বাঘ, মানুহ আৰু উন্নয়নৰ দুৰ্ভাগ্যজনক ত্ৰিভুজ

মনোজ চৌধাৰীৰ মুৰৰ ওপৰতে সৰগ ভাঙি পৰিছিল।

“মোৰ মা আৰু মোৰ পত্নীয়েই মোৰ পৃথিৱী আছিল। এতিয়া এই দুই সন্তানেই যি আছে, আৰু কোনো নাই,” গ্ৰামীণ চন্দ্ৰপুৰৰ নিজ ঘৰত এই প্ৰতিবেদকক ৩৫ বৰ্ষীয় মনোজে কয়।

“মোৰ মা আৰু পত্নীয়ে হাবিলৈ বুলি ওলাওতে মই দুই সন্তানৰ সৈতে শুই আছিলো।” সেয়া আছিল ২০২৫ৰ মে’ মাহৰ ১০ তাৰিখ। কান্তা বুধাজী চৌধাৰী (৬০) আৰু শুভাংগী (৩০)ক তেওঁলোকৰ গাঁৱৰ পৰা দুই কিলোমিটাৰ দূৰৰ জোপোহানি হাবিত বাঘে আক্ৰমণ কৰে আৰু দুয়োজনে প্ৰাণ হেৰুৱায়। বাঘৰ আক্ৰমণত প্ৰাণ হেৰুওৱা তৃতীয়গৰাকী ব্যক্তি আছিল তেওঁলোকৰেই চুবুৰীৰ প্ৰায় ৫০ বৰ্ষীয় সাৰিকা শালিক চেণ্ডে।

সেই তিনিগৰাকী মহিলাই গাঁৱৰ আন মহিলাৰ সৈতে হাবিত তেন্দু পাত সংগ্ৰহ কৰিবলৈ গৈছিল।

মহাৰাষ্ট্ৰৰ চন্দ্ৰপুৰ জিলাৰ প্ৰায় হাজাৰ মানুহৰ বসতি থকা মেন্ধা (মাল) গাওঁখন শোকাচ্ছন্ন হৈ পৰিল। গাঁৱৰ মানুহখিনি ঘাইকৈ ক্ষুদ্ৰ খেতিয়ক বা মনোজৰ দৰে ভূমিহীন শ্ৰমিক, যিয়ে দেশৰ বিভিন্ন স্থানলৈ ঋতু অনুযায়ী কামৰ সন্ধানত ওলাই যায়। ওপৰিঞ্চি দুটকা উপাৰ্জনৰ আশাৰে তেওঁলোকে প্ৰতিবছৰে মাৰ্চ, এপ্ৰিল আৰু মে’ মাহত হাবিৰ পৰা তেন্দু পাত আৰু মহুৱা ফুল সংগ্ৰহ কৰে।

সিন্ধেৱাহি টেহচিলৰ অন্তৰ্গত গাওঁখন চৰকাৰী তথ্য-পাতিত মেন্ধামাল গুজাৰি বুলি লিখা আছে যদিও গাওঁখনত থকা চাইনব’ৰ্ডখনত ‘মেন্ধা (মাল)’ বুলিহে লিখা আছে। গাওঁখন আছে ৬২৫ বৰ্গকিলোমিটাৰ জোৰা ক’ৰ এৰিয়া আৰু ১,১০২ বৰ্গকিলোমিটাৰ জোৰা বাফাৰ এৰিয়া য’ত মানুহৰ বসতি আছে, সেই তাড়োবা আন্ধাৰি টাইগাৰ ৰিজাৰ্ভ (টিএটিআৰ)ৰ কাষত।

চন্দ্ৰপুৰ জিলাত বাঘৰ সংখ্যা ২২৩ টা, য’ৰ ১২০ৰ পৰা ১২৫ টা বাঘ আছে টিএটিআৰত – এয়া বন বিভাগৰ শেহতীয়া তথ্য। ভালেকেইজন গঞাৰ লগত কথা পাতি জানিবপৰা গ’ল যে মেন্ধা (মাল) গাঁৱত বাঘে মানুহ মৰাৰ ঘটনা এয়া প্ৰথম।

তিনিগৰাকী মহিলাক তিনিটা পোৱালী থকা বাঘিনী এজনীয়ে মাৰিছিল বুলি গাওঁবাসীয়ে আৰক্ষী আৰু বন বিভাগৰ বিষয়াক কৈছিল।

মৃত্যুৰ এই বাতৰিয়ে অঞ্চলটোত এক উত্তপ্ত পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি কৰিলে, কিছুৱে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰাত স্থানীয় শাসকীয় পক্ষৰ লগতে আন ৰাজনৈতিক নেতাই পৰিয়াল আৰু গাওঁবাসীক সান্তনা আৰু আশ্বাস দিবলৈ উপস্থিত হ’বলগীয়া হ’ল।

১০ মে’ৰ সেই দিনটোৰ কথা মনোজে মনলৈ আনিবলগীয়া হোৱাত তেওঁৰ মুখখন অনিশ্চয়তা, শংকা আৰু ক্ষোভেৰে ডাৱৰীয়া হৈ পৰিছে। অস্থিৰতা স্পষ্ট দেখা গৈছে। তেওঁৰ দুই সন্তান সোহম (১০) আৰু আৰাধ্যা (৮)য়ে এতিয়া মাতৃ অবিহনে ডাঙৰ হ’ব লাগিব। সিদিনাৰ ঘটনাটো মনত পেলাই তেওঁ কয় যে দিনৰ ১১ মান বাজিছিল আৰু তেওঁ গাঁৱৰ কাষৰে ইটাৰ ভাতী এটাত দিনহাজিৰা কৰি আছিল। তেতিয়াই উধাতু খাই আহিল সম্পৰ্কীয় এজন লোক। তিনিগৰাকী মহিলা ঘৰলৈ উভতি অহা নাছিল। সাধাৰণতে তেন্দু পাত আৰু মহুৱা আদি সংগ্ৰহ কৰিবলৈ হাবিত সোমোৱাজন পুৱা চাৰে ন বজাত ঘৰ উভতে।

দুপৰীয়া বাৰ বজালৈকে যেতিয়া উভতি অহা কোনো নাম-গোন্ধ নাই আৰু আন মহিলাসকল আহি ঘৰ পালে, মনোজ আৰু তেওঁৰ বন্ধুবৰ্গই হাবিৰ এটা অংশত অনুসন্ধান চলালে, কিন্তু একো শুংসূত্ৰ নাপালে। ততালিকে গাঁৱৰ মানুহে বন বিভাগক খবৰ দিলে আৰু ফৰেষ্ট ৰেঞ্জাৰৰ লগতে গাঁৱৰ মানুহে দল বান্ধি হাবিত সোমাল। প্ৰায় ৪ বজাত খেতিপথাৰৰ পৰা কিছুদূৰত জোপাহানিৰ মাজত তেওঁলোকৰ শৱ পোৱা গ’ল। মহিলাকেইগৰাকীৰ ওপৰত বৰ ভয়াৱহ আক্ৰমণ চলিছিল। তিনিটাকৈ পোৱালী থকা সেই প্ৰকাণ্ড বাঘিনীজনীৰ আগত সিহঁত বাচি থকাৰ তিলমানো সুযোগ নাছিল, গাঁৱৰ মানুহে কয়।

