফৰ্মিং এছেট হৈ যোৱা নাই। তেওঁ লগতে কয় যে বেংকে পদক্ষেপ নোলোৱা নহয়। বেংকে ৰাউতৰ সৈতে জড়িত কেইবাটাও একাউণ্ট বন্ধ কৰি দিছে। তেওঁ কয়, “প্ৰথম অৱস্থাত তেওঁ আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ ১১ টা একাউণ্ট আছিল। এতিয়া সেই সংখ্যা ৫ টালৈ হ্ৰাস কৰা হৈছে।”

ৰাউত আৰু যুৱৰাজ দুয়োৰে ব্যক্তিগত ঋণ লোৱাৰ সীমা ২ কোটি টকাতকৈ কম থকাৰ পিছতো দুয়ো ৩ কোটি টকাকৈ ঋণ লাভ কৰিছিল – এই দুই বিসংগতিৰ কথাও অডিটত ধৰা পৰে।

হিচাপ পৰীক্ষাত অধিক গুৰুতৰ অনিয়ম আৰু দুৰ্নীতি ধৰা পৰে: কোনো সঠিক নথিপত্ৰ নোহোৱাকৈয়ে ৪১ কোটিতকৈও অধিক মূল্যৰ ৬০ টাৰো অধিক ঋণ আৰু নগদ-ঋণ প্ৰদান কৰা হৈছিল। অডিটত এই কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে যে ইয়াৰে বহুক্ষেত্ৰত বেংকে বাধ্যতামূলক দৰমহাৰ প্ৰমাণপত্ৰ (চেলাৰি শ্লিপ), সংলিপ্ত আমানত (কোলেটাৰেল) বা ইনকাম টেক্স ৰিটাৰ্ণৰ নথি বিচৰা নাছিল। আনকি কিছুমান ক্ষেত্ৰত মাহেকীয়া কিস্তিৰ পৰিমাণ ঋণগ্ৰহণকাৰীজনৰ মাহেকীয়া দৰমহাতকৈও বেছি আছিল।

২০২৪ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত অনুষ্ঠিত হোৱা সাধাৰণ সভাত য’ত বেংকৰ অধ্যক্ষও উপস্থিত আছিল, বেংকৰ পৰিচালনা সমিতিৰ সদস্যসকলে বেংকৰ কাৰ্যকলাপক লৈ প্ৰশ্ন উথাপন কৰাত জগদলেৰ নেতৃত্বত এখন তদন্ত কমিটি গঠন কৰা হয়। এই কমিটিয়ে দাখিল কৰা প্ৰতিবেদনখন আছিল আচৰিত হ’বলগীয়া।

তদন্ত প্ৰতিবেদনত কোৱা হৈছে যে বাৰ্ছি শাখাৰ পৰিচালক গণেশ ৱাৰাংগুলে, তেওঁৰ ব্যৱসায়িক অংশীদাৰ যুৱৰাজ ৱাৰাংগুলে আৰু বেংকৰ অধ্যক্ষৰ পুত্ৰ সুযোগ বুৰগুটেয়ে বেংকৰ ধন নিজৰ ব্যক্তিগত ব্যৱসায়ৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। প্ৰতিবেদনখনত আঠটা প্ৰতিষ্ঠানক প্ৰদান কৰা ২৫ কোটিতকৈও অধিক টকাৰ সন্দেহজনক ঋণ নথিভুক্ত কৰা হৈছে যিবোৰ প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষভাৱে এই তিনিজন ব্যক্তিৰ সৈতে জড়িত আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত এটা ৰিয়েল এষ্টেট ব্যৱসায়ো অন্তৰ্ভুক্ত আছিল, যাৰ পৰা থোৰবোলেয়ে নিজৰ মাটিডোখৰ কিনিছিল।

