ବିହାରରେ ଅଗ୍ନିପଥ: ‘ମୁଁ ୨୬ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଅବସର ନେଇପାରିବି ନାହିଁ’

କୋଭିଡ-୧୯ମହାମାରୀ କାରଣରୁ ବିକାଶ କୁମାରଙ୍କୁ ଭାରତୀୟ ସେନାରେ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଁ ଶାରୀରିକ ସୁସ୍ଥତା ତାଲିମ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା। ୨୦୨୨ର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ, ସେ ତାଙ୍କର ଦୈନନ୍ଦିନ କସରତ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଆରା ବିମାନ ବନ୍ଦର ପଡ଼ିଆରେ ୧.୬ କିଲୋମିଟର ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଲାଗି ତାଙ୍କୁ ୪୦୦ ମିଟର ଟ୍ରାକ୍‌ ଉପରେ ୪ରୁ ୫ ଥର ଦୌଡ଼ିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା। ‘‘ମୁଁ ସେତିକି ଦୂରତାକୁ ୫ ମିନିଟ୍‌ ୨୦ ସେକେଣ୍ଡରୁ ୫ମିନିଟ୍‌ ୨୫ ସେକେଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବି,’’ ସେ କୁହନ୍ତି।

ଏହି ଦୌଡ଼କୁ ସେ ଗୋଟିଏ ଦିନରେ ୫-୬ଥର ପୁନରାବୃତ୍ତି କରୁଥିଲେ, ସବୁବେଳେ ସମୟ ଉପରେ ତାଙ୍କର ନଜର ରହୁଥିଲା। ତା’ଛଡ଼ା ସେ ଏକାଥରକେ ୮-୧୦ଟି ଦ୍ରୁତ ପୁଲଅପ୍‌; ଏକାଧିକ ସ୍କୱାଟ୍‌, ପୁଶ୍‌-ଅପ୍‌ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କସରତ କରୁଥିଲେ। ‘‘ଯଦି ମୁଁ ଶାରୀରିକ ଫିଟନେସ ପରୀକ୍ଷା (ସେନା ନିଯୁକ୍ତି)ରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥା’ନ୍ତି ତା’ହେଲେ ନିଜର ମଜବୁତ ଶରୀର ପାଇଁ ‘ଭଲ’ ମାର୍କ ପାଇଥା’ନ୍ତି,’’ ସେ କୁହନ୍ତି । ଜଣେ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଧାର୍ଯ୍ୟ ସମୟର ଯଥେଷ୍ଟ ପୂର୍ବରୁ ଆବଶ୍ୟକ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ହେଲେ, ସେନା ଅଧିକାରୀମାନେ ଏହାକୁ ତାଙ୍କର ଛାତିରେ ଷ୍ଟାମ୍ପ କରିଦିଅନ୍ତି।

ନିଯୁକ୍ତି ଶାରୀରିକ ପରୀକ୍ଷଣରେ ଶାରୀରିକ ପରୀକ୍ଷାରେ ଶୀର୍ଷ ସ୍ଥାନ ହାସଲ କରିବାକୁ ବିକାଶ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିଲେ।

କିନ୍ତୁ ଜୁନ ୨୦୨୨ର ଏକ ଘଟଣାକ୍ରମ କାରଣରୁ ତାଙ୍କୁ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିବା ଭଳି ଲାଗିଥିଲା ଯାହାକି ଅନେକ ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ପାଇଁ କୋଭିଡ-୧୯ ମହାମାରୀଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଘାତକ ଥିଲା। ଏହା ଏକ ମହାମାରୀ ସ୍ତରର ରୋଗ ନଥିଲା, ବରଂ ନୀତି ଆଧାରିତ ଅସୁସ୍ଥତା ଥିଲା।

ଏହାକୁ ଅଗ୍ନିପଥ ଯୋଜନା କୁହାଗଲା। ଆଉ ଯଦି ସେ ଏହି ପରୀକ୍ଷାରେ ଭଲ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବେ ତା’ହେଲେ ତାଙ୍କ ଛାତିରେ ‘ଉତ୍କୃଷ୍ଟ’ ବୋଲି ଲେଖାଯିବ ନାହିଁ ବରଂ- କେବଳ ‘ଅଗ୍ନିବୀର’ ବୋଲି ତାଙ୍କର ୟୁନିଫର୍ମ ଏବଂ ଗିୟରରେ ଷ୍ଟାମ୍ପ ମରାଯିବ।

‘‘ପ୍ରଥମେ, କୋଭିଡ-୧୯ ଦୁଇ ବର୍ଷ ଧରି ଜାରି ରହିଥିଲା ଏବଂ ମୋତେ ଘରେ ରହିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା, ତେଣୁ ଶାରୀରିକ କସରତ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ତା’ପରେ ଯେତେବେଳେ ଏହା ଶେଷ ହେଲା, ସରକାର ଅଗ୍ନିପଥ ଯୋଜନା ଘୋଷଣା କଲେ’’, ସେ କୁହନ୍ତି।

୧୪ ଜୁନ୍‌ ୨୦୨୨ରେ କେନ୍ଦ୍ର କ୍ୟାବିନେଟ ‘ଆକର୍ଷଣୀୟ’ ନିଯୁକ୍ତି ଯୋଜନା ଅଗ୍ନିପଥକୁ ଅନୁମୋଦନ କରିଥିଲା। ଏହା ଅଧୀନରେ ଯୁବବର୍ଗଙ୍କୁ ୧୫ ବର୍ଷର ସର୍ବନିମ୍ନ ସେବା ଅବଧିର ନିୟମିତ ଚାକିରି ପରିବର୍ତ୍ତେ ମାତ୍ର ଚାରି ବର୍ଷ ପାଇଁ ସେନାରେ ନିଯୁକ୍ତି ଦିଆଯିବ। ସେମାନଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିବୀର କୁହାଯିବ ଯାହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ‘ଅଗ୍ନି-ଯୋଦ୍ଧା’।

ବିକାଶ ମାତ୍ର ଚାରି ବର୍ଷର ଚାକିରି ଯୋଜନାକୁ ନେଇ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱିତ ହୁଅନ୍ତି। ସେ କୁହନ୍ତି, ‘‘ମୁଁ ୨୬ ବର୍ଷର ବୟସରେ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବି ନାହିଁ।’’

କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏହି ଯୋଜନାକୁ ଏପରି ଏକ ଯୋଜନା ଭାବେ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ଯାହା ‘‘ତିନି ସେନାର ମାନବ ସମ୍ବଳ ନୀତିରେ ଏକ ନୂତନ ଯୁଗ ଆରମ୍ଭ କରିବ।’’