দ্বিতীয়দিনা পুৱা গোটেই গাঁৱৰ মানুহ আৰু চুবুৰীয়া গাঁৱৰ মানুহ আহি শেষকৃত্যত যোগ দিলে।

২০২৫ৰ জুনত যেতিয়া পাৰিয়ে গাওঁখনলৈ যায়, তেতিয়াও গাঁৱৰ মানুহখিনি সেই শোক আৰু আৱেগিক আঘাতৰ পৰা মুক্ত হ’ব পৰা নাছিল।

বাঘিনীজনীয়ে বোধহয় পিছফালৰ পৰা আক্ৰমণ কৰিছিল, যেতিয়া তেওঁলোকে হাউলি তেন্দু পাত তুলি আছিল। তেওঁলোকৰ দেহ চিন্ন-ভিন্ন হৈ গৈছিল। গাওঁবাসীয়ে কোৱা মতে তেওঁলোকক বাঘে হয়তো ডিঙিত কামুৰি ধৰিছিল, যিটো বাঘে সাধাৰণতে চিকাৰৰ সৈতে কৰে। কিন্তু বাঘটো নৰখাদক নাছিল, বন বিষয়াই কয়। ভুক্তভোগী মহিলাকেইগৰাকীক গেজেপনিত এৰি থৈ বাঘটো হাবিত সোমাল। বন বিভাগে ইয়াক দুৰ্ঘটনা বুলি ক’লে।

“সিদিনা মোৰো সেই দশা হ’ব পাৰিলেহেঁতেন,” হুমুনিয়াহ কাঢ়ি লগৰীয়াৰ মৃত্যুত শোক ব্যক্ত কৰি ষাঠি বছৰীয়া কান্তাবাই চেণ্ডে কয়। কিন্তু ধন্যবাদো দিয়ে যে তেওঁ বাচি থাকিল। কান্তাবাই তেওঁলোকৰ সম্পৰ্কীয় আৰু সাৰিকা চেণ্ডেৰ চুবুৰীয়া। চেণ্ডে আৰু চৌধাৰী পৰিয়াল ওচৰা-উচৰিকৈ থাকে। প্ৰত্যেক গ্ৰীষ্মকালত তেওঁলোক লগ লাগি হাবিৰ পৰা তেন্দু পাত সংগ্ৰহ কৰিবলৈ যায়।

তেন্দু (Diospyros melanoxylon) পাত নুৰিয়াই বিড়ি বনোৱা হয় আৰু অৰণ্যৰ কাষত বাস কৰা গাঁৱৰ মানুহৰ বাবে তেন্দু পাত উপাৰ্জনৰ এটা নিশ্চিত উৎস। সেই মৰ্মন্তুদ ঘটনাই তেন্দু সংগ্ৰহৰ কামটো গাওঁবাসীৰ বাবে সিমানতে যতি পেলালে। তেওঁৰ লগতে আনসকলো আৰ্থিকভাৱে ক্ষতিগ্ৰস্ত হ’ল, কান্তাবাইয়ে কয়। মানুহৰ মনত এনে ভয় সোমাল যে কোনো মহিলাই অৰণ্যলৈ মুখ নকৰা হ’ল। ২০২৫ত মেন্ধা (মাল) গাঁৱত তেন্দু পাত সংগ্ৰহৰ সময় আৰম্ভ হৈছিলহে মাত্ৰ, তৃতীয় দিনটোতে সেই লোমহৰ্ষক ঘটনাটো ঘটিল আৰু সংগ্ৰহৰ ঋতুৰ অন্ত পৰিল।

পাত চপোৱাৰ ঋতু মাৰ্চৰ পৰা মে’লৈ থাকে যদিও গাওঁভেদে ঋতু ভিন্ন আৰু হাবিৰ পৰা আটাইবোৰ উপজ সামগ্ৰী সংগ্ৰহ নকৰালৈ চলি থাকে। সেয়ে এটা ঋতু বুলিলে সেয়া ১৫ দিনো চলিব পাৰে, তিনিমাহো চলিব পাৰে।

চন্দ্ৰপুৰ জিলাত টিএটিআৰ-ৰ বিভিন্ন অংশত (অৰণ্য অধিকৃত অঞ্চল আৰু অ-সুৰক্ষিত বনাঞ্চল) ২০২৫ৰ মাৰ্চৰ পৰা মে’লৈ বাঘ আৰু নাহৰফুটুকীৰ আক্ৰমণত ২৪ জনৰ মৃত্যু হৈছে। এইকেইমাহ অৰণ্যখন শুকাই থাকে, গৰমো বহুত পৰে আৰু এইখিনি সময়তে গাঁৱৰ মানুহে মহুৱা ফুল আৰু তেন্দু পাত সংগ্ৰহ কৰিবলৈ হাবিত সোমায়। মাংসভোজী ডাঙৰ জন্তুৱেও এইখিনি সময়তে খাদ্য আৰু পানীৰ সন্ধানত অৰণ্যখন চলাথ কৰি ফুৰে।

“জানিছিলো হাবিত বাঘ আছে – বাঘৰ আক্ৰমণত মানুহ মৰাৰ ঘটনা শুনিছো। আমাৰ এলেকাতো বাঘে বিচৰণ কৰে,” দাড়ি-মোচ ৰখা মনোজে তেওঁৰ পত্নী আৰু মাকৰ ফটোখন কোলাত লৈ থাকি কয়। “কিন্তু আমাৰ জীৱনলৈ এনেকৈ আচম্বিতে দুৰ্যোগ নামি আহিব, ভবা নাছিলো।”

মেন্ধা (মাল) গাঁৱৰ পৰা প্ৰায় ৫০ কিলোমিটাৰ দূৰৰ আন এটা ঘটনা ঘটে। ৫৮ বৰ্ষীয় বিলাস জামভুড়েয়ে ভবা নাছিল যে তেওঁ নিজৰ জ্যেষ্ঠ ভাতৃ বিনায়কক ইমান সোনকালে বিদায় দিবলগা হ’ব।

