આશા ઓગલે: 1936-2025

"હું ઓવીના અનુવાદો પર કામ કરવાનું ચાલુ રાખવા માંગુ છું."

આશાતાઈએ આ કહ્યું ત્યારે પહેલેથી જ તેઓ ઉંમરના 80 ના દાયકાના અંતમાં હતાં. તેઓ આકસ્મિક રીતે પડી ગયા પછી શારીરિક સ્વાસ્થ્ય પાછું મેળવી રહ્યાં હતાં અને લેપટોપનો ઉપયોગ કરવાનું તેમને અગવડભર્યું લાગતું હતું. તેથી અમે હસ્તલિખિત અનુવાદો તરફ વળ્યા - તેઓ 80 થી 100 કાવ્યકણિકાઓ ધરાવતા પ્રિન્ટઆઉટ પર અનુવાદો લખતાં. એકવાર તે બેચ પૂરી થઈ જાય પછી તેઓ તે પછીની બેચ પર કામ કરતાં.

જિતેન્દ્ર મૈડે આ અનુવાદો પર તેમની સાથે નજીકથી કામ કર્યું હતું અને તે અનુવાદોને ડેટાબેઝમાં અપડેટ કર્યા હતા.

જિતેન્દ્ર મૈડ કહે છે, "મારા કોલેજના દિવસો સુધી મારી સમજ હતી કે - ગ્રંથપાલ એક ગંભીર વ્યક્તિ છે જે પુસ્તકોની સંભાળ રાખે છે. પરંતુ 1996 માં હેમાતાઈ રાઈરકરને ઘેર હું આશાતાઈ ઓગલેને મળ્યો ત્યારે આ [સંકુચિત] સમજ અદૃશ્ય થઈ ગઈ." તેમણે આશા તાઈ સાથે ગ્રાઈન્ડમિલ સોંગ્સના અનુવાદ પર લગભગ ત્રણ દાયકા સુધી કામ કર્યું - 1996 થી માંડીને આશાતાઈના જીવનના છેલ્લા દિવસો સુધી.

આશા ઓગલેએ ફ્રેન્ચમાં એમ.એ. અને લાઇબ્રેરી સાયન્સમાં ડિપ્લોમા કર્યું હતું. મરાઠી અને ફ્રેન્ચમાંથી અંગ્રેજીમાં અનુવાદનો તેમને ખૂબ અનુભવ હતો અને તે કામ સાથે તેઓ લાંબા સમય માટે સંકળાયેલા રહ્યાં હતાં. 1963 માં સ્નાતક થયા પછી તેઓએ 1972 થી 1989 સુધી લિવરપૂલ પબ્લિક લાઇબ્રેરી અને મોરિશિયસ યુનિવર્સિટી લાઇબ્રેરીમાં ઇન્ટર્ન તરીકે કામ કર્યું. 1981 માં તેમણે પુણેમાં ગોખલે ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ પોલિટિક્સ એન્ડ ઇકોનોમિક્સમાં દસ્તાવેજીકરણ અધિકારી અને ગ્રંથપાલ તરીકે કામ કર્યું. 1996 માં નિવૃત્તિ સુધી તેઓએ આ કામ કર્યું. 1983 થી 2008 સુધી તેમણે ગી પ્વોઇત્વ્હં અને હેમા રાઈરકર સાથે ખૂબ નજીકથી અને સક્રિય સહયોગ સાથે સેન્ટર ફોર કોઓપરેટિવ રિસર્ચ ઇન સોશિયલ સાયન્સિસ માટે સંપાદકીય અને અનુવાદ કાર્ય કર્યું.

13 મી સપ્ટેમ્બર, 2025 ના રોજ 89 વર્ષની વયે આશા ઓગલેનું અવસાન થયું.

એક સંભાળ રાખતી, પ્રેમાળ માતાની જેમ આશા તાઈ દરેકની સાથે પ્રેમથી વાત કરતાં અને તેમના પરિવારના ખબરઅંતર પૂછતાં. જિતેન્દ્ર કહે છે, "આશા તાઈ મારા માટે એક જ્ઞાનકોશ હતાં. જ્યારે પણ હું તેમને મળતો ત્યારે હું કંઈક ને કંઈક નવું શીખતો."

તેમનું કામ વ્યાપક, વિગતવાર અને સુઘડ હતું. તેમણે પુસ્તકોના વિશાળ સંગ્રહનું વર્ગીકરણ કર્યું હતું અને રાયરકર બંગલો - ગ્રાઈન્ડમિલ સોંગ્સ પ્રોજેક્ટ (જીએસપી) ના સહ-સ્થાપક ડો. ગી પ્વોઇત્વ્હં અને હેમા રાઈરકરના નિવાસસ્થાન ખાતે એક પુસ્તકાલય બનાવ્યું હતું.

જીતેન્દ્ર મૈડ કહે છે, "મારે માટે તેમને અંતિમ વિદાય આપવી ખૂબ જ મુશ્કેલ હતું. તેઓ એક મજબૂત વ્યક્તિ હતાં, ક્યારેય કોઈની સામે ઝૂક્યાં નહોતાં, અને જીવનના દરેક પડકારનો તેમણે હિંમતભેર અને સંપૂર્ણ આત્મવિશ્વાસ સાથે સામનો કર્યો હતો. તેમના વ્યક્તિત્વનો આ ગુણ મારા માટે પ્રેરણારૂપ હતો. આજે તેઓ એક અલગ જ સફર પર નીકળી પડ્યાં છે. છતાં, હું મારી આસપાસ તેમની હાજરી અનુભવું છું. તેમના વિચારો હંમેશા દિશાસૂચન કરતા રહેશે અને જીવનભર મારી સાથે રહેશે."

આશા તાઈના નિધન સાથે અમે એક અમૂલ્ય સાથીદાર અને મિત્ર ગુમાવ્યાં છે. જીએસપીમાં તેમનું યોગદાન ઘણું મોટું છે. કાવ્યકણિકાઓનું ભાષાંતર કરતી વખતે આશા તાઈ આ વિષયની જટિલતાઓ, તેમના મતે ઓવીનો શાબ્દિક અર્થ અને તે ગીત બનાવતી વખતે મહિલાના મનના વિચારો વિશે ચર્ચા કરતાં.

આશા તાઈ વાંચનના શોખીન હતાં - તેમણે વિચારકો અને બૌદ્ધિકોના કાર્યો, વિવિધ વિષયોના શોધનિબંધો વાંચ્યા હતા. આનાથી તેમના શબ્દો અને લેખનમાં વિચારનું ઊંડાણ વધ્યું હતું.

મેધા કાળેએ લીધેલો તેમનો વીડિયો ઇન્ટરવ્યુ એ હકીકતને દ્રઢ કરે છે કે તેમનું જીવન અને કાર્ય પારી ખાતેના તેમના સાથીદારો માટે, તમામ અનુવાદકો માટે પ્રેરણારૂપ છે, અને મહિલાઓ અને સમાજ માટે શીખવાનો ઉત્તમ સ્ત્રોત છે.