উদাহৰণ স্বৰূপ ২০২৩ চনত বেংকটোৱে হোটেল চেণ্ট্ৰ’ নামৰ এটা ব্যৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠানক ১.৪ কোটি টকাৰ ঋণ দিছিল। প্ৰতিষ্ঠানটোৰ মাহেকীয়া আয় আছিল ৪৩,০০০ টকা। কিন্তু মাহেকীয়া কিস্তি আছিল ১.৯ লাখ টকা। আকৌ গণেশ আৰু যুৱৰাজ দুয়ো এই হোটেলখনৰ অংশীদাৰ আছিল। একেদৰে হোটেল ঋতু লজক ১.৪ কোটি টকা ঋণ দিয়া হৈছিল, যিখন হোটেলৰ মাহেকীয়া আয় ৩৬,০০০ টকা হোৱাৰ বিপৰীতে মাহেকীয়া কিস্তি আছিল ১.৯ লাখ টকা। আকৌ এটা শিল ভঙা মিলক (ষ্ট’ন ক্ৰেছাৰ) ১.১ কোটি টকা ঋণ দিয়া হৈছিল, যাৰ মাহেকীয়া আয় আছিল মাত্র ৭১,০০০ টকাতকৈ অলপ বেছি, কিন্তু মাহেকীয়া কিস্তি আছিল ২.১৫ লাখ টকা।

“এই ব্যৱসায়বোৰে তেওঁলোকৰ প্ৰকৃত উপাৰ্জন নেদেখুৱায়,” গণেশে সহজভাৱে সত্যটো স্বীকাৰ কৰি কয়। “কিন্তু আমি ইয়াৰে স্থানীয় বাসিন্দা। তেওঁলোকৰ আৰ্থিক ক্ষমতা কিমান, সেইয়া আমি জানো। সেইবাবেই আমি এই ঋণবোৰ দিছিলোঁ।” তেওঁ কয় যে জগদলেৰ প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা মাহেকীয়া আয়ৰ পৰিমাণবোৰ কেৱল কাগজত থকা সংখ্যাহে আৰু আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কথাটো হ’ল যে আৰবিআই-য়ে তেওঁলোকৰ কাম-কাজত কোনো আসোঁৱাহ বিচাৰি পোৱা নাই।

পিছলৈ ভাবি চাই থোৰবোলে বুজি পালে যে তেওঁ যেতিয়া নিজৰ ঋণৰ আবেদনৰ ফাইলখন চাব বিচাৰিছিল, তেতিয়া বেংকৰ এজন কৰ্মচাৰীয়ে কিয় তেওঁক দিয়া নাছিল। তেওঁক কৈছিল, “ঋণ যে পাইছা, সেইটোৱেই ডাঙৰ কথা।” থোৰবোলেৰ ঘৰত জোৰকৈ সোমাই অহা লোন ৰিকভাৰি এজেণ্টসকলে আচলতে গণেশ আৰু যুৱৰাজে আত্মসাৎ কৰা বুলি অভিযোগ উঠা ধনখিনি পৰিশোধ কৰিবলৈহে তেওঁক হেঁচা দিছিল।

থোৰবোলেৰ বেংক ষ্টেটমেণ্টত দেখা গৈছে যে তেওঁ ৫ লাখ টকাৰ ঋণৰ বাবে আবেদন কৰাৰ তিনি মাহৰ ভিতৰত কেইবাটাও কিস্তিত তেওঁৰ একাউণ্টত ২৯ লাখতকৈও অধিক টকা জমা হৈছিল। কিন্তু বহু ক্ষেত্ৰত জমা হোৱা ধনখিনি সেই একেদিনাই সম্পূৰ্ণৰূপে যুৱৰাজৰ একাউণ্টলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। আন কিছুমান ক্ষেত্ৰত চেক ব্যৱহাৰ কৰি ধন উলিয়াই লোৱা হৈছিল। থোৰবোলেৰ একাউণ্টটো ক্ষণিকতে খালী কৰি দিয়া হৈছিল। তেওঁ কয় যে সেই সময়ছোৱাত তেওঁ নিজে মাত্ৰ ২.২৫ লাখ টকাহে উলিয়াইছিল।

থোৰবোলেয়ে জনোৱা মতে এই লেনদেনবোৰ তেওঁৰ চকুত পৰা নাছিল। কিয়নো কোনোধৰণৰ এছ.এম.এছ. এলাৰ্ট ফোনত অহা নাছিল। আকৌ ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ সময়ত বেংকৰ কৰ্মচাৰীৰ সৈতে পোনপটীয়া যোগাযোগৰ ক্ষেত্ৰত বাধা-নিষেধ থকাৰ বাবে পাছবুকৰ জৰিয়তে ষ্টেটমেণ্ট পোৱাটোও কঠিন আছিল.