“যিদিনা তেওঁ ঢুকাইছিল, আমি আলোচনা কৰি আছিলো এইবছৰ মহুৱাৰ বেপাৰ মন্দা,” ব্ৰহ্মপুৰি টেহচিলৰ চিচখেড়া গাঁৱৰ পুলিচ পাটিল (পুলিচ পাটিল হৈছে জিলা উপায়ুক্তই নিযুক্তি দিয়া গাওঁ পৰ্য্যায়ৰ আইন বলবৎকাৰী বিষয়া)। “তেওঁ মহুৱা আনিবলৈ গৈ আৰু কোনোদিন ঘূৰি নাহিল,” তেওঁ কয়।

বিলাস এগৰাকী খেতিয়ক আৰু মহুৱাৰ সৰু বেপাৰী। গাঁৱৰ মানুহে সংগ্ৰহ কৰা মহুৱা তেওঁ গোটায়। ফুলবোৰ খাদ্য আৰু দৰৱৰ লগতে সুৰা প্ৰস্তুতিত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। তেওঁ কয় যে ২০২৫ৰ ১৩ এপ্ৰিলত বাঘৰ আক্ৰমণত মৰা তেওঁৰ দদায়েকে দুই একৰ মাটিত খেতি কৰিছিল আৰু গ্ৰীষ্মকালত মহুৱা আৰু তেন্দু পাত সংগ্ৰহ কৰি পৰিয়ালটোৰ বাবে অতিৰিক্ত দুপইচা গোটাইছিল।

“খেতিৰ পৰা উপাৰ্জন শূন্য,” খেতি কিয় লাভদায়ক নহয় তাৰে কেইটামান কাৰণ দৰ্শাই জামভুড়েয়ে কয়: কম উৎপাদনশীলতা, বৰ্ধিত খৰছ, দীৰ্ঘদিন ধৰি নবঢ়া মূল্য আৰু আনুষংগিক আয়ৰ অভাৱ আদি। “এই মহুৱা আৰু তেন্দু পাত বিক্ৰী কৰি দুমাহত পৰিয়াল এটাই ২৫,০০০-৩০,০০০ টকা উপাৰ্জন কৰে,” তেওঁ কয়।

প্ৰয়াত বিনায়কৰ বয়স আছিল ৬০ বছৰ। তেওঁ সংসাৰত এৰি গৈছে তেওঁৰ পত্নী বচ্ছলা আৰু পুত্ৰ আশীষক। বন বিভাগৰ পৰা তেওঁলোকে ১০ লাখ টকাৰ ক্ষতিপূৰণ লাভ কৰিছে। “পইচা পালেও মানুহটো আৰু ঘূৰি নাহে,” বচ্ছলাই কয়।

জামভুড়ে অনুসূচিত মানা জনজাতিৰ লোক। গাওঁখনত তেওঁলোকৰ সংখ্যাই অধিক। গাঁৱৰ প্ৰায়ভাগ বাসিন্দা ক্ষুদ্ৰ আৰু উপান্ত খেতিয়ক। জীৱিকাৰ বাবে গ্ৰীষ্মকালত তেওঁলোক নন-টিম্বাৰ ফৰেষ্ট প্ৰডিউচ চমুকৈ এনটিএফপি-ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।

জামভুড়েৰ মৃত্যুৱে গাওঁখনৰ আন মানুহৰ মনত ভয়ৰ সঞ্চাৰ কৰিলে। তেওঁলোকে মহুৱা আৰু তেন্দুৰ বাবে হাবিলৈ যাব এৰিলে। ফুল-পাত সংগ্ৰহৰ পৰ্বৰ তাতেই ওৰ পৰিল। প্ৰতিটো পৰিয়ালৰে এনেকৈ ২৫,০০০ টকাৰ লোকচান হ’ল, বিলাসে কয়। তেওঁ নিজেও তেন্দু পাত গাঁৱৰ মানুহৰ পৰা গোটাই বেপাৰীক কমিচনৰ বিনিময়ত দিব নোৱাৰাত আৰ্থিকভাৱে ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছে।

গৰু-ম’হ মৰাটো ৰুটিনমাফিক কথা। কিন্তু চিচখেড়াত অতীতত বাঘৰ আক্ৰমণত দুজনকৈ লোকৰ মৃত্যু হৈছে।

এইখন গাঁৱৰ পৰা নিচেই ওচৰত আছে পাথৰি নামে চিচখেড়া পঞ্চায়তৰ অন্তৰ্গত এটা সৰু চুবুৰী। তাত মাৰ্চ-এপ্ৰিল-মে’ৰ সময়ছোৱাত গাঁৱৰ প্ৰায় প্ৰতিটো পৰিয়ালে মহুৱা আৰু তেন্দুপাত সংগ্ৰহ কৰে। এইবছৰ তেওঁলোকৰ বহুতেই হাবিত সোমোৱা নাই। যোৱা নৱেম্বৰত এগৰাকী দলিত খেতিয়ক ৬০ বৰ্ষীয় চন্দ্ৰভান লখাণ্ডে ঘৰৰ পৰা মাত্ৰ দুই কিলোমিটাৰ দূৰৰ নিজ খেতিপথাৰত বাঘৰ আক্ৰমণত প্ৰাণ হেৰুৱাইছিল।

“তেওঁ আবেলি সময়ত গৰুকেইটাক পানী দিবলৈ গৈছিল,” তেওঁ জীয়েক মায়াই মনত পেলায়। কাষতে বহি থকা তেওঁৰ মাতৃ শান্তাবাইয়ে বেৰত ওলমি থকা গিৰীয়েকৰ ফটোখনলৈ চাই ৰয়। “তাতেই তেওঁক বাঘে ধৰে,” তেওঁ কয়। “এনে এটা ঘটনাৰ পিছত আমি আৰু দুনাইবাৰ হাবিত সোমাব পৰা নাই।” প্ৰতিবছৰে পৰিয়ালটোৱে মহুৱা আৰু তেন্দুপাত বিক্ৰী কৰি ২৫,০০০ টকা পায়। সেইখিনি তেওঁলোকৰ হাতৰ পৰা ওলাই যোৱাৰ দৰে হ’ল, তেওঁ কয়।

তাড়োবা বনাঞ্চলৰ দক্ষিণ-পশ্চিম দিশত অৱস্থিত এই গাওঁখনৰ বাসিন্দাৰ জীৱিকাৰ চক্ৰত যতি পৰিছে, কাষৰে মেড়কি গাঁৱৰ (মেন্দকি বুলি লোকপিয়লত লিখা আছে) এগৰাকী সমাজকৰ্মী সুধাকৰ মহাড’ৰেয়ে বুজাই কয়। তেওঁ বন অধিকাৰ আৰু জীৱিকাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা ‘অক্ষয় সেৱা সংস্থা’ নামে সংস্থা চলায়।

