ਮੈਂ ਇਲਿਆਰਾਜਾ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ,''ਕੀ ਇੱਥੇ ਸੱਪ ਹੈਗੇ ਨੇ?''
ਦੇਰ ਸ਼ਾਮ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਤਮਿਲ਼ਨਾਡੂ ਦੇ ਸ਼ਿਵਗੰਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮੇਲਕਾਡੁ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਸਾਂ। ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਖੂਹ ਦੀ ਪੁਟਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ਼ਣ ਗਈ। ਇਲਾਕਾ ਖ਼ੁਸ਼ਕੀ ਅਤੇ ਧੂੜ ਦੇ ਗੁਬਾਰ ਨਾਲ਼ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਲਈ ਪਾਣੀ ਲੱਭਣਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਸ਼ੱਕਤ ਵਾਲ਼ਾ ਕੰਮ ਸੀ। ਇਲਿਆਰਾਜਾ ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਪਾਰਟ ਟਾਈਮ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵਟ ਫਾਰਮ (ਨਿਜੀ ਖੇਤ; ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ) 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਉਹ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਿਫਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਹਾਲੇ ਸਿਰਫ਼ 23 ਸਾਲ ਹੈ।
ਮੇਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ਼ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਸੁਰ ਨੂੰ ਭਾਂਪ ਕੇ ਇਲਿਆਰਾਜਾ ਮੁਸਕੁਰਾਉਣ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੁਝ ਹੀ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ 'ਨਾਗਾਰਾਜ' (ਕੋਬਰਾ) ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸਨ। ਜਿਓਂ ਹੀ ਮੈਂ ਟਹਿਲਣਾ ਛੱਡਣ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ, ਇਲਿਆਰਾਜਾ ਝਟ ਦੇਣੀ ਟਾਰਚ ਕੱਢ ਲਈ।
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ,"ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ਼ ਆਉਂਗਾ" ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਤੁਰਨ ਲੱਗੇ। ਸਾਡੇ ਪੈਰ ਟਾਰਚ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ਼ ਬਣੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੀ ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਸਾਡੇ ਚਿਹਰਿਆਂ 'ਤੇ ਥਪੇੜੇ ਮਾਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਭਿੱਜੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਤੈਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਧੁੱਪ ਨਾਲ਼ ਤਪੇ ਦਿਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਹ ਇੱਕ ਠੰਡੀ ਰਾਤ ਸੀ। ਡੱਡੂਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਲਿਆਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਭਰੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ਼ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਸਦਾ ਤੋਂ ਦਮਾ ਸੀ।" ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਸ਼ਿਵਗੰਗਾ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸੇਲਮ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸੜਕ ਦੇ ਹਰ ਮੋੜ, ਸੜਕ 'ਤੇ ਚੱਲਦੀ ਮੋਟਰਬਾਈਕ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲ਼ੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ,"23 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ ਜ਼ਮੀਨ ਬਹੁਤ ਸਸਤੀ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇ ਸਲੇਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੰਪਤੀ ਵੇਚੀ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਈਆਂ ਨੇ ਇੱਥੇ 50,000 ਰੁਪਏ 'ਚ ਦੱਸ ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਖਰੀਦ ਲਈ ਸੀ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ 3 ਲੱਖ ਤੋਂ 4 ਲੱਖ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਕਮਾ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ?" ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟਾਰਚ ਵਾਲ਼ਾ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਖੱਬੇ-ਸੱਜੇ ਘੁਮਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਟੈਪਿਓਕਾ ਅਤੇ ਗੰਨੇ ਦੇ ਖੇਤ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲੱਗੇ।
