ವಿಶ್ರಾಂತಿಯ ಅರಿವೇ ಇಲ್ಲದ ಬಡಪಾಯಿ ಜೀವ

“ಮುಂಜಾನೆ ಶಾಲೆಗೆ ತೆರಳಲು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿ, ಅವರಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಊಟವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆಯುವ ತಾಯಿಯಾಗಬೇಕೆಂಬುದು ನನ್ನ ಇಚ್ಛೆ. ಆದರೆ ಅವರು ಏಳುವ ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳ ಮೊದಲೇ ನಾನು ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಡಬೇಕು. ವಾಪಸ್ಸು ಬರುವಾಗ ತಡ ರಾತ್ರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅವರು ಗಾಢ ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ. ವಾರಪೂರ್ತಿ ನಾನು, ಭಾನುವಾರ ಯಾವಾಗ ಬರುತ್ತದೋ ಎಂದು ಕಾಯುತ್ತಿರುತ್ತೇನೆ. ಅಂದು ನಾನು ಎಂಟು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ನಿದ್ರಿಸಿ, ದಿನದ ಮೂರು ಹೊತ್ತು ಉಂಡು, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆಯಬಹುದು.” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅಮುಲು. ಆದರೆ ಇಂದು ಇನ್ನೂ ವಾರದ ದಿನ. ನಾನು ಮತ್ತು ಆಕೆ, ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಉತ್ತರ ಚನ್ನೈನ ತಿರುವೊಟ್ರಿಯೂರ್‌ನ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಕಿರಿದಾದ ಗಲ್ಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಆಕೆಯು ತರಕಾರಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಗಾಡಿಯನ್ನು ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನಾನು ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ನಾನು ಹೊರಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಅಮುಲು ಅವರನ್ನು ನೋಡಿದೆ. ಈಗ ನಾನು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಹಿಂದಿರುಗಿದಾಗಲೂ ಮೃದುವಾದ ಪೂನಂ ಸೀರೆಯನ್ನುಟ್ಟಿದ್ದ ಅಮುಲು, ತನ್ನೆಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ, ಸುಮಾರು ನೂರು ಕೆ.ಜಿ. ತೂಗುವ ಗಾಡಿಯನ್ನು ತಳ್ಳುತ್ತಾ ಇನ್ನೂ, ಬೀದಿಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದಾರೆ. ಅದು 2024ರ ಬೇಸಿಗೆ. ತಿರುವಳ್ಳೂರ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಪಮಾನ ನಲವತ್ತು ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಋತುವಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನವು 44.3 ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್‌ ಎಂದು ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ನಲವತ್ತೊಂದರ ವಯಸ್ಸಿನ ತರಕಾರಿ ಮಾರುವ ಅಮುಲು ಅವರ ದಿನಚರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಯಾವುದೂ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಸುಡು ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲೇ ಬದುಕನ್ನು ಸವೆಸುತ್ತಿರುವ ಭಾರತದ ಹತ್ತು ಮಿಲಿಯನ್‌ ಮಹಿಳಾ ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಶೇ. 40ರಷ್ಟು ಜನರಲ್ಲಿ ಅಮುಲು ಸಹ ಒಬ್ಬರು. ಶೇ. 68ರಷ್ಟು ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಂತೆ, ಇವರೂ ಸಹ ಬಿಸಿ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿಯೂ, ವಿರಾಮವಿಲ್ಲದೆ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟವೂ ಇಲ್ಲದೆ ದುಡಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಗ್ರಾಹಕರ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ತರಕಾರಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಲಯಬದ್ಧವಾಗಿ ಕೂಗುತ್ತಾ, ಉರಿ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ತರಕಾರಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ ಭಾರವಾದ ಗಾಡಿಯನ್ನು ತಳ್ಳುವ ಅಮುಲು, ದಿನಂಪ್ರತಿ ಸುಮಾರು ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೀದಿಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುತ್ತಾರೆ. “ಇಡೀ ದಿನ ತರಕಾರಿಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಕೂಗಿ ಹೇಳುವ ಕಾರಣ ನನ್ನ ಕಿವಿಗಳು ಮುಚ್ಚಿಹೋಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಬಿಸಿಲನ್ನೂ ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ನನ್ನಿಂದ ತರಕಾರಿಯನ್ನು ಕೊಂಡಾಗ, ಉಳಿದ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಮಾರುವ ಹುಮ್ಮಸ್ಸು ಬರುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಬಾರಿ, ಸಾಕಷ್ಟು ದೂರ ಬೀದಿಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುಹಾಕಿದಾಗ್ಯೂ ಕೇವಲ ಇಪ್ಪತ್ತರಿಂದ ಮೂವತ್ತು ರೂ.ಗಳ ತರಕಾರಿಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ಬೀದಿ ಮಧ್ಯದ ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ಅಳುತ್ತೇನೆ. ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ನಂತರ ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಒರೆಸಿಕೊಂಡು ಭರವಸೆಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತೇನೆ” ಎಂದರಾಕೆ.

ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಕೆಳಗೆ ಅಮುಲು, ಮರದ ತಳ್ಳುಗಾಡಿಯನ್ನು ಕೊಂಡದ್ದು, ಇದೇ ಭರವಸೆಯಿಂದಲೇ. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಮಿಕಳಾಗಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಈಕೆ, ದಿನಂಪ್ರತಿ ಕೇವಲ ಇನ್ನೂರು ರೂ.ಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಐದು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದರು. ಮಕ್ಕಳು ಇನ್ನೂ ಚಿಕ್ಕವರಾಗಿದ್ದು, ಓದುತ್ತಿದ್ದರು. ತರಕಾರಿಯ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣವನ್ನು ಗಳಿಸಬಹುದೆಂಬ ಆಶಯದಿಂದ ಈ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು.

“ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವೆನಿಸಿತ್ತು. ಪದೇ ಪದೇ ಜ್ವರ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವಾಗ ತೀವ್ರ ಬಳಲಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ತೂಕಡಿಸಿದ್ದಿದೆ. ಸಮಯ ಸರಿದಂತೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಾಗ್ಯೂ, ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಿಲ್ಲದ ದುಡಿಮೆ ನನ್ನ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ” ಎಂದರಾಕೆ. ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಎರಡು ಗಂಟೆಯಿಂದಲೇ ಇವರು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. ತಿರುವಲ್ಲೂರ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿ, ಕೀಲರ್‌ಕಂಡಿಗೈನಿಂದ (ಕೆ.ಜಿ. ಕಂಡಿಗೈ ಅಂತಲೂ ಇದನ್ನು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಉತ್ತರ ಚನ್ನೈನ ತಿರುವೊಟ್ರಿಯೂರ್‌ನಲ್ಲಿ ತರಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮಾರಲಿಕ್ಕಾಗಿ ಇವರು ಸುಮಾರು ಅರವತ್ತು ಕಿ.ಮೀ. ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹವಾಮಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸದೇ ತಮ್ಮ ಗಾಡಿಯೊಂದಿಗೆ ದಿನವಿಡೀ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.

“ವೈದ್ಯರು, ನನಗೆ ರಕ್ತಹೀನತೆಯಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ನಾನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿನ್ನಬೇಕಲ್ಲದೆ, ನಿದ್ದೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಆದರೆ ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್‌, ನನ್ನ ಬದುಕು ಇಂತಹ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂದರೆ ನಾನೊಬ್ಬಳೇ.” ಅಮುಲು ಅವರ ಪತಿ, ನಲವತ್ತೈದರ ಧೀವರಾಜ್‌, ದಿನಗೂಲಿ ನೌಕರರು. ಅವರಿಗೆ ನಿಯತವಾಗಿ ಕೆಲಸವು ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ದುಡಿದದ್ದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಮದ್ಯಪಾನಕ್ಕೆ ಖರ್ಚುಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಆತನ ಪತ್ನಿಯು ಕುಟುಂಬದ ಆರೈಕೆ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಒದಗಣೆಯ ಎರಡೂ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಬೇಕಿದೆ.”

ತನಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಖರ್ಚುಮಾಡದಿರುವುದನ್ನು ಅಮುಲು ಕಲಿತುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. “ನಾನು ಹೊರಗಿದ್ದಾಗ. ಕೇವಲ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿದೇ ದಿನವಿಡೀ ಕಳೆಯುತ್ತೇನೆ. ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ, ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಯಾವಾಗಲಾದರೊಮ್ಮೆ ಮೂವತ್ತು-ನಲವತ್ತು ರೂ.ಗಳನ್ನು ವ್ಯಯಿಸಿ, ಒಂದು ದೋಸೆ ತಿನ್ನುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ಊಟಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ನೂರು ರೂ. ಖರ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಣವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಲು ನಾನು ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ಕೆಲಸಮಾಡಬೇಕು. ಹೀಗಾಗಿ, ನನಗಾಗಿ ನಾನು ಖರ್ಚುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಮನೆಗೆ ಮರಳುವವರೆಗೂ ಕಾಯುತ್ತೇನೆ. ಪರಿವಾರಕ್ಕೆಂದು ಅಡಿಗೆಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ದಿನವಿಡೀ ನಾನು ಉಣ್ಣುವ ಊಟವೆಂದರೆ ಇದೊಂದೇ” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅಮುಲು.