গাওঁখনৰ জীৱিকা চক্ৰ এনেধৰণৰ: তেওঁলোকে জুলাই পৰা ছেপ্টেম্বৰলৈ খেতি কৰে। তাৰপিছত ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা ডিচেম্বৰলৈ বা একেবাৰে মাৰ্চলৈ কামৰ সন্ধানত প্ৰব্ৰজন কৰে। আকৌ যাৰ জলসিঞ্চনৰ সুবিধা আছে, তেওঁলোকে ডিচেম্বৰত গাঁৱলৈ উভতি আহি ৰবিশস্যৰ খেতি কৰে। মাৰ্চৰ মাজভাগৰ পৰা জুনলৈ তেওঁলোকে মহুৱা আৰু তেন্দুকে ধৰি বনজ সামগ্ৰী সংগ্ৰহ কৰে। প্ৰায়ভাগ লোকে বছৰত এবাৰেই ধানখেতি কৰে।

এতিয়া তেওঁলোকৰ শস্যপথাৰ বনৰীয়া জীৱ-জন্তুই খাই তহিলং কৰিব বুলি শংকা বছৰটোৰ সকলো সময়তে লাগি থাকে। লগতে বাঘৰ ভয় আছেই। “এই বছৰটোত এনেকৈ বাঘৰ আক্ৰমণত মানুহ মৰা দেখি বহুতেই হাবিলৈ গৈ ফুল-পাত সংগ্ৰহ কৰি যি দুপইচা উপাৰ্জন কৰে, সেই আশা একেবাৰে এৰি দিছে,” মহাড’ৰেয়ে কয়। ফলত খেতিৰ বাবে বিনিয়োগৰ সময়ত পইচা হাতত নথকাত খেতিয়কে ব্যক্তিগত সুদখোৰৰ পৰা পইচা ধাৰে ল’বলগীয়া হৈছে। “অন্যবাৰ হ’লে গ্ৰীষ্মকালত যিখিনি আয় হয়, সেইখিনি খেতিত বৰ কামত আহে।”

এই ভয়ে আকৌ অঞ্চলটোত শ্ৰমিকো নোহোৱা কৰিছে, মহাড'ৰেয়ে কয়। “ইমান বিপদসংকুল বুলি জনাৰ পিছত কোনে কাম কৰিবলৈ আহিব?” তেওঁ প্ৰশ্ন কৰে। “হাবি আৰু খেতিপথাৰবোৰ এনেকৈ লগা-লগিকৈ আছে যে বছৰটোৰ যিকোনো সময়তে বাঘ আপোনাৰ আশে-পাশে বিচৰণ কৰি থাকিব পাৰে,” তেওঁ কয়।

মহাৰাষ্টৰ পূব বিদৰ্ভ অঞ্চলৰ চন্দ্ৰপূৰ জিলাখন বাঘ-মানুহৰ সংঘাতৰ কেন্দ্ৰস্থল হৈ পৰিছে। যোৱা দুটা দশকত বাঘ আৰু নাহৰফুটুকীৰ আক্ৰমণত প্ৰায় ২,০০০ৰো অধিক লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছে আৰু বহুতেই বন্যপ্ৰাণীৰ আক্ৰমণত গুৰুতৰভাৱে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈছে। এয়া চন্দ্ৰপুৰ জিলাৰ মুখ্য বন সংৰক্ষক (টেৰিটৰিয়েল)ৰ কাৰ্য্যালয়ৰ পৰা পোৱা তথ্য। পঢ়ক: ‘এয়াও এক ভিন্ন প্ৰকৃতিৰ খৰাং’

২০২১ৰ জানুৱাৰীৰ পৰা এতিয়ালৈ বাঘ আৰু নাহৰফুটুকীৰ আক্ৰমণত ১৭৫ জন লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছে বুলি সেই তথ্যত প্ৰকাশিত।

দুটা গুৰুতৰ কাৰণত প্ৰবল সংঘৰ্ষৰ সূত্ৰপাত ঘটিছে। এটা হৈছে অৰণ্যৰ ক’ৰিডৰ অঞ্চলবোৰ ডাঙৰ ডাঙৰ আন্তঃগাঁথনিমূলক আৰু উন্নয়নমূলক প্ৰকল্পই টুকুৰা-টুকুৰ কৰিছে, যাৰ প্ৰভাৱ বন্যজীৱৰ ওপৰত পৰিছে। আনফালে ক্ষুদ্ৰ আৰু উপান্ত খেতিয়কে গুৰুতৰ আৰ্থিক ক্ষতিৰ সন্মুখীন হোৱাত তেওঁলোকৰ বনভিত্তিক জীৱিকাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা বাঢ়িছে।

ইফালে গ্ৰীষ্মকালত বাঘ মানুহৰ সংঘাত বাঢ়ে কিয়নো তেতিয়াই মানুহে হাবিত সোমায়। আনফালে আকৌ গোটেই বছৰটোতে বনৰীয়া জন্তুৰ খেতিপথাৰ আৰু পশুধনৰ ওপৰত আক্ৰমণৰ ফলত তেওঁলোকৰ খেতি আৰু পশুধন, দুয়োফালৰ পৰাই লোকচান হয়।

মেন্ধা (মাল) গাওঁখন নতুনকৈ বহল কৰা আৰু বনোৱা নাগভিড়-সিন্ধেৱাহি ৰাস্তাৰ কাষত অৱস্থিত, ৰাস্তাটো টি.এ.টি.আৰ.ৰ দক্ষিণ সীমাৰ পৰা কেইকিলোমিটাৰ মান দুৰত্বত আছে। সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ পৰা ওলোৱা জীৱ-জন্তুৰ বাবে এইখিনি ঠাই অহা-যোৱা কৰা ক'ৰিডৰ। এই দুটা টেহচিলৰ লগতে ব্ৰহ্মপুৰি আৰু মুল-চাৱলি জিলাখনৰ আটাইতকৈ বেছি ক্ষতিগ্ৰস্ত অঞ্চল য’ত মানুহৰ জনবসতি ঘন আৰু বনাঞ্চলৰ গাতে লাগি মানুহৰ খেতিপথাৰ আছে - যিটো চন্দ্ৰপুৰৰ পৰিচয়। এই টেহচিলকেইটা টি.এ.টি.আৰ.ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম দিশত আছে আৰু বিশাল প্ৰকল্পটোৰ পৰা বহুক্ষেত্রত ভাৰাক্ৰান্ত নহয় যিটোৱে পশ্চিম, উত্তৰ আৰু আনকি দক্ষিণ-পূৱ অংশলৈ বাঘ আৰু নাহৰফুটুকীৰ বিচৰণত বাধাৰ সৃষ্টি কৰি আহিছে।