ବାସ୍ତବରେ ଏହା ଭାରତୀୟ ସେନାରେ ଯୋଗଦେବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଯୁବକଙ୍କ କ୍ୟାରିୟରକୁ ବିପଦରେ ପକାଇଥିଲା।

ବିକାଶ ତାଙ୍କ ବାପା ଓ ଜେଜେବାପାଙ୍କୁ ସେନା ପୋଷାକରେ ଦେଖି ବଡ଼ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଭଳି ଜଣେ ସୈନିକ ହେବାକୁ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଥିଲେ।

‘‘ଫୌଜ ମେଁ ଜାନା ମେରେ ବଚପନ କା ସପନା ଥା। ହମ୍‌ ଦୁସରେ କିସି ଜବ୍‌ କେ ବାରେ ମେଁ ସୋଚତେ ହି ନହିଁ ଥେ (ଭାରତୀୟ ସେନାରେ ଯୋଗ ଦେବା ମୋ ପିଲାଦିନର ସ୍ୱପ୍ନ ଥିଲା। ମୁଁ କେବେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଚାକିରି କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରିନଥିଲି),’’ ଏକଦା ଶାରୀରିକ ଫିଟନେସ ପରୀକ୍ଷଣ ପାଇଁ ସେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିବା ଆରା ସହରର ବିମାନବନ୍ଦର ପଡ଼ିଆ ଆଡ଼କୁ ଚାହିଁ ବିକାଶ କୁହନ୍ତି। ବିହାରର ଭୋଜପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଆରା, ତାଙ୍କ ଜନ୍ମର ବହୁ ପୂର୍ବରୁ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସେନା ନିଯୁକ୍ତି କେନ୍ଦ୍ର ଥିଲା। ତାଙ୍କ ନିଜ ଗ୍ରାମ ରତନ ଦୁଲାରପୁର ଆରା ବ୍ଲକ ଅଧୀନରେ ଆସିଥାଏ।

୨୦୧୯ରେ ମାଟ୍ରିକ ପରୀକ୍ଷା ଦେବା ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ମାତ୍ର ୧୬ ବର୍ଷ ହୋଇଥିଲା। ବର୍ତ୍ତମାନ ୨୧ ବର୍ଷ ବୟସ୍କ ଏହି ଯୁବକ ଜଣଙ୍କ କୁହନ୍ତି: ‘‘ପାପା କୋ ଆର୍ମି କି ୱର୍ଦ୍ଦି ମେଁ ଦେଖ୍‌ କର୍‌ ଗର୍ବ ହୋତା ଥା... ଆର୍ମି କି ୱର୍ଦ୍ଦି ପେହନନେ ସେ ଅଲଗ ହି ଫିଲିଂ ଆତି ହୈ (ବାପାଙ୍କୁ ସେନା ପୋଷାକରେ ଦେଖି ଗର୍ବ ଅନୁଭବ ହେଉଥିଲା... ସେନା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିବା ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅନୁଭୂତି)।’’

ବିକାଶ ଯେତେବେଳେ ମାଟ୍ରିକ ପରୀକ୍ଷାରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ବିକାଶଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନକୁ ଆହୁରି ଆଗକୁ ବଢ଼େଇ ଦେଲା ତାଙ୍କ ବଡ଼ ଭାଇ ପରିବାରର ତୃତୀୟ ପିଢ଼ି ଭାବେ ସେନାବାହିନୀରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ।

ସେ ସେହିଦିନଗୁଡ଼ିକ କଥା ମନେ ପକାଇଥା’ନ୍ତି ଯେତେବେଳେ ସେ କଠୋର ଶାରୀରିକ ତାଲିମ ନେଉଥିଲେ ଏବଂ ନିଜ ଗାଁରୁ ବିମାନ ବନ୍ଦର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋଟରସାଇକେଲରେ ନଅ କିଲୋମିଟର ଯାତ୍ରା କରି ଆସୁଥିଲେ।

କିନ୍ତୁ ଅଗ୍ନିପଥ ଯୋଜନା ତାଙ୍କର ଉତ୍ସାହକୁ ମାରି ଦେଇଥିଲା। ସେ ଶାରୀରିକ ତାଲିମ ପାଇଁ ଯିବା ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ। ‘‘ଛଅ ମାସ ଧରି ମୋର ଶାରୀରିକ ଫିଟନେସ୍‌ ତାଲିମ ବେକାର ହୋଇଯାଇଥିଲା। ମୁଁ ଠକିଯାଇଥିବା ଭଳି ଅନୁଭବ କଲି,’’ ସେ କୁହନ୍ତି।

ତେବେ, ଏହା ସତ୍ତ୍ୱେ ଗୋଟିଏ ସମୟରେ ସେ ‘ରିଲେସନସିପ୍‌ (ସମ୍ପର୍କୀୟ)କୋଟା’ ଅଧୀନରେ ଅଗ୍ନିବୀର ରୂପରେ ସାମିଲ ହେବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ପରିବାରର ସଦସ୍ୟମାନେ ସେଥିରେ ରାଜି ହେଲେ ନାହିଁ।

ସମ୍ପର୍କ କୋଟା ସେହି ଯୁବକଯୁବତୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଯେଉଁମାନଙ୍କ ସମ୍ପର୍କୀୟମାନେ ଭାରତୀୟ ସେନାରେ ଅଛନ୍ତି କିମ୍ବା ଏଥିରେ ସେବା କରୁଥିବା ସମୟରେ ସହିଦ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି କୋଟା ଅଧୀନରେ ସେନାବାହିନୀରେ ଚାକିରି ପାଇଁ, ସମ୍ପୃକ୍ତ ସେନା ରେକର୍ଡ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରୁ ଏକ 'ସମ୍ପର୍କ ପ୍ରମାଣପତ୍ର' ଜାରି କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଯାହା ସମ୍ପୃକ୍ତ ରେକର୍ଡ ଅଫିସରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଧିବଦ୍ଧ ଭାବରେ ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହୋଇଥାଏ।