ಹದಿನೆಂಟರ ವಯಸ್ಸಿನ ಇವರ ಮಗ ದೀಪಕ್‌, ಹತ್ತನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದನು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಆತ ತನ್ನ ತಾಯಿಗೆ ಸಹಾಯಮಾಡಲು ಹತ್ತಿರದ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ದುಡಿಯಲಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಹದಿನೇಳರ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಗಳು ಹರಿಣಿ, ಹನ್ನೆರಡನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಅಮುಲು, ಕುಟುಂಬದ ಖರ್ಚು ಹಾಗೂ ಉಳಿತಾಯವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಶೌಚಾಲಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಆಕೆ, ತಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಶೌಚಾಲಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಉಳಿತಾಯದಿಂದ ಈ ನವೀಕರಣದ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಇವರು, ಪತಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ.

ತನ್ನ ತಾಯಿಯಂತೆಯೇ ಅಮುಲು ಸಹ ವರ್ಷಾನುಗಟ್ಟಲೆ ಬದುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಸೆಣಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ತಾಯಿಯು ಮಕ್ಕಳ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ದಿನವಿಡೀ ಅನೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಿಗೆ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಮುಲು ನನಗೆ ಪರಿಚಯವಾದದ್ದು ನನ್ನ ತಾಯಿಯಿಂದಲೇ. ಸುಮಾರು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ನನ್ನ ತಾಯಿಯು ಈಕೆಯಿಂದ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ತನಗೆ ಬೇಕಾದ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ನನ್ನ ತಾಯಿ ಹಾಗೂ ಅಮುಲು ಲೋಕಾಭಿರಾಮವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ.

ಹೀಗಾಗಿ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನವಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಇನ್ನೂ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವ ಅಮುಲುವನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ಆಕೆಯ ದಿನಚರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಿಸುತ್ತ, ನಾನೂ ಆಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದೆ. ಕಳೆದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ಆಗಾಗ ನನ್ನ ಕ್ಯಾಮರಾದೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಆಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಓಡಾಡಿದ್ದೇನೆ.

ಅವರೊಡನೆ ಹೀಗೆ ಓಡಾಡಿದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟಮಾಡುವ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಸಂಕಷ್ಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಅವರ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು ಅಥವಾ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಯಾವುದೇ ಕಾಳಜಿಯಿಲ್ಲದೆ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಗರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಅನುಭವಿಸುವ ಕಷ್ಟ ಕಾರ್ಪಣ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿತು. “ದಿನವಿಡೀ ನಾನು ಓಡಾಡುತ್ತಿರುತ್ತೇನೆ. ನೀರು ಮಾತ್ರವೇ ನನ್ನ ಏಕೈಕ ಶಕ್ತಿ. ಮೂತ್ರವಿಸರ್ಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶೌಚಾಲಯಗಳಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಏಕಾಂತ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡು ಹಗಲು ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮೂತ್ರ ವಿಸರ್ಜಿಸುತ್ತೇನೆ. ನನಗೆ ದಿಗಿಲಾಗುತ್ತದೆ. ನನ್ನ ಮುಟ್ಟಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ನನ್ನ ಕಷ್ಟ ಹೇಳತೀರದು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಅಲರ್ಜಿಗಳು ಮತ್ತು ತರಚು ಗಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಣಗಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಆಗ ಓಡಾಡಲೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗದು” ಎಂದು ಆಕೆ ಅಲವತ್ತುಕೊಂಡರು.

ಚನ್ನೈನ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ದಿನದ ದೀರ್ಘ ಅವಧಿಯನ್ನು ಸವೆಸಿದಾಗ್ಯೂ, ಎಲ್ಲ ತರಕಾರಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಬಿಕರಿಯಾಗಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಉತ್ತರ ಚನ್ನೈನ ವಿಮ್ಕೊ ನಗರಕ್ಕೆ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೆರಳಿದೆವು. ಅಮುಲು, ಗಾಡಿಯನ್ನು ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಚಕ್ರಗಳಿಗೆ ಸರಪಳಿಯ ಬೀಗವನ್ನು ಹಾಕಿದರು. ಉಳಿದ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ತುಂಬಿದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಡಬ್ಬಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ರೈಲು ಹತ್ತಿ ಅಲ್ಲಿಂದ, ನಲವತ್ತೈದು ನಿಮಿಷಗಳ ಪ್ರಯಾಣದ ನಂತರ ಆಕೆ, ಕವರೈಪೇಟ್ಟೈಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.

ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಅಮಲು, ಮಹಿಳೆಯರ ಬೋಗಿಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ. “ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರಾಟವಿಲ್ಲದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಉಳಿದ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಮಾರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ” ಎಂದರಾಕೆ. ರೈಲಿನಿಂದ ಇಳಿದ ಮೇಲೆ ಅವರು, ಒಂದು ಕಿ.ಮೀ. ನಡೆದು ಆಟೋ ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಪುದುವಾಯಲ್‌ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿನ ಬಸ್‌ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಬಸ್ಸಿಗೆ ನಿಗದಿತ ಸಮಯವೆಂಬುದಿಲ್ಲ. ಹತ್ತರಿಂದ ಅರವತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳವರೆಗೂ ಕಾಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇಪ್ಪತ್ತು ನಿಮಿಷ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ, ಅನ್ಜಾತಮ್ಮನ್‌ಗುಡಿ ಬಸ್‌ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಎರಡು ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದ ಕೀಲರ್‌ಕಂಡಿಗೈನಲ್ಲಿ ಇವರ ಮನೆಯಿದೆ. ಮಗನು ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ತನ್ನ ದ್ವಿಚಕ್ರವಾಹನದಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಬರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಬಹುತೇಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಮುಲು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ್ನಡಿಯಲ್ಲೇ ಮನೆಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ.

ತನ್ನ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ರಾತ್ರಿ ಒಂಬತ್ತು ಗಂಟೆಗೆ ಮನೆ ತಲುಪುವ ಇವರ ಬಳಿ ಉಳಿದಿರುವುದೆಂದರೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ಹಣ ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟವಾಗದೇ ಉಳಿದ ತರಕಾರಿ. ಬಹಳಷ್ಟು ಮನೆಕೆಲಸಗಳು ಇವರಿಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಅಡಿಗೆಮಾಡಿ, ಉಣಬಡಿಸಿ, ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ, ಮಲಗಲು ತಯಾರಾಗುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ರಾತ್ರಿ ಹನ್ನೊಂದು ಗಂಟೆ.

ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳ ನಂತರ, ಬಹಳ ಬೇಗನೇ ಬೆಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಕಷ್ಟು ಕೆಲಸಗಳು ಕಾಯುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. “ಪ್ರತಿ ದಿನ ಎದ್ದಾಗಲೆಲ್ಲ, ನಾನು ಮಲಗಿಯೇ ಇಲ್ಲವೇನೋ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ತೆರೆಯುವುದರೊಳಗೆ ಅದಾಗಲೇ ಮರುದಿನವು ಆರಂಭವಾಯಿತೋ ಅನಿಸುತ್ತದೆ” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅಮುಲು. ಆಕೆಯು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವದ 2.30ಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಮನೆಯಿಂದ ನಾಲ್ಕೈದು ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದ ಚಿನ್ನಂಬೇಡುವಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಗಟು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತೆರಳಬೇಕು. ಐವತ್ತು ರೂ.ಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸಿ, ತರಕಾರಿ ಮಾರುವ ಇತರೆ ಮಹಿಳೆಯರೊಂದಿಗೆ, ಅವರು ಟ್ರಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ.

“ಕೆಂಪು ಅಡರಿದ ಕಣ್ಣುಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಾಡಿದ ಮುಖದೊಂದಿಗೆ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಧಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಣ್ಣು ಕೋರೈಸುವ ದೀಪಗಳು, ಗಡಿಬಿಡಿ ಹಾಗೂ ಖರೀದಿಗೆ ಮುಗಿಬಿದ್ದ ಜನರ ಗುಂಪನ್ನು ನೋಡಿದಾಕ್ಷಣ, ನನ್ನಲ್ಲಿ ಜೀವ ಸಂಚಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿನ ಲಾಭವು ದೊರೆಯಬಹುದೆಂಬ ಆಶಯದೊಂದಿಗೆ ರೈತರಿಂದ ತಾಜಾ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಚೌಕಾಸಿ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ತಾಜಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಬಿಕರಿಯಾಗುವುದರೊಳಗೆ ಅವನ್ನು ಖರೀದಿಸುತ್ತೇನೆ.”