ভাৰতীয় বন্যপ্ৰাণী প্ৰতিষ্ঠানৰ ২০১৮ৰ এক অধ্যয়নে বহল ভিত্তিত এই কথা কৈছে যে মহাৰাষ্ট্ৰৰ পূব বিদৰ্ভ বনাঞ্চল য’ত টিএটিআৰ উপ-অঞ্চল অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে, সেয়া হৈছে টুকুৰা-টুকুৰ বন্যপ্ৰাণী ক’ৰিডৰৰ সৈতে খণ্ডিত অৰণ্যৰ শৃংখলা। মূলতঃ আন্তঃগাঁথনি প্ৰকল্প, পথ, আৰু নিত্য বৃদ্ধি পোৱা মানৱ বসতিৰ ফলত সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ বাহিৰৰ ভূখণ্ডৰ অৰণ্যসমূহৰ আকাৰ আৰু গুণগত মান সংকুচিত হৈছে, প্ৰতিবেদনখনে স্পষ্ট এক মানচিত্ৰৰ সহায়ত দেখুৱাইছে।

জিলাখনৰ পৰিস্থিতিতন্ত্ৰ বাৰুকৈয়ে ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছে আৰু তাৰ প্ৰভাৱ পৰিছে সুৰক্ষিত আৰু টেৰিটৰিয়েল বনাঞ্চলৰ আশে-পাশে বাস কৰা জনগোষ্ঠীসমূহৰ ওপৰত। এই বক্তব্য মুনাফা-অনাদায়ী সংস্থা ইক’-প্ৰ’ সংস্থাৰ প্ৰতিস্থাপক তথা এগৰাকী পৰিৱেশ আৰু ৰাজনৈতিক কৰ্মী বান্দু ধোতৰেৰ। তেওঁ বহুবছৰ ধৰি অঞ্চলটোৰ এই সংকটৰ ওপৰত অধ্যয়ন কৰি আহিছে আৰু পৰিস্থিতি আৰু বেয়াৰ ফালে ঢাল খোৱা দেখি চিন্তিত হৈ পৰিছে।

আৰু এটা কথা প্ৰায়ে বিতৰ্কৰ পৰা এৰাই চলা হয়, সিটো হৈছে এই অঞ্চলত, বিশেষকৈ টিএটিআৰ-ৰ পশ্চিমাঞ্চলত, যাৰ লগত লগ লাগি আছে ৱাৰ্ধা উপত্যকা, তাত নতুন নতুন খনি দিনে দিনে বাঢ়ি আহিছে।

কয়লা আৰু আন প্ৰমুখ খনিজ পদাৰ্থ যেনে চূণশিল আৰু লোৰ আকৰেৰে উভৈনদী জিলাখনত ৩০ টাৰো অধিক কয়লা খনি আছে যিকেইটা ঘাইকৈ ৱেষ্টাৰ্ন ক’ল ফিল্ডচ্ লিমিটেড চমুকৈ ডব্লিউচিএল-য়ে ৱাৰোৰা, ৰাজুৰা, বাল্লাৰপুৰ আৰু ঘুগ্গুচত চলি আছে। তাৰ লগতে আছে নতুনকৈ ব্যক্তিগতভাৱে খোলা খনি, আধা ডজনমান চিমেণ্ট ফেক্টৰি, এটা সৰন্ধ্ৰ লো, ৱাচাৰী, এছ ডাম্প আদি বিভিন্ন খনি আৰু কাৰখানা। এনে এক স্থিতি মানে পৰিস্থিতিতান্ত্ৰিক আৰু আৰ্থিক দুৰ্যোগক তামোল-পানেৰে আদৰি অনাৰ বাদে আন কি বুলিব পাৰি?

নতুনকৈ আকৌ এলানি কয়লা খনি আৰম্ভ হৈছে টিএটিআৰ-ৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চলৰ দাঁতিত, ব্যাঘ্ৰ সংৰক্ষিত অঞ্চললৈ প্ৰৱেশস্থান বুলিব পৰা মোহাৰ্লি গাঁৱৰ পৰা মুঠে কেই কিলোমিটাৰমান দূৰত। আৰু বহুতেই আকৌ পাৰিপাৰ্শ্বিক অনুমতিৰ বাবে লাগি আছে।

ৱেষ্টাৰ্ন ক’লফিল্ডচ্ লিমিটেড (ডব্লিউচিএল)য়ে চলোৱা ভাতাড়ি খনি হৈছে এলানি ডাঙৰ কয়লাখনিৰ অংশ, যিটো এটা সময়ৰ বাঘৰ মূল বসতিস্থলৰ পৰা কয়লা আৰু ধূলিৰ সাগৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হৈছে। তাৰ কাষত থিয় হৈ আপুনি দেখিব পিছফালে তাড়োৱাৰ সুপ্ৰাচীন উদ্ভিদকুল।

এই প্ৰতিবেদক চন্দ্ৰপুৰত ডাঙৰ-দীঘল হোৱা। ১৯৮০ৰ দশকত চহৰখন ঘন অৰণ্যৰে ভৰি আছিল, যিখন এতিয়া অদৃশ্য। তাৰ ঠাইত আহিল ক্ৰমবৰ্ধমান শ্ৰমিকৰ কলনি, য’তে-ততে আৱৰ্জনা দম, ট্ৰাকৰ যানজঁট আৰু তেলৰ চামনি পৰা ৰঙচুৱা ৰং ধৰা ৰাস্তা। আপুনি ৰাস্তাৰ কাষৰ গছবোৰৰ পাতত দেখিব ডাঠ ৰঙা ৰঙৰ প্ৰলেপ। আনকি ৩,০০০ মেগাৱাটেৰে মহাৰাষ্ট্ৰৰ বৃহত্তৰ প্ৰকল্পবোৰৰ এটা, চন্দ্ৰপুৰ চুপাৰ থাৰ্মেল পাৱাৰ ষ্টেছন (চিএছটিপিএছ), যিখন দৰাচলতে টিএটিআৰ-ৰ ভিতৰতে পৰে, যধেমধে ঠাই আগুৰি প্ৰতিষ্ঠা কৰা এইটো প্ৰকল্পও চহৰখনৰে এতিয়া এক অংশ। প্ৰকল্পটোৰ ভিতৰতে কেবাটাও বাঘ আছে।

“গোটেই পৰিৱেশ বিনষ্ট হৈ গৈছে,” ধোতৰেয়ে কয়। তেওঁৰ মতে শেহতীয়া পৰিৱৰ্তনৰ ফলত বাঘৰ আচৰণৰ কেইবাটাও পৰিৱৰ্তন ঘটিছে। তেওঁ কয়, “অৰণ্যত নহয়, মানুহৰ বসতিৰ মাজত এক নতুন শ্ৰেণীৰ বাঘ ডাঙৰ হৈছে। কয়লা, কংক্ৰীট আৰু ধূলিৰ হাবিৰ মাজত।”