সমাজকৰ্মী দেশপাণ্ডেয়েও বেংকৰ অনিয়মৰ বিৰুদ্ধে বাৰ্ছি আৰক্ষী থানাত এটা গোচৰ ৰুজু কৰিছিল। তাৰ পিছতে অডিট ৰিপ’ৰ্টৰ সৈতে সংগতি ৰাখি পুণেৰ সমবায় আয়ুক্তৰ দ্বাৰা এক তদন্তৰ নিৰ্দেশ দিয়া হয়। ২০২৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত প্ৰকাশ পোৱা তেওঁলোকৰ প্ৰতিবেদনখনে পূৰ্বৰ প্ৰতিবেদনসমূহক সত্য প্ৰমাণিত কৰিলে। প্ৰতিবেদনখনত বেংকে প্ৰদান কৰা ২৪ টা ঋণত অনিয়ম হোৱাৰ কথা স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰা হৈছিল, য’ত ৰাউত আৰু তেওঁৰ আত্মীয়ক দিয়া ঋণো অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।

দেশপাণ্ডেৰ অভিযোগ যে জনপ্ৰতিনিধি, ৰাজনৈতিক কৰ্মী আৰু প্ৰভাৱশালী ব্যৱসায়ীসকলে সমবায় বেংকসমূহৰ অপব্যৱহাৰ কৰিছে। ২০২৫ চনৰ ডিচেম্বৰত দেশপাণ্ডেয়ে এই অনিয়মসমূহ হ’বলৈ দিয়াৰ বাবে বেংকৰ চাৰ্টাৰ্ড একাউণ্টেণ্টজনৰ বিৰুদ্ধে ইনষ্টিটিউট অৱ চাৰ্টাৰ্ড একাউণ্টেণ্টছ অৱ ইণ্ডিয়াত এক অভিযোগ দাখিল কৰে। “কিন্তু কোনো এইক্ষেত্ৰত জবাবদিহি হোৱা নাই,” তেওঁ ক্ষোভেৰে কয়।

“সাধাৰণ মানুহবোৰনো ক’লৈ যাব?” সুজাতাই প্ৰশ্ন কৰে। “নিয়ম-কানুন বুলি একো নোহোৱা হৈছে। অথচ এইখন দেশকেই আকৌ প্ৰগতিশীল চিন্তাবিদৰ দেশ বুলি কোৱা হয়।”

জগদলেৰ প্ৰতিবেদনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ৰুজু কৰা গোচৰটো বৰ্তমান সোলাপুৰৰ জিলা উপ-পঞ্জীয়কৰ অধীনত চলি আছে, যিটো মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰৰ সমবায়, বিপণন আৰু বস্ত্ৰ বস্ত্ৰালয় বিভাগৰ অন্তৰ্গত। আনহাতে দেশপাণ্ডেৰ গোচৰটোৰ বাৰ্ছিৰ সত্ৰ আদালতত শুনানি চলি আছে।

থোৰবোলেয়ে যেতিয়া আৰক্ষী থানাত নিজৰ গাত জুই লগাবলৈ চেষ্টা কৰিছিল, তেতিয়া আৰক্ষীয়ে তেওঁৰ চোলাৰ কলাৰত ধৰি সোলাপুৰ থানাত আত্মহত্যাৰ চেষ্টা কৰাৰ অপৰাধত আৱদ্ধ কৰি ৰাখিছিল। “মই ডিজেলত তিতি তিনি ঘণ্টা ধৰি তাত বহি আছিলোঁ,” থোৰবোলেয়ে মনত পেলাই কয় যে তেওঁ এজন অপৰাধীৰ দৰে আচৰণৰ সন্মুখীন হৈছিল। “মোৰ ছাল শেঁতা পৰি গৈছিল।” এজন আৰক্ষীয়ে তেওঁলৈ চাই গৰজি উঠিছিল, “তই নকৰা অপৰাধৰ গোচৰো তোৰ নামত জাপি দিম... তই কেতিয়াও (জে’লৰ পৰা) ওলাই যাব নোৱাৰিবি।”

