ನೆಲದ ನಂಟಿರುವವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಗೊತ್ತು ಮುಸ್ಕೇನಿ ಸೊಪ್ಪಿನ ಮಹತ್ವ

“ಮುಸ್ಕೇನಿ ಗಿಡದ ಕೋಮಲ ಹಸಿರು ಎಲೆಗಳು ಮಳೆಯಾದ ನಂತರ ಸಿಹಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಸುಟ್ಟಂತಾಗಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಕೌಶಲ್ಯಾ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಎರಡು ಕೋಣೆಗಳ ಪಕ್ಕಾ ಮನೆಯ ವರಾಂಡದ ಬಳಿಯ ತೆರೆದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಲೇ ಪ್ರೆಷರ್‌ ಕುಕ್ಕರ್‌ ಒಂದಕ್ಕೆ ತೊಳೆದ ಬೇಳೆ (ಅರಹರ್‌ ದಾಲ್)‌ ಹಾಕಿ, ಅದರೊಂದಿಗೆ ಒಂದಷ್ಟು ಮುಸ್ಕೇನಿ ಸೊಪ್ಪು,ಕೆಲವು ಹಸಿಮೆಣಸು, ಅರಶಿನ ಪುಡಿ ಮತ್ತುಉಪ್ಪು ಹಾಕಿ ಬೇಯಲು ಇಟ್ಟರು.

“ಮುಸ್ಕೇನಿ ಭಾಜಿ [ಸೊಪ್ಪು] ಅರ್ಹರ್ [ತೊಗರಿ ಬೇಳೆ] ಮತ್ತು ಚನಾ ದಾಲ್ [ಕಡಲೆ ಬೇಳೆ] ಜೊತೆಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಕೌಶಲ್ಯಾ ಮಾತು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಮುಸ್ಕೇನಿ ಸೊಪ್ಪಿನ ಅಡುಗೆ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಸೊಪ್ಪನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೇಳೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಕ್ಕರ್‌ ಮೂರು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ಸೀಟಿ ಕೂಗುವುದನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಾ, ಅವರು ಬೇಳೆಗೆ ಒಗ್ಗರಣೆಗಾಗಿ ಇಡೀ ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ತುಂಡುಗಳು, ಟೊಮಾಟೊ, ಈರುಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಒಣಗಿದ ಒಣ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ತರಕಾರಿ ಹೆಚ್ಚಲು ಅವರು ಈಳಿಗೆ ಮಣೆ (ಪಾನಿಕಿ) ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

“ನಮ್ಮ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಜಂಗ್ಲೀ ಭಾಜಿಗಳು [ಕಾಡು ಸೊಪ್ಪುಗಳು] ಬಹಳ ಇವೆ. ಯಾವ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸೊಪ್ಪನ್ನು ಕಿತ್ತು ತರಬೇಕೆನ್ನುವುದು ನನ್ನ ತಾಯಿಗೆ ಗೊತ್ತು. ಈ ಭಾಜಿಗಳು ವರ್ಷವಿಡೀ ಬೆಳೆದರೂ, ಕೆಲವು ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಹೆಚ್ಚು ರುಚಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ” ಎಂದು ಕೌಶಲ್ಯಾ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈಗ ಅವರು ವಾಸವಿರುವ ಅಮಾನಕದಲ್ಲಿ, ಜೂನ್‌ನಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್‌ವರೆಗೆ ತಿಹ್ರಿ ಫುಟ್ಟು (ಸ್ಥಳೀಯ ಅಣಬೆ) ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಈರುಳ್ಳಿ, ಟೊಮಾಟೊ ಮತ್ತು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹುರಿದರೆ ರುಚಿಕರವಾದ ಪಲ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. “ನಾನು ಕೈತುಂಬಾ ತಿಹ್ರಿ ಫುಟ್ಟು ಮನೆಗೆ ತರುತ್ತೇನೆ. ಅದು ರುಚಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಂಸದಂತೆ ಇರುತ್ತದ” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಕೌಶಲ್ಯಾ ಗಿಡ್ಲೆಹ್ರಿಯವರು ಮಹಾಸಮುಂದ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಝಾಲಪ್‌ ಎನ್ನುವ ಊರಿನವರು, ಇದು ಬರನವಾಪಾರದ ಪರ್ವತ ಸಾಲಿನ ಕಾಡುಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿ ಕಾಡು ಸೊಪ್ಪುಗಳನ್ನು ತಂದು ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿದ್ದರು. 2008ರಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದ ನಂತರ ಅವರು ರಾಯಪುರಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡು ಈಗ ಅಮಾನಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಇದೊಂದು ದಲಿತ ಬಸ್ತಿ. “ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾರೂ [ಸೊಪ್ಪು] ಕೀಳಲು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪತಿ ದಿನಸಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಖರೀದಿಸಿ ತರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. “ಹಸಿರು ತರಕಾರಿಗಳು ತುಂಬಾ ದುಬಾರಿ, ಹಾಗಾಗಿ ನಾವು ತರಕಾರಿಗಳನ್ನೇ ತಿನ್ನದಿರುವುದು ಒಳಿತು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.”