এই বনাঞ্চলেৰে ভৰা জিলাখনৰ চাৰিওফালৰ ৰাস্তাবোৰ এনেদৰে বহল কৰা হৈছে যে কেৱল বাঘ আৰু নাহৰফুটুকীৰ চলাচলতে নহয়, সিহঁতৰ চিকাৰৰ চলাচলতো গুৰুতৰ বাধাৰ সৃষ্টি হৈছে। নিৰ্মাণাধীন গোচিখুৰ্ড জলসিঞ্চন প্ৰকল্পৰ সোঁ পাৰৰ এটা বৃহৎ খালে ভূ-প্ৰকৃতিৰ অধিক ক্ষতিসাধন কৰিছে। তাৰ পাছত চন্দ্ৰপুৰ-গোণ্ডিয়া নেৰ’ গেজ ৰে’লপথ ব্ৰড-গেজলৈ ৰূপান্তৰিত হোৱাৰ ফলত – ট্ৰেকবোৰে ঘন অৰণ্য আৰু বাঘৰ বাসস্থান ফালি ওলাই গৈছে। ইয়ে বন্যপ্ৰাণীৰ গতিবিধিত আৰু অধিক আঘাত হানিছে। এই ট্ৰেকবোৰত ৰে’লৰ খুন্দাত কেইবাটাও বাঘৰ মৃত্যু হৈছে বুলি ধোতৰেয়ে কয়।

এইবোৰৰ ফলত চন্দ্ৰপুৰৰ বাঘৰ ওফৰত বিৰূপ প্ৰভাৱ পৰিছে। কেইবাটাও বনৰীয়া মেকুৰী, পোৱালি আৰু নাহৰফুটুকীক সমস্যাজনক প্ৰাণী হিচাপে চিনাক্ত হোৱাৰ পিছত নিউট্ৰেলাইজ কৰিবলগীয়া হৈছে নাইবা ৰেল দুৰ্ঘটনাত মৃত্যুমুখত পৰিছে। ইফালে খনন আৰু অন্যান্য কোম্পানীয়ে প্ৰতিদিনে অঞ্চলটোত নতুন নতুন ঠাই দখল কৰিছে। অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে এইক্ষেত্রত সমগ্ৰ ভাৰতৰে পৰিচালনাৰ ক্ৰুটি আছে, বিশেষকৈ বাঘৰ বাবে সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ আশে-পাশে এই সমস্যা বেছি।

চন্দ্ৰপুৰ জিলাৰ মুখ্য বন সংৰক্ষক (টেৰিটৰিয়েল) জিতেন্দ্ৰ ৰামগাঁওকাৰে কয়, “এয়া পুৰণি সমস্যাৰ ধাৰাবাহিকতা”। মানুহৰ জীৱিকাৰ বাবে উন্নয়ন বা আন্তঃগাঁথনিৰ প্ৰয়োজনীয়তাক আওকাণ কৰিব নোৱাৰি যদিও তেওঁ কয় যে মূল কথাটো হ’ল কেনেকৈ ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰিব পাৰি সেইটো বিচাৰি উলিওৱা। “এয়া এক বিশ্বব্যাপী থকা দ্বিধাগ্ৰস্ততা।” তথাপিও তেওঁ কয় যে জীৱ-জন্তু, বিশেষকৈ বাঘ, নাহৰফুটুকী বা অন্যান্য বন্যপ্ৰাণীৰ আক্ৰমণত মানুহৰ মৃত্যুৰ পৰিসংখ্যা বিভিন্ন হস্তক্ষেপৰ পিছত কমি আহিছে। পৰিয়ালসমূহক ৰন্ধন গেছ যোগান ধৰাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি খৰিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু লগতে চ’লাৰ ফেঞ্চিঙৰ ব্যৱস্থা কৰা আদি ব্যৱস্থাৰ কথা ইয়াত কোৱা হৈছে।

বিভাগটোৱে ধাৰ্য্য কৰা অনুসৰি চন্দ্ৰপুৰত সামগ্ৰিকভাৱে টিএটিআৰৰ ভিতৰৰ বাঘকে ধৰি প্ৰায় ২৫০টা বাঘ আছে – এয়া উপ-ভূখণ্ডৰ বাবে এক দৰ্শনীয় সংখ্যা। পূব অংশৰ (ব্ৰহ্মপুৰি, নাগভিড়) আৰু দক্ষিণ অংশৰ (সিন্দেৱাহি, চাৱলি বা মুল) ভূখণ্ডৰ অৰণ্যত বাঘৰ সংখ্যাৰে বাঢ়িছে, যাৰ ফলত খণ্ডিত বনাঞ্চলবোৰ সিহঁতৰ নতুন ঘৰ হৈ পৰিছে।

ৰামগাঁওকাৰে কয়, “টিএটিআৰত বাঘৰ জনসংখ্যা সংপৃক্ত,” আৰু বাঘবোৰ টেৰিটৰিয়েল এলেকাবোৰত বিয়পি পৰিছে। ফলত ই এক বিৰক্তিকৰ সমস্যা হৈ পৰিছে। একেটা অঞ্চলতে ক’ৰ আৰু বাফাৰ মিলি প্ৰায় ১১০২ বৰ্গ কিলোমিটাৰ অঞ্চলত এফালে মানুহৰ জনসংখ্যা বৃদ্ধি পাইছে, আৰু আনফালে বাঘ আৰু অন্যান্য মাংসভোজীৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পাইছে।

ৰামগাঁওকাৰে কয়, “এই মৃত্যুৰ ঘটনাৰ বেছিভাগেই, আনকি এইবছৰৰো মৃত্যুৰ ঘটনাবোৰ ঘটিছে হাবিৰ ভিতৰত। বিভাগ বা জন্তুটোক দোষাৰোপ কৰাটো সহজ হ’লেও তেওঁ কয় যে এই দুৰ্ভাগ্যজনক আৰু পৰিহাৰযোগ্য দুৰ্ঘটনাবোৰ যেতিয়া মানুহে বনাঞ্চলৰ নিয়ম উলংঘা কৰি বনাঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে, তেতিয়াই।

প্ৰথম কথা, তেওঁলোকে কেতিয়াও সৰু সৰু গোটত বা বিচ্ছিন্নভাৱে যোৱা উচিত নহয়। দ্বিতীয়তে, বৃহৎ মাংসভোজী প্ৰাণী সক্ৰিয় হ’লে ৰাতিপুৱা সোনকালে যোৱাৰ পৰা বিৰত থাকিবলৈ বিভাগটোৱে আহ্বান জনাই আহিছে। ৰামগাঁওকাৰে কয়, “মানুহে জানিছিল যে তেওঁলোকৰ ওচৰত তিনিটা পোৱালি থকা বাঘিনী বিচৰণ কৰি আছে। “যদি তেওঁলোকে ভিতৰলৈ যোৱাটো এৰাই চলিলহেঁতেন, বিশেষকৈ ৰাতিপুৱাৰ ভাগত, তেতিয়া দুৰ্ঘটনাবোৰ ৰোধ কৰিব পৰা গ’লহেঁতেন।”