ସେ କୁହନ୍ତି, "ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ମୋ ଭାଇଙ୍କୁ ମୋ ପାଇଁ ରିଲେସନସିପ୍ ସାର୍ଟିଫିକେଟ୍ ଆଣିବାକୁ କହିଲି, ସେ ମୋତେ କହିଲେ ଯେ ସେନାରେ ଅଗ୍ନିବୀର ହେବାର କୌଣସି ମୂଲ୍ୟ ନାହିଁ, ତେଣୁ ମୁଁ ଯୋଗଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ସେ ଏବେ ବିହାର ପୁଲିସ, ସୀମା ସୁରକ୍ଷା ବାହିନୀ (ବିଏସଏଫ) କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ସରକାରୀ ଚାକିରିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାର ସମ୍ଭାବନା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଉଛନ୍ତି।

‘‘ମୁଁ ୨୬ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଅବସର ନେଇପାରିବି ନାହିଁ’’, ସେ କୁହନ୍ତି।

ସେ ପ୍ରଶ୍ନ କରନ୍ତି, ‘‘'ଫୌଜିସାହବ୍" ପରିବର୍ତ୍ତେ ‘ଅଗ୍ନିବୀର’ ନାମରେ ସମ୍ବୋଧିତ ହେବାକୁ କିଏ ଚାହିଁବ?"

ପୂର୍ବରୁ, ଆଶାୟୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ଶାରୀରିକ ଫିଟନେସ୍‌ ପରୀକ୍ଷାରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ପଡ଼ୁଥିଲା। ଯେଉଁମାନେ ଫିଟନେସ୍ ସ୍ତରରେ ଯୋଗ୍ୟତା ହାସଲ କରୁଥିଲେ ସେମାନଙ୍କୁ ଲିଖିତ ପରୀକ୍ଷାରେ ହାଜର ହେବାକୁ ପଡ଼ୁଥିଲା। ଅଗ୍ନିପଥ ଯୋଜନା ସହିତ, ପ୍ରକ୍ରିୟା ବଦଳିଗଲା। ବର୍ତ୍ତମାନ, ଆଶାୟୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ଏକ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ଆଧାରିତ ଅନଲାଇନ୍ ଲିଖିତ ପରୀକ୍ଷା ଦେବାକୁ ପଡିବ ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଏଥିରେ ଯୋଗ୍ୟତା ହାସଲ କରିବେ, ସେମାନେ ଶାରୀରିକ ଫିଟନେସ ପରୀକ୍ଷାରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବେ।

ସେନାର ଶାରୀରିକ ଫିଟନେସ ପରୀକ୍ଷା କଠୋର ହୋଇଥାଏ।

ଭାରତୀୟ ସେନାର ୱେବସାଇଟରେ ଉପଲବ୍ଧ ଦସ୍ତାବିଜ ଅନୁଯାୟୀ, ଲିଖିତ ପରୀକ୍ଷାରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ମହିଳା ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କୁ ୭ମିନିଟ୍ ଓ ୩୦ସେକେଣ୍ଡରେ ୧.୬ କିଲୋମିଟର ଦୌଡ଼ ଶେଷ କରିବାକୁ ପଡିବ। ଏହି ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ସର୍ବାଧିକ ୬୦ମାର୍କ ଆବଣ୍ଟନ କରାଯାଇଥାଏ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ସେମାନଙ୍କୁ ୧୦ ଫୁଟ ଲମ୍ବ ଡିଆଁ ଏବଂ ତିନି ଫୁଟ ଉଚ୍ଚ ଡିଆଁ ପରୀକ୍ଷାରେ ଯୋଗ୍ୟତା ହାସଲ କରିବାକୁ ପଡିବ।

ପୁରୁଷ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚ ମିନିଟ୍ ଏବଂ ୩୦ ସେକେଣ୍ଡରେ ୧.୬ କିଲୋମିଟର ଦୌଡ଼ ଶେଷ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ପୁଣି ଏଥିପାଇଁ ୬୦ ମାର୍କ ଧାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଇଛି। ବିମ୍ ପୁଲ୍-ଅପ୍ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସର୍ବାଧିକ ୧୦ଟି ପୁଲ୍-ଅପ୍ ପାଇଁ ୪୦ମାର୍କ ଏବଂ ସର୍ବନିମ୍ନ ଛଅଟି ପୁଲ୍-ଅପ୍ ପାଇଁ ୧୬ମାର୍କ ଦିଆଯାଏ।

ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଜଣଙ୍କୁ ନଅ ଫୁଟ ଲମ୍ବ ଖାଲ ଦେଇ ଡେଇଁବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ। ତା’ପରେ ଜିଗ୍-ଜାଗ୍ ସନ୍ତୁଳନ ପରୀକ୍ଷା ଆସେ। ଏଥିରେ ପ୍ରାୟ ୧୦ ଫୁଟ ଲମ୍ବ ଏବଂ ଏକ ଫୁଟ ଚଉଡ଼ା କାଠର ଅସଜଡ଼ା ଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ଦେଇ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଚାଲିବା ସାମିଲ ରହିଥାଏ। ଏହି ପରୀକ୍ଷା ମଧ୍ୟରୁ କୌଣସିଟି ପାଇଁ କୌଣସି ମାର୍କ ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟତା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ।

ପ୍ରାର୍ଥୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ବିନା ଏପରି କଠିନ ତାଲିମ କରିବା କଷ୍ଟକର, ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଅଭିଜ୍ଞ ପ୍ରଶିକ୍ଷକ ଆବଶ୍ୟକ।

ଏହି ‘ଯୋଗ୍ୟତା-ମାନଦଣ୍ଡ’ ଜିଲ୍ଲାରେ ଶାରୀରିକ ଫିଟନେସ ତାଲିମ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ଏକ ବିଶାଳ ବଜାର ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା।

ଅଗ୍ନିପଥ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ-ରମନା ମଇଦାନ, ବୀର କୁୱଁର ସିଂହ ଷ୍ଟାଡିୟମ ପଡ଼ିଆ, ବିମାନ ବନ୍ଦର ପଡ଼ିଆ, ଜୈନ କଲେଜ ପଡ଼ିଆ ଏବଂ ଆରା ସହରର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖୋଲା ପଡ଼ିଆରେ ଶହ ଶହ ଯୁବବର୍ଗ ଅତି କମ୍‌ରେ ଦୁଇରୁ ତିନି ଘଣ୍ଟା ଧରି ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରଶିକ୍ଷକଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ଝାଳ ବୁହାଉଥିଲେ।। ଏହି ଯୋଜନା ଆସିବା ପରେ ଯୁବକମାନେ ସେନା ଆଡ଼ୁ ମୁହଁ ଫେରାଇ ନେଇଛନ୍ତି।

ଯୁବକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ମୋହଭଙ୍ଗ ଶାରୀରିକ ତାଲିମ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଏକ ନକାରାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଛି।

