କଙ୍କଡ଼ା ଭୋଜି

ହାତ ପାପୁଲିରେ ସେଥିରୁ ଛ’ଟା ରହିବେ। ଟିକିଏ ଲଙ୍କା ଆଉ ଲୁଣ ମିଶେଇ ଏକାଠି ଦଳିଦେଲେ ତାହା ପାଟି ସୁଆଦିଆ ଖାଦ୍ୟ ବନିଯିବ। ତେଣୁ ରାମପ୍ରସାଦ ଓ ତା’ର କିଶୋର ସାଙ୍ଗମାନେ ଗୋଟିଏ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ ବୋତଲରେ ପଙ୍କୁଆ କଙ୍କଡ଼ାଙ୍କୁ (ସିସିଲା ସେରାଟା) ଧରିଛନ୍ତି ଓ ଏବେ ଭୋଜି କରିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି।

ପିଲାମାନେ ଗୋଟିଏ ଝଙ୍କାଳିଆ ଗଛତଳ ଛାଇରେ ଅଟକୁଛନ୍ତି - ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶର ଶ୍ରୀ ସତ୍ୟ ସାଇ ଜିଲ୍ଲା ଅନ୍ତର୍ଗତ ମଲାକାବରୀପଲ୍ଲୀ ଠଣ୍ଡାସ୍ଥିତ ଯାଯାବରମାନଙ୍କ ବସତି ଅଞ୍ଚଳରେ ହେଉଥିବା ଟାଣ ଖରାରୁ ତ୍ରାହି ପାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରକୃଷ୍ଟ ସ୍ଥାନ।

ସେମାନଙ୍କ ଭୋଜିର ମୁଖ୍ୟ ଆକର୍ଷଣ ହେଉଛି ପଙ୍କୁଆ କଙ୍କଡ଼ା – ଭାରତର ପୂର୍ବତଟ ଉପକୂଳରେ ମିଳୁଥିବା ଏହି କଙ୍କଡ଼ାକୁ ‘ସବୁଜ କଙ୍କଡ଼ା’ ଓ ‘ହେନ୍ତାଳ (ମାଙ୍ଗରୋଭ) କଙ୍କଡ଼ା’ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।

ଆମଦଗୁର ମଣ୍ଡଳର ଏହି ଶାନ୍ତ ସ୍ଥାନଟି ଗୋଟିଏ ଉପତ୍ୟକାରେ ଅବସ୍ଥିତ – ଧାନ ବିଲ, ଟମାଟୋ ଓ ଲଙ୍କା ଗଛରେ ଭରପୁର ହୋଇ ରହିଥିବା ଏହି ଜାଗାଟିକୁ ଘେରି ରହିଛି ଢେଉଢେଉକା ଛୋଟ ଛୋଟ ପାହାଡ଼ର ମାଳ। ପ୍ରକୃତିର ଏହି ଶୋଭାମୟ ସବୁଜିମାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିପରୀତ ଖବରଟିଏ ଆମକୁ ଜାଣିବାକୁ ମିଳିଲା – ଏଠାରେ ପାଣି ପାଇବାକୁ ୮୦୦ରୁ ୧,୨୦୦ ଫୁଟ ଯାଏଁ ବୋରୱେଲ କରିବାକୁ ପଡ଼େ।

ଜଣକର ବାପା ରମେଶ ନାୟକ, ଜଣେ ଯାଯାବର ଚାଷୀ ‘ପରୀ’କୁ କହନ୍ତି ଯେ ତାଙ୍କୁ ୭୦୦ କିମି ଯାଇ କେରଳର କୋଚିଠାରେ କନଷ୍ଟ୍ରକ୍ସନ କାମ କି ସିୱେଜ ନାଳ ସଫା କରିବା କାମ କରନ୍ତି। “ଆମେ ସିୱେଜ ସଫା କରୁ। ଭାରି ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଭଲ ମଜୁରି ମିଳେ”, ସେ କହନ୍ତି।

ପାଣି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆନୁଷଙ୍ଗିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଭାବରୁ ଚାଷୀମାନେ ଅମଳ ସରିଯିବା ପରେ କାମ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଆବାସିକ ବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ପଠାଯାଏ। ଗାଁରେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ ରହିଥିବାରୁ ମଲାକାବରୀପଲ୍ଲୀ ତାଣ୍ଡାର ପ୍ରାୟ ସବୁ ପିଲା ପାଠ ପଢ଼ିବାକୁ ଆଖପାଖରେ ଥିବା ଆମଡ଼ାଗୁର, ତୁମ୍ମାଲା, ଓବୁଲା ଦେବର ଚେରୁଭୁ ଓ କାଦିରି ପରି ଛୋଟ ଟାଉନ୍ ଓ ସହରର ସ୍କୁଲକୁ ଯାଆନ୍ତି।

ଦଶହରା ଛୁଟି ସରିଗଲାଣି ଓ ପିଲାମାନେ ତା’ ପରଦିନ ସ୍କୁଲକୁ ଫେରିଯିବେ। ଖୋଲା ପଡ଼ିଆରେ ପିଲାଦିନର କଙ୍କଡ଼ା ରନ୍ଧା ଶେଷ ଥର ପାଇଁ ହେବ।

ପାଖରେ ରହୁଥିବା ଜଣେ ଚାଷୀଙ୍କଠାରୁ ଏମ୍‌. ମୋତିଲାଲ ଓ ଶ୍ରୀକାନ୍ତ ନାୟକ ପୁରୁଣା ଖବରକାଗଜରେ ଭଲଭାବେ ଗୁଡ଼େଇ ଲୁଣ ଆଣିଛନ୍ତି। ଆମ ଚାରିପଟେ ରହୁଥିବା ଏକାଧିକ ଚାଷୀ ପାଖର ଏକ ପଡ଼ା ଗାଁରେ ତିଆରି ହେଉଥିବା ମନ୍ଦିର ପାଇଁ ବାଲି ଏକାଠି କରିବାକୁ ଯାଇଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଜମିରେ ପାଣି ପମ୍ପ ଚଲାଉଛନ୍ତି।