এইখিনিতে ক’ব পাৰি যে সমগ্ৰ মহাৰাষ্ট্ৰৰ গ্ৰামাঞ্চলত অৰ্থনৈতিক দিশত মানুহৰ হতাশা বাঢ়িছে আৰু এই জিলাখনো ইয়াৰ ব্যতিক্ৰম নহয়। মানুহ-বাঘৰ সংঘাতে এই হতাশাত ইন্ধনহে যোগাইছে। বনৰীয়া গাহৰি, হৰিণ আৰু নীলগাইৰ দৰে তৃণভোজী প্ৰাণীৰ কৃষিভূমিলৈ সঘন আহ-যাহে গোটেই কৃষি প্ৰক্ৰিয়াত ব্যাঘাত জন্মায় আৰু বছৰজুৰি শস্যৰ উৎপাদনত প্ৰভাৱ পেলায়।

কেৱল টিএটিআৰ উপ-ভুখণ্ডতে নহয়, জিলাখনৰ গ্ৰামাঞ্চলৰ ৩৫ হাজাৰতকৈ অধিক পৰিয়াল মহুৱা আৰু টেন্দু সংগ্ৰহত নিয়োজিত হৈ আছে বুলি তেওঁ কয়।

বিভাগটোৱে এজন ঠিকাদাৰক টেৰিটৰিয়েল অৰণ্যৰ অংশবোৰ আবণ্টন দিয়ে। সেই ঠিকাদাৰে পাত সংগ্ৰহ কৰিবলৈ স্থানীয় পৰিয়ালক নিয়োগ কৰে; তাৰ পিছত যোগান শৃংখলত স্থানীয় এগ্ৰিগেটৰ বা গাঁও পৰ্যায়ৰ ব্যৱসায়ী থাকে। এই বেপাৰত ৰিস্ক লয় সংগ্ৰাহকে, ঠিকাদাৰে নলয়। সামগ্ৰিকভাৱে এই ব্যৱসায়ৰ মূল্য শ শ কোটি টকা।

অৰ্থনীতিবিদ তথা ৰাজ্যখনৰ গ্ৰাম্য দৰিদ্ৰতা আৰু বঞ্চনাৰ ওপৰত শেহতীয়াকৈ প্ৰকাশিত এখন গ্ৰন্থৰ লেখক নীৰজ হাটেকাৰে কয় যে চহৰ বা গ্ৰাম্য মহাৰাষ্ট্ৰত মানুহে কোনো অৰ্থপূৰ্ণ কৰ্মসংস্থাপন বিচাৰি পোৱা নাই। “গতিকে তেওঁলোকে বনাঞ্চল আৰু প্ৰাকৃতিক সম্পদ আহৰণকে ধৰি যিকোনো বস্তুৰ ওপৰত অত্যন্ত নিৰ্ভৰশীল।” আনকি পশ্চিম ঘাটৰ গাঁওবোৰতো তেওঁ কয় যে সেই নিৰ্ভৰশীলতা বাঢ়িছে।

যোৱা বছৰ ফ্ৰন্টলাইন আলোচনীত হাটেকাৰে লিখিছিল, “ৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত (মহাৰাষ্ট্ৰৰ) অৰ্থনীতি সৰ্ববৃহৎ হৈয়েই আছে। কিন্তু গ্ৰামাঞ্চলত স্থবিৰতা, নিয়োগৰ অভাৱ, আৰু ধনী আৰু দৰিদ্ৰ জিলাৰ মাজত তীব্ৰ বৈষম্য অব্যাহত আছে।”

চন্দ্ৰপুৰ ৰাজ্যৰ আটাইতকৈ দৰিদ্ৰ জিলাসমূহৰ ভিতৰত নহয়। কিন্তু গ্ৰামাঞ্চলত আয়ৰ স্থবিৰতা, আৰু কৃষকৰ অৱস্থা অতিশয় শোচনীয়, অধ্যয়নত এইবুলি প্ৰকাশ পাইছে। কাৰণ যদিও জিলাখনত কেইবাটাও খনি আৰু গধুৰ উদ্যোগ আছে, তথাপিও স্থানীয় বৃহৎ জনসংখ্যা আপাত দৃষ্টিত দুয়োটাৰে অংশগ্ৰহণকাৰী নহয়।

এতিয়া মেন্দা(মাল)লৈ উভতি আহো। শোকসন্তপ্ত পৰিয়াল দুটাই শেষকৃত্য সমাপনৰ বাবে সাজু হৈছে। এই সাংবাদিকগৰাকীয়ে ২০২৫ৰ ১৪ জুনত, তাৰ এদিন আগতে গাঁওখন ভ্ৰমণ কৰিছিল। গাঁৱৰ মানুহে ইয়াক ৱাঘাই দেৱী শান্তি বুলি কয়। ৱাঘাই ব্যাঘ্ৰ দেৱী আৰু হয়তো মাজে মাজে দেৱীৰ খং উঠে আৰু মানুহৰ সুৰক্ষাৰ বাবে দেৱীক সন্তুষ্ট কৰাৰ প্ৰয়োজন আহি পৰে।

চুবুৰীয়া আৰু আত্মীয়ই মিলি গোটেই গাঁওখনৰ বাবে ভোজভাত ৰান্ধিছে। মহিলাকেইগৰাকীয়ে কামবোৰ ভগাই লৈছে। কোনোৱে সেউজীয়া শাক-পাচলিৰ বাকলি এৰুৱাইছে, কাটিছে। কিছুমানে চাউল ধুইছে। আন কিছুমানে আকৌ চাপাটি বনাবলৈ ঘেঁহুৰ মণ্ড বনাই আছে।

এই ৰীতি আকৌ ১৩ দিনীয়া শ্ৰাদ্ধ পুজাতকৈ বেলেগ। কান্তাবাইয়ে চেণ্ডে পৰিয়ালৰ চোতালত ঘেঁহুৰ মণ্ড বনাই থকাৰ পৰা পাৰিক কয়। “এয়া ৱাঘাই দেৱীৰ শান্তিৰ বাবে কৰা হৈছে, যাতে আমাৰ অপায়-অমংগলবোৰ দুৰ হয়,” তেওঁ কয়। তাৰ লগতে প্ৰয়াত দুই মহিলালৈ এয়া শ্ৰদ্ধাৰ্ঘ্য।