ଯେପରି ପରୀ ସାମ୍ବାଦିକମାନେ ପୂର୍ବ କାହାଣୀରେ ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି: ୨୦୨୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସଶସ୍ତ୍ର ବାହିନୀରେ ହାରାହାରି ବାର୍ଷିକ ନିଯୁକ୍ତି ପ୍ରାୟ ୬୧,୦୦୦ ଥିଲା।

ଜୁନ୍ ୨୦୨୨ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଅଗ୍ନିପଥ ଅଧୀନରେ ଏହା ପ୍ରାୟ ୪୬,୦୦୦ ଯୁବବର୍ଗଙ୍କ ସଂଖ୍ୟାକୁ କମି ଆସିଥିଲା। ଅଧିକନ୍ତୁ, ଏହା ଅନେକ ଗ୍ରାମୀଣ ଯୁବବର୍ଗଙ୍କ ପାଇଁ ଏତେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ସେନାବାହିନୀରେ ଆଜୀବନ କ୍ୟାରିଅରର ଆଶାକୁ ସମାପ୍ତ କରିଥିଲା। ବର୍ତ୍ତମାନ, ସେମାନଙ୍କର କେବଳ ଚାରି ବର୍ଷର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ରହିବ। ଏହା ପରେ କେବଳ ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶଙ୍କୁ ସେନାର ନିୟମିତ କ୍ୟାଡରରେ ସାମିଲ କରାଯିବ।

ସେହି ବାସ୍ତବତା ଦିଗରେ ଅଗ୍ରସର ହେବା ବିକାଶ କୁମାରଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେଇଥିଲା। ସେ କୁହନ୍ତି, ‘‘ମେ ଇତନା ସଦମେ ମେ ଥା କି ଦୋ-ତିନ ମହିନେ ତକ ଗ୍ରାଉଣ୍ଡ ମେ ଜାନା ଛୋଡ଼ ଦିୟା ଥା ଔର୍‌ ଆଗେ କି ପଢ଼ାଇ ପର୍‌ ଫୋକସ୍‌ କରନେ ଲଗା [ମୁଁ ଏତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଥିଲି, ମୁଁ ଦୁଇ-ତିନି ମାସ ପାଇଁ ପଡ଼ିଆକୁ ଯିବା ବନ୍ଦ କରିଥିଲି ଏବଂ ଆଗକୁ ପାଠପଢ଼ା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲି)’’।

ଆଉ ତା’ଛଡ଼ା ରୋଜଗାର କଥା ଅଛି।

ଯୋଗଦେବା ପରେ ପ୍ରଥମ ବର୍ଷରେ, ଜଣେ ଅଗ୍ନିବୀର ମାସକୁ ୩୦,୦୦୦ ଟଙ୍କା ପାଆନ୍ତି ଯାହା ଚତୁର୍ଥ ବର୍ଷରେ ୪୦,୦୦୦ ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଇପାରେ। ଏହି ରାଶିରୁ ୩୦ ପ୍ରତିଶତ ପ୍ରତି ମାସରେ ଅଗ୍ନିବୀର କର୍ପସ ପାଣ୍ଠି ପାଇଁ କାଟି ଦିଆଯାଏ। ସରକାର ମଧ୍ୟ ଏଥିରେ ସମାନ ପରିମାଣର ଯୋଗଦାନ କରନ୍ତି। ଚାରି ବର୍ଷ ପରେ ଛାଡ଼ିବା ସମୟରେ, ଅଗ୍ନିବୀର କର୍ପସ ପାଣ୍ଠିରୁ ସେବା ନିଧି ଭାବରେ ୧୧.୭୧ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ଟିକସ ମୁକ୍ତ ରାଶି ପାଇବାକୁ ଅଗ୍ନିବୀର ହକଦାର ହୋଇଥାନ୍ତି।

ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ ଯେ ସେହି ସେବା ନିଧି ‘ପ୍ୟାକେଜ୍’ ର ୫୦ ପ୍ରତିଶତ ଅଗ୍ନିବୀରଙ୍କ ନିଜ ଦରମାରୁ ଆସିଥାଏ। ଆଉ ଏହାର କିଛି ଅଂଶ ତାଙ୍କ ଯୋଗଦାନ ଉପରେ ସୁଧରୁ ଆସେ।

ଏହା ଯେପରି କାମ କରେ, ଜଣେ ଅଗ୍ନିବୀର ପ୍ରଥମ ବର୍ଷରେ ପ୍ରତି ମାସରେ ୨୧,୦୦୦ ଟଙ୍କା ପାଆନ୍ତି। ଏହା ଦ୍ୱିତୀୟ ବର୍ଷରେ ପ୍ରତି ମାସରେ ୨୩,୧୦୦ ଟଙ୍କାକୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ; ତୃତୀୟ ବର୍ଷରେ ୨୫,୫୦୦ ଟଙ୍କାକୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ, ଏବଂ ଚତୁର୍ଥ ଏବଂ ଶେଷ ବର୍ଷରେ ଏହା ୨୮,୦୦୦ ଟଙ୍କାକୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ।

ଅଗ୍ନିବୀରମାନଙ୍କୁ ସଶସ୍ତ୍ର ବାହିନୀରେ ସେମାନଙ୍କର ଯୋଗଦାନ ଅବଧି ପାଇଁ ୪୮ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାର ଜୀବନ ବୀମା ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥାଏ। ଜଣେ ନିୟମିତ ସୈନିକ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବର୍ଷର ସେବା ପାଇଁ ବାର୍ଷିକ ୧୫ ଦିନ ପାଇଁ ଗ୍ରାଚ୍ୟୁଇଟି ପାଆନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ୫୦ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାର ବୀମା ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ। ଆଉ ଜଣେ ସୈନିକଙ୍କୁ ପେନସନ ମଧ୍ୟ ମିଳିଥାଏ। ଅଗ୍ନିବୀରମାନେ ଗ୍ରାଚ୍ୟୁଇଟି କିମ୍ବା ପେନସନ ପାଇବାକୁ ହକଦାର ନୁହଁନ୍ତି।

