શનિવારની બપોરે પેડાનામાં રામલક્ષ્મી વણકર વસાહત પાસે પહોંચતા જ મગ્ગલુનો ‘ટક-ટક’ અવાજ સ્પષ્ટ સંભળાય છે. રહેવાસીઓના અંદાજ મુજબ અહીં લગભગ 140 પરિવારો રહે છે અને કામ કરે છે. મોટાભાગના વણકરો 60 વર્ષથી ઉપરના છે. તેમાંના કેટલાક મને સરકારી અધિકારી સમજી બેસે છે જે તેમનું 1000 રૂપિયાનું માસિક પેન્શન લઈને આવ્યા છે. હું પત્રકાર છું એ જાણીને તેઓ નિરાશ થાય છે.
73 વર્ષીય વિદુમાટલા કોટા પાઈલય્યા કહે છે, “રોજીરોટી અને કામની શોધમાં યુવાનો બહાર જતા રહ્યા છે.” તેઓ તેમના મગ્ગમ પર કામ કરી રહ્યા છે ત્યારે મેં પૂછ્યું કે વણકરોમાં આટલા બધા વૃદ્ધો કેમ છે. તેઓ કહે છે કે મોટાભાગના યુવાનો પેડાના અને જિલ્લાના મુખ્ય મથક મછલીપટ્ટનમની આસપાસ ખેત મજૂર કે બાંધકામ મજૂર તરીકે કામ કરે છે.
પાઈલય્યાનું વૃદ્ધાવસ્થાનું પેન્શન ભલે નજીવું છે, પણ પત્નીના પેન્શન સાથે મળીને ઘર ચલાવવામાં મદદરૂપ થાય છે. વણાટકામમાંથી મળતી આવક અપૂરતી છે - દિવસના આશરે 100 રૂપિયા. “એક સાડી પૂરી કરવા માટે હું ત્રણ દિવસ સુધી 10-12 કલાક કામ કરું ત્યારે મને 300-400 રૂપિયા મળે છે. હું તે સાડી [પેડાનામાં] માસ્ટર-વણકરોની દુકાનોમાં વેચું છું, જેઓ દરેક સાડી 600-700 રૂપિયામાં વેચીને નફો કમાય છે. માત્ર વણાટકામથી હવે અમારું ગુજરાન ચાલી શકે તેમ નથી...”