ଭାନୁ ନାୟକ ଓ ଲିକିତ ନାୟକ ସାଙ୍ଗେ ସାଙ୍ଗେ ଆଣିଥିବା ମୁଠାଏ ଲଙ୍କାକୁ ଲୁଣରେ ଦଳି ମିଶାଉଛନ୍ତି।

ଏବେ ରାନ୍ଧିବା ସମୟ।

ରାମପ୍ରସାଦ ଏକାଠି ଗୁଡ଼ାଏ କାମ କରୁଥାଏ: କଙ୍କଡ଼ାକୁ ବାହାରକୁ ଆଣୁଛି, ଶୁଣ୍ଢ ଓ ଗୋଡ଼ଗୁଡ଼ିକୁ ଛିଣ୍ଡଉଛି, ଓ ଶୁଖିଲା ଡାଳପତ୍ର ଓ ଘାସକୁ ଗୋଟେଇ ଆଣି ଏକାଠି କରୁଛି। ଲୋହିତ, ଭାନୁ, ଲିକିତ, ଶ୍ରୀକାନ୍ତ ଓ ମୋତିଲାଲ ମଧ୍ୟ ତାକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି। ରାମପ୍ରସାଦ ଗଦାଏ ଶୁଖିଲା ଘାସ ଉପରେ କଙ୍କଡ଼ାଗୁଡ଼ିକୁ ରଖୁଛି ଓ ଘାସରେ ନିଆଁ ଲଗାଉଛି। ମାତ୍ର କେଇ ମିନିଟ ଭିତରେ ନିଆଁ ଜଳି ଲିଭି ଯାଉଛି, ଏବଂ ସେ ପାଉଁଶ ଭିତରୁ ପୋଡ଼ା କଙ୍କଡ଼ାଗୁଡିକୁ ସନ୍ତର୍ପଣରେ ବାହାର କରୁଛି।

ଲୋହିତ ଗୋଟିଏ ଫାଉଡ଼ାର ହାତପଟକୁ ସଫା କରୁଛି ପୋଡ଼ା କଙ୍କଡ଼ା, ଲଙ୍କା ଓ ଲୁଣକୁ ଏକାଠି ଦଳି ଚଟଣି କରିବାକୁ। “ଧୋଗଡ଼ାବନ-ତିଂ, “ଧୋଗଡ଼ାବନ-ତିଂ [ଦଳିବା, ଦଳିବା]” ସେମାନେ ଏକାଠି କହୁଛନ୍ତି। ଗୋର-ବୋଲିରେ “ଧୋଗଡ଼ାବନ୍ତ” ଅର୍ଥ ହେଉଛି “ଦଳିବା” (ଲମ୍ବାଡ଼ି ନାଁରେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତେ ଜାଣନ୍ତି)।

କଙ୍କଡ଼ାଗୁଡ଼ିକ ବର୍ତ୍ତମାନ ଖାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଓ ସେହି ଦଳକ ଯାକ ବାଳକ ତାକୁ ଚଟାପଟ ଖାଇ ଦେଉଛନ୍ତି।

“ଇଙ୍କା କାଓ୍ୱଲା [ଆପଣଙ୍କର ଅଧିକ ଦରକାର], ସାର୍‌?”, ଲୋହିତ ପଚାରୁଛି। ଆମ ଅନାଗ୍ରହ ଭାବକୁ ଦେଖି ଦୁଇଜଣ ପୋଖରୀକୁ ଧାଇଁ ଯାଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଓ ଆଠଟି ମାଧ୍ୟମ-ଆକାରର କଙ୍କଡ଼ା ଧରି ଫେରୁଛନ୍ତି।

ସେମାନଙ୍କ ଭିତରୁ ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଚରଣ ନାୟକ କଙ୍କଡ଼ାଙ୍କର ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ ବିଷୟରେ ଆମକୁ କହୁଛି। ସେ ଜଣେ ହ୍ୟାଣ୍ଡବଲ ଖେଳାଳି ଓ ବିଶାଖାପାଟଣା ନିକଟସ୍ଥ ଆରାକୁ ସ୍ପୋଟର୍ସ ସ୍କୁଲରେ ପଢୁଛି। ଓବୁଲା ଦେବରା ଚେରୁଭୁ ଟାଉନର ଗୋଟିଏ ଇଂରାଜୀ ମାଧ୍ୟମ ସ୍କୁଲରେ ଭାନୁ ପଢ଼େ।

“ଆମେ ସମସ୍ତେ କାଲି ହଷ୍ଟେଲକୁ ଫେରିଯିବୁ। ମୋ ବାପା ମତେ ଓ ମୋ ଭାଇକୁ ନେଇ ଓବୁଲା ଦେବରା ଚେରୁଭୁରେ ଛାଡିଦେବେ, ଓ ସେଠାରୁ ସେ କାଦିରିଠାରୁ ଟ୍ରେନରେ କୋଚି ଯିବେ”, ସେ କହୁଛି।

ବର୍ଷା ଆସୁଥିବାର ଦେଖି ପିଲାମାନେ ଚାଷ ଜମି ଭିତର ଦେଇ ସେମାନଙ୍କ ଗାଁ ଓ ଘର ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଲେ।

ଅନୁବାଦ: ଓଡ଼ିଶାଲାଇଭ୍‍