ଜଣେ ନିୟମିତ ଭାରତୀୟ ସେନା ସୈନିକ ସିପାହୀ ସ୍ତରରେ ଯୋଗଦେବା ପରେ ୨୫,୦୦୦ ଟଙ୍କା ଦରମା ପାଆନ୍ତି । ଯଦି ସେ ସୁବେଦାର ପାହ୍ୟାକୁ ଆସନ୍ତି, ତେବେ ତାହା ୫୦,୦୦୦ ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଇପାରେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ମହଙ୍ଗା ଭତ୍ତା ଏବଂ ପରିବହନ ଭତ୍ତା, ୟୁନିଫର୍ମ ପାଇଁ ବାର୍ଷିକ ଭତ୍ତା, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କ୍ଷେତ୍ର ପୋଷ୍ଟିଂ ଇତ୍ୟାଦି ପରି ଅନେକ ମାସିକ ଅତିରିକ୍ତ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ରାଶି ସୁବିଧା ଅଛି। ଭାରତୀୟ ସାମରିକ କର୍ମଚାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ମାଗଣା ଚିକିତ୍ସା ସୁବିଧା, ଅବସର ପରେ ଆଜୀବନ ପେନସନ୍ ଏବଂ ସେବାରତ ସମୟରେ ଏବଂ ଅବସର ପରେ ସଶସ୍ତ୍ର ବାହିନୀ ଷ୍ଟୋରରେ ସାମଗ୍ରୀର ରିହାତି କ୍ରୟ କରିବାର ସୁବିଧା ପାଆନ୍ତି

ଅଗ୍ନିବୀରମାନେ ଏହି ଭତ୍ତା, ମାଗଣା ସେବା ଏବଂ ସୁବିଧା ମଧ୍ୟରୁ କୌଣସିଟି ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ଆଉ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନରେ ଅଗ୍ନିବୀରଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କ ପରିବାର କ୍ଷତିପୂରଣ ପାଇବାକୁ ହକଦାର ନୁହଁନ୍ତି।

*****

ତେଣୁ ଭବିଷ୍ୟତରେ କ’ଣ ଅଛି?

‘‘ଭବିଷ୍ୟତ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି। ଅଗ୍ନିପଥ ଯୋଜନା ମୋ କ୍ୟାରିୟରକୁ ସମାପ୍ତ କରିଦେଇଛି’’, କୁହନ୍ତି ଛଅ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ ଫିଜିକାଲ ଫିଟନେସ୍ ଟ୍ରେନର ଜାଦୁ ଯାଦବ। ଆରା ସହରର ଉପକଣ୍ଠରେ ଥିବା ତାଙ୍କ ନବନିର୍ମିତ ଘରେ ଆମେ ତାଙ୍କ ସହ କଥା ହେଉଛୁ। ସେ କୁହନ୍ତି, ‘‘ଏହି ଘରକୁ ଉପାନ୍ତ ଗାଁରୁ ଆସିଥିବା ସେନା ଆଶାୟୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଲଜ୍‌ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ପାଇଁ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଏଠାରେ ରହିପାରିବେ।"

୨୦୨୧ ରେ, ଜାଦୁ ଜଣେ ଶାରୀରିକ ଫିଟନେସ୍ ପ୍ରଶିକ୍ଷକ ଭାବରେ କ୍ୟାରିୟର କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ ଏବଂ ବହୁତ ଉତ୍ସାହ ସହିତ ଜିମ୍ ଉପକରଣ ଉତ୍ପାଦନର ଏକ କେନ୍ଦ୍ର ହୋଇଥିବା ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ମିରଟରୁ ଯୁଦ୍ଧ ରଶି, ସ୍ପିଡ୍ ହଡଲସ୍, ବକ୍ସ ଜମ୍ପ, ଗଦି ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବ୍ୟାୟାମ ଉପକରଣ କିଣିଥିଲେ।

ଏଥିପାଇଁ ସେ ୫ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଏଗୁଡ଼ିକ ଏବେ ତାଙ୍କ ଘରର ତଳ ମହଲାରେ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ଏବଂ ଅବ୍ୟବହୃତ ଅବସ୍ଥାରେ ପଡ଼ି ରହିଛି।

ଏବେ, ଯେତେବେଳେ ବି ସେ ଏସବୁ ଉପକରଣ ଦେଖନ୍ତି, ସେ ଦୁଃଖିତ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।

‘‘ମୁଁ ଜଣେ ସ୍ଥାନୀୟ ସାହୁକାରଙ୍କଠାରୁ ୪ ପ୍ରତିଶତ ମାସିକ ସୁଧରେ (ଅର୍ଥାତ୍ ବାର୍ଷିକ ୪୮ ପ୍ରତିଶତ ହାରରେ) ୪ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ଋଣ ନେଇଥିଲି। ସେଥିରେ ମୁଁ ମୋର ସଞ୍ଚୟରୁ ଏକ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ଯୋଡ଼ିଥିଲି’’, ଜାଦୁ କୁହନ୍ତି। ‘‘ଆମେ ଗୋଟିଏ ଛୋଟାହାଥୀ ଆକ୍ଷରିକ ଅର୍ଥ ଛୋଟ ହାତୀ କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ମେଟାଡର ଭ୍ୟାନ କଥା କୁହାଯାଇଛି) ନେଲୁ ଏବଂ ମିରଟରୁ ସବୁ ଉପକରଣ କିଣିଲୁ। ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହୋଇଯାଇଥିଲି।

ତିନି ଭାଇ ଏବଂ ଚାରି ଭଉଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ସାନ, ଜାଦୁ ସେନାବାହିନୀରେ ଯୋଗଦେବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଯୁବକଯୁବତୀମାନଙ୍କୁ ତାଲିମ ଦେବା ପାଇଁ ବିମାନବନ୍ଦର ପଡ଼ିଆରେ ଏକ ଫିଜିକାଲ୍ ଏକାଡେମୀ ଚଳାଉଛନ୍ତି।

‘‘ମୁଁ ଭଲ ଦୌଡ଼ୁଥିଲି ତେଣୁ ଯୁବ ସେନା ଆଶାୟୀମାନଙ୍କୁ ତାଲିମ ଦେବା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କଲି। ସେମାନଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଦେବା ପାଇଁ, ମୁଁ ୟୁପିର ଏକ ଅନୁଷ୍ଠାନରୁ ଶାରୀରିକ ତାଲିମରେ ସ୍ନାତକ ହାସଲ କଲି’’, ସେ କୁହନ୍ତି।

ସେ ପ୍ରତିଦିନ ୨୦୦ ଯୁବକଙ୍କର ଚାରୋଟି ବ୍ୟାଚକୁ ତାଲିମ ଦେଉଥିଲେ। ଏହି ଯୁବକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୯୦ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ଭାରତୀୟ ସେନା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବେ। ସେ ମନେ ପକାଇ କୁହନ୍ତି, ‘‘ମୁଁ ମାସକୁ ୫୦,୦୦୦ ଟଙ୍କା ରୋଜଗାର କରୁଥିଲି।’’

