ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇ ਰਾਇਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਧਮਤਰੀ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਪੈਂਦੇ ਲੋਹਰਸੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੰਨਿਆ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਕਈ ਮਾਅਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਹੈ। ਉਂਝ ਤਾਂ ਸਰਸਰੀ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਿਆਂ ਹੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਹੋਣ ਦਾ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ; ਬਾਕੀ ਇਹਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦਾ ਘੇਰਾ ਹੀ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਦੀ ਉਮਰ 80 ਜਾਂ 90 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ ਨਾਲ਼ ਮਿਲ਼ਣ 'ਤੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਨਾਲ਼ ਰੂਬਰੂ ਹੋਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲ਼ਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇਖ ਕੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਕੂਲ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਕਿੰਨਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।
ਇਸ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ 29 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਲ 1918 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਲਗਭਗ 96 ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵਾਲ਼ੇ ਰਜਿਸਟਰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਸਕੂਲ ਦੀ ਅਧਿਆਪਕਾ ਨੀਲਿਮਾ ਨੇਤਮ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਡੱਬੇ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਰਜਿਸਟਰ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿਓਂਕ ਖਾ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਸਾਲ ਤੋਂ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਜਿਸਟਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਕਵਰ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਹੈ, ਅਜਿਹੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਦਾ ਕੀਮਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ।