গোটেই দিনটো তেওঁৰ ওপৰত আতিশায্য চলিছিল বুলি থোৰবোলেয়ে কয়। “এটুপি পানীও কোনোৱে আহি যঁচা নাছিল। শেষত মোৰ ঘটনাটোৰ বাতৰি সংগ্ৰহ কৰিবলৈ অহা এজন সাংবাদিকে তেওঁৰ পানীৰ বটলটো মোলৈ আগবঢ়াই দিছিল।”

বাৰ্ছি আৰক্ষী থানাৰ পৰিদৰ্শক বালাজী কুকড়েয়ে কোনো ধৰণৰ ৰাজনৈতিক হেঁচাত কাম কৰাৰ কথা অস্বীকাৰ কৰি এই সন্দৰ্ভত মন্তব্য কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে। “ইয়াতকৈ বেছি মই একো নকও,” তেওঁ এই প্ৰতিবেদকক কঢ়া সুৰত কয়।

থোৰবোলেৰ মতে সোলাপুৰৰ অতিৰিক্ত আৰক্ষী অধীক্ষক হিম্মত যাদৱে বেংক কৰ্তৃপক্ষক নিৰ্দেশ দিছিল যে যিহেতু তেওঁৰ মাটিডোখৰ ঋণৰ বিপৰীতে বন্ধকত থোৱা আছিল, সেয়েহে গণেশ আৰু তেওঁৰ সহযোগীৰ বেংকৰ ধাৰ পৰিশোধ কৰিবলৈ তেওঁৰ মাটি আৰু তাত সজা অৰ্ধনিৰ্মিত ঘৰটো কোনো ব্যক্তিগত ক্ৰেতাক বিক্ৰী কৰি দিব লাগে।

“৩৩ লাখ টকাত চুক্তিখন চূড়ান্ত হৈছিল,” থোৰবোলেয়ে কয়। তেওঁ লগতে জনায় যে এই চুক্তিৰ পৰা তেওঁ মাত্ৰ ৫ লাখ টকাহে পাইছিল, কাৰণ বাকী ২৮ লাখ টকা বেংকে ঋণ পৰিশোধৰ নামত কাটি ৰাখিছিল।

ইয়াৰ পিছত আৰক্ষী বিষয়াসকলে গণেশ আৰু যুৱৰাজক নিৰ্দেশ দিয়ে যাতে তেওঁলোকে থোৰবোলেক ২৮ লাখ টকা ঘূৰাই দিয়ে আৰু তেওঁ সন্মুখীন হোৱা হাৰাশাস্তিৰ বাবদ অতিৰিক্ত ১ লাখ টকা ক্ষতিপূৰণ দিয়ে। আৰক্ষীয়ে যুৱৰাজক সেই ২ লাখ টকাও ঘূৰাই দিবলৈ কয়, যিটো থোৰবোলেয়ে যুৱৰাজৰ অধীনত কাম কৰি থকা সময়ত পাৰস্পৰিক বিশ্বাসৰ ভিত্তিত জমা ৰাখিবলৈ দিছিল।

চূড়ান্ত মীমাংসাৰ অংশ হিচাপে যুৱৰাজে ১৫.৫ লাখ টকাৰ দুখন চেক প্ৰদান কৰিছিল। কিন্তু চেক দুখন বাউন্স হ’ল। যিহেতু আৰক্ষীয়েই তেওঁ আৰু বেংকৰ মাজত এই মীমাংসা কৰাই দিছিল, সেয়ে চেক বাউন্স হোৱাৰ পিছত থোৰবোলেয়ে পুনৰ আৰক্ষীৰ কাষ চাপিছিল। কিন্তু এইবাৰো তেওঁৰ অভিযোগক পোনচাটেই অগ্ৰাহ্য কৰা হ’ল।