ଅଗ୍ନିପଥ ଆସିବା ପରେ, ଶାରୀରିକ ତାଲିମ ନେଉଥିବା ଯୁବକମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଅଧାରୁ କମ୍ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ସେହି ଦଳରେ ମଧ୍ୟ କେବଳ ୧୦-୧୨ ଯୁବକ ସେନାରେ ଯୋଗଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ। ଅନ୍ୟମାନେ ବିହାର ଏବଂ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ପୋଲିସ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛନ୍ତି’’, ସେ କୁହନ୍ତି।

ଜାଦୁ ଏବେ ମାସକୁ ମାତ୍ର ୧୫-୨୦,୦୦୦ ଟଙ୍କା ରୋଜଗାର କରୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ତାହା ମଧ୍ୟ ନିୟମିତ ନୁହେଁ। ପୂର୍ବରୁ, ଶାରୀରିକ ଫିଟନେସ ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାର ଥିଲା, ତେଣୁ ଯୁବକମାନେ ବର୍ଷସାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିଲେ। ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରାର୍ଥୀମାନେ ଲିଖିତ ପରୀକ୍ଷାରେ ଯୋଗ୍ୟତା ହାସଲ କରିବା ପରେ ହିଁ ଶାରୀରିକ ତାଲିମରେ ଯୋଗ ଦେଇପାରିବେ। ବିହାର ପୋଲିସ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଆବେଦନ କରିବା ପରେ, ପ୍ରଥମେ ଲିଖିତ ପରୀକ୍ଷା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ ଏବଂ ସେହି ପରୀକ୍ଷାରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ ଯାଇ ପ୍ରାର୍ଥୀମାନେ ଶାରୀରିକ ଯୋଗ୍ୟତା ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ହାଜର ହୋଇପାରିବେ।

‘‘ଯେଉଁମାନେ ଲିଖିତ ପରୀକ୍ଷାରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ମାତ୍ର ଦୁଇରୁ ତିନି ମାସ ପାଇଁ ମୋର ଶାରୀରିକ ଅଭ୍ୟାସ ଶ୍ରେଣୀରେ ଯୋଗ ଦିଅନ୍ତି। କାରଣ ସରକାର ଲିଖିତ ପରୀକ୍ଷା ଏବଂ ଶାରୀରିକ ପରୀକ୍ଷା ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇରୁ ତିନି ମାସ ସମୟ ଦିଅନ୍ତି", ସେ କୁହନ୍ତି।

ଏହା, ସେ କହିଥାନ୍ତି, ‘‘ମୋତେ ମାସ ମାସ ଧରି ବେକାର ହୋଇ ବସିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ।’’ ଯାହାଫଳରେ ପତ୍ନୀ, ତିନି ବର୍ଷର ପୁଅ ଏବଂ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷର ଝିଅକୁ ନେଇ ତାଙ୍କ ପରିବାରର ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବା କଷ୍ଟକର ହୋଇପଡ଼ିଥାଏ।

ତେଣୁ ଏବେ ଜାଦୁ ଯାଦବ ଭୋଜପୁରୀ ସଙ୍ଗୀତ ଜଗତରେ ନିଜର ଭାଗ୍ୟ ପରୀକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।

‘‘ପ୍ରତିଦିନ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ମୁଁ ଜଣେ ସଙ୍ଗୀତ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ସହ ଦୁଇ ଘଣ୍ଟା ଗୀତ ଗାଇବା ଅଭ୍ୟାସ କରେ, ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ଝରିଆରୁ କିଣିଥିବା ଏକ ହାରମୋନିୟମରେ ମୋ ସହିତ ଥାଏ’’, ସେ ଏହି ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ବାହାର କରି ସହିତ କୁହନ୍ତି। ତାଙ୍କ ସ୍ୱର ହାରମୋନିୟମର ଧ୍ୱନି ସହିତ ଭଲ ଭାବରେ ମେଳ ଖାଇଥାଏ।

‘‘ଭୋଜପୁରୀ ଗାୟକମାନେ ଅନଲାଇନ୍ ଗୀତ ରିଲିଜ୍ କରି ୟୁଟ୍ୟୁବ୍ ରୁ ଭଲ ଟଙ୍କା ରୋଜଗାର କରୁଛନ୍ତି", ସେ କୁହନ୍ତି, ‘‘ମୁଁ ଭାବୁଛି ଯଦି ମୁଁ ନିୟମିତ ଭାବରେ ଏହା କରେ ତେବେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ତିଆରି କରିପାରିବି। ଅଗ୍ନିପଥ ଯୋଜନା ହେତୁ ଶାରୀରିକ ତାଲିମରେ କ୍ୟାରିୟର କରିବା ଆଉ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।’’

ଏହି ସମୟରେ, ଆରାର ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଫିଜିକାଲ ଫିଟନେସ୍ ପ୍ରଶିକ୍ଷକ, ୩୮ ବର୍ଷ ବୟସ୍କ ମୋହନ ସିଂହ ଏବେ କ୍ରୀଡ଼ା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଉଛନ୍ତି।

‘‘ମୁଁ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଶାରୀରିକ ତାଲିମ ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଦେବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲି, ଏବଂ ସେହି ସମୟରେ ମୋର ୩୦୦ ଜଣ ଯୁବକ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁଁ ଏହାକୁ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଛି’’, ସେ କୁହନ୍ତି। ‘‘ଅଗ୍ନିପଥର ଆଗମନ ପରେ, ଜଣେ ହେଲେ ଯୁବକ ସେନା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉନାହାନ୍ତି। ସେମାନେ ହତାଶ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି। ଶାରୀରିକ ଫିଟନେସ ତାଲିମ ବ୍ୟବସାୟ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଛି।’’

