কেঁকোৰাৰ উৎসৱ

হাতৰ তলুৱাত ছয়টা তুলি ল’ব পৰাকৈ এই সৰু সৰু কেঁকোৰাবোৰত এচিকুট নিমখ আৰু এটা বা দুটা কেঁচা জলকীয়া পিটিকি ল’লেই হৈ পৰে মুখৰোচক এবিধ সুস্বাদু ব্যঞ্জন। ৰামপ্ৰসাদ আৰু তেওঁৰ কিশোৰ বন্ধু কেইজনে প্লাষ্টিকৰ বটলত ভৰাই ৰাখিছে এই বোকা কেঁকোৰাবোৰ।

অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ শ্ৰী সত্য সাই জিলাৰ মালাকাবৰীপল্লী থাণ্ডাতো কৈশোৰাৱস্থাৰ এখন জীয়া আৰু মধুৰ ছবি প্ৰত্যক্ষ কৰিব পাৰি। সুৰ্য্যৰ প্ৰখৰ ৰ’দত কিশোৰসকলৰ বাবে আটাইতকৈ আৰামদায়ক ঠাইটুকুৰা হৈছে গছৰ ঘন ছাঁয়া। শ্ৰী সত্য সাই জিলাৰ বঞ্জাৰাসকলৰ বসতিস্থল আমাদাগুৰ মণ্ডলত শৰীৰ দেই নিয়া ৰ’দ আৰু প্ৰচণ্ড গৰমৰ পৰা সকাহ বুলিলে গছৰ তলৰ ঠাইখিনিয়েই আটাইতকৈ উত্তম ঠাই। এই গাঁওখনৰ কিশোৰসকলৰ বাবে বন্ধৰ দিনটোৰ এক অতৃপ্ত ভোজ হৈ পৰে সৰু সৰু বোকা কেঁকোৰাবোৰ। ভাৰতৰ পূব উপকূলত পোৱা এই বোকা কেঁকোৰাবোৰক 'সেউজ কেঁকোৰা’ বা 'মেংগ্ৰোভ কেঁকোৰা’ বুলিও জনা যায়। ৰামপ্ৰসাদ তেওঁৰ লগৰ কেইজন এতিয়া এই কেঁকোৰাৰে এটি সৰু ভোজৰ আয়োজনত ব্যস্ত।

এটা উপত্যকাত অৱস্থিত আমাদাগুৰ মণ্ডলৰ চৌদিশৰ নিম্ন পাহাৰৰ কোলাত ধাননি পথাৰ, বিলাহী আৰু জলকীয়াৰ খেতি সিঁচৰতি হৈ আছে। চৌদিশে চকু ফুৰালে যেন কেৱল প্ৰশান্তি আৰু প্ৰশান্তি। কিন্তু তাৰ মাজতো এক বাস্তৱ সত্যই সদায় ভাৰাক্ৰান্ত কৰি আহিছে অঞ্চলবাসীক। পানীৰ তীব্ৰ নাটনি এই উপত্যকাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ সমস্যা। পানী বিচাৰি ব’ৰৱেলবোৰ ৮০০ৰ পৰা ১২০০ ফুট পৰ্যন্ত গভীৰতালৈ স্থাপন কৰিবলগীয়া হয়, আৰু তাৰ পিছতো খেতি পথাৰত দিনটোত মাত্ৰ ৮ ঘণ্টাহে জলসিঞ্চন কৰিব পাৰি।

বঞ্জাৰা সম্প্ৰদায়ৰ এজন অভিভাৱক ৰমেশ নায়কে কয় যে তেওঁ নিৰ্মাণ বা নলা চাফাই কামৰ বাবে কেৰালাৰ কোচিলৈ ৭০০ কিলোমিটাৰ যাত্ৰা কৰে। তেওঁ কয়, “আমি নলা-নৰ্দমা চাফা কৰো। বহু দুৰ্গন্ধ ওলায়, কিন্তু সেই অনুসৰি উপাৰ্জন ভাল।”

শস্য চপোৱাৰ পিছত পানী আৰু সম্পদৰ অভাৱত কৃষকসকলে কামৰ বাবে বহু দূৰলৈ যাত্ৰা কৰে। তেওঁলোকৰ ল’ৰা-ছোৱালীয়ে বৰ্ডিং স্কুললৈ যায়। গাঁওখনত মাত্ৰ এখনেই প্ৰাথমিক বিদ্যালয় থকা হেতুকে মালাকাৱৰীপল্লী থাণ্ডাৰ ল’ৰা-ছোৱালীসকলে আমাদাগুৰ, থুম্মালা, অবুলা দেৱৰা চেৰুভু আৰু কাদিৰি আদি চহৰ আৰু নগৰৰ বিদ্যালয়ত পঢ়ে।