“গোচৰটো বৰ্তমান সোলাপুৰৰ জিলা আদালতত চলি আছে,” থোৰবোলেয়ে কয়। “ইশ্বৰেহে জানে এই বিচাৰ কিমান দিনলৈ চলিব।”

তেওঁ ঘূৰি-পকি আকৌ আগৰ সেই একেটা স্থানতে উপস্থিত হ’লহি: বেংকে তেওঁক প্ৰৱঞ্চনা কৰিলে আৰু আৰক্ষী হৈ থাকিল উদাসীন। কেৱল এইবাৰ তেওঁ কোনো চৰম পদক্ষেপ লোৱাৰ ভাবুকি নিদিলে। “মই মৰি গ’লে মোৰ সন্তানহালক কোনে চাব?” তেওঁ কয়।

বৰ্তমান ৪২ বছৰীয়া থোৰবোলে আৰু সুজাতাৰ এজনী ২০ বছৰীয়া কন্যা সন্তান আছে। তেওঁ বাৰ্ছিৰ এখন কলেজত অভিযান্ত্ৰিক পাঠ্যক্ৰম পঢ়ি আছে আৰু ১৯ বছৰীয়া পুত্ৰই দেউতাকক দোকানত সহায় কৰিবলৈ পঢ়া-শুনা এৰিছে আৰু অতিৰিক্ত উপাৰ্জনৰ বাবে ট্ৰাক চলায়।

“ল’ৰাটোক পঢ়ুৱাবলৈ আমাৰ হাতত পইচা নাই,” সুজাতাই কথাখিনি কওতে চকুপানী ৰখাব নোৱাৰিলে। “ল’ৰাটোৱে চৰকাৰী চাকৰি কৰক, তেওঁলোকে সেই সপোন দেখিছিল। তেওঁ পঢ়িব বিচাৰিছিল আৰু দেউতাকে কৰিব নোৱাৰা কামবোৰ কৰিব বিচাৰিছিল। কেতিয়াবা এনে লাগে যে আমি আমাৰ সন্তানৰ বাবে কৰিবলগীয়াখিনি নোৱাৰিলো। মোৰ সন্তানৰ ভৱিষ্যত শেষ হৈ গ’ল।”

পুত্ৰৰ স্কুলীয়া শিক্ষা আধাতে সামৰিবলগীয়া হোৱাৰ অনুশোচনাৰ উপৰিও চহৰখনৰ প্ৰভাৱশালী লোকসকলৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলগীয়া হোৱাৰ পিছত সুজাতাই নিজৰ পৰিয়ালৰ নিৰাপত্তাক লৈ অহৰহ চিন্তাত ভুগিবলগীয়া হৈছে। চৰকাৰী ব্যৱস্থা আৰু প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ওপৰত থকা তেওঁৰ বিশ্বাস সম্পূৰ্ণৰূপে হেৰাই গৈছে।

“নিতৌ শংকাত দিন নিয়াইছো,” তেওঁ কয়। “স্বামী কামৰ পৰা নিৰাপদে ঘৰলৈ উভতি আহিবনে? মোৰ ছোৱালীজনীয়ে সদায় স্কুটীৰে কলেজলৈ যায়। মই তাইক যাবলৈ দিয়া উচিত হয় নে নহয়? কিবা কাৰণত যদি কোনোবাদিনা ৰাতি তেওঁলোকে আহি আমাৰ ঘৰত উপস্থিত হয়? এনে লাগে যেন কোনোবাই আমাৰ ওপৰত সকলো সময়তে চকু ৰাখিছে।”

তাতে আকৌ থোৰবোলেক অশান্তি দিয়ে আৰু এটা কথাই যে তেওঁৰ সৈতে প্ৰৱঞ্চনা কৰাকেইজন বাৰ্ছিত মুকলি আকাশৰ তলত নিঃসংকোচে ঘূৰি ফুৰিছে।

“আনফালে মই প্ৰতিক্ষণ শংকাত কটাবলগীয়া হৈছে।”