ଜଣେ କଳା ସ୍ନାତକ, ମୋହନ ସିଂ ଯିଏ ରାଜପୁତ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର, ସର୍ବଦା ଖେଳ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହୀ ଥିଲେ ଏବଂ ଥାଇ ବକ୍ସିଂ ଅଭ୍ୟାସ କରୁଥିଲେ | 'ମୁଏ ଥାଇ' ହେଉଛି ଏକ ମାର୍ଶଲ ଆର୍ଟ ଯାହା ଶହ ଶହ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଥାଇଲାଣ୍ଡରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା। ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସାଧାରଣତଃ ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍, ସୁଇପ୍ ଏବଂ କ୍ଲିଞ୍ଚ୍ କୌଶଳ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି ଏବଂ ଲଢ଼ିବା ସମୟରେ ମୁଥ, କହୁଣୀ, ଆଣ୍ଠୁ ଏବଂ ପେଣ୍ଡା ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି । ଏହି ଖେଳକୁ ‘‘ଆଠ ଅଙ୍ଗ ବିଶିଷ୍ଟ କଳା [କିମ୍ବା ବିଜ୍ଞାନ]’’ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।

କିନ୍ତୁ ମୋହନଙ୍କୁ ‘‘ଏହି ସ୍ୱପ୍ନ ଛାଡ଼ିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା, ମୋତେ କୌଣସି ସରକାରୀ ସମର୍ଥନ ମିଳିନଥିଲା ଏବଂ ମୋ ପରିବାର ମଧ୍ୟ କ୍ରୀଡ଼ାକୁ କ୍ୟାରିୟର ଭାବେ ଦେଖି ନଥିଲେ’’, ବୋଲି ସେ କୁହନ୍ତି।

‘‘କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଚାହୁଁ ନଥିଲି ଯେ ଯୁବକମାନେ ସେନାରେ ଯୋଗ ଦେବାର ସ୍ୱପ୍ନ ଛାଡ଼ନ୍ତୁ, ତେଣୁ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ମାସକୁ ମାତ୍ର ୨୦୦ଟଙ୍କାରେ ଶାରୀରିକ ତାଲିମ ଦେବା ଆରମ୍ଭ କଲି’’, ସେ କୁହନ୍ତି।

ଅଗ୍ନିପଥ ଆସିବା ପରେ ତାଲିମ ପ୍ରାୟ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଛି। ‘‘ଏବେ ମୁଁ ଫିଜିକାଲ ଏକାଡେମୀକୁ ଏକ କ୍ରୀଡ଼ା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନରେ ପରିଣତ କରିଛି। ଏଠି ଭାରୋତ୍ତୋଳନ, ବକ୍ସିଂ, କୁସ୍ତି ଇତ୍ୟାଦି ଖେଳ ଶିକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ମୁଁ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ଦେଇଛି’’, ମୋହନ ସିଂ କୁହନ୍ତି।

ସେ ଅଗ୍ନିପଥକୁ ବହୁତ ସମାଲୋଚନା କରନ୍ତି ଏବଂ କୁହନ୍ତି ଯେ ଏହା ଯୁବବର୍ଗଙ୍କ ପାଇଁ ଭଲ ନୁହେଁ।

ବିହାରର ଅନେକ ନିମ୍ନ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ପରିବାର ସରକାରୀ ଚାକିରି ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ, ବିଶେଷ କରି ସଶସ୍ତ୍ର ବାହିନୀରେ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ପିଲାମାନେ ଦଶମ ଶ୍ରେଣୀ ପରୀକ୍ଷା ପରେସେନାରେ ଯୋଗ ଦେବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି, ଏହି ଆଶାରେ ଯେ, ଯଦି ସେମାନେ ସେନାରେ ଚାକିରି ପାଆନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ପରିବାରର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅନେକ ପିଢ଼ିର ଭବିଷ୍ୟତ ସ୍ଥିର ହୋଇଯିବ।

‘‘କିନ୍ତୁ ଅଗ୍ନିପଥ ଅଧୀନରେ ଚାକିରି ପାଉଥିବା ପରିବାରମାନେ ଖୁସି ନୁହଁନ୍ତି କାରଣ ସେମାନେ ଜାଣନ୍ତି ଯେ ସେମାନେ ଚାରି ବର୍ଷ ପରେ ଚାକିରି ହରାଇବେ। ଆଉ ଏହା ପରେ ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଆଉ ଏକ ସରକାରୀ ଚାକିରି ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବା ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ସହନଶୀଳତା ରହିବ ନାହିଁ’’, ସେ କୁହନ୍ତି।

ବିହାରର ଯୁବକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ୍ରୋଧ ୨୦୨୪ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି (ବିଜେପି) ପାଇଁ ନକାରାତ୍ମକ ଫଳାଫଳରେ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇଥିବା ପରି ମନେହୁଏ। ବିହାରରେ, ଜାତୀୟ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ମେଣ୍ଟ (ଏନଡିଏ) ୨୦୧୯ରେ ଜିତିଥିବା ୩୯ଟି ଆସନ ମଧ୍ୟରୁ ୯ ଟି ଇଣ୍ଡିଆ ମେଣ୍ଟଠାରୁ ହାରିଥିଲା। ବିଜେପି ପାଞ୍ଚଟି ଆସନ ଏବଂ ନିତୀଶ କୁମାରଙ୍କ ଜନତା ଦଳ (ୟୁନାଇଟେଡ) ଚାରିଟି ଆସନ ହରାଇଥିଲା।

ଆରା ଲୋକସଭା ଆସନରେ ଦୁଇଥର ବିଜେପି ସାଂସଦ ତଥା ପୂର୍ବତନ କେନ୍ଦ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀ ତଥା ପ୍ରଶାସକ ଆର୍. କେ. ସିଂହ ଭାରତୀୟ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ପାର୍ଟି ଏମ୍.ଏଲ୍. (ଲିବରେସନ୍) ନେତା ସୁଦାମା ପ୍ରସାଦଙ୍କଠାରୁ ହାରି ଯାଇଥିଲେ। ଆର. କେ. ସିଂହ ୨୦୧୯ରେ ପାଖାପାଖି ଦେଢ଼ ଲକ୍ଷ ବ୍ୟବଧାନରେ ଜିତିଥିଲେ। ୨୦୨୪ରେ ସେ ସୁଦାମା ପ୍ରସାଦଙ୍କଠାରୁ ପାଖାପାଖି ୬୦,୦୦୦ ଭୋଟରେ ପରାସ୍ତ ହୋଇଥିଲେ।

୨୦୨୪ ଫଳାଫଳର ତୁରନ୍ତ ପରେ, ଆଶାୟୀ ଯୁବବର୍ଗ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ପରିବାର ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନିପଥ ବିରୋଧରେ ରହିଥିବା ଅସନ୍ତୋଷକୁ ଅନୁଭବ କରିପାରି, ବିହାରରେ ବିଜେପିର ମେଣ୍ଟ ଅଂଶୀଦାର, ନିତୀଶ କୁମାରଙ୍କ ଜନତା ଦଳ (ୟୁନାଇଟେଡ୍) ଏହି ଯୋଜନାର ସମୀକ୍ଷା ଦାବି କରିଥିଲା।