তাৰ পৰা এক কিলোমিটাৰো নহ’ব, গাওঁবাসীয়ে মেন্ধা (মাল) আৰু চাৰগাওঁ (ৱাড়গে) গাওঁ সংযোগ কৰা হাবি অংশত বাঘিনীজনী আৰু তাইৰ পোৱালীকেইটাৰ মুৰ্তি চিমেণ্টৰ বেদীত নিৰ্মাণ কৰিছে। গাওঁদুখনৰ মাজত দুৰত্ব দুই কিলোমিটাৰ হ’ব। যদিও বাঘিনীজনীয়ে ইয়াত মানুহৰ ক্ষতি কৰিছে, তথাপি এয়া সেই বাঘিনী আৰু তাইৰ পোৱালীকেইটালৈ আগবঢ়োৱা অৰ্ঘ্য। চন্দ্ৰপুৰত এনে বহু ৱাঘাই মন্দিৰ আছে। স্থানীয় লোককথা মতে বাঘিনী যদি ৰুষ্ট হয় আৰু মানুহৰ ক্ষতি কৰে, তেতিয়া পুজা আগবঢ়াই ক্ষান্ত কৰাৰ বিধান আছে।

মেন্ধা (মাল)ত এনে অৰ্ঘ্যৰ প্ৰয়োজন আহি পৰা নাছিল।

এই খেলিমেলিৰ মাজত কোনোমতে পলাই হাত সৰাৰ বিৰল কাহিনী এটাও এই প্ৰতিবেদকে পালে।

মেন্ধা (মাল)ত তিনিগৰাকী মহিলাৰ মৃত্যু ঘটাৰ সময়খিনিতে খেতিয়ক বন্দনা বিনায়ক গজভিয়েক বাঘে আক্ৰমণ কৰিছিল। তেওঁ গৈছিল তেন্দুৰ পাত সংগ্ৰহ কৰিবলৈ। চাৰগাওঁ (ৱাড়গে) গাঁৱৰ অৰণ্যৰ মাজত বাঘৰ আক্ৰমণৰ পিছতো তেওঁ আচৰিত ধৰণে বাচি আহিল।

“সেইটো মতা বাঘ আছিল,” বন্দনাই (৫০) কয়। মৃত্যুৰ মুখৰ পৰা বাচি অহা মহিলাগৰাকীৰ সেই ঘটনাটো জলজল পটপটকৈ মনত আছে। “মোক বাঘটোৱে পিছফালৰ পৰা আক্ৰমণ কৰাৰ লগে লগে মই হামকুৰি খাই পৰিলত, মোৰ লগত অহা মহিলাকেইগৰাকীয়ে বুজি পালে যে মোক বাঘে আক্ৰমণ কৰিছে। ততালিকে সিহঁতে ডাঙৰ ডাঙৰকৈ চিঞৰিবলৈ ধৰিলে। নহ’লে মই নাবাচিলোহেঁতেন,” তেওঁ কয়। “তেওঁলোকৰ আটাহ পৰা দেখি বাঘটোৱে চক খাই মোক তাতে পেলাই থৈ হাবিত সোমাল।”

তেতিয়া পুৱাৰ চাৰে সাত কি আঠ বাজিছিল।

বাঘটো আঁতৰি যোৱাৰ পিছত বন্দনাই সমগ্ৰ শক্তি আৰু সাহস গোটাই থিয় হ’ল, যদিওবা তেওঁ ৰক্তাক্ত হৈ পৰিছিল আৰু কোনোমতে কিছুদূৰত থকা মহিলাকেইগৰাকীৰ কাষলৈ গ’ল। তাত তেওঁ কিছুসময় বহি ৰ’ল। “তাৰ পিছত আমি ঘৰলৈ উভতি আহিলো,” তেওঁ কয়।

ঘৰ আহি পোৱাৰ পিছত তেওঁ মুৰ্চ্ছা গ’ল আৰু ততাতয়াকৈ তেওঁক সিন্ধেৱাহি চৰকাৰী হস্পিতাললৈ লৈ যোৱা হ’ল। তাত তেওঁৰ আঘাতবোৰত চিলাই কৰা হ’ল, বেজী দিয়া হ’ল আৰু তিনিদিন হস্পিতালতে তেওঁ থাকিল। তেওঁৰ চিকিত্সা এতিয়াও চলি আছে আৰু প্ৰতি সপ্তাহত সংক্ৰমণ নাবাঢ়িবলৈ বেজী লৈ থাকিবলগীয়া হৈ আছে। আৰু কেইটামান বেজী ল’বলগীয়া আছে, তেওঁ কয়।

আৰোগ্যলাভৰ বাবে তেওঁ সিন্দেৱাহিৰ পৰা ৩০ কিলোমিটাৰমান দূৰৰ চিমুৰ টেহচিলৰ মোতেগাঁৱৰ ভায়েকৰ ঘৰলৈ আহিছে। “কেতিয়াও জীৱনত আৰু তেন্দু পাত আনিবলৈ নাযাও,” মাকৰ ঘৰত লাখুটি লৈ চলা-ফিৰা কৰি থকা বন্দনাই কয়।

পাতল হালধীয়া ৰঙৰ কাপোৰ এখন মুৰত মেৰিয়াই লৈ থকা বন্দনাই কয় যে বাঘৰ আক্ৰমণত তেওঁৰ মূৰটো চিৰাচিৰকৈ ফালি পেলাইছিল আৰু ৪০ টা চিলাই পৰিল। “বাঘটোৱে মোৰ ডিঙিত কামুৰিব নোৱাৰিলে,” কেনেকৈ বাচি আহিল, তাকে লৈ এতিয়াও আচৰিত হোৱা বন্দনাই কয়।

জয়দীপ হাৰ্ডিকাৰৰ আন প্ৰতিবেদনসমূহ তলৰ লিংকত ক্লিক কৰি পঢ়িব পাৰি:

‘এয়াও এক ভিন্ন প্ৰকৃতিৰ খৰাং’

নিৰুপায় কৃষকৰ নতুন আশা: ফাৰ্ম এলাৰ্ম

টঙিঘৰত এৰাতি: দিনত শ্ৰম, ৰাতি পহৰা দি চপোৱা সোণগুটি

বাঘৰ ভয়ত দিন কটোৱা মহাৰাষ্ট্ৰৰ চন্দ্ৰপুৰৰ কৃষকসকলৰ দুখ-দুৰ্দশা

সদাব্যস্ত কৃষকবন্ধু দুক্কাৰৱালে মামা!

‘মুদ্ৰাস্ফীতি আছিলেই, তাৰ ওপৰত আহি পৰিল হাতী’

অনুবাদ: পংকজ দাস