ಹಸಿರು ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಒಂದು ಮೂಲೆಗೆ ಓಡುವ ಅಮುಲು, ಮಾವಿನಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತೊಂದು ಮೂಲೆಗೆ ಧಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎರಡು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಓಡುತ್ತಲೇ ಇರುವ ಈಕೆ, ಅರವತ್ತರಿಂದ ಎಂಬತ್ತು ಕೆ.ಜಿ. ತೂಕದ ತರಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಆ ಸ್ಥಳದಿಂದ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ. ಅವನ್ನು ಬೇರೆಯ ಟ್ರಕ್ಕೊಂದಕ್ಕೆ ಪೇರಿಸುತ್ತಾರೆ., ಇತರೆ ಆರೇಳು ಮಹಿಳಾ ಮಾರಾಟಗಾರರೂ ಇದೇ ಟ್ರಕ್ಕಿಗೆ ಸರಂಜಾಮುಗಳನ್ನು ತುಂಬುತ್ತಾರೆ. ದಿನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಆಕೆಯ ಬಜೆಟ್‌, ಒಂದು ಸಾವಿರದ ಐನೂರು ರೂ.ಗಳು. ಇದರಿಂದ ಆಕೆಗೆ ಬರುವ ಲಾಭವು ಋತುವಿನಿಂದ ಋತುವಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ತರಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮಳೆ ಬಂದಾಗ, ಪೂರೈಕೆಯ ಕೊರತೆಯುಂಟಾಗುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೆ ಬೆಲೆಗಳು ತುಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಆಕೆಯು ಖರೀದಿಸುವ ಸರಕಿನ ಪ್ರಮಾಣವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ದರದಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಮಾರಾಟಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಖರೀದಿ ಹಾಗೂ ಸಾಗಣೆಯ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ದಿನದ ಕೊನೆಗೆ ಸರಾಸರಿ ಐನೂರರಿಂದ ಎಂಟುನೂರು ರೂ.ಗಳ ಲಾಭ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈಕೆ ಏನನ್ನೂ ಗಳಿಸದ ದಿನಗಳೂ ಇವೆ.

“ಈ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ನಂತರದಲ್ಲಿ ನಲವತ್ತೈದು ಕಿ.ಮೀ. ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ, ದಿನವಿಡೀ ಬಾಗಿಲಿನಿಂದ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾ, ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಬೀದಿಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಿ, ದಣಿವರಿಯದಂತೆ ದುಡಿಯುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ, ನನ್ನಂತಹ ಮಹಿಳೆಯ ಶ್ರಮವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಾಗಲಿ, ಗೌರವಿಸುವುದಾಗಲಿ ಅಪರೂಪ. ಗ್ರಾಹಕರು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿಯಾಗಿ ಚೌಕಾಸಿಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇವೆಂದು ಆಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ಜನರು ಸೂಪರ್‌ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ನಿಗದಿತ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ನಮ್ಮ ಬಳಿ ಬಂದಾಗ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರೂಪಾಯಿಗೂ ಗೊಣಗುತ್ತಾ ವಾದಿಸತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. ಸರಂಜಾಮುಗಳನ್ನು ಟ್ರಕ್ಕಿಗೆ ಪೇರಿಸಿದ ನಂತರ, ಆಕೆ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆಗೆ ತೊಡಗಿದರು. ಸುತ್ತುಮುತ್ತಲ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿನ ಓಡಾಟದಿಂದಾಗಿ ಆಕೆಯ ಉಸಿರು ಇನ್ನೂ ಭಾರವಾಗಿತ್ತು.

ಟ್ರಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ವಿಮ್ಕೊ ನಗರವನ್ನು ತಲುಪಲು ಐನೂರು ರೂ.ಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸಿ, ಇನ್ನೂ ಒಂದೂವರೆ ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬೇಕು. ”ದೀಪಕ್‌ಗೆ ಉತ್ತಮ ಬದುಕನ್ನು, ಮಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಸಹಿಸುತ್ತಾ ಬದುಕುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಆಯಾಸವು ನನ್ನ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಏಕೈಕ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪ್ರತಿ ದಿನವೂ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ” ಎಂದರಾಕೆ. ನಮ್ಮ ಮಾತಿನ ನಡುವೆ ಆಕೆ ನಿದ್ದೆಗೆ ಜಾರಿದರು. ಮತ್ತೊಂದು ದೀರ್ಘ ಹಾಗೂ ಶ್ರಮದಾಯಕ ದಿನದ ನಡುವೆ ಇದೊಂದು ಚಿಕ್ಕ ವಿರಾಮವಷ್ಟೇ.”

ಅನುವಾದ: ಶೈಲಜಾ ಜಿ.ಪಿ