‘‘ଅଗ୍ନିବୀର ଯୋଜନାକୁ ନେଇ ଭୋଟରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅସନ୍ତୋଷ ରହିଛି। ଆମ ଦଳ ଚାହୁଁଛି ଯେ ଯେଉଁ ତ୍ରୁଟିଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତି ଲୋକଙ୍କ ଆପତ୍ତି ରହିଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂର କରାଯାଉ,’’ ବୋଲି ଜେଡିୟୁ ନେତା କେ. ସି. ତ୍ୟାଗୀ ନ୍ୟୁ ଇଣ୍ଡିଆନ ଏକ୍ସପ୍ରେସକୁ କହିଛନ୍ତି।

୨୦୨୨ରେ ଅଗ୍ନିପଥର ଆଗମନ ସହିତ ଯେଉଁମାନେ ସାଧାରଣ ନିଯୁକ୍ତିର ଶେଷ ବର୍ଷରେ ଚୟନର ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏକ ଝଟକା ଲାଗିଲା । ୨୦୨୧ରେ ଅନେକ କଷ୍ଟକର ଶାରୀରିକ ପରୀକ୍ଷାରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ। କେବଳ ଲିଖିତ ପରୀକ୍ଷା ବାକି ରହିଥିଲା। କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ସେମାନଙ୍କ ଚୟନକୁ ବାତିଲ କରି ଦେଲେ ଏବଂ କହିଲେ ଯେ ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବରୁ ପରୀକ୍ଷାରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇସାରିଛନ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନୂତନ ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ନୂତନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦେଇ ଯିବାକୁ ପଡିବ।

ମୋହନ ସିଂ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ‘‘ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି କାରଣରୁ ଅନେକ ଯୁବକ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିଥିଲେ କାରଣ ସେମାନେ ଋଣ ନେଇଥିଲେ ଏବଂ ସେହି ଠକ ଦଲାଲ ଓ ମଧ୍ୟସ୍ଥିମାନଙ୍କୁ ଟଙ୍କା ଦେବାକୁ ଜମି ବିକ୍ରି କରିଥିଲେ ଯେଉଁମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଆବଶ୍ୟକ ଫିଟନେସ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ଦେବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଥିଲେ। ଆହୁରି ମଧ୍ୟ, ସେନାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାର ଶେଷ ସଫଳ ପ୍ରୟାସ ଅପେକ୍ଷାରେ ଅନେକ ବୟସ ସୀମା ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ।’’

ସଫଳ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ବାଦ ଦେବାକୁ ନେଇ ଅସନ୍ତୋଷ ଦେଖି ସେହି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ଅଦାଲତରେ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରାଯାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଦିଲ୍ଲୀ ହାଇକୋର୍ଟ ଏହି ଯୋଜନାର ବୈଧତାକୁ କାଏମ ରଖିଥିଲେ। ପରେ ଦିଲ୍ଲୀ ହାଇକୋର୍ଟଙ୍କ ଆଦେଶକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ୍ କରୁଥିବା ପିଟିସନକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ମନା କରିଦେଇଥିଲେ।

ଓବିସି ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ତେଇଶ ବର୍ଷ ବୟସ୍କ ବିଟ୍ଟୁ ଯାଦବ ପରୀକ୍ଷାରେ ଯୋଗ୍ୟତା ହାସଲ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଥିଲେ। ‘‘୨୦୨୧ରେ, ମୁଁ ଉଭୟ ଦୌଡ଼ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶାରୀରିକ ପରୀକ୍ଷାରେ ଯୋଗ୍ୟତା ହାସଲ କଲି। କେବଳ ଲିଖିତ ପରୀକ୍ଷା ବାକି ରହିଥିଲା-କିନ୍ତୁ ଅଗ୍ନିପଥ ଆସିଲା, ଏବଂ ନିଯୁକ୍ତି ବାତିଲ କରିଦିଆଯାଇଥିଲା’’, ସେ କୁହନ୍ତି। ସେ ଅଗ୍ନିବୀରଙ୍କ ଅଧୀନରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଚେଷ୍ଟା କରିପାରିନଥିଲେ କାରଣ ସେ ୨୧ ବର୍ଷର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୀମା ଅତିକ୍ରମ କରିସାରିଥିଲେ।

ଆଜି ସେ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ଏକ ଇସ୍ପାତ ଉତ୍ପାଦନ ୟୁନିଟରେ କାମ କରୁଛନ୍ତି। ସେ କୁହନ୍ତି, ‘‘ସେନାରେ ଯୋଗଦେବା ମୋର ଅଭିଳାଷ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଅଗ୍ନିପଥ ମୋ କ୍ୟାରିୟରକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଥିଲା।’’

ତିନି ଭାଇଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ସବୁଠାରୁ ସାନ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପିତା ଜଣେ କୃଷକ। ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଭାଇମାନେ ଘରୋଇ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ପିତା ଚାହୁଁଥିଲେ ଯେ ସେ ସରକାରୀ ଚାକିରିରେ ଯୋଗ ଦିଅନ୍ତୁ। ତେଣୁ, ବିଟ୍ଟୁ ଭାରତୀୟ ସେନା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ କାରଣ ଏହା ଦୁଇଟି ସ୍ୱପ୍ନ ପୂରଣ କରିଥାଆନ୍ତା: ସେ ନିଜେଜଣେ ସେନା ଯବାନ ହେବା ଏବଂ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ମୁତାବକ ସରକାରୀ ଚାକିରି ପାଇବା।

‘‘ଏବେ’’, ବିଟ୍ଟୁ କହନ୍ତି, ‘‘ସରକାରୀ ଚାକିରି ପାଇବା ପାଇଁ ଘରେ ବହୁତ ଚାପ ରହିଛି। ବାସ୍ତବରେ, ମୁଁ ମୋ ପରିବାରଠାରୁ ଦୂରରେ ରହିବା ପାଇଁ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ଏହି ଇସ୍ପାତ କାରଖାନାରେ ଯୋଗ ଦେଲି।’’

‘‘ଯଦି ମୁଁ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ଯାଇନଥାନ୍ତି, ତେବେ ମାନସିକ ଚାପ କାରଣରୁ ମୁଁ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିଥା’ନ୍ତି।’’

ଅନୁବାଦ: ଓଡ଼ିଶାଲାଇଭ୍‍