ಮೂವತ್ತನಾಲ್ಕು ವರ್ಷದ ಕೌಶಲ್ಯಾ, ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದ ರಾಜಧಾನಿ ರಾಯಪುರದ ಖಾಸಗಿ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ತಾಯಿಯಂತೆಯೇ, ಅವರೂ ಸಹ ರಾಜ್ಯದೆಲ್ಲೆಡೆಯ ಅಡುಗೆಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿರುವ ಕಾಡು ಸೊಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಸುತ್ತಾಡುವಾಗ ವಿವಿಧ ಪೊದೆಗಳು, ಬಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಗಿಡಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ, ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಒಂದು ಕೂಡಲೇ ತಯಾರಿಸಬಹುದಾದ ರೆಸಿಪಿಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: “ಉಲ್ಲಾ ಭಾಜಿಯನ್ನು ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಜೊತೆ ಬೆರೆಸಿ ಮಾಡಿ. ಮತ್ತು ಬೊಹಾರ್ ಭಾಜಿಯನ್ನು ಹುಣಸೆ ಹುಳಿ ಹಾಕಿ ತಯಾರಿಸಿದರೆ ಉತ್ತಮ. ಈ ಎಲ್ಲ ಭಾಜಿಗಳು ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕಾಲುವೆಯ ಬಳಿ ತಾನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಯಾರೂ ಇವುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ.”

ಕಮರ್ಛಠ್ ಹಬ್ಬಕ್ಕಾಗಿ, ಕೌಶಲ್ಯಾ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, “ನಾನು ಇಲ್ಲಿಂದ [ಶಾಲಾ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಒಳಗೆ] ಏಳೆಂಟು ಬಗೆಯ ಸೊಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತೇನೆ.” ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದ ಮಹಿಳೆಯರು ಭಾದೋ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ (ಆಗಸ್ಟ್-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್) ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನದ ಉಪವಾಸವಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಂದು ಸುರಕ್ಷಿತ ಹೆರಿಗೆ, ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಮಗು ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

“ನನ್ನ ತಾಯಿ ನಮ್ಮ ಜಮೀನಿನಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಪಸಹರ್ ಚಾವಲ್ [ಕಾಡು ಕೆಂಪಕ್ಕಿ] ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಉಪವಾಸಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಏನನ್ನೂ ಖರೀದಿಸುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಉಪವಾಸ ಮುಗಿದ ನಂತರ, ಮಹಿಳೆಯರು ನೇಗಿಲು ಮುಟ್ಟದ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೇಸಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಹೊರಗಿರುವ ತರಕಾರಿಗಳು, ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಅನ್ನವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಕೌಶಲ್ಯಾ ಅವರ ಪತಿ ಜೀತು, 40ರ ಹರೆಯದವರು, ಅವರು ದಿನಗೂಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ವಾರಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 2,000–2,500 ರೂಪಾಯಿಗಳಷ್ಟನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಕೌಶಲ್ಯಾ ಅವರಿಗೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ 8,000 ರೂಪಾಯಿ ಸಂಬಳ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಮೂರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ – ಒಬ್ಬ ಮಗ ಮತ್ತು ಅವಳಿ ಮಕ್ಕಳು (ಒಬ್ಬ ಹುಡುಗ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬಳು ಹುಡುಗಿ) – ಭಾಜಿ ಎಂದರೆ ಇಷ್ಟ. ಕೌಶಲ್ಯಾ ನಗುತ್ತಾ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, “ಭಾಜಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು ತುಂಬಾ ಸುಲಭ, ನನ್ನ ಹನ್ನೊಂದು ವರ್ಷದ ಮಗಳಿಗೂ ಅದನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಗೊತ್ತು. ಕೇವಲ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಟೊಮಾಟೊಗಳ ಸರಳ ಒಗ್ಗರಣೆ ಹಾಕಿದರೆ ಸಾಕು, ಯಾವ ಭಾಜಿಯಾದರೂ ರುಚಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.”

“ಯಾವುದರ ಬೆಲೆ ಏನೆಂದು ತಿಳಿದವರು ಇವುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಇತರರು ಇದನ್ನು ಕಚ್ರಾ [ಕಸ] ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ” ಎಂದು ಅವರು ಮಾತು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಾರೆ, “ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆನಾಶಕ ಸಿಂಪಡಿಸದಿದ್ದರೆ, ಕಾಡು ಸೊಪ್ಪುಗಳು ನಮ್ಮ ಸೊಂಟದ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದವು.” ಅವರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಪ್ರೆಶರ್ ಕುಕ್ಕರಿನ ಕೊನೆಯ ಸೀಟಿ ಶಬ್ದ ಕೇಳಿಸಿತು. ಇನ್ನು ಊಟದ ಸಮಯ.

ಅನುವಾದ: ಶಂಕರ. ಎನ್. ಕೆಂಚನೂರು