আজি দছেৰাৰ বন্ধৰ শেষ দিন। কাইলৈৰ পৰা পুনৰ বিদ্যালয়লৈ উভতিব ল’ৰা-ছোৱালীসকলে। গতিকে আজি শেষবাৰৰ বাবে পথাৰৰ মাজত কেঁকোৰা ৰন্ধা সেই শৈশৱৰ খেলখন আকৌ খেলিছে।

এম মতিলাল আৰু শ্ৰীকান্ত নায়কে ওচৰৰ খেতিয়ক এজনৰ পৰা পুৰণি বাতৰি কাকতৰ টুকুৰাত অতি সাৱধানে মেৰিয়াই নিমখ আনিছে। আমাৰ আশে-পাশে থকা একাংশ কৃষকে ওচৰৰে গাঁও এখনত মন্দিৰ নিৰ্মাণৰ বাবে বালি আনিবলৈ গৈছে, আন কিছুমানে পথাৰত পানী দিয়াত ব্যস্ত থকা দেখা গৈছে।

ভানু নায়ক আৰু লিকিথ নায়কে এইমাত্ৰ পিহি লোৱা জলকীয়াখিনি নিমখৰ লগত সানি ল’লে।

এতিয়াই ৰন্ধা-বঢ়া আৰম্ভ হ’ব।

ৰামপ্ৰসাদ হঠাৎ ধুমুহাৰ দৰে ব্যস্ত হৈ পৰিল। কেঁকোৰাবোৰ উলিয়াই ঠেং আৰু নখবোৰ পৃথক কৰি শুকান ডাল-পাত আৰু ঘাঁহ গোটাই ল’লে। লোহিত, ভানু, লিকিথ, শ্ৰীকান্ত আৰু মতিলালেও খৰধৰ কৰি সহযোগ কৰাত লাগিল। ৰামপ্ৰসাদে কেঁকোৰাবোৰ শুকান ঘাঁহৰ থোপা এটাত থৈ তাৰ পিছত তাত জুই দিলে। কিছু সময়ৰ ভিতৰতে জুইকুৰা নুমাই গ’ল আৰু তাৰ পিছত ৰামপ্ৰসাদে ছাইৰ পৰা পোৰা কেঁকোৰাবোৰ সাৱধানে বাহিৰলৈ উলিয়াই আনিলে।

লোহিতে হেঁতা এখনৰ হেণ্ডেল ধুই কেঁকোৰা, জলকীয়া, নিমখ পিহি চাটনি বনালে। "ধোগদাবন্ত-ইং, ধোগদাবন্ত-ইং!" -সকলোৰে মুখত এই ধ্বনিৰ ঝংকাৰ উঠিল। গোৱান উপভাষাত (লাম্বাদী) এই শব্দৰ অৰ্থ হৈছে ‘পিহি লোৱা’।

কেঁকোৰাৰ এই সুস্বাদু ব্যঞ্জন এতিয়া খাবলৈ সাজু হৈ পৰিছে। অপেক্ষা কিহৰ? ল’ৰাৰ জাকটোৱে কিছু সময়ৰ ভিতৰতে খাই শেষ কৰি দিলে।

“ইনকা কাভালা (আৰু লাগিব নেকি) ছাৰ?” লোহিতে সুধিলে। আমাৰ দ্বিধাবোধ দেখি দুজন দৌৰি গৈ পুখুৰীত নামিল। আৰু ক্ষন্তেক সময়ৰ ভিতৰতে এটা ডাঙৰ কেঁকোৰা আৰু আঠটা মজলীয়া আকাৰৰ কেঁকোৰা লৈ উভতি আহিল।

চৰণ নায়ক এই ল’ৰাৰ জাকটোৰ ভিতৰত বয়সত ডাঙৰ। খোৱাৰ মাজে মাজে তেওঁ কেঁকোৰাৰ ঔষধি গুণৰ কথাও ক’লে। চৰণ এজন ভাল হেণ্ডবল খেলুৱৈ। তেওঁ বৰ্তমান বিশাখাপট্টনমৰ ওচৰৰ আৰাকু স্প’ৰ্টছ স্কুলত পঢ়ি আছে। ভানু অবুলা চেৰুভু চহৰৰ দেৱৰা ইংৰাজী মাধ্যমৰ বিদ্যালয়ৰ শিক্ষাৰ্থী।

"আমি সকলোৱে কাইলৈ ​​হোষ্টেললৈ উভতি যাম। দেউতাই মোক আৰু মোৰ ভাইটিক অবুলা দেৱৰা চেৰুভুত থৈ আহিব, তাৰ পিছত আমি কাদিৰীৰ পৰা কোচিলৈ ট্ৰেইনত উঠিম।” -ভানুৱে ক’লে।

ইতিমধ্যে আকাশ গোমা কৰি আহিছিল। বৰষুণ নমাৰ আগেই ল’ৰা কেইটাই পথাৰখনৰ সিপাৰে গাঁৱৰ ফালে দৌৰ লগালে।

অনুবাদ: ধ্ৰুৱজ্যোতি ধনন্তৰি